ECLI:NL:GHARL:2024:1872

Uitspraak

Afdeling strafrecht

Parketnummer: 21-005192-22

Uitspraak d.d.: 14 maart 2024

TEGENSPRAAK

Arrestvan de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Leeuwarden, gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank Midden-Nederland van 18 november 2022 met parketnummer 16-230256-21 in de strafzaak tegen

[verdachte],

geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 2002,

wonende [woonplaats]

Het hoger beroep

De verdachte en de officier van justitie hebben tegen het hiervoor genoemde vonnis hoger beroep ingesteld.

Onderzoek van [locatie 1]

Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzittingen van het hof van 4, 5, 7, 8, 13, 14, 15, 18 en 20 december 2023 en, overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422 van Pro het Wetboek van Strafvordering, het onderzoek op de terechtzittingen in eerste aanleg.

Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaten-generaal, strekkende tot:

- de vernietiging van het vonnis van de rechtbank;

- bewezenverklaring van het tenlastegelegde (openlijke geweldpleging);

- veroordeling tot een taakstraf van 180 uren, subsidiair 90 dagen hechtenis, met aftrek van het voorarrest, en een voorwaardelijke gevangenisstraf van drie maanden, met een proeftijd van twee jaren.

- oplegging van de maatregel ex artikel 38v van het Wetboek van Strafrecht, inhoudende een contactverbod – zowel indirect als direct – met de [benadeelde 1] en de slachtoffers [benadeelde 2] , [benadeelde 3] , [benadeelde 5] en [benadeelde 4] voor de duur van vijf jaren;

- de teruggave van de inbeslaggenomen voorwerpen;

- het handhaven van het conservatoir beslag op de vermogensbestanddelen.

Ten aanzien van de vorderingen van de benadeelde partijen hebben de advocaten-generaal het volgende gevorderd:

- hoofdelijke toewijzing van de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [benadeelde 2] van € 8.240,74, te vermeerderen met de wettelijke rente en oplegging van de schadevergoedingsmaatregel;

- hoofdelijke toewijzing van de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [benadeelde 5] van € 17.236,97, te vermeerderen met de wettelijke rente en oplegging van de schadevergoedingsmaatregel;

- hoofdelijke toewijzing van de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [benadeelde 4] van € 6.317,64, te vermeerderen met de wettelijke rente en oplegging van de schadevergoedingsmaatregel;

- hoofdelijke toewijzing van de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [benadeelde 11] van € € 218.057,00, te vermeerderen met de wettelijke rente en oplegging van de schadevergoedingsmaatregel;

- hoofdelijke toewijzing van de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partijen [benadeelde 1] tot een bedrag van € 68.967,63, te vermeerderen met de wettelijke rente en oplegging van de schadevergoedingsmaatregel, en niet-ontvankelijkverklaring van de benadeelde partijen voor het overige;

- hoofdelijke toewijzing van de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [benadeelde 3] tot een bedrag van € 15.539,30 te vermeerderen met de wettelijke rente en oplegging van de schadevergoedingsmaatregel, en niet-ontvankelijkverklaring van de benadeelde partij voor het overige.

Deze vordering is na voorlezing aan het hof overgelegd.

Het hof heeft verder kennisgenomen van hetgeen door verdachte en zijn raadsman, mr. J.W.D. Roozemond, naar voren is gebracht.

Ook heeft het hof kennisgenomen van hetgeen naar voren is gebracht door

mr. Bosch, advocaat te Maasdijk, namens de benadeelde partijen [benadeelde 1] en [benadeelde 11] ;
mr. Ter Steeg, advocate te Amsterdam, namens de benadeelde partijen [benadeelde 2] , [benadeelde 5] , [benadeelde 3] en [benadeelde 4] .

Het vonnis waarvan beroep

Verdachte is bij vonnis van de rechtbank Midden-Nederland van 18 november 2022 ter zake van het tenlastegelegde veroordeeld tot een gevangenisstraf van 12 maanden, met aftrek van het voorarrest. Daarnaast is op de vorderingen tot schadevergoeding van de benadeelde partijen en op het beslag beslist.

Het hof zal het vonnis waarvan beroep vernietigen omdat het tot een deels andere bewijsbeslissing, een andere strafoplegging en een andere beslissing op de vorderingen van de benadeelde partijen komt en daarom opnieuw rechtdoen.

De tenlastelegging

Aan verdachte is tenlastegelegd dat:

hij, op of omstreeks 14 juli 2021 te [plaats] , althans in Spanje, openlijk, te weten op [locatie 3] ), in elk geval op of aan de openbare weg en/of op een voor het publiek toegankelijke plaats, in vereniging geweld heeft gepleegd tegen een of meer personen, te weten [slachtoffer] en/of [benadeelde 3] en/of [benadeelde 4] en/of [benadeelde 5] en/of [benadeelde 2] door:

- voornoemde [slachtoffer] en/of [benadeelde 3] en/of [benadeelde 4] en/of [benadeelde 5] en/of [benadeelde 2] meermalen, althans eenmaal, te duwen en/of te trekken en/of naar de grond toe te brengen en/of (met de vuist) te stompen en/of te slaan en/of te schoppen en/of te trappen op en/of in de richting van en/of tegen het hoofd en/of het (boven)lichaam en/of met voornoemde slachtoffer(s) te worstelen,

terwijl dit door hem gepleegde geweld zwaar lichamelijk letsel, althans enig lichamelijk letsel ten gevolge heeft gehad, te weten:

- ( blauwe) plekken op zijn hoofd en/of benen, althans zijn lichaam bij [benadeelde 3] .

Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd. De verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging.

Bewijsoverweging [locatie 3]

1.1
De feiten: wat is er gebeurd?

Het hof stelt op grond van het procesdossier en het verhandelde ter zitting de volgende feiten en omstandigheden vast.

In de nacht van 14 juli 2021 – korte tijd nadat in het bijzijn van verdachte door medeverdachten fors geweld was gepleegd tegen meerdere personen voor [locatie 1] en [locatie 2] – komt het op straat ter hoogte van de [locatie 3] tot een confrontatie tussen (een deel van) de groep van verdachte en een groep mannen, te weten: [slachtoffer] , [benadeelde 2] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 5] (hierna: de groep uit [plaats] ).

Na een korte woordenwisseling loopt het uit de hand als medeverdachte [medeverdachte 1] een eerste klap uitdeelt.^[1]Op dat moment staan medeverdachten [medeverdachte 3] , [medeverdachte 2] , [medeverdachte 6] en [medeverdachte 5] bij [medeverdachte 1] .^[2]Er ontstaat een massale vechtpartij waarbij door verschillende personen uit de groep van verdachte verschillende vormen van geweld worden uitgeoefend tegen de personen van de groep uit [plaats] . De groep uit [plaats] deed niet veel terug.^[3]

In korte tijd volgt vanuit de groep van verdachte onder meer het volgende geweld: [benadeelde 4] krijgt een klap op zijn gezicht en er wordt geprobeerd hem te tackelen. [slachtoffer] wordt op zijn hoofd geslagen, valt op de grond en wordt vervolgens tegen zijn hoofd geschopt. [benadeelde 5] rent weg en wordt tijdens het wegrennen geslagen. [benadeelde 2] wordt tegen de grond gebeukt. Terwijl [benadeelde 2] op de grond ligt wordt hij twee keer tegen zijn hoofd geschopt, waardoor hij buiten bewustzijn raakt. [benadeelde 3] wordt geschopt, geslagen en geduwd.

Uit de beschikbare beelden volgt dat [slachtoffer] op de grond ligt op het moment dat [benadeelde 2] en [benadeelde 3] worden aangevallen.^[4]

Als gevolg van het geweld heeft [benadeelde 3] blauwe plekken opgelopen en is [benadeelde 2] naast blauwe plekken en schaafwonden een gezwollen schedel en bulten op zijn hoofd toegebracht. [slachtoffer] is als gevolg van het geweld op 18 juli 2021 overleden.

Ten aanzien van de rol van verdachte stelt het hof bovendien vast dat verdachte:

zich bij de groep heeft gevoegd die op dat moment geweld pleegde tegen [benadeelde 3] en [benadeelde 2] ;
twee keer een schoppende beweging in de richting van [benadeelde 3] heeft gemaakt, terwijl die [benadeelde 3] door meerdere personen werd geschopt en geslagen;
samen met anderen achter [benadeelde 3] is aangerend als hij probeert te vluchten en een zwaaiende beweging naar [benadeelde 3] heeft gemaakt.

1.2
Vrijspraak openlijke geweldpleging tegen [slachtoffer] , [benadeelde 4] en [benadeelde 5]

Vooropgesteld wordt dat het hof evenals de rechtbank en de advocaten-generaal van oordeel is dat het openlijk geweld voor de [locatie 3] juridisch niet uiteenvalt in meerdere kleine vechtpartijen tegen afzonderlijke personen, waarbij per verdachte moet worden beoordeeld tegen wie hij geweld heeft gepleegd. Dit gaat niet alleen in tegen de feitelijke situatie zoals die heeft plaatsgevonden – te weten: één massale aanval van de groep van verdachte tegen de groep uit [plaats] , waarbij op korte afstand van elkaar en binnen een kort tijdsbestek (deels) tegelijkertijd geweldshandelingen tegen de verschillende slachtoffers werden verricht – maar ook tegen de inhoud en ratio van artikel 141 van Pro het Wetboek van Strafrecht, namelijk het strafbaar stellen van openlijk en in verenigde krachten gepleegd (groeps)geweld tegen personen, waarbij niet iedere pleger zelf geweld moet hebben gepleegd tegen ieder slachtoffer. Voor een bewezenverklaring van het “in vereniging” plegen van geweld is – zoals eerder is overwogen – slechts vereist dat de verdachte een voldoende significante of wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan dat openlijke geweld.

Het voorgaande betekent (dus) niet dat een verdachte ook verantwoordelijk wordt gehouden voor geweld dat is gepleegd door anderen zonder dat hij daarbij aanwezig is geweest en evenmin anderszins een bijdrage aan heeft geleverd.

Ten aanzien van het geweld tegen [slachtoffer] , [benadeelde 4] en [benadeelde 5] overweegt het hof in het bijzonder het volgende.

Het hof acht – anders dan de rechtbank en de advocaten-generaal – niet bewezen dat verdachte aan het begin van het gevecht aanwezig is geweest bij het geweld tegen de groep [plaats] . Anders dan door de advocaten-generaal is aangevoerd kan dit naar het oordeel van het hof niet volgen uit de verklaringen van getuigen [getuige 7] en [getuige 9] .

Uit de verklaring van getuige [getuige 7] bij de rechter-commissaris^[5]volgt dat [getuige 7] weliswaar bij de politie heeft aangegeven dat verdachte deel uitmaakte van de groep die neus aan neus met de andere groep jongens stond, maar dat hij dit niet zeker weet. Getuige [getuige 7] weet wel zeker dat verdachte op een gegeven moment, namelijk bij het tweede gevecht waarbij de jongen (het hof begrijpt: [benadeelde 3] ) de steeg is ingerend, middenin stond. Evenmin volgt uit de verklaring van getuige [getuige 9]^[6]op welk moment verdachte zich bij de groep heeft gevoegd. Deze getuige was – naar eigen zeggen – ook hartstikke dronken.^[7]Bovendien is op de camerabeelden te zien dat verdachte op weg naar [locatie 3] een paar minuten achter de groep aan slentert.

Verdachte heeft telkens stellig ontkend bij het begin van het gevecht met de groep [plaats] aanwezig te zijn geweest.

Bij de beoordeling hecht het hof ook belang aan de omstandigheid dat verdachte bij [locatie 1] en [locatie 2] geen gewelddadige rol heeft gehad, en derhalve niet eerder opereerde als degene die bij een confrontatie vooraan stond en het geweld opzocht. Gelet op al het voorgaande acht het hof voldoende aannemelijk geworden dat verdachte niet vanaf het begin van het gevecht aanwezig was en zich eerst bij de groep heeft gevoegd toen het geweld tegen [slachtoffer] , [benadeelde 4] en [benadeelde 5] al was geëindigd.

Het voorgaande maakt dat het hof verdachte vrijspreekt van het tenlastegelegde openlijke geweld tegen [slachtoffer] , [benadeelde 4] en [benadeelde 5] .

1.3
Openlijke geweldpleging tegen [benadeelde 2] en [benadeelde 3]

Voor een bewezenverklaring van het "in vereniging" plegen van geweld moet komen vast te staan dat de verdachte een voldoende significante of wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan het geweld. Niet is vereist dat deze bijdrage zelf van gewelddadige aard is. De enkele omstandigheid dat iemand aanwezig is in een groep die openlijk geweld pleegt is niet zonder meer voldoende om hem te kunnen aanmerken als iemand die "in vereniging" geweld pleegt. Beoordeeld zal moeten worden of de door de verdachte geleverde – intellectuele en/of materiële – bijdrage aan het delict van voldoende gewicht is.

Op grond van de hiervoor vastgestelde feiten en de bewijsmiddelen zoals opgenomen in de bijlage bij dit arrest stelt het hof vast dat verdachte zich bij de groep medeverdachten heeft gevoegd op het moment dat zij geweld pleegden tegen [benadeelde 3] en [benadeelde 2] ; door zich te voegen bij de geweldplegers heeft verdachte die groep versterkt. Vervolgens is verdachte meegegaan in de aanvalsgolf en is ook door hem zelf geweld uitgeoefend. Zo is hij naar [benadeelde 3] toegelopen en heeft hij twee keer een schoppende beweging in de richting van [benadeelde 3] gemaakt, terwijl die [benadeelde 3] op dat moment door meerdere personen werd geschopt en geslagen. Ook is verdachte achter [benadeelde 3] aangerend en heeft hij een zwaaiende beweging naar [benadeelde 3] gemaakt. Door zijn handelen heeft verdachte niet enkel de groep getalsmatig versterkt, maar heeft hij aan dit in vereniging (in de openbaarheid) gepleegde geweld tegen [benadeelde 3] én [benadeelde 2] een significante en wezenlijke bijdrage geleverd. Nu verdachte zich ervan bewust was dat ook anderen deelnamen aan de openlijke geweldpleging kan daaruit worden afgeleid dat verdachte opzet had op het in vereniging plegen van geweld.

Het voorgaande brengt mee dat het hof bewezen acht dat verdachte zich samen met medeverdachten [medeverdachte 1] , [medeverdachte 2] , [medeverdachte 3] , [medeverdachte 6] , [medeverdachte 5] en [medeverdachte 4] schuldig heeft gemaakt aan openlijk geweld tegen [benadeelde 2] en [benadeelde 3] .

Strafverzwarende omstandigheid [benadeelde 3]

Aan verdachte is tenlastegelegd dat zijn bijdrage aan het openlijk geweld (zwaar) lichamelijk letsel bij [benadeelde 3] tot gevolg heeft gehad.

Vooropgesteld wordt dat uit de rechtspraak van de Hoge Raad volgt dat de zwaardere strafbedreiging van artikel 141, tweede lid onder 1°, van het Wetboek van Strafrecht alleen van toepassing is op de verdachte die zelf het bewezenverklaarde letsel heeft toegebracht. De verdachte kan op grond van deze bepaling niet strafrechtelijk verantwoordelijk worden gehouden voor het door zijn mededaders in het kader van het openlijke geweld veroorzaakte letsel.

Het hof acht niet bewezen dat het door verdachte gepleegde geweld het in de tenlastelegging genoemde lichamelijk letsel tot gevolg heeft gehad omdat op grond van het dossier niet kan worden vastgesteld dat verdachte [benadeelde 3] met zijn schoppen daadwerkelijk heeft geraakt. Nu verdachte op grond van deze bepaling evenmin strafrechtelijk verantwoordelijk kan worden gehouden voor het door zijn mededaders in het kader van het openlijke geweld veroorzaakte letsel kan dit strafverzwarende onderdeel niet worden bewezen.

Bewezenverklaring

Door wettige bewijsmiddelen, waarin zijn vervat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewezenverklaring steunt, acht het hof wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande dat:

hij, op 14 juli 2021 te [plaats] , in Spanje, openlijk, te weten op de [locatie 3] , op of aan de openbare weg en op een voor het publiek toegankelijke plaats, in vereniging geweld heeft gepleegd tegen personen, te weten [benadeelde 3] en [benadeelde 2] door:

- voornoemde [benadeelde 3] en/of [benadeelde 2] te duwen en/of te trekken en/of naar de grond toe te brengen en/of (met de vuist) te stompen en/of te slaan en/of te schoppen en/of te trappen op en/of in de richting van en/of tegen het hoofd en/of het (boven)lichaam.

Het hof acht niet bewezen hetgeen verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard, zodat deze daarvan behoort te worden vrijgesproken.

Strafbaarheid van het bewezenverklaarde

Het bewezenverklaarde levert op:

openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen.

Strafbaarheid van de verdachte

Verdachte is strafbaar aangezien geen omstandigheid is gebleken of aannemelijk geworden die verdachte niet strafbaar zou doen zijn.

Oplegging van straf en/of maatregel

De hierna te melden strafoplegging is in overeenstemming met de aard en de ernst van het bewezenverklaarde en de omstandigheden waaronder dit is begaan, mede gelet op de persoon van verdachte, zoals van een en ander bij het onderzoek ter terechtzitting is gebleken.

De ernst van het feit

Verdachte heeft zich samen met zijn medeverdachten in de nacht van 14 juli 2021 op Mallorca tijdens het uitgaan schuldig gemaakt aan openlijke geweldpleging tegen twee personen bij de [locatie 3] .

Bij de [locatie 3] , ongeveer een half uur nadat door medeverdachten geweld is gepleegd bij [locatie 1] en bij [locatie 2] , gaat de groep van verdachte opnieuw over tot geweld. Zijn medeverdachten storten zich op een groep mannen (te weten: [benadeelde 2] , [slachtoffer] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 5] ). Dat geweld had al meteen tot resultaat dat [slachtoffer] buiten bewustzijn op de grond achterbleef en [benadeelde 4] en [benadeelde 5] gewond raakten door de slagen en trappen van verdachtes medeverdachten. Niettemin ging het geweld door tegen [benadeelde 3] en [benadeelde 2] . Terwijl dit geweld plaatsvindt mengt verdachte zich in het gevecht. [benadeelde 2] wordt door een medeverdachte tegen de grond gebeukt en door twee medeverdachten tegen zijn hoofd geschopt, waarna hij bewusteloos blijft liggen. Ook wordt [benadeelde 3] door een overmacht van meerdere personen, waaronder verdachte, belaagd. Er wordt geprobeerd [benadeelde 3] ten val te brengen en ook naar hem wordt geslagen en geschopt. Ook verdachte schopt tweemaal richting [benadeelde 3] en rent achter hem aan als hij probeert te vluchten. Dat [benadeelde 3] niet is gevallen en zijn letsel beperkt is gebleven tot een aantal blauwe plekken, is niet aan verdachte en zijn medeverdachten te danken.

Dat het hier om een ernstig feit gaat behoeft geen betoog. Belangrijk om daarbij op te merken is dat het hof – anders dan bij vijf medeverdachten – geen betrokkenheid bij het openlijk geweld tegen [slachtoffer] bewezen heeft verklaard. Het overlijden van [slachtoffer] heeft daarmee geen invloed op de op te leggen straf.

Het openbaar ministerie verwijt alle verdachten dat zij geen antwoord geven op de vraag wat er met [slachtoffer] is gebeurd. Het hof doet dit niet en overweegt – net als de rechtbank – als volgt. Er is in de media en ook ter zitting gesproken over ‘het geheim van Mallorca’. Daarbij is de veronderstelling opgeworpen dat betrokkenen meer weten over de dood van [slachtoffer] dan zij vertellen. Wat daar van zij, niet vastgesteld kan worden dat dit voor verdachte geldt. Alleen al daarom speelt dit geen rol bij de strafoplegging. Bij de op te leggen straf is alleen bepalend en kan alleen bepalend zijn wat ten laste van verdachte bewezen is verklaard.

Duidelijk moet zijn: of er nou is gescholden of gespuugd of wellicht een klap is uitgedeeld door (een van) de slachtoffers, voor het door verdachte en zijn medeverdachten gepleegde geweld bestaat geen enkele rechtvaardiging.

De persoon van verdachte

Verdachte heeft zich op achttienjarige leeftijd aan de bewezenverklaarde feiten schuldig gemaakt.

Het hof heeft kennisgenomen van het uittreksel uit de Justitiële Documentatie betreffende verdachte van 30 oktober 2023, waaruit blijkt dat hij niet eerder is veroordeeld voor strafbare feiten. Wel heeft verdachte na het onderhavige feit een strafbeschikking, te weten: een geldboete van € 250,-, opgelegd gekregen wegens baldadigheid. Het hof houdt daarom rekening met artikel 63 van Pro het Wetboek van Strafrecht.

Verder heeft het hof kennisgenomen van de reclasseringsadviezen van 5 juli 2022, opgemaakt door [naam 1] en 29 november 2023, opgemaakt door [naam 2] , beide reclasseringswerker bij Reclassering Nederland. De reclassering ziet geen risicofactoren. Er zijn geen aanwijzingen voor agressieproblematiek en verdachte beschikt over ruim voldoende vaardigheden in het oplossen van (inter)persoonlijke problemen. Het risico op recidive wordt daarom ingeschat als laag. De reclassering ziet geen noodzaak om interventies of toezicht te adviseren.

Het volwassenenstrafrecht

Verdachte was ten tijde van het plegen van het strafbare feit achttien jaar oud, zodat in beginsel het volwassenenstrafrecht van toepassing is. Op grond van artikel 77c Sr is het mogelijk om bij jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar af te wijken van die hoofdregel en toepassing te geven aan het jeugdstrafrecht. De persoonlijkheid van een verdachte of de omstandigheden waaronder de feiten zijn begaan moeten daarvoor dan aanleiding geven.

Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat deze uitzondering is ingevoerd om toepassing van het sanctiestelsel voor jeugdigen bij jongvolwassenen te bevorderen, wanneer dit, gelet op de ontwikkelingsfase van de jongvolwassene, de meest effectieve manier is om het gedrag in gunstige zin te beïnvloeden. Het doel daarbij is om zo ook de adolescent te stimuleren een verantwoorde rol in de samenleving op zich te nemen. Er wordt daarbij voornamelijk gedacht aan jongvolwassen verdachten van ernstige misdrijven, die als veelpleger te boek staan en die bijzonder kwetsbaar zijn. In die gevallen is er mogelijk sprake van een (forse) vrijheidsbenemende straf, waarbij de tenuitvoerlegging onder het jeugdrecht afwijkt van het volwassenenstrafrecht. Een belangrijk verschil daarbij is dat binnen een justitiële jeugdinrichting (JJI) een pedagogische aanpak mogelijk is. Ook kan er in de hiervoor genoemde gevallen eerder sprake zijn van oplegging van een maatregel met behandeling, waarvoor het jeugdrecht andere mogelijkheden biedt dan het volwassenenstrafrecht. Dit is het uitgangspunt zoals het op dit moment geldt en door het hof zal worden gehanteerd.

Het hof ziet geen aanleiding om in [locatie 1] van verdachte het jeugdstrafrecht toe te passen. De omstandigheden waaronder de feiten zijn begaan geven hiertoe geen (enkele) reden. Ook is het hof van oordeel dat er – zowel ten tijde van het plegen van de feiten als op dit moment – geen noodzaak bestaat voor pedagogische beïnvloeding van verdachte. De indruk van verdachte zoals die ter zitting naar voren is gekomen en zoals die ook uit de rapportages blijkt, is die van een jongvolwassene die thuis woont, maar ook een zelfstandig leven leidt met studie en een bijbaan. Er is geen sprake van een stoornis of cognitieve beperking. Uit het reclasseringsrapport van 29 november 2023 blijkt verder dat de reclassering toepassing van het volwassenenstrafrecht adviseert. Dit alles tezamen maakt dat het hof er niet van is overtuigd dat het sanctiestelsel van het jeugdstrafrecht de meest effectieve manier is om het gedrag van verdachte te beïnvloeden. Het volwassenenstrafrecht is daarom van toepassing.

De straf

Het hof hecht belang aan een uniforme strafoplegging in hoger beroep. Om deze reden heeft het hof bij het bepalen van de hoogte van de straf aansluiting gezocht bij de oriëntatiepunten voor straftoemeting van het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) en heeft het hof acht geslagen op rechterlijke uitspraken met betrekking tot feiten, die met het onderhavige geval (grosso modo) vergelijkbaar zijn. De oriëntatiepunten gaan voor openlijke geweldpleging, als vertrekpunt van denken, uit van een taakstraf voor de duur van 120 uren.

Het door verdachte uitgeoefende openlijke geweld in vereniging is absoluut afkeurenswaardig, maar gelet op zijn (beperkte) rol en zijn strafblad, waarbij het hof ook rekening houdt met artikel 63 van Pro het Wetboek van Strafrecht, ziet het hof geen aanleiding om af te wijken van het landelijke uitgangspunt. Dit maakt dat het hof – alles afwegend – oplegging van een taakstraf van 120 uren passend en geboden acht.

Als gevolg van het nadeel dat door de extreem indringende media-aandacht voor verdachte is veroorzaakt zal het hof deze straf bovendien matigen. Verdachte werd door de publieke opinie vroegtijdig – en naar achteraf is gebleken onterecht – als een van de rechtstreeks verantwoordelijken voor de dood van [slachtoffer] gebrandmerkt. In de media werden volop portretten van verdachten, filmpjes, berichtjes en reacties gedeeld, ook werden de (volledige) persoonsgegevens van verdachte op internet geopenbaard. De op internet ontketende hetze heeft ernstige nadelige gevolgen voor de jongvolwassen verdachte en zijn omgeving gehad. Bovendien is algemeen bekend dat informatie, ook als het niet klopt, eenmaal op internet niet of nauwelijks kan worden uitgewist. De toekomstige werkgever die de naam van verdachte intoetst op Google zal waarschijnlijk direct worden gevoed met foutieve informatie over de mogelijke betrokkenheid van verdachte bij de dood van [slachtoffer] . Met deze ernstig nadelige gevolgen houdt het hof ten gunste van verdachte – en alle andere verdachten in de Mallorcazaak – rekening. Het hof benadrukt dat deze beslissing niet in het algemeen betekent dat een verdachte als hij te lijden heeft gekregen van indringende media-aandacht omtrent zijn strafzaak recht heeft op matiging van zijn straf.

Het voorgaande brengt mee dat het hof verdachte zal veroordelen tot een taakstraf van 110 uren, subsidiair 55 dagen hechtenis, met aftrek van het voorarrest.

Geen vrijheidsbeperkende maatregel

Door de advocaten-generaal is ook de oplegging van de maatregel ex artikel 38v van het Wetboek van Strafrecht, inhoudende het bevel aan verdachte zich te onthouden van contact met de ouders van [slachtoffer] en de slachtoffers [benadeelde 2] , [benadeelde 3] , [benadeelde 5] en [benadeelde 4] voor de duur van vijf jaren, gevorderd.

Gelet op de wetsgeschiedenis kan een maatregel ex artikel 38v Sr, zoals een contactverbod, slechts worden opgelegd indien dit strekt tot beveiliging van de maatschappij of de voorkoming van het – opnieuw – begaan van strafbare feiten terwijl de rechter er rekening mee moet houden dat de verdachte opnieuw een strafbaar feit zal plegen of zich belastend naar personen toe zal gedragen.

Anders dan de advocaten-generaal is het hof van oordeel dat aan de voorwaarden voor oplegging van de maatregel niet is voldaan. Voor dit oordeel acht het hof het van belang dat na de pleegdatum op 14 juli 2021 geen enkele contactpoging is geweest met een van de slachtoffers en er ook geen concrete aanleiding is te veronderstellen dat verdachte een poging hiertoe zal ondernemen. Sterker nog: verdachte heeft ter zitting verklaard dat hij geen contact zal opnemen met de nabestaanden en slachtoffers, tenzij dit contact vanuit hen gewenst zou zijn.

Het voorgaande maakt dat, hoewel het hof begrijpt dat de nabestaanden en/of slachtoffers oplegging van een contactverbod op prijs stellen, de maatregel niet wordt opgelegd.

Beslag

Teruggave beslag

Het hof gelast de teruggave aan verdachte van de in beslag genomen, nog niet teruggegeven voorwerpen, te weten:

- schoen(en) (omschrijving/goednummer: PL0900-2021230390-G2876223);

- schoen(en) (omschrijving/goednummer: PL0900-2021230390-G2876225);

- broek (omschrijving/goednummer: PL0900-2021230390-G2876226);

- schoeisel (omschrijving/goednummer: PL0900-2021230390-G2876238);

- schoeisel (omschrijving/goednummer: PL0900-2021230390-G2876239);

- schoeisel (omschrijving/goednummer:: PL0900-2021230390-G2876241);

- schoeisel (omschrijving/goednummer: PL0900-2021230390-G2876242);

- shirt (omschrijving/goednummer: PL0900-2021230390-G2876244);

- broek (omschrijving/goednummer: PL0900-2021230390-G2876246).

Conservatoir beslag

Het hof zal het conservatoir beslag niet opheffen aangezien aan verdachte de schadevergoedingsmaatregel wordt opgelegd. Na het onherroepelijk worden van die maatregel kan het bedrag waarop het beslag berust worden uitgewonnen ten behoeve van de benadeelde partij(en).

Benadeelde partijen

Nabestaanden en slachtoffers hebben zich als benadeelde partij in het geding gevoegd. Zij hebben het hof verzocht om hoofdelijke toewijzing van hun vordering, en deze te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf het moment van het ontstaan van de schade. Daarnaast is verzocht de schadevergoedingsmaatregel als bedoeld in artikel 36f Sr aan verdachte op te leggen.

De vorderingen

Slachtoffers ‘ [locatie 3] ’

[benadeelde 2]

vordert een bedrag van in totaal € 8.241,74 (€ 3.241,74 materieel en € 5.000,00 immaterieel). Dit bedrag bestaat uit:

AirBnB: € 158,68;
vliegticket Mallorca-Amsterdam: € 145,01;
huurwoning: € 2.292,15;
laminaat woning: € 645,90;
immateriële schade: € 5.000,00.

[benadeelde 5]

vordert een bedrag van in totaal € 17.237,97 (€ 12.237,97 materieel en

€ 5.000,00 immaterieel). Dit bedrag bestaat uit:

AirBnB: € 158,68;
boot Palma-Ibiza: € 87,66;
ticket Ibiza-Amsterdam: € 152,45;
hotel hoofdstad Mallorca: € 56,63;
taxi ziekenhuis Mallorca: € 32,00;
eigen risico 2022 en 2023: € 575,40;
gederfde inkomsten: € 11.175,15;
immateriële schade: € 5.000,00.

[benadeelde 3]

vordert een bedrag van in totaal € 15.540,30 (€ 10.540,30 materieel en

€ 5.000,00 immaterieel). Dit bedrag bestaat uit:

AirBnB: € 158,68;
boot Palma-Ibiza: € 87,66;
ticket Ibiza-Amsterdam: € 152,45;
hotel hoofdstad Mallorca: € 56,63;
taxi ziekenhuis Mallorca: € 40,00;
eigen risico 2022 en 2023: € 1.213,74;
kosten opvragen medische informatie: € 31,14;
gederfde inkomsten: € 8.800,00;
immateriële schade: € 5.000,00.

[benadeelde 4]

vordert een bedrag van in totaal € 6.318,64 (€ 1.318,64 materieel en € 5.000,00 immaterieel). Dit bedrag bestaat uit:

AirBnB: € 158,68;
boot Palma-Ibiza: € 87,66;
ticket Ibiza-Amsterdam: € 152,45;
hotel hoofdstad Mallorca: € 56,63;
eigen risico: € 863,22;
immateriële schade: € 5.000,00.

Nabestaanden van [slachtoffer]

[benadeelde 1] (ouders van [slachtoffer] )

[benadeelde 1] vorderen een bedrag van in totaal € 69.100,63

(€ 9.350,63 materieel en € 59.750,00 immaterieel). Dit bedrag bestaat uit:

vererfde letselschade: € 28.648,11;
overlijdensschade: € 40.452,52.

[benadeelde 11] (vriendin van [slachtoffer] )

[benadeelde 11] vordert een bedrag van in totaal € 218.057,00 (€ 198.057,00 materieel en

€ 20.000,00 immaterieel). Dit bedrag bestaat uit:

gederfd levensonderhoud: € 198.057,00;
affectieschade: € 20.000,00.

Het standpunt van het openbaar ministerie

De advocaten-generaal hebben verschillende standpunten ingenomen ten aanzien van de vorderingen. Het hof zal hierop, voor zover nodig, hierna ingaan.

Het standpunt van de verdediging

De verdediging heeft verschillende standpunten ingenomen ten aanzien van de vorderingen. Het hof zal hierop, voor zover nodig, hierna ingaan.

Het oordeel van het hof

Groepsaansprakelijkheid en hoofdelijkheid

In de gevallen waarin het geweld door verdachte in vereniging met één of meer anderen is gepleegd, stelt het hof vast dat in civielrechtelijk opzicht sprake is van groepsaansprakelijkheid als bedoeld in artikel 6:166 van Pro het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW). Dit geldt voor zowel de poging tot doodslag, als de poging tot zware mishandeling als het openlijk geweld. Dit brengt met zich dat iedere bij het groepsgeweld betrokkene hoofdelijk aansprakelijk is voor de als gevolg daarvan geleden schade. Er is namelijk steeds sprake geweest van bewuste gezamenlijke deelname aan gewelddadige gedragingen in groepsverband en tussen die gedragingen bestaat naar het oordeel van het hof een duidelijke samenhang. Groepsgeweld tegen een persoon (of personen) brengt de kans met zich dat aan die persoon of personen letsel of andere schade wordt toegebracht, en verdachte heeft dat risico voor lief genomen. Door gewelddadige deelname aan de groep zijn verdachte en zijn mededaders naar burgerlijk recht hoofdelijk aansprakelijk voor de schade die door het strafbare feit is toegebracht.

Of aan verdachte zelf het opgelopen (zwaar) lichamelijk letsel is tenlastegelegd c.q. bewezenverklaard is daarbij niet van belang. Voor aansprakelijkheid krachtens artikel 6:166 BW Pro is namelijk niet vereist dat een individu uit de groep zelf de schade heeft veroorzaakt om daarvoor in civielrechtelijke zin aangesproken te kunnen worden. De regeling beoogt buiten twijfel te stellen dat een deelnemer aan onrechtmatige gedragingen in groepsverband zich niet aan aansprakelijkheid voor de daaruit ontstane schade kan onttrekken met het causaliteitsverweer dat de schade ook zonder zijn deelneming aan de groep zou zijn ontstaan.

Slachtoffers ‘ [locatie 3] ’

Verdachte heeft, samen met medeverdachten [medeverdachte 1] , [medeverdachte 2] , [medeverdachte 6] , [medeverdachte 4] , [medeverdachte 3] en [medeverdachte 5] , openlijk in vereniging geweld gepleegd tegen [benadeelde 2] en [benadeelde 3] .

Hij is dus, samen met die medeverdachten, hoofdelijk aansprakelijk voor de schade die [benadeelde 2] en [benadeelde 3] daardoor hebben geleden.

[benadeelde 2]

Materiële schade

AirBnB en vliegticket

Ten aanzien van de gevorderde kosten van de AirBnB op Mallorca ter hoogte van € 158,68, en de kosten van het vliegticket van Mallorca naar Amsterdam ter hoogte van € 145,01 geldt dat zij voldoende zijn onderbouwd en in rechtstreeks verband staan tot de door verdachte gepleegde strafbare feiten, zodat zij voor vergoeding in aanmerking komen. Het hof overweegt hierbij in het bijzonder dat de benadeelde partij als gevolg van het handelen van verdachte om begrijpelijke redenen eerder naar huis is gegaan, waardoor deze kosten op redelijke grond zijn gemaakt.

Huurkosten woning en laminaat

Ten aanzien van de kosten van de huurwoning ter hoogte van € 2.292,15 en de laminaatvloer ter hoogte van € 645,90 is het hof van oordeel dat deze schadeposten onvoldoende zijn onderbouwd, in die zin dat het rechtstreeks verband tussen het strafbare feit en deze schade in dit geding onvoldoende is komen vast te staan. Het zou een onevenredige belasting van het strafgeding opleveren indien de benadeelde partij in dit stadium van de procedure alsnog in de gelegenheid zou worden gesteld om nader bewijs in te brengen. In zoverre kan de benadeelde partij daarom niet in zijn vordering worden ontvangen en kan hij die vordering slechts bij de burgerlijke rechter aanbrengen.

Immateriële schade

In hoger beroep is de grondslag van de vordering van de benadeelde partij uitsluitend het door verdachte jegens de benadeelde partij gepleegde strafbare feit en niet langer mede shockschade.

De gevorderde immateriële schade ligt op grond van het bepaalde in artikel 6:106 aanhef Pro en sub b BW voor toewijzing gereed, omdat de benadeelde partij door het gepleegde geweld lichamelijk letsel heeft opgelopen aan onder meer zijn hoofd, en op andere wijze in zijn persoon is aangetast. De benadeelde partij is meerdere keren geschopt terwijl hij op de grond lag en is door het geweld bewusteloos geraakt. Gelet op de aard van het letsel, de heftigheid van de geweldshandelingen die jegens de benadeelde partij zijn gepleegd en de aard van de normschending, alsmede de hoogte van de schadevergoedingen die doorgaans in soortgelijke zaken worden toegewezen, acht het hof toewijzing van de gevorderde € 5.000,- billijk.

Proceskosten

Verdachte zal ook worden veroordeeld in de proceskosten die de benadeelde partij heeft gemaakt en ten behoeve van de tenuitvoerlegging van deze uitspraak nog zal maken. Deze kosten worden tot op dit moment begroot op nihil.

Eigen schuld

Het hof zal op de toe te wijzen schade geen eigen schuld-correctie toepassen in de zin van het bepaalde in artikel 6:101 BW Pro, nu niet is gebleken van een gedraging aan de zijde van de benadeelde partij waardoor zijn schade (mede) zou zijn ontstaan. Indien de benadeelde partij al zelf enige geweldshandeling zou hebben verricht, was de reactie van verdachte bovendien dermate disproportioneel en dominerend dat het handelen van de benadeelde partij daarbij in het niet valt (vgl. onder meer HR 26 januari 1996, ECLI:NL:HR:1996:ZC1976 (Dicky Trading II).

[benadeelde 3]

Materiële schade

AirBnB, bootticket, vliegticket en hotel

Ten aanzien van de gevorderde kosten van de AirBnB op Mallorca ter hoogte van € 158,68, de kosten van het bootticket van Mallorca naar Ibiza ter hoogte van € 87,66, de kosten van het vliegticket van Ibiza naar Amsterdam ter hoogte van € 152,45 en de kosten van het hotel in Palma de Mallorca ter hoogte van € 56,63 geldt dat zij voldoende zijn onderbouwd en in rechtstreeks verband staan tot het door verdachte gepleegde strafbare feit, zodat zij voor vergoeding in aanmerking komen. Het hof overweegt hierbij in het bijzonder dat de benadeelde partij als gevolg van het handelen van verdachte om begrijpelijke redenen eerder naar huis is gegaan, waardoor deze kosten op redelijke grond zijn gemaakt.

Taxi

Ten aanzien van de gevorderde kosten van de taxi naar het ziekenhuis op Mallorca ter hoogte van € 40,- geldt dat deze voldoende zijn onderbouwd en in rechtstreeks verband staan tot het door verdachte gepleegde strafbare feit. Het hof acht de hoogte van het gevorderde bedrag redelijk en wijst deze schadepost dan ook toe.

Eigen risico

Ten aanzien van de gevorderde kosten voor het eigen risico van de zorgverzekering van 2022 en 2023 ter hoogte van € 1.213,74 geldt dat deze voldoende zijn onderbouwd en in rechtstreeks verband staan tot het door verdachte gepleegde strafbare feit, zodat deze schadepost voor vergoeding in aanmerking komt.

Medische informatie

Ten aanzien van de kosten voor het opvragen van de medische informatie ter hoogte van € 31,14 van de benadeelde partij geldt dat deze schadepost voldoende is onderbouwd en in rechtstreeks verband staat tot het door verdachte gepleegde strafbare feit, zodat deze kosten voor vergoeding in aanmerking komen. Het hof overweegt hierbij in het bijzonder dat deze kosten geen betrekking hebben op een afschrift van het medisch dossier van de benadeelde partij, maar zien op een aparte verklaring die de huisarts van de benadeelde partij naar aanleiding van het strafbare feit heeft opgesteld. Deze kosten zijn daarom in redelijkheid gemaakt.

Gederfde inkomsten

Ten aanzien van de gevorderde kosten voor gederfde inkomsten ter hoogte van € 8.800,00 geldt dat als voldoende vaststaand kan worden aangenomen dat de benadeelde partij als gevolg van het door verdachte gepleegde strafbare feit rechtstreeks schade heeft geleden. De benadeelde partij heeft vanwege de gevolgen van het strafbare feit enige tijd niet kunnen werken en heeft daardoor inkomsten misgelopen. De hoogte van de gederfde inkomsten is door de benadeelde partij voldoende onderbouwd. Het hof zal de gevorderde kosten voor gederfde inkomsten ter hoogte van € 8.800,00 dan ook toewijzen.

Immateriële schade

In hoger beroep is de grondslag van de vordering van de benadeelde partij uitsluitend het door verdachte jegens de benadeelde partij gepleegde strafbare feit en niet langer mede shockschade.

De gevorderde immateriële schade ligt op grond van het bepaalde in artikel 6:106 aanhef Pro en sub b BW voor toewijzing gereed, omdat de benadeelde partij op andere wijze in zijn persoon is aangetast. Gelet op de aard van de normschending, alsmede de hoogte van de schadevergoedingen die doorgaans in soortgelijke zaken worden toegewezen, acht het hof toewijzing van een vergoeding van € 3.000,- billijk. Het overige gevorderde deel zal worden afgewezen.

Proceskosten

Eigen schuld

[benadeelde 5], [benadeelde 4]
, [benadeelde 1] (ouders van [slachtoffer] ) en [benadeelde 11] (vriendin van [slachtoffer] )

Het hof zal de benadeelde partijen [benadeelde 5] , [benadeelde 4] , [benadeelde 1] en [benadeelde 11] niet-ontvankelijk verklaren in de vorderingen nu verdachte van het ten laste gelegde geweld jegens [benadeelde 5] , [benadeelde 4] en [slachtoffer] zal worden vrijgesproken.

Nu de benadeelde partijen niet-ontvankelijk worden verklaard in hun vorderingen, zullen de benadeelde partijen in de kosten van verdachte worden veroordeeld voor zover deze betrekking hebben op het verweer tegen de vordering. Deze kosten worden tot op dit moment begroot op nihil.

Wettelijke rente en schadevergoedingsmaatregel ten aanzien van alle vorderingen

De toegewezen bedragen worden vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de datum van de schadeveroorzakende gebeurtenis, te weten 14 juli 2021. Als extra waarborg voor betaling zal het hof ten behoeve van de benadeelde partijen – ten aanzien van de verschillende toegewezen materiële en immateriële schadeposten – aan verdachte de schadevergoedingsmaatregel als bedoeld in artikel 36f Sr opleggen, op de wijze zoals hieronder is opgenomen.

Het hof overweegt hierbij dat het jeugdrecht niet van toepassing wordt verklaard, zodat het geen aanleiding ziet om af te wijken van het gebruikelijke aantal dagen gijzeling, zoals opgenomen in de oriëntatiepunten die door het in de organisatie van de Rechtspraak bestaande Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) zijn vastgesteld.

Toepasselijke wettelijke voorschriften

Het hof heeft gelet op de artikelen 9, 22c, 22d, 36f, 63 en 141 van het Wetboek van Strafrecht.

Deze voorschriften zijn toegepast, zoals zij golden ten tijde van het bewezenverklaarde.

BESLISSING

Het hof:

Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:

Verklaart zoals hiervoor overwogen bewezen dat de verdachte het tenlastegelegde heeft begaan.

Verklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.

Verklaart het bewezenverklaarde strafbaar, kwalificeert dit als hiervoor vermeld en verklaart de verdachte strafbaar.

Veroordeelt de verdachte tot een
taakstrafvoor de duur van
110 (honderdtien) uren, indien niet naar behoren verricht te vervangen door
55 (vijfenvijftig) dagen hechtenis.

Beveelt dat de tijd die door de verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in enige in artikel 27, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht bedoelde vorm van voorarrest is doorgebracht, bij de uitvoering van de opgelegde taakstraf in mindering zal worden gebracht, volgens de maatstaf van twee uren taakstraf per in voorarrest doorgebrachte dag, voor zover die tijd niet reeds op een andere straf in mindering is gebracht.

Gelast de
teruggaveaan de verdachte van de in beslag genomen, nog niet teruggegeven voorwerpen, te weten: