Uitspraak
Parketnummer: 24-000267-06
Parketnummer eerste aanleg: 19-014009-02
Arrest van 17 maart 2010 van het gerechtshof te Leeuwarden, meervoudige strafkamer, op het hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Assen van 24 januari 2006 in de strafzaak tegen:
[verdachte],
geboren op [1964] te [geboorteplaats],
wonende te [woonplaats], [adres],
verschenen in persoon, bijgestaan door zijn raadsman mr. H. Veldman, advocaat te Roden.
Het vonnis waarvan beroep
De rechtbank Assen heeft de verdachte bij het vonnis wegens misdrijven veroordeeld tot een straf, zoals in dat vonnis omschreven.
Gebruik van het rechtsmiddel
De verdachte is op de voorgeschreven wijze en tijdig in hoger beroep gekomen.
Het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep
Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting in hoger beroep van 17 oktober 2008, 1 december 2009 en 4 maart 2010, alsmede het onderzoek op de terechtzittingen in eerste aanleg.
De vordering van de advocaat-generaal
De advocaat-generaal heeft gevorderd dat het hof verdachte zal vrijspreken van de hem ten laste gelegde oplichting en hem ter zake het overige ten laste gelegde zal veroordelen tot een gevangenisstraf voor de duur van 12 maanden, waarvan 6 maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaren.
De beslissing op het hoger beroep
Het hof zal het vonnis vernietigen en opnieuw recht doen.
Tenlastelegging
Het hof heeft ter terechtzitting van 17 oktober 2008 een wijziging van de tenlastelegging toegelaten overeenkomstig de vordering van de advocaat-generaal.
Aan de verdachte is - met inachtneming van deze wijziging en met verbetering van kennelijke verschrijvingen - ten laste gelegd, dat:
hij in of omstreeks de periode van 13 februari 2001 tot en met 25 april 2002, in de gemeenten [gemeente 1] en/of [gemeente 2] en/of [gemeente 3] en/of [gemeente 4] en/of [gemeente 5] en/of [gemeente 6] en/of (elders) in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, meermalen, althans eenmaal, een of meer van na te noemen bescheiden - (elk) zijnde een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen - valselijk heeft opgemaakt en/of valselijk heeft doen opmaken en/of heeft vervalst en/of heeft doen vervalsen, zulks (telkens) met het oogmerk om die/dat geschrift(en) als echt en onvervalst te gebruiken of door een of meer anderen te doen gebruiken, immers hebben/heeft hij, verdachte, en/of zijn mededader(s), (telkens) valselijk, immers opzettelijk in strijd met de waarheid, op die bescheiden een of meer van de navolgende aantekening(en)/gegeven(s) vermeld en/of doen vermelden:
(het betreft de navolgende bescheiden, waarbij de bijlagenummers verwijzen naar de bijlagen zoals deze zijn opgenomen in het proces-verbaal van het Interregionaal Fraudeteam Noord-Nederland, genummerd F52 2002, d.d. 31 januari 2003)
1. op een betalingsherinnering van '[bedrijf]', gedateerd 18 april 2002, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Uitgave: Kinder Puzzelpret" en/of "Verspreiding: regionaal" en/of "Prijs incl. BTW: 249,90" in verbinding met de zinsnede "Volgens onze administratie staat er nog een bedrag (inclusief BTW) open zoals hierboven vermeld.";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-2-51 e.v.)
en/of
2. op een aanmaning van '[bedrijf]', gedateerd 18 april 2002, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "2e aanmaning" en/of "Volgens onze administratie heeft u na de door ons verstuurde aanmaning t.b.v. onderstaande opdracht nog niet gereageerd" en/of "Uitgave: Gehandicapten & Sport" en/of "Prijs incl. BTW 247,93";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-3-52 e.v.)
en/of
3. op een factuur opgemaakt door '[bedrijf]', gedateerd 21 september 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Hierbij doen wij u de factuur toekomen ten behoeve van de opdracht zoals hieronder staat vermeld." en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW € 458,15";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-5-54)
en/of
4. op een opdrachtbevestiging van '[bedrijf]', gedateerd 3 mei 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Uitgave: Puzzle Magazine" en/of "Verspreiding: Medische zorgcentra" en/of "Prijs excl. BTW € 395,00" en/of "Bij deze ontvangt u nogmaals de afgesproken tekst ter correctie";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-7-56)
en/of
5. op een factuur opgemaakt door '[bedrijf]', gedateerd 11 mei 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Uitgave: Puzzle Magazine" en/of "Verspreiding: Medische zorgcentra" en/of "Totaal € 470,05";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-7-56 e.v.)
en/of
6. op een opdrachtbevestiging van '[bedrijf]', gedateerd 29 mei 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Uitgave: Puzzle Magazine" en/of "Verspreiding: Medische zorgcentra" en/of "Prijs excl. BTW € 390,00" en/of "Bij deze ontvangt u nogmaals de afgesproken tekst ter correctie";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-9-58)
en/of
7. op een factuur opgemaakt door '[bedrijf]', gedateerd 8 juni 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Uitgave: Puzzle Magazine" en/of "Verspreiding: Medische zorgcentra" en/of "Totaal € 464,10";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-9-58 e.v.)
en/of
8. op een betalingsherinnering van '[bedrijf]', gedateerd 21 juni 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Volgens onze administratie werd onderstaande faktuur nog niet (geheel) door u voldaan, hoewel de betalingstermijn inmiddels is verstreken." en/of "Saldo € 464,10";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-9-58 e.v.)
en/of
9. op een aanmaning van '[bedrijf]', gedateerd 5 juli 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Volgens onze administratie werd onderstaande faktuur nog niet (geheel) door u voldaan, hoewel de betalingstermijn inmiddels is verstreken." en/of "Saldo € 499,10";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-9-58 e.v.)
en/of
10. op een betalingsherinnering van '[bedrijf]', gedateerd 18 april 2002, geadresseerd aan [bedrijf]
de vermelding(en) "Volgens onze administratie heeft u onderstaande factuur nog niet voldaan" en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW 232,05";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-9-58 e.v.)
en/of
11. op een aanmaning van '[bedrijf]', gedateerd 25 april 2002, geadresseerd aan [bedrijf]
de vermelding(en) "Volgens onze administratie heeft u na de door ons verstuurde herinnering t.b.v. onderstaande opdracht nog niet gereageerd" en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW 247,93";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-9-58 e.v.)
en/of
12. op een factuur opgemaakt door '[bedrijf]', gedateerd 6 december 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Hierbij doen wij u de factuur toekomen ten behoeve van de opdracht zoals hieronder staat vermeld." en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW € 452,20";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-10-59)
en/of
13. op een betalingsherinnering van '[bedrijf]', gedateerd 21 december 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Volgens onze administratie heeft u onderstaande factuur nog niet voldaan" en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW 452,20";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-10-59 e.v.)
en/of
14. op een aanmaning van '[bedrijf]', gedateerd 27 december 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Volgens onze administratie heeft u na de door ons verstuurde herinnering t.b.v. onderstaande opdracht nog niet gereageerd" en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW 487,20";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-10-59 e.v.)
en/of
15. op een aanmaning van '[bedrijf]', gedateerd 3 januari 2002, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Volgens onze administratie heeft u na de door ons verstuurde aanmaning t.b.v. onderstaande opdracht nog niet gereageerd" en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW 487,20";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-10-59 e.v.)
en/of
16. op een opdrachtbevestiging van '[bedrijf]', gedateerd 13 februari 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Hierbij doen wij u de proefdruk toekomen betreffende een eenmalige plaatsing in onze uitgave Gehandicapten Sport. Wegens een achterstand in de verwerking is deze later dan afgesproken." en/of "Verspreiding: regionaal" en/of "Prijs excl. BTW € 385,00";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-11-60)
en/of
17. op een factuur opgemaakt door '[bedrijf]', gedateerd 22 februari 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Hierbij doen wij u de factuur toekomen ten behoeve van de opdracht zoals hieronder staat vermeld." en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW € 458,15";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-11-60 e.v.)
en/of
18. op een aanmaning van '[bedrijf]', gedateerd 6 april 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Volgens onze administratie heeft u na de door ons verstuurde aanmaning t.b.v. onderstaande opdracht nog niet gereageerd" en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW 493,15";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-11-60 e.v.)
en/of
19. op een aanmaning van '[bedrijf]', gedateerd 21 december 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Volgens onze administratie heeft u na de door ons verstuurde herinnering t.b.v. onderstaande opdracht nog niet gereageerd" en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW € 487,20";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-22-83 e.v.)
en/of
20. op een factuur opgemaakt door '[bedrijf]', gedateerd 4 mei 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Uitgave: Puzzle Magazine" en/of "Verspreiding: Medische zorgcentra" en/of "Totaal € 464,10";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-13-62 e.v.)
en/of
21. op een factuur opgemaakt door '[bedrijf]', gedateerd 30 augustus 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Hierbij doen wij u de factuur toekomen ten behoeve van de opdracht zoals hieronder staat vermeld." en/of "Uitgave: Gehandicapten Sport" en/of "Prijs incl. BTW ? 458,15";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-24-85 e.v.)
en/of
22. op een factuur opgemaakt door '[bedrijf]', gedateerd 7 september 2001, geadresseerd aan [bedrijf],
de vermelding(en) "Uitgave: Puzzle Magazine" en/of "Verspreiding: Medische zorgcentra" en/of "Totaal € 470,05";
(bijlage nr. F52 2002 D/A-24-85 e.v.)
en/of (voorts) dat:
hij in of omstreeks de periode van 1 mei 2001 tot en met 30 september 2001, in de gemeenten [gemeente 1] en/of [gemeente 2] en/of [gemeente 3] en/of [gemeente 4] en/of [gemeente 5] en/of [gemeente 6] en/of (elders) in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen,meermalen, althans eenmaal, (telkens) met het oogmerk om zich en/of (een) ander(en) wederrechtelijk te bevoordelen, door het aannemen van een valse hoedanigheid en/of door een of meer listige kunstgrepen en/of door een samenweefsel van verdichtsels
a) [slachtoffer 1] h.o.d.n. [bedrijf], en/of
b) [slachtoffer 2] h.o.d.n. [bedrijf], en/of
c) [bedrijf],
heeft bewogen tot de afgifte van een geldbedrag, in elk geval enig goed,
hebbende hij, verdachte, en/of zijn mededader(s) met vorenomschreven oogmerk (telkens) - zakelijk weergegeven - valselijk en/of listiglijk en/of bedrieglijk en/of in strijd met de waarheid:
a)
* in een toegezonden geschrift, aangeduid als opdrachtbevestiging, zich tegenover
[slachtoffer 1] voornoemd, voorgedaan als bonafide uitgeverij handelende onder de naam '[bedrijf];
en/of
* (vervolgens) aan [slachtoffer 1] voornoemd een valse factuur gezonden (geadresseerd aan [bedrijf]) opgemaakt door '[bedrijf]';
en/of
* (vervolgens) in een telefonisch contact [slachtoffer 1] voornoemd voorgelogen dat hij opdracht had gegeven aan '[bedrijf]' tot het plaatsen van een advertentie in een uitgave genaamd 'Puzzle Magazine';
en/of
* (vervolgens) een of meer aanmaningen gezonden aan [slachtoffer 1] voornoemd, strekkende tot betaling ter zake van voormelde advertentie in 'Puzzle Magazine';
en/of
b)
* aan [slachtoffer 2] voornoemd een valse factuur gezonden (geadresseerd aan [bedrijf]) opgemaakt door '[bedrijf]';
en/of
c)
* in een toegezonden geschrift, aangeduid als opdrachtbevestiging, zich tegenover [bedrijf] voorgedaan als bonafide uitgeverij handelende onder de naam '[bedrijf]';
en/of
* in een toegezonden geschrift, aangeduid als opdrachtbevestiging, zich tegenover [bedrijf] voorgedaan als bonafide uitgeverij handelende onder de naam '[bedrijf];
en/of
* (vervolgens) aan [bedrijf] voormeld een valse factuur gezonden opgemaakt door '[bedrijf]' en/of een valse factuur opgemaakt door '[bedrijf]',
waardoor [slachtoffer 1] voornoemd, en/of [slachtoffer 2] voornoemd en/of [bedrijf] voormeld werd(en) bewogen tot bovenomschreven afgifte;
Vrijspraak
Verdachte wordt verweten dat hij zich - al dan niet tezamen en in vereniging met een ander of anderen - schuldig heeft gemaakt aan valsheid in geschrift en/of oplichting. Door het opmaken en versturen van niet op waarheid berustende opdrachtbevestigingen, facturen, betalingsherinneringen en aanmaningen ten behoeve van het plaatsen van een bedrijfsadvertentie in een brochure of ander geschrift, zou door verdachte zijn getracht betaling te verkrijgen van een groot aantal bedrijven zonder dat hieraan een opdracht tot het plaatsen van deze advertentie en/of een tegenprestatie ten grondslag zou liggen. In werkelijkheid zou namelijk de in de valse documenten gesuggereerde tegenprestatie, bestaande hierin dat de bedrijfsadvertentie zou worden geplaatst in een - in behoorlijke oplage - te verspreiden brochure, niet zijn uitgevoerd.
Het politieonderzoek is naar het oordeel van het hof toegespitst op de veronderstelling dat verdachte tezamen en in vereniging met (met name) medeverdachte [medeverdachte] met gebruikmaking van een groot aantal rechtspersonen acquisitiefraude - op een manier zoals hierboven is uiteengezet - heeft gepleegd. Deze vermoede samenwerking tussen verdachte en [medeverdachte] is ook tot uitdrukking gebracht in de (in hoger beroep gewijzigde) tenlastelegging, nu aan zowel verdachte als [medeverdachte] dezelfde feiten zijn ten laste gelegd.
Op basis van het procesdossier en het verhandelde ter terechtzittingen in hoger beroep neemt het hof het volgende als vaststaand aan.
[medeverdachte] is rond 1999 of 2000 gestart met het acquisitiebedrijf '[bedrijf]'. Verdachte [verdachte] heeft zich vanaf de oprichting met dit acquisitiebedrijf bemoeid door [medeverdachte] te adviseren en (financieel) bij te staan. [verdachte] heeft hem - naar eigen zeggen - uitgelegd hoe hij advertentieacquisitie moest bedrijven. Hierbij heeft hij [medeverdachte] voorzien van een computerprogramma dat hij in zijn bedrijf '[bedrijf]' gebruikte en heeft hij personeel van zijn bedrijf ter beschikking gesteld voor het plegen van administratieve handelingen in het bedrijf van [medeverdachte]. Daarnaast mocht [medeverdachte] gebruikmaken van de klantgegevens van '[bedrijf]'. Op basis van een tussen hen in 1999 gesloten samenwerkingsovereenkomst moest [medeverdachte] op zijn beurt [verdachte] een financiële vergoeding geven voor bovenomschreven geleverde diensten, welke in de boeken werd opgenomen als 'managementvergoeding'.
Later heeft [medeverdachte] de in de tenlastelegging genoemde acquisitiebedrijven '[bedrijf]', '[bedrijf]' en '[bedrijf]' opgericht. Ook ten aanzien van deze bedrijven heeft vorenbedoelde samenwerkingsovereenkomst tussen verdachte en [medeverdachte] gegolden. Verdachte is blijkens een uittreksel van de Kamer van Koophandel stille vennoot in de commanditaire vennootschap '[bedrijf]' geweest.
Uit vorenbedoelde feiten en omstandigheden leidt het hof een zakelijke betrokkenheid van verdachte bij de (malafide) acquisitiebedrijven van [medeverdachte] af. Het hof ziet zich echter voor de vraag gesteld of verdachte ook als (mede)pleger kan worden aangemerkt van de in de tenlastelegging omschreven strafbare feiten, waarvoor die [medeverdachte] inmiddels onherroepelijk is veroordeeld.
Verdachte heeft steeds elke betrokkenheid bij de malafide praktijken van [medeverdachte] ontkend. Hij zou - naar eigen zeggen - [medeverdachte] de fijne kneepjes van het vak, namelijk het opzetten en voeren van een acquisitiebedrijf, slechts op de juiste manier hebben bijgebracht. Verdachtes intenties zijn steeds goed geweest en hij heeft verklaard niets te hebben geweten van de door [medeverdachte] en anderen gepleegde acquisitiefraude.
[medeverdachte] is ter terechtzitting van het hof van 1 december 2009 in onderhavige zaak als getuige gehoord. Door hem is verklaard dat verdachte op geen enkele wijze betrokken is geweest bij het opstellen van de in de tenlastelegging genoemde valse documenten. Voor zover er acquisitiefraude is gepleegd door de in de tenlastelegging genoemde bedrijven, heeft dit steeds op initiatief van [medeverdachte] plaatsgevonden, buiten medeweten van verdachte [verdachte] om, aldus [medeverdachte].
In het procesdossier is echter een aantal voor verdachte belastende verklaringen opgenomen. Het algemene beeld dat - naar het oordeel van het hof - hieruit naar voren komt, is dat er acquisitiefraude met gebruikmaking van bedrijven die op naam van [medeverdachte] of op naam van andere personeelsleden stonden, is gepleegd. Blijkens (met name) de verklaringen van [getuige 1], [getuige 2] en [getuige 3], zoals deze zijn vastgelegd in de processen-verbaal van de FIOD, speelde verdachte hierin de hoofdrol. [verdachte] zou de kwade genius in het geheel zijn, waar [medeverdachte] slechts een ondergeschikte rol zou hebben gespeeld.
Voornoemde verklaringen, waarin verdachte door medewerkers een grote rol wordt toegedicht bij de gepleegde acquisitiefraude, zien echter steeds op andere dan in de tenlastelegging opgenomen (acquisitie)bedrijven. Het hof is van oordeel dat uit het dossier niet, en ook niet uit de ter zittingen van de rechtbank en het hof afgelegde verklaringen door voormelde en andere getuigen, kan worden afgeleid dat er ten aanzien van de bedrijven '[bedrijf]', '[bedrijf]' en '[bedrijf]' een zodanige nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte en [medeverdachte] bestond dat verdachte kan worden aangemerkt als (mede)pleger van activiteiten die in deze bedrijven plaatsvonden. Dit brengt mee dat naar het oordeel van het hof niet wettig en overtuigend is bewezen dat verdachte zich als pleger, dan wel als medepleger, heeft schuldig gemaakt aan de hem ten laste gelegde handelingen, zodat hij daarvan moet worden vrijgesproken.
De uitspraak
HET HOF,
RECHT DOENDE OP HET HOGER BEROEP:
vernietigt het vonnis, waarvan beroep, en opnieuw recht doende:
verklaart het verdachte ten laste gelegde niet bewezen en spreekt hem daarvan vrij.
Dit arrest is aldus gewezen door mr. J.J. Beswerda, voorzitter, mr. S. Zwerwer en mr. G.M. Meijer-Campfens, in tegenwoordigheid van mr. L. Keekstra als griffier.