Uitspraak
17 oktober 2006
Strafkamer
nr. 02522/05
EC/AM
Hoge Raad der Nederlanden
Tussenarrest
op het beroep in cassatie tegen een bij verstek gewezen arrest van het Gerechtshof te Amsterdam van 2 juni 2005, nummer 23/005288-04, in de strafzaak tegen:
[verdachte], geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1962, wonende te [woonplaats].
1. De bestreden uitspraak
Het Hof heeft in hoger beroep - met vernietiging van een bij verstek gewezen vonnis van de Politierechter in de Rechtbank te Amsterdam van 19 maart 2004 - de verdachte vrijgesproken van het bij inleidende dagvaarding in zaak B onder 1 en in zaak C primair tenlastegelegde en hem voorts ter zake van zaak A "opzettelijk en wederrechtelijk enig goed, dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort, vernielen", zaak B onder 2. "bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht, meermalen gepleegd", zaak B onder 3. "wederspannigheid" en zaak C, subsidiair "mishandeling" veroordeeld tot vier maanden gevangenisstraf voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaren met de bijzondere voorwaarde als in het arrest omschreven.
2. Geding in cassatie
Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze hebben mr. G.P. Hamer en mr. B.P. de Boer, beiden advocaat te Amsterdam, bij schriftuur middelen van cassatie voorgesteld. De schriftuur is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
De Advocaat-Generaal Wortel heeft geconcludeerd tot vernietiging van de bestreden uitspraak met terug- of verwijzing van de zaak teneinde op het bestaande hoger beroep en met inachtneming van de beslissing van de Hoge Raad opnieuw te worden berecht en afgedaan.
3. Beoordeling van het eerste middel
3.1. Het middel behelst de klacht dat het Hof ten onrechte althans niet (voldoende) gemotiveerd heeft aangenomen dat de verdachte vrijwillig afstand heeft gedaan van zijn recht om op de terechtzitting te worden gehoord en dat het de afwijzing van het verzoek om heropening van het onderzoek nader had behoren te motiveren.
3.2. Blijkens het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep van 19 mei 2005 is de verdachte aldaar niet verschenen. Het proces-verbaal houdt, voor zover hier van belang, in:
"De voorzitter deelt mede de korte inhoud van een per fax binnengekomen schriftelijke verklaring van de verdachte d.d. 19 mei 2005, waarin deze afstand doet van zijn recht bij de terechtzitting van heden aanwezig te zijn.
Op vordering van de advocaat-generaal verleent het gerechtshof verstek tegen de niet verschenen verdachte en beveelt dat met de behandeling van de zaak zal worden voortgegaan.
(...)
De voorzitter verklaart het onderzoek gesloten en deelt mede dat volgens de beslissing van het gerechtshof de uitspraak zal plaatsvinden ter terechtzitting van 2 juni 2005 te 13.30 uur."
3.3. Bij de ingevolge art. 434, eerste lid, Sv door de Griffier van het Hof aan de Griffier van de Hoge Raad gezonden stukken van het geding bevinden zich:
(i) een faxbericht van 19 mei 2005, inhoudende een door de verdachte ondertekende verklaring, behelzende, voor zover hier van belang:
"Verklaart hierbij afstand te doen van de hem geboden mogelijkheid te verschijnen voor de Meervoudige kamer van het Hof te Amsterdam voor parketnummer 23/005288-04 op 19 mei 2005.
Reden: Omdat ik een cassatieverzoek door de advocaat laat indienen, en lichamelijk niet in staat ben te reizen."
(ii) een brief van mr. B.P. de Boer van 26 mei 2005 aan mr. I.E. de Vries, voorzitter van de meervoudige strafkamer van het Hof, inhoudende voor zover hier van belang:
"(...) [Verdachte] heeft mij echter gisteren vanuit het Huis van Bewaring De Schutterswei in Alkmaar ervan op de hoogte gesteld dat hij wel heel graag op de zitting aanwezig wilde zijn, maar dat hij noodgedwongen voor afstand heeft getekend omdat hij enorm veel last had van zijn rug (hij was daar doorheen gegaan) en daarom niet in staat was om te reizen. (...) Helaas kan ik u op dit moment geen schriftelijke onderbouwing doen toekomen met betrekking tot lichamelijke klachten van [verdachte] en gelet op eerdere ervaringen met betrekking tot het verstrekt krijgen van medische gegevens, vrees ik dat ik u die gegevens ook niet voorafgaand aan 2 juni aanstaande kan verstrekken. Namens [verdachte] verzoek ik u hierdoor expliciet het onderzoek in bovengenoemde strafzaak te heropenen om [verdachte] alsnog in de gelegenheid te stellen zich ter terechtzitting te verdedigen. (...)"
(iii) een brief van A.C.J. van Zeggeren, griffier, namens de voorzitter mr. De Vries, onder meer inhoudende:
"De zaak [verdachte] is door het hof op 19 mei 2005 buiten aanwezigheid van [verdachte] behandeld gelet op de door hem ondertekende afstandverklaring. Het onderzoek is vervolgens ter terechtzitting van diezelfde datum gesloten. De mededeling van [verdachte], na sluiting van het onderzoek, dat hij toch ter terechtzitting aanwezig had willen zijn, is derhalve tardief.
Uw verzoek om het gesloten onderzoek te heropenen wordt derhalve afgewezen."
3.4. Gelet op de hiervoor onder 3.3. sub (i) weergegeven inhoud van de afstandverklaring geeft het oordeel van het Hof dat tegen de verdachte verstek kon worden verleend niet blijk van een onjuiste rechtsopvatting; dat oordeel is ook niet onbegrijpelijk en behoefde geen nadere motivering. Uit de nadere mededelingen bij die verklaring heeft het Hof - aan wie de uitleg van dit stuk is voorbehouden - immers niet behoeven af te leiden dat de verdachte in werkelijkheid niet vrijwillig afstand had gedaan van zijn recht ter terechtzitting aanwezig te zijn, maar beoogde tot uitdrukking te brengen dat hij om medische redenen aanhouding van de behandeling wenste om zijn zaak op een later tijdstip in zijn aanwezigheid te doen behandelen.
Daarvan uitgaande, geeft de afwijzing van het verzoek tot heropening van het onderzoek niet blijk van eenonjuiste rechtsopvatting. Dit oordeel is ook niet onbegrijpelijk en behoefde geen nadere motivering. Het Hof, dat kennelijk heeft geoordeeld dat het verzoek steunt op een ontoereikende redengeving, heeft de omstandigheden dat de verdachte graag aanwezig had willen zijn doch "noodgedwongen voor afstand heeft getekend omdat hij enorm veel last had van zijn rug (...) en daarom niet in staat was om te reizen", kunnen aanmerken als onvoldoende motivering van het verzoek, omdat daarmee niet tijdig nader is onderbouwd op welke gegevens wordt gebaseerd dat de verdachte destijds niet vrijwillig afstand had gedaan en niet om aanhouding had kunnen vragen.
3.5. Het middel faalt.
4. Slotsom
In de conclusie van de Advocaat-Generaal is slechts het door de Hoge Raad ongegrond bevonden middel behandeld. Hij behoort in de gelegenheid te worden gesteld zich alsnog uit te laten over de overige middelen. Daartoe dient de zaak naar de rolzitting te worden verwezen.
5. Beslissing
De Hoge Raad:
Verwijst de zaak naar de rolzitting van 21 november 2006 voor het nemen van een nadere conclusie door de Advocaat-Generaal;
Houdt iedere verdere beslissing aan.
Dit arrest is gewezen door de vice-president G.J.M. Corstens als voorzitter, en de raadsheren B.C. de Savornin Lohman en J.W. Ilsink, in bijzijn van de waarnemend griffier D.N.I. Gjaltema, en uitgesproken op 17 oktober 2006.