ECLI:NL:GHARL:2026:2722 - Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden - Hoger beroep oplichting met misbruik van vertrouwen en sa...

Uitspraak

Afdeling strafrecht

Parketnummer: 21-003199-25

Uitspraakdatum: 1 mei 2026

TEGENSPRAAK

Arrestvan de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Leeuwarden, gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de politierechter in de rechtbank Noord-Nederland, zittingsplaats Groningen , van 4 juli 2025 in de in eerste aanleg gevoegde strafzaken, parketnummers 18-054351-24 en 18-350287-24, tegen:

[verdachte] ,

geboren op [geboortedag] 1991 in [geboorteplaats] ,

wonende te [adres 1] .

Hoger beroep

Verdachte heeft hoger beroep ingesteld tegen het vonnis van de politierechter in de rechtbank Noord-Nederland.

Onderzoek van de zaak

Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van het hof van 17 april 2026 en het onderzoek op de terechtzitting bij de rechtbank.

Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal. Deze vordering houdt in:

veroordeling van verdachte voor het hem in de zaak met parketnummer 18-350287-24 primair ten laste gelegde (kort gezegd: oplichting van aangeefster [benadeelde 1] ), tot een taakstraf van 80 uren, waarvan 34 uren voorwaardelijk, met een proeftijd van 2 jaren;
toewijzing van de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 1] tot een bedrag van

€ 4.000,00 aan materiële schade, te vermeerderen met de wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel. Voor het overige dient de benadeelde partij niet-ontvankelijk te worden verklaard in de vordering.

Ten aanzien van de feiten (parketnummer 18-054351-24 onder 1 en 3) die niet aan het oordeel van het hof zijn onderworpen omdat het appel bij akte is beperkt, dient het hof volgens de advocaat-generaal de volgende straf te bepalen:

- oplegging van een taakstraf van 160 uren, waarvan 66 uren voorwaardelijk, met een proeftijd van 2 jaren.

Deze vordering is na voorlezing aan het hof overhandigd.

Verder heeft het hof kennisgenomen van wat namens de verdachte door zijn raadsvrouw, mr. L.I. Veenstra, is aangevoerd.

Het vonnis

De politierechter heeft verdachte veroordeeld voor 3 gevallen van oplichting (parketnummer 18-054351-24 onder 1 en 3 en parketnummer 18-350287-24 primair). Daarvoor is hem een taakstraf van 240 uren opgelegd, subsidiair 120 dagen vervangende hechtenis, waarvan 120 uren voorwaardelijk, met een proeftijd van 2 jaren. Van het in de zaak met parketnummer 18-054351-24 onder 2 ten laste gelegde feit is verdachte vrijgesproken.

Op de vorderingen van de benadeelde partijen is als volgt beslist:

Benadeelde partij [benadeelde 2] (parketnummer 18-054351-24 onder 1): toewijzing tot € 900,00, met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel. Voor het overige is de benadeelde partij niet-ontvankelijk verklaard in de vordering.
Benadeelde partij [benadeelde 3] (parketnummer 18-054351-24 onder 2): niet-ontvankelijkverklaring van de benadeelde partij in de vordering in verband met vrijspraak.
Benadeelde partij [benadeelde 4] (parketnummer 18-054351-24 onder 3): volledige toewijzing tot € 880,00, met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel.

Op de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 1] (parketnummer 18-350287-24 primair) is door de politierechter niet beslist.

Tegen dit vonnis is door de verdediging beperkt hoger beroep ingesteld. Het hoger beroep is gericht tegen de veroordeling in de zaak met parketnummer 18-350287-24 primair ten laste gelegde feit.

In het proces-verbaal van de zitting van de politierechter zijn de gebruikte bewijsmiddelen niet uitgewerkt. Hierdoor kan het hof het vonnis niet bevestigen. Het hof vernietigt daarom het vonnis voor zover het aan hoger beroep is onderworpen en doet opnieuw recht.

Tenlastelegging

Aan verdachte is - voor zover in hoger beroep aan de orde - ten laste gelegd dat:

Zaak met parketnummer 18-350287-24:

primair:
hij in of omstreeks 28 mei 2024 tot en met 04 juni 2024 te [plaats] , althans in Nederland met het oogmerk om zich en/of een ander wederrechtelijk te bevoordelen door listige kunstgrepen en/of door een samenweefsel van verdichtsels, [benadeelde 1] heeft bewogen tot de afgifte van enig goed, het aangaan van een schuld en/of het teniet doen van een inschuld, te weten tot het afgeven en/of overmaken van meerdere geldbedragen van (in totaal) 4.150,00 euro, althans enig geldbedrag, door

- een (liefdes)relatie aan te gaan met die [benadeelde 1] ,

- die [benadeelde 1] voor te houden dat hij tijdelijk niet over (zijn) geld kan beschikken en/of tijdelijk onvoldoende geld heeft,

- die [benadeelde 1] voor te houden dat hij direct/spoedig geld nodig heeft omdat hij een rekening moest betalen,

- die [benadeelde 1] om geld (te leen) te vragen, waarbij hij telkens een spoedige terugbetaling in het vooruitzicht stelde/voorwendde,

- die [benadeelde 1] aan te bieden het tweevoudige terug te betalen terwijl hij niet over deze gelden beschikte,

- die [benadeelde 1] voor te houden dat hij nog een deel moest betalen om zo weer bij zijn eigen geld te kunnen,

- die [benadeelde 1] voor te houden dat hij een geldbedrag zou moeten lenen om zijn advocaat te betalen om zo weer bij zijn eigen geld te kunnen, waarna hij die [benadeelde 1] pas zou kunnen terugbetalen,

- die [benadeelde 1] voor te houden dat met zijn advocaat en de bank geregeld was dat die [benadeelde 1] , na betaling, haar geld gelijk terug zou krijgen,

- hetgeen hij die [benadeelde 1] voorhield dat alsmaar eerder zou gebeuren, als zij hem zou helpen met zijn geldproblemen, waardoor die [benadeelde 1] telkens werd bewogen tot bovenomschreven afgifte van meerdere geldbedragen en/of

- die geldbedragen niet terug te betalen aan die [benadeelde 1] .

subsidiair
hij in of omstreeks 28 mei 2024 tot en met 04 juni 2024, te [plaats] (van) een of meerdere geldbedragen van (in totaal) 4.150,00 euro, althans enig geldbedrag,

Sub a

- de werkelijke aard, de herkomst, de vindplaats, de vervreemding en/of de verplaatsing heeft verborgen en/of heeft verhuld, dan wel

- heeft verborgen en/of heeft verhuld wie de rechthebbende(n) op dat /die voorwerp(en) was/waren, en/of

- heeft verborgen en/of heeft verhuld wie dat/die voorwerp(en) voorhanden had(den)

Sub b

- heeft verworven, voorhanden heeft gehad, heeft overgedragen, heeft omgezet, en/of

- gebruik heeft gemaakt terwijl hij, verdachte, wist, althans redelijkerwijs moest vermoeden dat dat dat/die geldbedrag(en)

- onmiddellijk of middellijk - afkomstig was/waren uit enig (eigen) misdrijf.

Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd. Verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging.

Bewijsoverweging

Standpunt verdediging

De raadsvrouw heeft op de zitting van het hof bepleit dat verdachte van het primair ten laste gelegde feit moet worden vrijgesproken, omdat - kort gezegd - :

de feitelijke handelingen zoals die in de tenlastelegging zijn opgenomen, niet kunnen worden bewezen;
er geen sprake is van een oplichtingsmiddel;
er geen causaal verband kan worden vastgesteld tussen de vermeende misleiding en de betalingen;
verdachte geen oogmerk had op wederrechtelijke bevoordeling.

Standpunt advocaat-generaal:

De advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat de verweren van de verdediging moeten worden verworpen. Het door verdachte geschetste alternatieve scenario is volgens hem niet aannemelijk. De verklaring van aangeefster [benadeelde 1] vindt voldoende steun in het dossier en op grond van die bewijsmiddelen kan wettig en overtuigend worden bewezen dat verdachte haar heeft opgelicht.

Juridisch kader

Voor een veroordeling ter zake van oplichting is vereist dat de verdachte bij een ander door een specifieke, voldoende ernstige vorm van bedrieglijk handelen een onjuiste voorstelling in het leven heeft willen roepen teneinde daarvan misbruik te maken.

Daartoe moet de verdachte een of meer van de in artikel 326, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr) bedoelde oplichtingsmiddelen hebben gebruikt, waardoor die ander is bewogen tot de afgifte van een goed.

Het antwoord op de vraag of in een concreet geval het slachtoffer door een oplichtingsmiddel dat door de verdachte is gebruikt, is bewogen tot een van voornoemde handelingen, is in sterke mate afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Bij een samenweefsel van verdichtsels behoren tot die omstandigheden onder meer de vertrouwenwekkende aard, het aantal en de indringendheid van de leugenachtige mededelingen in hun onderlinge samenhang.

Oordeel hof

Het hof stelt voorop dat geen discussie bestaat over het feit dat verdachte en aangeefster [benadeelde 1] elkaar hebben leren kennen via een datingapp, dat zij intiem contact hebben gehad en dat aangeefster in de periode daarna op verschillende momenten geld heeft betaald aan verdachte. Deels gebeurde dit contant en deels via het overmaken op bankrekeningen. Deze bankrekeningen stonden niet op naam van verdachte, maar op naam van kennissen van hem. De overgemaakte geldbedragen zijn veelal op dezelfde dag of zelfs binnen enkele uren na de overschrijving door deze kennissen opgenomen bij geldautomaten en vervolgens aan verdachte overhandigd.

Verklaring aangeefster en alternatief scenario verdachte

Aangeefster en verdachte hebben verschillende verklaringen afgelegd over deze overgedragen geldbedragen. Aangeefster heeft hierover verklaard dat verdachte op een gegeven moment aangaf dat hij een rekening moest betalen en hij haar vroeg om te helpen. Zij wilde hem helpen en heeft hem toen € 250,00 contant verstrekt. Een dag later vroeg verdachte haar of zij hem per direct € 350,00 kon lenen om “uit de rode cijfers” te komen. Hij zei daarbij dat hij haar direct zou terugbetalen. Volgens aangeefster zette verdachte haar onder druk en kwam hij opdringerig over. Hij vertelde haar dat er meer geld betaald moest worden, zodat hij weer bij zijn eigen geld zou kunnen, waarna hij aangeefster kon terugbetalen. Dit zou met een advocaat en de bank geregeld zijn. Er moest ook nog geld bij om de advocaat te betalen. Uiteindelijk heeft aangeefster in totaal voor een bedrag van € 4.000,00 aan verdachte betaald. Zij heeft daarvan niets teruggekregen.

Verdachte heeft een andere lezing. Volgens verdachte leerde hij aangeefster via een datingsite kennen en deed zij hem geloven dat ze alleenstaande moeder was en in geldnood zat. Ze spraken vervolgens af dat verdachte haar voor intiem contact zou betalen. Hij zou haar in een relatief korte periode voor ongeveer acht ontmoetingen in totaal € 4.500,00 à € 5.000,00 hebben betaald. Toen verdachte er na enige tijd achter kwam dat aangeefster had gelogen over haar situatie (ze bleek een relatie en een gezin te hebben en voldoende financiële middelen), heeft verdachte geëist dat ze het betaalde geld zou terugbetalen. Dit heeft aangeefster gedaan. Verdachte zegt dat het dus zijn eigen geld was dat door aangeefster contant en via de bankrekeningen aan verdachte is (terug)betaald.

Gezien het voorgaande draait het hoger beroep in de kern om de vraag aan wiens verklaring geloof wordt gehecht: die van aangeefster of die van verdachte.

Bij de beoordeling hiervan stelt het hof voorop dat de verklaring van aangeefster bij het hof een geloofwaardige, authentieke indruk heeft gewekt. Haar verklaring schetst een plausibel verhaal met een logisch verloop, wat begon met het lenen van een enkel geldbedrag en wat uiteindelijk tot de afgifte van een totaalbedrag van €4.000,00 heeft geleid.

Anders dan door de raadsvrouw is bepleit, vindt deze verklaring van aangeefster op verschillende punten steun in het dossier, zoals blijkt uit de bewijsmiddelen die in een bijlage bij dit arrest zijn uitgewerkt.

In het bijzonder wijst het hof daarbij op de whatsapp-gesprekken die aangeefster en verdachte met elkaar hebben gevoerd. Hieruit blijkt dat aangeefster verdachte meermalen heeft gevraagd om het geld over te maken (p. 105) en haar geld terug te betalen (p. 106). Ook spreekt zij hierin richting verdachte over ‘het geleende geld’, dat ze 2 weken daarvoor hem geholpen heeft en haar geld graag terug wil (p. 108, p.112, p. 113), wordt er meerdere keren over een advocaat gesproken (p. 105, 107, 110, 111), en stuurt ze dat ze ‘een datum wil hebben dat hij bij zijn geld kan’, waarna verdachte zegt dat dat niet gebeurt tenzij er hulp komt en dat hij eind van de maand zijn huis uit moet door alles (p. 112). Verdachte zegt ook: “Als je gewoon meehielp en meedacht waren we al van elkaar af” (p.122) en “als jij nou 250 overmaakte had je alles binnen 30 min” (p. 123).

Hoewel het berichtenverkeer van de periode tot 3 weken na de ten laste gelegde periode dateert, kan hierin steun worden gevonden voor de verklaring van aangeefster. De berichten passen bij haar verklaring dat ze verdachte geld geleend heeft, dat verdachte haar vertelde dat hij niet bij zijn geld kon en er iets met een advocaat geregeld moest worden, en dat het allemaal opgelost zou worden als ze nog wat meer geld zou betalen. Ook is uit de aangehaalde appjes op p. 122 en 123 af te leiden dat verdachte bleef verzoeken om geld en dat hij een zekere druk op aangeefster uitoefende. Immers: als aangeefster nou gewoon meehielp en geld overmaakte, zou het direct opgelost zijn. Ook dit strookt met de door aangeefster beschreven eerdere handelswijze van verdachte. Het hof acht de verklaring van aangeefster gelet op het voorgaande geloofwaardig en betrouwbaar.

Daartegenover staat de verklaring van verdachte, die bij het hof een veel minder kloppende en geloofwaardige indruk heeft gewekt. Zo heeft verdachte nagelaten te onderbouwen hoe het voor hem mogelijk is geweest om in een relatief korte periode over in totaal tussen de € 4.500,00 en € 5.000,00 te beschikken, terwijl hij onder bewind stond en hij leefde van een gering bedrag aan leefgeld. Zijn stelling dat hij ‘wat geld omhanden had’ dat op de één of andere manier van zijn (toenmalige) voetbalclub afkomstig zou zijn, heeft hij – hoewel dat voor hem toch goed mogelijk moet zijn geweest – niet met stukken onderbouwd. En ook de uitleg die verdachte over de betalingen heeft gegeven, vindt geen enkele steun in het dossier en valt niet te rijmen met de aard en inhoud van de appjes die tussen hem en aangeefster zijn verstuurd. Het hof volgt verdachte daarom niet in zijn lezing en acht het ge-schetste alternatieve scenario niet aannemelijk geworden.

Op grond van de bewijsmiddelen en overwegingen zoals die in een bijlage bij dit arrest zijn uitgewerkt, stelt het hof vast dat er wel degelijk sprake is geweest van oplichting van [benadeelde 1] .

Samenweefsel van verdichtsels

Uit de bewijsmiddelen zoals die in de bijlage zijn uitgewerkt, blijkt dat verdachte aangeefster telkens op een indringende manier heeft verzocht om geld, waarbij hij mededelingen en beloftes deed over terugbetalingen. Verdachte had een intieme relatie met aangeefster, heeft misbruik gemaakt van het vertrouwen dat zij in hem had en heeft druk op haar uitgeoefend. Het geheel van handelingen van verdachte moet naar het oordeel van het hof worden gekwalificeerd als een samenweefsel van verdichtsels.

Bewegen tot afgifte van geldbedragen

Het bestanddeel ‘bewegen tot’ in artikel 326 Sr Pro heeft betrekking op het causaal verband tussen het aanwenden van een oplichtingsmiddel, bestaande in de gedraging van de oplichter, en het resultaat, bestaande in de gedraging van de opgelichte. Het hof is van oordeel dat de opeenstapeling van bovengenoemde gedragingen van verdachte, tezamen en in onderling verband bezien, bij aangeefster een onjuiste voorstelling van zaken in het leven heeft geroepen waardoor zij is bewogen tot de afgifte van geldbedragen, tot een totaal van
€ 4.000,00.

Oogmerk van wederrechtelijke bevoordeling

Ook aan het vereiste van het oogmerk van wederrechtelijke bevoordeling is voldaan. Uit de bewijsmiddelen blijkt dat vrijwel meteen nadat [benadeelde 1] de geldbedragen naar de rekeningen van [naam 1] en [naam 2] had overgemaakt, de geldbedragen door hen zijn opgenomen en vervolgens aan verdachte zijn overhandigd. Verdachte heeft de bedragen niet aan aangeefster terugbetaald
.

Uit deze feitelijke gang van zaken en de beschreven context is naar het oordeel van het hof af te leiden dat het handelen van verdachte erop was gericht om bij [benadeelde 1] een onjuiste voorstelling van zaken in het leven te roepen en daarvan misbruik te maken, met het oogmerk om zich wederrechtelijk te bevoordelen.

Anders dan de raadsvrouw heeft betoogd, leidt het IQ van verdachte niet tot een ander oordeel omtrent het bewijs van het bestanddeel oogmerk, nu een laag IQ (volgens testpsychologisch onderzoek heeft verdachte een IQ van 58) niet per definitie betekent dat verdachte van elk inzicht in de draagwijdte van zijn gedragingen en de mogelijke gevolgen daarvan is verstoken.

Het hof komt daarmee tot een bewezenverklaring van het ten laste gelegde. De verweren van de verdediging worden verworpen.

Bewezenverklaring

Het hof acht op grond van de inhoud van wettige bewijsmiddelen, wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het in de zaak met parketnummer 18-350287-24 primair tenlastegelegde heeft begaan, te weten dat:

Zaak met parketnummer 18-350287-24:

primair
hij in de periode van 28 mei 2024 tot en met 4 juni 2024 te [plaats] , met het oogmerk om zich wederrechtelijk te bevoordelen door een samenweefsel van verdichtsels, [benadeelde 1] heeft bewogen tot de afgifte van enig goed, te weten tot het afgeven en overmaken van meerdere geldbedragen van (in totaal) 4.000,00 euro, door