Uitspraak
GERECHTSHOF TE AMSTERDAM
ONDERNEMINGSKAMER
BESCHIKKING van 19 augustus 2008 in de zaak met rekestnummer 200.007.892/1 OK van
DE ONDERNEMINGSRAAD VAN NOS RTV,
gevestigd te Hilversum,
VERZOEKER,
advocaat en procureur: MR. L.I. HOFSTEE,
t e g e n
de stichting
NEDERLANDSE OMROEP STICHTING,
gevestigd te Hilversum,
VERWEERSTER,
advocaat: MR. C.J. HAGEN,
procureur: MR. F.B. FALKENA.
1. Het verloop van het geding
1.1 Verzoeker (hierna de ondernemingsraad te noemen) heeft bij op 18 juni 2008 ter griffie van de Ondernemingskamer ingekomen verzoekschrift met producties de Ondernemingskamer verzocht - zakelijk weergegeven - bij beschikking uitvoerbaar bij voorraad
1) te verklaren voor recht dat verweerster (hierna Stichting NOS te noemen) bij afweging van alle betrokken belangen in redelijkheid niet tot het "hiervoor omschreven genomen besluit" had kunnen komen;
2) Stichting NOS te gebieden dat besluit in te trekken en de eventueel reeds tot stand gekomen gevolgen van dat besluit, voor zover mogelijk, ongedaan te maken;
3) Stichting NOS te verbieden handelingen te (doen) verrichten ter uitvoering van dat besluit of onderdelen daarvan;
4) Stichting NOS te verbieden nog handelingen te (doen) verrichten door uitvoering van "het voorgenomen besluit of onderdelen daarvan" totdat Stichting NOS met inachtneming van het advies van de ondernemingsraad een besluit heeft genomen;
5) (de in het verzoekschrift nader omschreven) voorlopige voorzieningen te treffen.
1.2 Stichting NOS heeft bij op 7 juli 2008 ter griffie van de Ondernemingskamer ingekomen verweerschrift met producties de Ondernemingskamer verzocht - zakelijk weergegeven en naar de Ondernemingskamer begrijpt - de ondernemingsraad in zijn verzoek niet ontvankelijk te verklaren althans het verzoek van de ondernemingsraad af te wijzen.
1.3 Het verzoek is behandeld ter openbare terechtzitting van de Ondernemingskamer van 17 juli 2008, alwaar de advocaten de standpunten van partijen nader hebben toegelicht, wat mr. Hofstee betreft aan de hand van aan de Ondernemingskamer overgelegde pleitnotities en wat beiden betreft onder overlegging van (een) - op voorhand aan de Ondernemingskamer en de wederpartij gezonden - nadere productie(s).
2. De vaststaande feiten
2.1 Stichting NOS houdt twee ondernemingen in stand, de Nederlandse Publieke Omroep (hierna NPO te noemen) en NOS RTV. NPO is het bestuurlijke onderdeel van Stichting NOS. Zij oefent de bij en krachtens de Wet van 21 april 1987 houdende regels betreffende de verzorging van radio- en televisieprogramma's, de omroepbijdrage en de steunverlening aan persorganen (hierna de Mediawet te noemen) aan Stichting NOS toegekende bevoegdheden en taken uit voor zover die niet zien op de taak die valt samen te vatten met "het verzorgen van een programma". Die laatstgenoemde taak wordt uitgeoefend door NOS RTV. Zowel bij NPO als bij NOS RTV is een ondernemingsraad ingesteld. Daarnaast is een centrale ondernemingsraad ingesteld (hierna de COR te noemen) voor aangelegenheden alle publieke omroepen betreffende. In de COR zijn alle ondernemingsraden van de publieke omroepen vertegenwoordigd (waaronder die van NPO en NOS RTV).
2.2 Het bestuur van Stichting NOS is tevens het bestuur van NPO. Ingevolge artikel 19a lid 4 Mediawet heeft NOS RTV een programmadirecteur, benoemd door het bestuur van Stichting NOS. De huidige programmadirecteur van NOS RTV is G. Dielessen (hierna Dielessen te noemen).
2.3 Het bestuur van NPO stelt ieder jaar (onder meer) jaarplannen vast van de diverse publieke radiozenders, zo ook van Radio 1. Die jaarplannen worden door de zendermanager van de desbetreffende radiozender, in overleg met de vertegenwoordigers van de publieke omroepen die op die zender willen uitzenden (welke zendermanager en welke vertegenwoordigers tezamen de zenderredactie worden genoemd), opgesteld. Onderdeel van die jaarplannen vormt het zogenaamde profielschema. Dat is een overzicht van "tijdslots" met daaraan gekoppeld de in die tijdslots uit te zenden programmagenres. Na vaststelling van de jaarplannen (en de daarin opgenomen profielschema's) kunnen de publieke omroepen intekenen op de tijdslots.
2.4 Bij brief van 6 mei 2008 heeft de zendermanager van Radio 1, L. Borst, de zenderredactie van Radio 1 onder meer als volgt geschreven:
Tijdens de laatste Zenderredactie zijn we weer een stap dichter bij een nieuw profielschema voor Radio 1 gekomen nadat we aan de hand van drie mogelijke scenario's uitgebreid hebben gediscussieerd over de programmering van onze zender. Ik heb aan het einde van deze bijeenkomst voorgesteld om, mede geïnspireerd door de gevoerde discussie, te komen tot één definitief schema voor de doordeweekse programmering tussen 06.00 en 22.00 uur. (...) Voor ik aan de uitwerking van dit schema begon heb ik met een groot aantal vertegenwoordigers van de betrokken omroepen nog een finale ronde bilaterale gesprekken gevoerd voor extra input. (...) Ik ben zo vrij geweest om niet alleen naar de doordeweekse programmering te kijken, maar ook naar het weekend. Onder meer door nieuwe aanvangstijden bij het betaald voetbal moeten de begin- en eindtijden van Langs de Lijn worden herzien. Dit heeft consequenties voor andere programma's zoals bij voorbeeld het cultuurprogramma (...) op zaterdagavond. (...)
Het voorstel dat nu voorligt is naar mijn mening tot stand gekomen na een buitengewoon zorgvuldige procedure, die recht doet aan een noodzakelijke en doeltreffende aanpak van de teruglopende luistercijfers in combinatie met doelstellingen, missies en belangen van de bij dit proces betrokken omroepen en de rol van de publieke informatieve radio binnen ons bestel. Alle omroepen hebben tijdens dit proces ruimschoots de gelegenheid gehad en benut om mee te denken en mee te praten over een nieuwe koers. (...)
In het bij genoemde brief bijgesloten (concept)profielschema voor maandag tot en met vrijdag staat onder meer "12.00 - 13.30 Lunch (om 12 en 13 uur nieuws (15 m)". Voor het weekeinde bevat dat schema om 12.00 en 13.00 uur 15 minuten nieuws, voor de zaterdag van 14.00 tot 17.00 en van 19.00 tot 23.00 uur sport en van 18.00 tot 19.00 uur sport en nieuws, en voor de zondag van 13.15 tot 18.00 uur en van 22.00 tot 23.00 uur sport en van 18.00 tot 18.30 uur sport en nieuws.
2.5 Op 8 mei 2008 is het bij de in 2.4 genoemde brief bijgesloten profielschema in de zenderredactie van Radio 1 besproken. Op 22 mei 2008 is het conceptjaarplan 2009 van Radio 1 in de zenderredactie van Radio 1 besproken.
2.6 Het bestuur van NPO heeft op 17 juni 2008 onder meer het jaarplan 2009 voor Radio 1 vastgesteld.
3. De gronden van de beslissing
3.1 Naar het standpunt van de ondernemingsraad - zoals de Ondernemingskamer dat begrijpt - heeft Dielessen als programmadirecteur van NOS RTV op 22 mei 2008 een besluit genomen, inhoudende dat (i) alle middaguitzendingen van het Radio 1 Journaal tussen 12.00 en 13.00 uur worden geschrapt en om 12.00 en 13.00 uur nog slechts een kwartier nieuws wordt verzorgd, (ii) de samenwerking tussen de nieuws- en de sportafdeling voor de zaterdag- en zondagmiddaguitzendingen wordt beëindigd en (iii) vanaf zaterdagochtend 8.30 uur er het gehele weekend geen uitzending meer zal plaatsvinden van het Radio 1 Journaal en nieuws nog slechts zal worden gebracht in de vorm van "breaking news".
3.2 Ter terechtzitting heeft de ondernemingsraad dat standpunt nader toegelicht met de stelling dat Dielessen de vertegenwoordigers van NOS RTV in de zenderredactie van Radio 1 voor het overleg van 22 mei 2008 heeft geïnstrueerd conform het gestelde in 3.1 en dat die instructies als een besluit van hem, Dielessen zijn te zien, althans aan die instructies een zodanig besluit is voorafgegaan.
3.3 De Ondernemingskamer kan de ondernemingsraad in die visie niet volgen. Nog daargelaten dat uit de brief van de zendermanager van Radio 1 van 6 mei 2008 valt op te maken dat reeds in het toen voorliggende profielschema de wijzigingen waarop de ondernemingsraad doelt al besloten lagen en ook daargelaten of de inbreng van NOS RTV in het bewuste overleg tot dan toe inhoudelijk overeenstemde met hetgeen in 3.1 is verwoord, geldt dat de inbreng van NOS RTV (of welke betrokken omroep dan ook) in een proces als het opstellen van een jaarplan voor Radio 1 en in het in dat kader gevoerde overleg over een in dat jaarplan op te nemen profielschema - behoudens in het hierna te beschrijven uitzonderingsgeval - niet kan worden gezien als de resultante van een voordien door de programmadirecteur van NOS RTV (of, bij een andere omroep, de bestuurder van die omroep) genomen besluit te dien aanzien. Iets anders is dat die inbreng zodanig van inhoud kan zijn dat het in de rede ligt dat de bestuurder van de desbetreffende omroep die inbreng als voornemen met de ondernemingsraad bespreekt en de visie van de ondernemingsraad op dat voornemen bij zijn uiteindelijke beslissing omtrent de inhoud van de inbreng betrekt.
3.4 De Ondernemingskamer wil de mogelijkheid niet uitsluiten dat - bijvoorbeeld - in een overleg over een nieuw profielschema iets van de zijde van een van de bij de desbetreffende zender betrokken publieke omroepen wordt ingebracht dat zodanig losstaat van (de discussie over) de programmering van die zender alsook van de belangen van de andere bij die zender betrokken publieke omroepen dat die enkele inbreng voldoende is om voetstoots te worden overgenomen door zowel de betrokken zendermanager als het bestuur van NPO. Denkbaar is dat in zo'n specifiek geval die inbreng als besluit van die omroep moet worden beschouwd. Gedacht kan worden aan de situatie dat (aannemelijk is dat) de bewuste bestuurder die "route" heeft gekozen om het adviesrecht van de ondernemingsraad te omzeilen dat anders (indien de normale route was gevolgd) zou hebben gegolden. De stellingen van de ondernemingsraad in deze zaak zijn echter (ruimschoots) onvoldoende om tot het oordeel te komen dat bedoelde of enige andere uitzonderingssituatie zich in dit geval voordoet.
3.5 Het verzoek van de ondernemingsraad - dat overigens niet is gericht tegen de ondernemer die volgens de ondernemingsraad het vermeende besluit heeft genomen - dient dan ook te worden afgewezen.
4. De beslissing
De Ondernemingskamer:
wijst het verzoek van de ondernemingsraad af.
Deze beschikking is gewezen door mr. Willems, voorzitter, mr. Goslings en mr. Faber, raadsheren, drs. Baart RA en mr. Bax, raden, in tegenwoordigheid van mr. Van Wees, griffier, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van de Ondernemingskamer van 19 augustus 2008.