Uitspraak
Rolnummer: 22-002061-05
Parketnummer(s): 09-754149-04
Datum uitspraak: 10 februari 2006
TEGENSPRAAK
Gerechtshof te 's-Gravenhage
meervoudige kamer voor strafzaken
Arrest
gewezen op het hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank te 's-Gravenhage van 14 maart 2005 in de strafzaak tegen de verdachte:
[verdachte],
geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum],
adres: [adres].
Onderzoek van de zaak
Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzittingen in eerste aanleg en het onderzoek op de terechtzitting in hoger beroep van dit hof van 27 januari 2006.
Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen door en namens de verdachte naar voren is gebracht.
Tenlastelegging
Aan verdachte is tenlastegelegd hetgeen vermeld staat in de inleidende dagvaarding, zoals ter terechtzitting in eerste aanleg op vordering van de officier van justitie gewijzigd.
Van de dagvaarding en van de vordering wijziging tenlastelegging zijn kopieën in dit arrest gevoegd.
Procesgang
In eerste aanleg is de verdachte terzake van het onder 1 primair, 2 primair en 3 primair tenlastegelegde veroordeeld tot onvoorwaardelijke jeugddetentie voor de duur van 29 dagen met aftrek van voorarrest en voorwaardelijke jeugddetentie voor de duur van 6 maanden met een proeftijd van twee jaren, onder de algemene voorwaarde dat de verdachte zich vóór het einde van de proeftijd niet schuldig maakt aan een strafbaar feit, alsmede onder de bijzondere voorwaarde dat verdachte zich in de proeftijd zal gedragen naar de aanwijzingen die zullen worden gegeven door of namens de Stichting Bureau Jeugdzorg, afdeling jeugdreclassering, zolang die instelling zulks nodig acht, ook als dat inhoudt behandeling bij het psychotherapeutisch centrum de Viersprong te Halsteren. Voorts is de verdachte veroordeeld tot een taakstraf in de vorm van een werkstraf voor de duur van 100 uren, subsidiair 50 dagen jeugddetentie en heeft de rechtbank beslissingen genomen omtrent de inbeslaggenomen en nog niet teruggegeven voorwerpen en de vordering van de benadeelde partij als nader omschreven in het vonnis waarvan beroep.
Namens de verdachte en door de officier van justitie is tegen het vonnis hoger beroep ingesteld.
Het vonnis waarvan beroep
Het vonnis waarvan beroep kan niet in stand blijven omdat het hof zich daarmee niet verenigt.
Verweer met betrekking tot onrechtmatig verkregen bewijs
Ter terechtzitting in hoger beroep heeft de raadsvrouw onder meer het verweer gevoerd dat de bekennende verklaringen van de verdachte zoals hij deze heeft afgelegd bij de politie, alsmede alle daarna volgende bekennende verklaringen van de verdachte, waaronder de verklaring ter terechtzitting in eerste aanleg afgelegd, als onrechtmatig verkregen dienen te worden aangemerkt en dientengevolge niet tot het bewijs mogen worden gebezigd.
Op grond van de door de raadsvrouw geschetste feitelijke gang van zaken, is het hof van oordeel dat er geen sprake is geweest van het middellijk dan wel onmiddellijk door of vanwege het openbaar ministerie op de verdachte uitoefenen van ongeoorloofde druk.
Het hof vermag niet in te zien dat het openbaar ministerie of de opsporingsambtenaar er verantwoordelijkheid voor zou kunnen dragen dat de moeder van de verdachte hem telefonisch heeft gemaand de waarheid te vertellen. Immers, niet meer is komen vast te staan dan dat op uitdrukkelijk en vasthoudend (in genoemde pleitnotities letterlijk: "zeer dringend" en "heel sterk aangedrongen") verzoek van de moeder, mw. [naam], haar door een politieambtenaar, mw. Ruitenberg, met toestemming van de rechter-commissaris, gelegenheid is geboden haar zoon telefonisch te spreken. Nadrukkelijk zij daarbij vermeld dat het initiatief geheel aan de zijde van de moeder heeft gelegen en dat zij geen genoegen wenste te nemen met de eerste afwijzing van haar verzoek op grond dat haar zoon in die fase van de hechtenis geen contact mocht met de buitenwereld. Dat de opsporingsambtenaar de moeder op de hoogte heeft gebracht van de stand van het onderzoek en haar heeft medegedeeld dat het in het belang van de verdachte zou zijn om zijn medewerking daaraan te verlenen, doet daaraan niet af.
Het hof verwerpt het verweer op de hiervoor gegeven gronden.
Beslissing met betrekking tot bewijsaanbod
Ter terechtzitting in hoger beroep heeft de verdachte voorts ter ondersteuning van het door hem aangevoerde verweer dat de door hem gebruikte 'bots' niet naar behoren zouden hebben gefunctioneerd, aan het hof een cd-rom aangeboden. Het hof heeft het verzoek om deze cd-rom aan het procesdossier toe te voegen afgewezen, nu het in strijd met een behoorlijke procesorde is om eerst nu de cd-rom over te leggen en de redenen van onmiddellijkheid ook niet toelaten deze cd-rom na sluiting van de behandeling ter zitting in raadkamer te bekijken, zoals door de verdachte verzocht.
Uit hetgeen door de verdachte met betrekking tot deze cd-rom en de stelling dat de door hem gebruikte 'bots' ondeugdelijk zouden zijn, is aangevoerd, volgt voorts dat op de door hem aangeboden cd-rom 'bots' te zien zouden zijn, die hij eerst na de behandeling in eerste aanleg weer "in elkaar heeft gezet" en die verdachte heeft getest onder omstandigheden die van de oorspronkelijke situatie afweken. Zo het hof al in de gelegenheid zou zijn geweest om deze cd-rom ter terechtzitting te bekijken, zou hetgeen daarop te zien is slechts een door de verdachte zelf nagemaakte en beweerdelijke weergave van de oorspronkelijke 'bots' zijn. Onder deze omstandigheden en zonder nader onderbouwing - welke ontbreekt - kan de cd-rom niets aan het bewijs toevoegen dan wel afdoen.
Het hof is derhalve van oordeel dat de verdediging niet in enig rechtens te respecteren belang is geschaad door voornoemd bewijsaanbod af te wijzen.
Bewezenverklaring
Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het onder 1 primair, 2 primair en 3 primair tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande dat:
1.
[zaakdossier ASP4ALL]
primair
hij op een of meerdere tijdstip(pen) gelegen in of omstreeks de periode van 3 oktober 2004 tot en met 8 oktober 2004, althans (in elk geval) (telkens) in de maand oktober 2004, te Breda en/of te Huizen en/of te 's-Gravenhage en/of (in elk geval) elders in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, (telkens) opzettelijk (door middel van (een) (digitale) (zogenaamde) Distributed Denial of Service-aanval(len) ('DDoS-aanval(len)')/ aanval(len) op (een) IP-adres(sen)) enig geautomatiseerd werk voor opslag of verwerking van gegevens en/of enig werk voor telecommunicatie, te weten:
- (een (internet/web)server (toebehorende aan ASP4ALL) (welke onder andere (hosting) diensten verleent aan/ optreedt als (hosting)provider voor) een of meerdere website(s) onderscheidenlijk genaamd www.regering.nl en/of www.nederland.nl en/of www.overheid.nl en/of www.ictu.nl en/of www.waarschuwingsdienst.nl en/of www.XPIN.nl en/of www.GOVCERT.nl en/of www.CERT.nl en/of een (zogenaamde) router waarmee een (VPN-)verbinding kan/moet worden opgezet (voor een citrix server) ten behoeve van een internet reisbureau genaamd Sportura Reizen en/of een of meerdere (andere) website(s) en/of
- althans (een of meerdere (internet/web)server(s) welke (telkens) (hosting) diensten verleent aan/optreedt als (hosting) provider voor) een of meerdere (andere) website(s),
(telkens) heeft vernield en/of beschadigd en/of onbruikbaar heeft gemaakt en/of stoornis in de gang of in de werking van dit/deze/zodanig(e) werk(en) heeft veroorzaakt en/of een ten opzichte van zodanig(e)/dat/die werk(en) genomen veiligheidsmaatregel heeft verijdeld, terwijl daardoor wederrechtelijke verhindering of bemoeilijking van de opslag of verwerking van gegevens ten algemene nutte en/of stoornis in een openbaar telecommunicatienetwerk of in de uitvoering van een openbare telecommunicatiedienst is ontstaan en/of terwijl daardoor gemeen gevaar voor goederen of voor verlening van diensten te duchten was;
2.
[zaakdossier CYSO]]
primair
hij op een of meerdere tijdstip(pen) gelegen in of omstreeks de periode van 7 oktober 2004 tot en met 11 oktober 2004, althans (in elk geval) (telkens) in de maand oktober 2004, te Breda en/of te Alkmaar en/of elders in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, (telkens) opzettelijk (door middel van (een) (digitale) (zogenaamde) Distributed Denial of Service-aanval(len) ('DDoS-aanval(len)')/ aanval(len) op (een) IP-adres(sen)) enig geautomatiseerd werk voor opslag of verwerking van gegevens en/of enig werk voor telecommunicatie, te weten:
- (een (internet/web)server(netwerk) (toebehorende aan Cyso Network Engineering) (welke onder andere (hosting)diensten verleent aan/ optreedt als (hosting)provider voor) een website genaamd www.geenstijl.nl en/of een of meerdere (andere) website(s) en/of
- althans (een of meerdere (internet/web)server(s) welke (telkens) (hosting)diensten verleent aan/optreedt als (hosting)provider voor) een of meerdere (andere) website(s),
(telkens) heeft vernield en/of beschadigd en/of onbruikbaar heeft gemaakt en/of stoornis in de gang of in de werking van dit/deze/zodanig(e) werk(en) heeft veroorzaakt en/of een ten opzichte van zodanig(e)/dat/die werk(en) genomen veiligheidsmaatregel heeft verijdeld, terwijl daardoor wederrechtelijke verhindering of bemoeilijking van de opslag of verwerking van gegevens ten algemene nutte en/of stoornis in een openbaar telecommunicatienetwerk of in de uitvoering van een openbare telecommunicatiedienst is ontstaan en/of terwijl daardoor gemeen gevaar voor goederen of voor verlening van diensten te duchten was;
3.
[zaakdossier GARNIER/BOTNET]
primair
hij op een of meerdere tijdstip(pen) gelegen in of omstreeks de periode van op of omstreeks) 13 oktober 2004 en/of gelegen in de periode van 22 oktober 2004 tot en met 25 oktober 2004, althans (in elk geval) (telkens) in de maand oktober 2004, te Breda en/of te Bennekom en/of elders in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, (telkens) opzettelijk (door middel van (een) (digitale) (zogenaamde) Distributed Denial of Service-aanval(len) ('DDoS-aanval(len)')/ aanval(len) op (een) IP-adres(sen)) enig geautomatiseerd werk voor opslag of verwerking van gegevens en/of enig werk voor telecommunicatie, te weten:
- een (web)site van (en/of een of meerdere segment(en) van een netwerk van een (internet/web)servers (van) (toebehorende aan Garnier Projects (B.V.)) en/of ( welke Garnier Projects B.V. onder andere (hosting) diensten/internet diensten verleent aan/ optreedt als (hosting) provider voor) een (web)site genaamd www.retecool.com en/of
- (een (internet/web)server (toebehorende aan Garnier Projects B.V.) (welke onder andere (hosting) diensten/internetdiensten verleent aan/ optreedt als (hosting)provider voor) een website genaamd www.geenstijl.nl en/of een of meerdere (andere) website(s) en/of
- althans (een of meerdere (internet/web)server(s) welke (telkens) (hosting)diensten verlenen aan/optreden als (hosting) provider voor) een of meerdere (andere) website(s),
(telkens) heeft vernield en/of beschadigd en/of onbruikbaar heeft gemaakt en/of stoornis in de gang of in de werking van dit/deze/zodanig(e) werk(en) heeft veroorzaakt en/of een ten opzichte van zodanig(e)/dat/die werk(en) genomen veiligheidsmaatregel heeft verijdeld, terwijl daardoor (telkens) wederrechtelijke verhindering of bemoeilijking van de opslag of verwerking van gegevens ten algemene nutte en/of stoornis in een openbaar telecommunicatienetwerk of in de uitvoering van een openbare telecommunicatiedienst is ontstaan en/of terwijl daardoor gemeen gevaar voor goederen of voor verlening van diensten te duchten was;
Hetgeen meer of anders is tenlastegelegd, is niet bewezen. De verdachte moet daarvan worden vrijgesproken.
Voorzover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd. Blijkens het verhandelde ter terechtzitting is de verdachte daardoor niet geschaad in de verdediging.
Bewijsvoering
Het hof grondt zijn overtuiging dat de verdachte het bewezenverklaarde heeft begaan op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat en die reden geven tot de bewezenverklaring.
In die gevallen waarin de wet aanvulling van het arrest vereist met de bewijsmiddelen dan wel, voor zover artikel 359, derde lid, tweede volzin, van het Wetboek van Strafvordering wordt toegepast, met een opgave daarvan, zal zulks plaatsvinden in een aanvulling die als bijlage aan dit arrest zal worden gehecht.
Strafbaarheid van het bewezenverklaarde
De raadsvrouw heeft ter terechtzitting in hoger beroep het verweer gevoerd dat indien het hof bewezen acht dat de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het onder 1, 2 en 3 (telkens primair) tenlastegelegde, te weten het plegen van DdoS-aanvallen, dit handelen van de verdachte, op dit moment niet onder een wettelijke strafbepaling valt. De raadsvrouwe heeft daartoe aangevoerd dat wetgeving waardoor het tenlastegelegde handelen, 'DdoS-aanvallen', expliciet strafbaar zal zijn, nog in behandeling is bij de Staten-Generaal (Computercriminaliteit II; TK 26671) en dat nog niet eerder een DdoS-aanvaller door het openbaar ministerie is vervolgd. Het hof wijst erop dat de voormelde feitelijke gedragingen onder het thans geldende recht vallen, zoals ook aangaande de reikwijdte van artikel 161sexies is opgemerkt in de Memorie van Toelichting bij de Telecommunicatiewet (TK 25533, nr. 3, pag. 69: "Met de wijziging van de artikelen 161sexies en 161septies wordt tevens bereikt dat het veroorzaken van storingen op Internet, bijvoorbeeld door het verzenden van zeer grote hoeveelheden gegevens naar een bepaalde elektronische brievenbus, een prikbord of ander adres strafbaar wordt gesteld.") Dat thans aan Staten-Generaal een wetsvoorstel ter beoordeling ligt waarin een meer specifieke wetsbepaling is opgenomen doet daar niet aan af.
Het bewezenverklaarde levert op:
Ten aanzien van het onder 1, 2 en 3 bewezenverklaarde:
Medeplegen van opzettelijk stoornis in de gang van of in de werking van enig werk voor telecommunicatie veroorzaken, terwijl daardoor gemeen gevaar voor verlening van diensten is te duchten, meermalen gepleegd.
Strafbaarheid van de verdachte
Er is geen omstandigheid aannemelijk geworden die de strafbaarheid van de verdachte uitsluit. De verdachte is dus strafbaar.
Strafmotivering
De advocaat-generaal heeft geconcludeerd tot vernietiging van het vonnis waarvan beroep en opnieuw rechtdoende tot veroordeling van de verdachte ter zake van het onder 1 primair, 2 primair en 3 primair tenlastegelegde tot onvoorwaardelijke jeugddetentie voor de duur van 29 dagen met aftrek van voorarrest en tot voorwaardelijke jeugddetentie voor de duur van 6 maanden met een proeftijd van twee jaren. Voorts heeft de advocaat-generaal gevorderd dat de verdachte wordt veroordeeld tot een taakstraf in de vorm van een werkstraf voor de duur van 100 uren, subsidiair 50 dagen jeugddetentie en dat de nog niet teruggegeven voorwerpen zoals deze voorkomen op de in kopie aan dit arrest gehechte lijst van inbeslaggenomen voorwerpen verbeurd worden verklaard.
Het hof heeft de op te leggen straffen bepaald op grond van de ernst van de feiten en de omstandigheden waaronder deze zijn begaan en op grond van de persoon en de persoonlijke omstandigheden van de verdachte, zoals daarvan is gebleken uit het onderzoek ter terechtzitting.
Daarbij heeft het hof in het bijzonder het volgende in aanmerking genomen.
De verdachte heeft zich alleen, dan wel samen met één of meerdere mededaders schuldig gemaakt aan het onbereikbaar en onbruikbaar maken van servers en websites door middel van DDoS-aanvallen. Daarbij heeft de verdachte niet alleen de beoogde servers en websites getroffen, maar ook andere diensten die daarvan afhankelijk waren. Het bewezenverklaarde handelen heeft grote financiële schade veroorzaakt en de betrokkenen voor kortere of langere tijd ernstig gehinderd in hun bedrijfsvoering of andere internetgerelateerde bezigheden. Tegen een dergelijk gebruik van de computertechniek als slagwapen moet naar het oordeel van het hof streng worden opgetreden. Het hof wenst in deze voorts te benadrukken dat ook het sterk toenemende sociaal-economische belang van de informatie- en communicatietechnologie en het grote maatschappelijke belang van het internet en daarmee samenhangende toepassingen het noodzakelijk maken dat tegen misdrijven als de onderhavige streng wordt opgetreden.
Het hof heeft bij de strafoplegging acht geslagen op de navolgende met betrekking tot de persoon van de verdachte opgemaakte stukken.
- Raad voor de Kinderbescherming: rapport raadsonderzoek strafzaken d.d. 11 november 2004 van mw. W. Aden, raadsonderzoeker;
- Raad voor de Kinderbescherming d.d. 7 december 2004 briefrapportage ten behoeve van raadkamer gevangenhouding;
- Evaluatie bij bijzondere gebeurtenissen: jeugdreclassering d.d. 19 januari 2005 van S. Kuijpers, jeugdreclasseerder;
- Pro Justitia psychologisch rapport d.d. 20 januari 2005 van dr. P.E.M. Leenaars: [-- persoonlijke omstandigheden --]
- Aanvullend schrijven Bureau Jeugdzorg d.d. 11 februari 2005 van V. Gorissen, jeugdreclasseringswerker: [-- persoonlijke omstandigheden --];
- Raad voor de Kinderbescherming vervolgonderzoek d.d. 22 februari 2005 van M. van Bruggen, raadsonderzoeker:
[-- persoonlijke omstandigheden --];
- Pro Justitia psychiatrisch rapport d.d. 23 februari 2005 van dr. G.A.H. Bonroy;
- Aanvullend schrijven Bureau Jeugdzorg d.d. 15 november 2005 van mw. V.M.A. Gorissen, jeugdreclasseringswerker: [-- persoonlijke omstandigheden --]
- Afsluitend verslag Multiple System Therapy (MTS) d.d. 25 november 2005 van A.F.M. van der Vliet, MST-therapeut bij de Viersprong te Halsteren: [-- persoonlijke omstandigheden --]
- Aanvullend schrijven Raad voor de Kinderbescherming d.d. 2 januari 2006 van R. Gulikers, casusregisseur: [-- persoonlijke omstandigheden --]
Voorts is komen vast te staan dat de verdachte, blijkens een hem betreffend uittreksel uit het Justitieel Documentatieregister d.d. 30 december 2005, sinds het plegen van onderhavige feiten al onherroepelijk is veroordeeld voor het plegen van een strafbaar feit van later datum dan de onderhavige feiten, te weten een brandstichting bij een moskee.
Het hof acht het aangewezen om aan de verdachte een deels voorwaardelijke jeugddetentie van navermelde duur op te leggen met als bijzondere voorwaarde verplicht reclasseringstoezicht teneinde de jeugdreclassering in staat te stellen om toezicht te houden op de ontwikkeling van de verdachte. Naar het oordeel van het hof vormt deze straf, in combinatie met een geheel onvoorwaardelijke taakstraf in de vorm van een werkstraf van navermelde duur, een passende en geboden reactie.
Beslag
De na te melden inbeslaggenomen en nog niet teruggegeven voorwerpen, volgens opgave van verdachte aan hem toebehorend, zijn vatbaar voor verbeurdverklaring, nu het voorwerpen zijn met behulp waarvan het onder 1, 2 en 3 bewezenverklaarde is begaan.
Het hof heeft hierbij rekening gehouden met de draagkracht van verdachte.
Toepasselijke wettelijke voorschriften
Het hof heeft gelet op de artikelen 24, 33, 33a, 47, 63, 77a, 77g, 77h, 77i, 77m, 77n, 77x, 77y, 77z, 77aa, 77gg en 161sexies van het Wetboek van Strafrecht.
BESLISSING
Het hof:
Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht.
Verklaart bewezen dat de verdachte het onder 1 primair, 2 primair en 3 primair tenlastegelegde, zoals hierboven omschreven, heeft begaan.
Verklaart niet bewezen hetgeen terzake meer of anders is tenlastegelegd en spreekt de verdachte daarvan vrij.
Bepaalt dat het bewezenverklaarde de hierboven vermelde strafbare feiten oplevert.
Verklaart de verdachte strafbaar terzake van het bewezenverklaarde.
Veroordeelt de verdachte tot jeugddetentie voor de duur van
6 (ZES) MAANDEN EN 29 (NEGENENTWINTIG) DAGEN.
Bepaalt, dat een gedeelte van de jeugddetentie, groot 6 (ZES) MAANDEN niet ten uitvoer zal worden gelegd, tenzij de rechter later anders mocht gelasten op grond dat de verdachte zich vóór het einde van een proeftijd van 2 (twee) jaren aan een strafbaar feit heeft schuldig gemaakt, dan wel de navolgende bijzondere voorwaarde niet heeft nageleefd.
Stelt als bijzondere voorwaarde dat de verdachte zich in de proeftijd zal gedragen naar de aanwijzingen die zullen worden gegeven door of namens Jeugdreclassering, zolang deze instelling dit nodig oordeelt.
Draagt aan deze instelling op aan de verdachte hulp en steun te verlenen terzake van de naleving van de bijzondere voorwaarde.
Bepaalt, dat de tijd, door de verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in verzekering en voorlopige hechtenis doorgebracht, bij de tenuitvoerlegging van de opgelegde vrijheidsstraf geheel in mindering zal worden gebracht.
Veroordeelt de verdachte tot een taakstraf in de vorm van een werkstraf voor de duur van
100 (HONDERD) UREN.
Beveelt dat bij het niet naar behoren verrichten van de taakstraf deze wordt vervangen door jeugddetentie voor de duur van
50 (VIJFTIG) DAGEN.
Verklaart verbeurd de voorwerpen zoals deze vermeld zijn op de in kopie aan dit arrest gehechte lijst van inbeslaggenomen voorwerpen onder de nummers 1 en 2 (computers).
Dit arrest is gewezen door mr. M.L.C.C. de Bruijn-Lückers, mr. M.J. Bax-Luhrman en mr. H.W.J. de Groot, in bijzijn van de griffier mr. M. van Kuilenburg.
Het is uitgesproken op de openbare terechtzitting van het hof van 10 februari 2006.
Mr. H.W.J. de Groot is buiten staat dit arrest mede te ondertekenen.