Uitspraak
Beschikking d.d. 4 december 2012
Zaaknummer 200.111.537
HET GERECHTSHOF LEEUWARDEN
Beschikking in de zaak van
1. [appellant sub 1],
wonende te [woonplaats],
hierna te noemen: de grootvader (vz),
2. [appellante sub 2],
wonende te [woonplaats],
hierna te noemen: de grootmoeder (vz),
appellanten,
hierna gezamenlijk te noemen: de grootouders (vz),
advocaat mr. M. Mook, kantoorhoudende te Zwolle,
tegen
[geïntimeerde],
wonende te [woonplaats],
geïntimeerde,
hierna te noemen: de moeder,
advocaat mr. C.J. Lunenberg-Demenint, kantoorhoudende te Nunspeet.
Het geding in eerste aanleg
Bij beschikking van 21 mei 2012 (zaaknummer 196674 / FZ RK 12-627) heeft de rechtbank Zwolle-Lelystad, locatie Zwolle, het primaire en subsidiaire verzoek van de grootouders (vz) tot het vaststellen van een omgangsregeling tussen hen en de minderjarigen [kind 1] (hierna: [kind 1]), geboren op [geboortedatum] te gemeente [X] en [kind 2] (hierna: [kind 2]), geboren op [geboortedatum] te [geboorteplaats], afgewezen en de bij beschikking van 1 augustus 2011 vastgestelde omgangsregeling tussen de grootouders (vz) en de minderjarigen gewijzigd, in die zin dat er geen vaste contactregeling tussen de grootouders (vz) en de minderjarigen wordt vastgesteld.
Het geding in hoger beroep
Bij beroepschrift, binnengekomen op de griffie op 14 augustus 2012, hebben de grootouders (vz) verzocht de beschikking van 21 mei 2012 te vernietigen en opnieuw beslissende alsnog de inleidende verzoeken van de grootouders (vz) toe te wijzen.
Bij verweerschrift, binnengekomen op de griffie op 24 september 2012, heeft de moeder het verzoek bestreden en verzocht de bestreden beschikking te bekrachtigen, met veroordeling van de grootouders (vz) in de kosten van deze procedure.
Het hof heeft kennisgenomen van de overige stukken, waaronder een brief van 29 juni 2012 van de Raad voor de Kinderbescherming (hierna: de raad), waarin de raad aangeeft niet over recent opgemaakte rapporten te beschikken, en een brief van 21 september 2012 met bijlage van mr. Lunenberg-Demenint.
Van [kind 1] is op 12 oktober 2012 een brief ingekomen ter griffie van het hof, waarin hij zijn mening kenbaar heeft gemaakt.
Bij voornoemde brief is een brief van [kind 2] gevoegd, waarin [kind 2] verzoekt om - in plaats van [kind 1] - door de raadsheer-commissaris te worden gehoord. Dit verzoek is door het hof afgewezen, nu [kind 2] nog niet de leeftijd van twaalf jaren heeft bereikt en het gelet op de inhoud van het dossier ook niet in zijn belang wordt geacht om hem te horen.
Ter zitting van 5 november 2012 is de zaak behandeld. Verschenen zijn de grootouders (vz), bijgestaan door mr. J.H. van den Berg (een kantoorgenoot van
mr. Mook), en de moeder, bijgestaan door haar advocaat en de heer [X] namens de raad.
Mr. Van den Berg heeft ter zitting mede het woord gevoerd aan de hand van een door haar overgelegde pleitnotitie.
De beoordeling
De vaststaande feiten
1. Uit het huwelijk van de moeder en de heer [de vader] (hierna: de vader) zijn [kind 1] en [kind 2] geboren. De vader is op 12 mei 2006 overleden. De moeder is sindsdien met het eenhoofdig gezag over de kinderen belast. [kind 1] en [kind 2] hebben hun hoofdverblijf bij de moeder.
2. De grootouders (vz) hebben de rechtbank Zwolle-Lelystad voor de eerste maal bij inleidend verzoekschrift van 4 november 2009 verzocht:
I. te bepalen dat er tussen hen en de kinderen een contactregeling wordt vastgesteld waarbij de kinderen eens per vier weken op een nader overeen te komen dagdeel en nader overeen te komen tijdstippen, afhankelijk van wat passend is voor de moeder en de kinderen, bij de grootouders (vz) zullen zijn;
II. te bepalen dat de grootouders (vz) het recht hebben telefonisch contact op te nemen met de kinderen eens per kwartaal en wanneer zich belangrijke gebeurtenissen voordoen de kinderen aangaande, in ieder geval de verjaardagen van de kinderen en daarnaast op hun verjaardag een cadeautje mogen sturen en af en toe een kaartje.
3. Partijen hebben vervolgens overeenstemming bereikt over een omgangsregeling. Bij beschikking van de rechtbank Zwolle-Lelystad van 1 augustus 2011 is de inhoud van het op 1 december 2010 ondertekende convenant en het op 20 juli 2011 ondertekende addendum gehecht, waarin door de moeder en de grootouders (vz) afspraken zijn gemaakt over het contact tussen de grootouders (vz) en de kinderen.
4. [kind 1] is op 16 maart 2012 opgenomen bij Karakter (te weten: een instelling voor kinder- en jeugdpsychiatrie). [kind 1] verblijft daar thans nog steeds en kan vanwege zijn problematiek op korte termijn niet naar huis.
5. De grootouders (vz) hebben de rechtbank Zwolle-Lelystad bij inleidend verzoekschrift, bij de griffie van de rechtbank binnengekomen op 30 maart 2012 verzocht:
I. te bepalen dat er tussen hen en de kinderen een contactregeling wordt vastgesteld waarbij de kinderen eens per vier weken op woensdagmiddag van 14.00 uur tot 17.00 uur bij de grootouders (vz) zijn, dan wel de beschikking van 1 augustus 2011 te wijzigen in die zin dat er tussen hen en de kinderen een contactregeling wordt vastgesteld waarbij de kinderen eens per vier weken op woensdagmiddag van 14.00 uur tot 17.00 uur bij de grootouders (vz) zijn;
II. te bepalen dat naast de reguliere contactregeling, de grootouders (vz) gezamenlijk met de kinderen de verjaardag van de kinderen mogen vieren en de kinderen bij de grootouders (vz) langsgaan rond de verjaardagen van de grootouders (vz), op een nader in onderling overleg te bepalen dagdeel, dan wel de beschikking van 1 augustus 2011 te wijzigen in die zin dat naast de reguliere contactregeling, grootouders (vz) gezamenlijk met de kinderen de verjaardag van de kinderen mogen vieren en de kinderen bij de grootouders (vz) langsgaan rond de verjaardagen van de grootouders (vz), op een nader in onderling overleg te bepalen dagdeel.
6. De moeder heeft daartegen mondeling verweer gevoerd.
7. De grootouders (vz) hebben de moeder daarnaast in kort geding gedagvaard bij dagvaarding van 10 april 2012. De moeder heeft ook daartegen verweer gevoerd.
8. De voorzieningenrechter in de rechtbank Zwolle-Lelystad, locatie Zwolle, heeft bij vonnis van 14 mei 2012 (zaaknummer 196566 / KZ ZA 12-56) de vorderingen van de grootouders (vz) afgewezen, aangezien de voorzieningenrechter de door de grootouders (vz) gevorderde contactregeling niet in het belang van de kinderen achtte.
9. Bij de beschikking van 21 mei 2012 waarvan beroep heeft de rechtbank Zwolle-Lelystad beslist als hiervoor vermeld onder 'Het geding in eerste aanleg'. Het hoger beroep van de grootouders (vz) richt zich tegen deze beslissing.
De overwegingen
10. In hoger beroep staat (eveneens) niet ter discussie dat de grootouders (vz) in een nauwe persoonlijke betrekking staan tot [kind 1] en [kind 2], zodat door het hof beoordeeld dient te worden of het belang van de kinderen zich tegen toewijzing van de door de grootouders (vz) verzochte contactregeling verzet.
11. De grootouders (vz) hebben in hun beroepschrift aangegeven dat de rechtbank buiten de grenzen van de rechtsstrijd is getreden door de bij beschikking van
1 augustus 2011 vastgestelde contactregeling te wijzigen in die zin dat er geen vaste contactregeling tussen de grootouders (vz) en de kinderen zal worden vastgesteld, terwijl de grootouders (vz) juist om een uitbreiding van de bij beschikking van 1 augustus 2011 vastgestelde contactregeling hebben verzocht en de moeder de rechtbank slechts heeft verzocht dit verzoek van de grootouders (vz) af te wijzen. Het hof volgt de grootouders (vz) hierin niet, omdat de rechter op grond van artikel 1:377g BW ambtshalve een beslissing op de voet van de artikelen 1:377a en 1:377b BW kan geven, dan wel zodanige beslissing op de voet van artikel 1:377e BW kan wijzigen, indien blijkt dat de minderjarige van twaalf jaar of ouder hierop prijs stelt. Hetzelfde geldt voor de minderjarige die de leeftijd van twaalf jaren nog niet heeft bereikt, maar in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake. [kind 1] en [kind 2] hebben in hun verklaringen aangegeven geen verplichte contactregeling met de grootouders (vz) te willen hebben.
12. Het hof is - evenals de rechtbank - van oordeel dat het niet in het belang is van de kinderen dat de door de grootouders (vz) verzochte contactregeling tussen hen en de grootouders (vz) wordt vastgesteld en overweegt daartoe als volgt. Uit de stukken en het verhandelde ter zitting is gebleken dat het thans niet goed gaat met [kind 1]. Bij [kind 1] is de diagnose PDD-NOS, MCDD gesteld. [kind 1] kan momenteel vanwege zijn problematiek niet thuis wonen en komt volgens de moeder ook niet meer het hele weekend thuis, maar hooguit één dag of dagdeel. Het is voor [kind 1] derhalve, nog daargelaten zijn verklaring dat hij geen verplichte contactregeling met de grootouders (vz) wenst te hebben, te belastend om een contactregeling tussen hem en de grootouders vast te stellen. Daarnaast heeft ook [kind 2] te kennen gegeven geen verplichte contactregeling met de grootouders (vz) te willen hebben. De kinderen zijn thans 14 en 11 jaar oud. Het is naar het oordeel van het hof, gelet op de bezwaren van de kinderen tegen een verplichte contactregeling met de grootouders (vz), niet in het belang van [kind 1] en [kind 2] om de door de grootouders (vz) verzochte contactregeling vast te stellen. Ook de grootouders (vz) hebben overigens ter zitting verklaard liever ongedwongen contact met de kinderen te willen hebben.
13. Het is naar het oordeel van het hof echter wel in het belang van de kinderen dat de mogelijkheid van contact met de grootouders (vz) blijft bestaan. Nu de vader van [kind 1] en [kind 2] is overleden, zijn de grootouders (vz) degenen die hen over hun vader kunnen vertellen en hen kunnen laten weten van wie zij afstammen. De grootouders (vz) hebben veel op de kinderen gepast toen de vader nog leefde en hebben een actief aandeel gehad in de vroegere jeugd van de kinderen. Het is derhalve in het belang van de kinderen dat de moeder [kind 1] en [kind 2] stimuleert om contact met de grootouders (vz) te hebben, indien daarvoor ruimte bestaat. Aangezien het gelet op het vorenstaande in het belang is van de kinderen dat de grootouders (vz) in beeld blijven voor de kinderen en de kinderen in beeld blijven voor de grootouders (vz), ziet het hof aanleiding om een beperkte éénzijdige contactregeling tussen de grootouders (vz) en de kinderen en een informatieregeling vast te stellen. Op basis van die beperkte contactregeling zullen de grootouders (vz) gerechtigd zijn om [kind 1] en [kind 2] een kaartje en/of cadeautje te sturen op hun verjaardag en met kerst. Omdat het hof het niet in het belang van de kinderen acht om aan hen een verplichting op te leggen om de grootouders (vz) te informeren, zal het hof aan de moeder een verplichting opleggen om de grootouders (vz) ieder jaar in januari en juli over de (schoolgang en de gezondheid van de) kinderen te informeren en hen een aantal recente foto's van de kinderen te sturen. Hoewel de moeder zich daartegen verzet, acht het hof het in het belang van de kinderen dat de moeder zich hiervoor zal inspannen en haar verantwoordelijkheid als ouder waarmaakt.
Slotsom
14. De beschikking waarvan beroep dient gedeeltelijk te worden vernietigd en er zal opnieuw worden beslist zoals hieronder aangegeven.
15. Nu partijen over en weer voor een deel in het gelijk zijn gesteld worden de kosten van het geding in hoger beroep gecompenseerd in die zin dat elke partij de eigen kosten draagt.
De beslissing
Het gerechtshof:
vernietigt de beschikking waarvan beroep voor zover daarbij de beschikking van
1 augustus 2011 is gewijzigd in die zin dat er geen vaste contactregeling tussen de grootouders (vz) en de kinderen wordt vastgesteld;
en opnieuw beslissende:
wijzigt de bij beschikking van 1 augustus 2011 vastgestelde contactregeling tussen de grootouders (vz) en de minderjarigen [kind 1], geboren op [geboortedatum] en [kind 2], geboren op [geboortedatum], in die zin dat er een beperkte contactregeling tussen de grootouders en de kinderen zal zijn, inhoudende dat de grootouders (vz) gerechtigd zijn om op de verjaardagen van [kind 1] en [kind 2] en met kerst een kaartje en/of cadeautje naar de kinderen te sturen;
bepaalt dat de moeder de grootouders (vz) ieder jaar in januari en juli over de (schoolgang en de gezondheid van de) kinderen zal informeren en een aantal recente foto's van de kinderen aan de grootouders (vz) zal sturen;
verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad;
wijst af het meer of anders verzochte;
bekrachtigt de beschikking waarvan beroep voor het overige;
bepaalt dat iedere partij de eigen kosten van het geding in hoger beroep draagt.
Deze beschikking is gegeven door mrs. I.A. Vermeulen, voorzitter, J.G. Idsardi en E.M. Kostense, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van dit hof van 4 december 2012 in bijzijn van de griffier.