Uitspraak
College van Beroep voor het bedrijfsleven
Zesde enkelvoudige kamer
AWB 09/54 24 maart 2010
5101 Regeling GLB-inkomenssteun 2006
Uitspraak in de zaak van:
A, te B, appellant,
tegen
de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, verweerder,
gemachtigde: mr. A. Suzen-Alkan, werkzaam bij verweerders Dienst Regelingen.
1. De procedure
Appellant heeft bij brief van 3 januari 2009, bij het College binnengekomen op 6 januari 2009, beroep ingesteld tegen een besluit van verweerder van 28 november 2008.
Bij dit besluit heeft verweerder beslist op het bezwaar van appellant tegen een besluit van 24 juni 2008, waarbij verweerder de aan appellant toekomende bedrijfstoeslag op grond van de Regeling GLB-inkomenssteun 2006 voor het jaar 2007 heeft vastgesteld.
Bij brief van 14 januari 2009 heeft appellant de gronden van zijn beroep aangevuld.
Bij brief van 5 februari 2009 heeft verweerder een verweerschrift ingediend en de op de zaak betrekking hebbende stukken overgelegd.
Op 24 februari 2010 heeft het onderzoek ter zitting plaatsgehad, waarbij appellant, bijgestaan door C, is verschenen. Verweerder werd ter zitting vertegenwoordigd door zijn gemachtigde.
2. De beoordeling van het geschil
2.1 Bij besluit van 24 juni 2008 heeft verweerder de bedrijfstoeslag van appellant voor 2007 vastgesteld op
€ 0,00. Bij het bestreden besluit is het bezwaar van appellant tegen dit besluit ongegrond verklaard.
2.2 Appellant heeft, samengevat weergegeven, het volgende tegen het bestreden besluit aangevoerd.
Appellant heeft in de Gecombineerde opgave 2007 per abuis perceel 8 van 3.78 ha voor de volledige oppervlakte opgegeven voor uitbetaling van zijn toeslagrechten. Op basis van een grondgebruiksverklaring had hij een groot deel van dit perceel immers verhuurd aan een derde. Van dit perceel hield hij nog 1.25 ha in eigen beheer. Verweerder heeft bij een administratieve controle vastgesteld dat zowel appellant als de derde 2.53 ha van perceel 8 voor benutting van toeslagrechten hebben opgegeven. Telefonisch is appellant op 18 juli 2007 om opheldering gevraagd. Appellant heeft toen zijn vergissing ontdekt en hij heeft toen te kennen gegeven dat hij van perceel 8 slechts 1.25 ha wenste te benutten voor zijn toeslagrechten. Hij heeft toen begrepen dat langs deze weg de foutieve opgave zou worden hersteld. Uit de beslissing van 24 juni 2008 bleek hem echter dat verweerder de onjuiste opgave van perceel 8 niet had hersteld. Hem werd in verband met het onjuist opgeven van het verhuurde gedeelte van perceel 8 een zodanige korting opgelegd dat zijn bedrijfstoeslag op € 0,00 werd vastgesteld, waardoor hij geen van zijn 14,03 toeslagrechten heeft verzilverd. Ten onrechte heeft verweerder deze vergissing niet als een kennelijke fout aangemerkt. Daarnaast verzoekt appellant de percelen 2, 4 en 5, die in de Gecombineerde opgave niet zijn opgegeven voor benutting van toeslagrechten, alsnog daarvoor in aanmerking te mogen brengen.
2.3 Verweerder stelt zich op het standpunt dat appellant pas op 18 juli 2007 te kennen heeft gegeven dat hij perceel 8 slechts voor slechts 1.25 ha wenst op te geven voor uitbetaling van toeslagrechten.
Dit verzoek tot wijziging van de Gecombineerde opgave is ingediend na het verstrijken van de indieningstermijn voor de Gecombineerde opgave en ook na ommekomst van de kortingstermijn die op 11 juni 2007 eindigde. Op grond van artikel 21 van Pro Verordening (EG) nr. 796/2004 is wijziging na het verstrijken van deze termijn niet meer mogelijk, tenzij sprake zou zijn van een kennelijke fout in de zin van artikel 19 van Pro genoemde Verordening.
Dat is niet het geval. De aanvraag is immers objectief bezien niet onlogisch of onbegrijpelijk ingevuld. Het staat de landbouwer vrij om percelen al dan niet op te geven voor benutting van toeslagrechten. Het is niet de taak van verweerder om te treden in de motieven die een aanvrager kan hebben om percelen al dan niet op te geven en te beoordelen of, door de aanvraag anders in te vullen, meer bedrijfstoeslag zou kunnen worden verkregen.
Het verzoek om de percelen 2, 4 en 5 alsnog in aanmerking te mogen brengen voor benutting van toeslagrechten is gedaan in het op 8 juli 2008 door verweerder ontvangen bezwaarschrift. Ook dit verzoek om wijziging van de aanvraag is niet tijdig gedaan en dient dus te worden afgewezen. Ook hier is van een kennelijke fout geen sprake.
4.1 Het College overweegt, mede onder verwijzing naar zijn uitspraken van 2 oktober 2009 (www.rechtspraak.nl, LJN: BJ9418, BJ9420, BJ9441 en BJ9445), het volgende.
2.4.1 Met betrekking tot de vraag wanneer een kennelijke fout als zodanig erkend moet worden, heeft de Europese Commissie een Werkdocument uitgebracht. Dit document, met het kenmerk AGR 49533/2002, wordt door verweerder gehanteerd bij de beoordeling van verzoeken om na de uiterste indieningstermijn nog wijzigingen in een aanvraag te mogen aanbrengen. In vaste jurisprudentie heeft het College deze benadering aanvaardbaar geoordeeld.
In het document wordt als beginsel geformuleerd dat de beslissing of het al dan niet om een kennelijke fout gaat afhankelijk is van alle feiten en omstandigheden in elk individueel geval. Daarom moet elk geval afzonderlijk worden onderzocht. Belangrijkste invalshoek daarbij is (het gebrek aan) samenhang tussen de in de aanvraag opgenomen gegevens.
Voor de Europese Commissie is, blijkens het document, voorts van groot belang dat vastgesteld wordt dat een fout onopzettelijk gemaakt is, dat de landbouwer te goeder trouw gehandeld heeft en dat ieder gevaar van bedrog wordt uitgesloten.
Het College heeft het Werkdocument in eerdere jurisprudentie aldus uitgelegd en samengevat, dat van een kennelijke fout over het algemeen alleen kan worden gesproken indien verweerder bij een summier onderzoek na ontvangst van de aanvraag had kunnen vaststellen dat de aanvraag waarschijnlijk geen goede weergave was van hetgeen de aanvrager beoogde aan te vragen.
Verweerder heeft op basis van het Werkdocument voor zichzelf als criterium geformuleerd dat slechts dan een kennelijke fout erkend kan worden, als sprake is van een tegenstrijdigheid in de aanvraag die wijst op een vergissing, terwijl het redelijkerwijs uitgesloten is dat de aanvraag conform de bedoeling van de aanvrager is ingevuld.
Verweerder stelt zich in het algemeen op het standpunt, dat het de landbouwer vrij staat zijn toeslagrechten al dan niet te laten uitbetalen. Verweerder ziet het dan ook niet als zijn taak om zich te verdiepen in de eventuele motieven van de aanvrager om van het laten uitbetalen van de rechten af te zien. Hij vindt het evenmin op zijn weg liggen om met de aanvrager mee te denken en te bezien of deze door de aanvraag anders in te vullen, wellicht meer subsidie had kunnen krijgen. Derhalve kan het feit dat een landbouwer zijn toeslagrechten blijkens zijn aanvraag niet of niet geheel wil laten uitbetalen, naar zijn mening op zichzelf niet als een kennelijke fout beschouwd worden.
2.4.2 Ingevolge artikel 12, eerste lid, onder c, van Verordening (EG) nr. 796/2004 moet in de verzamelaanvraag het aantal en het bedrag van de toeslagrechten worden vermeld. Ingevolge artikel 12, tweede lid, van Verordening (EG) nr. 796/2004 wordt op de aan de landbouwers verstrekte voorbedrukte formulieren, waarop een verzamelaanvraag gedaan moet worden, melding gemaakt van de identificatie van de toeslagrechten.
In Nederland wordt aan deze bepalingen geen gevolg gegeven. Naar het oordeel van het College mag een landbouwer van een dergelijk in gebreke blijven van verweerder, dat ertoe leidt dat uit de ingediende aanvraag niet valt af te leiden hoeveel en welke toeslagrechten ter beschikking van de aanvrager staan, geen nadelige gevolgen ondervinden. Daarom zal het College het hier te beslechten geschil beoordelen alsof er sprake is van een situatie waarin de genoemde informatie wel uit de ingediende aanvraag kan worden opgemaakt.
Derhalve wordt er bij de vraag of sprake is van een kennelijke fout vanuit gegaan, dat ook de ambtenaar die de aanvraag bij ontvangst beoordeelt, er op dat moment van op de hoogte is over hoeveel toeslagrechten de aanvrager kan beschikken.
2.4.3 Ter beantwoording ligt dan voor de vraag of de aanvraag van appellant, die over 14,03 gewone toeslagrechten met een waarde van € 831,98 per recht beschikt en die op het Overzicht gewaspercelen 11 percelen met een totale oppervlakte van 28.67 ha heeft opgegeven, geacht kan worden een kennelijke fout in te houden, als hij slechts voor 10,98 van deze toeslagrechten om uitbetaling vraagt.
Bij beantwoording van die vraag dient onder ogen gezien te worden dat slechts die landbouwers over toeslagrechten beschikken, die in het verleden steeds Europese landbouwsteun hebben gevraagd en gekregen en vervolgens uitdrukkelijk om toewijzing van toeslagrechten verzocht hebben, alsmede landbouwers die dergelijke rechten gekocht of, in verband met bijzondere omstandigheden, op hun aanvraag verkregen hebben. Derhalve kan in beginsel worden aangenomen, dat het gaat om landbouwers die Europese landbouwsteun wensen te ontvangen. Gelet ook op de mogelijkheid dat toeslagrechten wegens het niet-gebruiken daarvan vervallen, zullen landbouwers in beginsel een zo groot mogelijk deel van hun toeslagrechten willen laten uitbetalen.
Het College tekent daarbij echter aan, dat denkbaar is dat een landbouwer voornemens zou zijn om bepaalde percelen nog gedurende het aanvraagjaar aan de bestemming als landbouwgrond te onttrekken. In een dergelijk geval kunnen er, in elk geval naar het recht zoals dat in 2007 gold, redenen zijn die percelen niet in de aanvraag op te geven, omdat een perceel gedurende een periode van tien maanden voor de landbouw ter beschikking moet staan. Ook kunnen er zich misschien incidenteel nog wel andere gronden voordoen om percelen niet op te geven.
Het College kan verweerder in het algemeen volgen in de gedachte dat het een landbouwer vrij staat om hem moverende redenen geen steun aan te vragen en dat het niet aan verweerder is om zich in zijn motieven te verdiepen, zodat het niet of niet maximaal aanvragen van steun in beginsel niet als een kennelijke fout aangemerkt kan worden.
2.4.4 Het College is van oordeel dat er in het geval van appellant, mede gelet op het voorgaande, geen aanleiding is een kennelijke fout aan te nemen. Het overweegt hiertoe als volgt.
Het College is allereerst van oordeel dat verweerder bij summier onderzoek van de aanvraag onmogelijk kon vermoeden dat de opgave van perceel 8 voor 3.78 ha vrijwel zeker niet overeenstemde met de bedoeling van appellant. Uit de Gecombineerde opgave is immers bij summier onderzoek op geen enkele wijze af te leiden dat dit perceel voor een belangrijk gedeelte was verhuurd aan een derde. Op dit punt bevat de aanvraag dus geen kennelijke fout.
Met betrekking tot de vraag of het niet opgeven van de percelen 2, 4 en 5 voor uitbetaling van toeslagrechten een kennelijke fout oplevert overweegt het College als volgt.
Appellant heeft in de Gecombineerde opgave opgegeven zijn toeslagrechten te willen laten uitbetalen. Met het oog hierop heeft hij een groot gedeelte van de hem ter beschikking staande toeslagrechten (10,98 van de 14.03) willen benutten door de percelen 8, 10 en 11 van samen 10.98 ha daarvoor op te geven. Dit correspondeert met een bedrag van
€ 9.135,19 (exclusief modulatiekorting), terwijl de totaal waarde van de beschikbare 14,03 toeslagrechten exclusief modulatiekorting € 11.672,74 bedroeg.
Daarmee is het verschil tussen hetgeen appellant heeft aangevraagd en hetgeen hij maximaal kon aanvragen niet zodanig groot dat dit bij een summier onderzoek van de aanvraag direct in het oog moet springen. Daarbij komt dat appellant in het Overzicht gewaspercelen meer hectaren heeft vermeld dan nodig is om al zijn 14.03 toeslagrechten te kunnen verzilveren. Tegen die achtergrond is het niet opmerkelijk dat appellant niet al zijn percelen heeft opgegeven voor uitbetaling. Er is dus geen grond voor het oordeel, dat bij een summier onderzoek direct duidelijk had moeten zijn dat er geen goede redenen kunnen zijn om de percelen 2, 4 en 5 niet op te geven voor benutting van de toeslagrechten.
Andere (bijzondere) omstandigheden die - ondanks het voornoemde beperkte verschil - nopen tot een andere conclusie op dit punt, zijn het College niet gebleken.
Onder deze omstandigheden is er onvoldoende aanleiding de gegevens, opgenomen in de ingediende aanvraag in de zin van het werkdocument als onvoldoende samenhangend aan te merken. Het feit dat niet alle percelen zijn gebruikt voor de uitbetaling levert in het onderhavige geval onvoldoende grond op voor de door appellant bepleite conclusie dat sprake is van een kennelijke fout. Verweerder was dan ook gehouden het verzoek om wijziging van de aanvraag af te wijzen.
2.4.5 Het College stelt vervolgens vast dat verweerder op goede gronden de oppervlakte van perceel 8 heeft gecorrigeerd in verband met het feit dat 2.53 ha van dit perceel in gebruik was gegeven aan een derde. Deze hectaren behoorden in 2007 immers niet tot het bedrijf van appellant. Dat betekent dat de geconstateerde oppervlakte 8.45 ha bedraagt. De niet aanvaarde oppervlakte van 2.53 ha bedraagt, uitgedrukt in een percentage daarvan,
29,94 %. Ingevolge artikel 51, eerste lid, laatste zin, van Verordening (EG) nr. 796/2004 wordt dan geen bedrijfstoeslag toegekend.
Dit betekent dat verweerder gehouden was de bedrijfstoeslag op € 0,00 vast te stellen.
2.4.6 Het voorgaande leidt tot de slotsom dat het beroep ongegrond dient te worden verklaard.
Het College ziet geen aanleiding voor een proceskostenveroordeling op de voet van artikel 8:75 van Pro de Algemene wet bestuursrecht.
3. De beslissing
Het College verklaart het beroep ongegrond.
Aldus gewezen door mr. C.J. Waterbolk, in tegenwoordigheid van mr. F.W. du Marchie Sarvaas als griffier, en uitgesproken in het openbaar op 24 maart 2010.
w.g. C.J. Waterbolk w.g. F.W. du Marchie Sarvaas