Uitspraak
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
STRAFKAMER
Nummer20/03397
Datum5 juli 2022
ARREST
op het beroep in cassatie tegen een arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 16 oktober 2020, nummer 21-005560-18, in de strafzaak
tegen
[verdachte] ,
geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1992,
hierna: de verdachte.
1.Procesverloop in cassatie
Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft D. Bektesevic, advocaat te Amsterdam, bij schriftuur cassatiemiddelen voorgesteld. De schriftuur is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
De advocaat-generaal D.J.M.W. Paridaens heeft geconcludeerd tot vernietiging van de uitspraak van het hof en tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.
2.Beoordeling van het eerste cassatiemiddel
2.1
Het cassatiemiddel komt met verschillende klachten op tegen de bewezenverklaring van feit 1 en feit 2.
2.2.1
Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat:
“1. hij op tijdstippen in de periode van 27 februari 2017 tot en met 10 maart 2017 te [plaats] en te [plaats] en te [plaats] , tezamen en in vereniging met een ander, met het oogmerk van wederrechtelijke toe-eigening heeft weggenomen meerdere bankpassen, toebehorende aan [betrokkene 2] , [betrokkene 3] en [betrokkene 1] ;
2. hij op 1 maart 2017 te Amstelveen tezamen en in vereniging met een ander, met het oogmerk van wederrechtelijke toe-eigening uit een geldautomaat/betaalautomaat heeft weggenomen een geldbedrag van in totaal (ongeveer) € 2.952,00, toebehorende aan [betrokkene 1] , waarbij verdachte en/of zijn mededader dat weg te nemen geldbedrag onder hun bereik hebben gebracht door middel van een valse sleutel, zijnde de (gestolen) pinpas en pincode.”
2.2.2
Deze bewezenverklaring steunt op de volgende bewijsmiddelen:
“Ter zake van het onder 1 bewezenverklaarde:
1. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal aangifte met bijlage (p. 26-28), genummerd PL0600-2017110004-1, gesloten en ondertekend op 10 maart 2017 door [verbalisant 1] , brigadier van politie Eenheid Oost-Nederland, voor zover inhoudende als verklaring van aangever [betrokkene 2] :
Op dinsdag 7 maart om 00.35 uur ontving ik een mail van bankzaken@abnamro.nl, met als onderwerp regel 'Uw huidige betaalpas vervalt voor gebruik'. Na het openen van de mail heb ik op een link geklikt die in de mail staat. Ik werd vervolgens doorgelinkt naar een pagina van de ABN AMRO. Er opende een invulprogramma van de ABN AMRO, waarbij ik diverse gegevens moest invullen. Ik heb alles ingevuld en vervolgens duurde het vrij lang tot de aanvraag voor een nieuwe betaalpas op zijn einde was. Ik kreeg de melding dat ik de bankpas binnen 5 werkdagen thuis zou ontvangen.
Op woensdag 8 maart heb ik dus de aanvraag van deze nieuwe bankpas gedaan en ik verwachtte dus de bankpas binnen enkele werkdagen in mijn brievenbus.
2. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal van bevindingen (p. 20-22), genummerd PL0600-2017110004-7, gesloten en ondertekend op 10 maart 2017 door [verbalisant 2] , brigadier van politie Eenheid Oost-Nederland, voor zover inhoudende als relaas van verbalisant:
Op vrijdag 10 maart 2017 omstreeks 12.02 uur bevond ik mij in het bureau van politie te Epe, Heerderweg 24. Op genoemde dag/datum en tijd zag ik een melding verschijnen op het uitgiftescherm van het Real Time Intelligence center aangaande een verdachte situatie aan de [a-straat] te [plaats] , die gemeld was door een politie collega in vrije tijd. Op genoemde datum omstreeks 12.20 uur kwam ik verbalisant ter plaatse op de [a-straat] te [plaats] . Op deze locatie trof ik de melder die mij vervolgens wees op het bewuste voertuig. Ik verbalisant zag dat het om een grijze Seat Ibiza ging met het hierboven genoemde kenteken ( [kenteken] ). Ik verbalisant heb vervolgens een positie ingenomen waarbij ik goed zicht had op het voertuig en de directe omgeving. Op genoemde datum omstreeks 12.40 uur zag ik een postbode aan komen fietsen over de [a-straat] . Ik verbalisant zag dat zij enkele poststukken vanaf haar fiets in de brievenbussen deed en daarna verder fietste de [b-straat] in. Direct nadat de postbode verder fietste, zag ik dat het bijrijdersportier van het genoemde voertuig werd geopend. Ik verbalisant zag dat er een licht getinte man uitstapte, naar later bleek:
[verdachte] , geboren op [geboortedatum] 1992 te [geboorteplaats] .
De man liep met versnelde pas in de richting van de brievenbussen waar de postbode zojuist bij stond. Ik verbalisant zag dat hij de eerste brievenbus, gezien vanaf de [a-straat] , opende en daar een poststuk uitpakte. Ik verbalisant zag dat de man daarbij om zich heen keek en het poststuk direct in zijn jas stopte. De man liep vervolgens met versnelde pas terug in de richting van het genoemde voertuig. Ik verbalisant hoorde dat de motor van het voertuig op dat moment gestart werd. Nadat de bijrijder was ingestapt reed het voertuig direct weg over de [a-straat] in de richting van de [c-straat] .
3. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal van bevindingen met bijlagen (p. 23-25), genummerd PL0600-2017110004-20, gesloten en ondertekend op 10 maart 2017 door [verbalisant 3] , hoofdagent van politie Eenheid Oost-Nederland, voor zover inhoudende als relaas van verbalisant:
Op vrijdag 10 maart 2017, omstreeks 12:45 uur, kwam ik ter plaatse op de locatie [c-straat] te [plaats] , alwaar een voertuig was staande gehouden en de twee inzittenden van dat voertuig op heterdaad waren aangehouden ter zake diefstal en/of diefstal in vereniging.
Ik heb daarop op basis van artikel 96b Wetboek van Strafvordering het voertuig doorzocht. Ik, verbalisant [verbalisant 3] , deed het linkerportier aan de achterzijde van het voertuig open. Ik zag onder de passagiersstoel een witte brief wat verfrommeld liggen. Ik heb deze brief in beslaggenomen. Ik heb deze brief gepakt en zag dat deze brief was geadresseerd aan:
[betrokkene 2] en/of [betrokkene 4]
[b-straat 1]
[postcode] [plaats]
Ik zag dat de brief geopend was. Ik zag dat in de envelop een brief zat, afkomstig van de ABN-AMRO bank, met hierop geplakt een bankpas.
4. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal aangifte met bijlagen (p. 31-38), genummerd PL0900-2017064250-1, gesloten en ondertekend op 8 maart 2017 door [verbalisant 4] , BOA domein generieke opsporing van politie Eenheid Midden-Nederland, voor zover inhoudende als verklaring van aangever [betrokkene 1] :
Op 27 februari 2017, omstreeks 09:50 uur was ik thuis, gelegen aan de [d-straat 1] te [plaats] . Ik zat achter mijn computer te werken en zag dat ik een mail van Knab kreeg. Ik maakte dit open en las dat ik een verouderde pas had en kon de link, ">Online uw betaalpas aanvragen" aanklikken. Toen ik op de link klikte, zag ik dat ik op de site van Knab kwam. Ik zag een formulier waarop ik mijn pincode van mijn Knab bankpas moest invullen. Ik zag en las dat niet alleen mijn oude pincode werd gevraagd, maar ook het nieuwe. Na dit te hebben ingevuld, heb ik mijn aanvraag verzonden.
5. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal aangifte met bijlagen (p. 39-42), genummerd PL0900-2017075988-1, gesloten en ondertekend op 13 maart 2017 door aangever en [verbalisant 4] , BOA domein generieke opsporing van politie Eenheid Midden-Nederland, voor zover inhoudende als verklaring van aangever [betrokkene 1] :
Ik ga ervan uit dat mijn nieuwe aangevraagde bankpas tussen 27 februari 2017 en 1 maart 2017 door Knab is verstuurd naar mijn woonadres te [plaats] . Ik heb het vermoeden dat mijn bankpas tussen deze twee (2) data is weggenomen. Ik heb mijn bankpas nooit ontvangen.
6. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal aangifte met bijlagen (p. 43-47), genummerd PLO100-2017066721-1, gesloten en ondertekend op 15 maart 2017 door [verbalisant 5] , hoofdagent van politie Eenheid Noord-Nederland, voor zover inhoudende als verklaring van [betrokkene 3] :
Postcode plaats: [postcode] [plaats]
Hij deed aangifte en verklaarde het volgende over het in de aanhef vermelde incident, dat plaatsvond op de locatie genoemd bij plaats delict, op maandag 27 februari 2017 te 09:48 uur:
Op maandag 27 februari 2017 kreeg ik een mail van mijn bank genaamd Knab over het feit dat ik via internet een nieuwe bankpas aan kon vragen. In de mail staat een link waarbij ik een nieuwe pas aan kon vragen. Ik heb de link gebruikt om een nieuwe pas aan te vragen. Toen ik op de link drukte, verscheen er een nieuw tabblad waar ik mijn pincode in moest vullen. Verder werd er niet om gegevens gevraagd. Ik weet het niet zeker maar volgens mij verscheen er een pop-up waarop stond "bedankt voor u aanvraag". De mail zag er betrouwbaar uit. Twee dagen later nadat ik gereageerd had op de mail kreeg ik een telefoontje van mijn bank. Een medewerker vertelde mij dat ik gereageerd had op een Phishing mail. De bank liet mij weten dat zij de aanvraag van de pas hadden binnen gekregen. Ik hoorde dat de medewerker zei dat de pas die ik had aangevraagd door de bank inmiddels was geblokkeerd.
7. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal van bevindingen met bijlagen (p. 48-53), genummerd PL0600-2017110004-32, gesloten en ondertekend op 11 maart 2017 door [verbalisant 6] , hoofdagent van politie Eenheid Oost-Nederland en [verbalisant 7] , brigadier van politie Eenheid Oost-Nederland, voor zover inhoudende als relaas van verbalisanten:
Voertuig betreft een Seat Ibiza voorzien van kenteken [kenteken] .
In het dashboardkastje trof ik, [verbalisant 6] , de volgende goederen aan;
- E-dentifier ABN-AMRO.
Op de achterbank trof ik, [verbalisant 7] , een zwarte louis Vuitton aan. In de tas werden de volgende goederen aangetroffen;
- E-dentifier Knab-bank
- E-dentifier Rabobank
- Knab.debit bankpas, rekeningnummer [rekeningnummer 1] , pasnummer [001]
- Knab.debit bankpas, rekeningnummer [rekeningnummer 2] , pasnummer [002]
- Rijbewijs op naam van M.N. [verdachte] , geboren op [geboortedatum] -1992 te [geboorteplaats] .
Ter zake van het onder 2 bewezenverklaarde:
“1. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal aangifte met bijlagen (p. 31-38), genummerd PL0900-2017064250-1, gesloten en ondertekend op 8 maart 2017 door [verbalisant 4] , BOA domein generieke opsporing van politie Eenheid Midden-Nederland, voor zover inhoudende als verklaring van aangever [betrokkene 1] :
Op woensdag 1 maart 2017, omstreeks 16:30 uur, was ik thuis en wilde via mijn mobieltje mijn Knab rekening checken. Toen ik mijn rekening checkte, mijn rekeningnummer [rekeningnummer 2] , zag ik dat er geld van mijn rekening was weggenomen. Ik zag dat er op 1 maart 2017 om 16:02 uur een bedrag van 984,00, op 1 maart 2017 om 16:04 een bedrag van 984,00, op 1 maart 2017 om 16:07 uur een bedrag van 984,00 was opgenomen bij een betaalautomaat te Amstelveen met bankpas [002] .
2. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal aangifte met bijlagen (p. 39-42), genummerd PL0900-2017075988-1, gesloten en ondertekend op 13 maart 2017 door aangever en [verbalisant 4] , BOA domein generieke opsporing van politie Eenheid Midden-Nederland, voor zover inhoudende als verklaring van aangever [betrokkene 1] :
Ik ga ervan uit dat mijn nieuwe aangevraagde bankpas tussen 27 februari 2017 en 1 maart 2017 door Knab is verstuurd naar mijn woonadres te [plaats] . Ik heb het vermoeden dat mijn bankpas tussen deze twee (2) data is weggenomen. Ik heb mijn bankpas nooit ontvangen.”
2.2.3
Het hof heeft ten aanzien van de bewezenverklaring verder het volgende overwogen:
“Overweging met betrekking tot het bewijs
Het hof is van oordeel dat het door verdachte gevoerde verweer strekkende tot vrijspraak van het ten laste gelegde wordt weersproken door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals deze later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van de inhoud van die bewijsmiddelen te twijfelen. Het hof overweegt hiertoe in het bijzonder het navolgende.
Ten aanzien van feit 1
Diefstal bankpas [betrokkene 2]
Aan aangever [betrokkene 2] is op 7 maart 2017 een e-mail verzonden van bankzaken@abnamro.nl met als onderwerp 'Uw huidige betaalpas vervalt voor gebruik'. Na het openen van de mail heeft aangever op een link die in de mail stond geklikt, waarna hij werd doorgelinkt naar een pagina van de ABN AMRO. Vervolgens werd een invulprogramma geopend, waar aangever diverse gegevens moest invullen. Nadat aangever deze gegevens had verstrekt, duurde het enige tijd tot de aanvraag voor een nieuwe betaalpas eindigde. Aangever heeft vervolgens een melding ontvangen dat hij de bankpas binnen vijf werkdagen thuis zou ontvangen.
Uit een proces-verbaal van bevindingen, opgemaakt op 10 maart 2017, volgt dat een politiemedewerker -in zijn vrije tijd in zijn woonwijk- een verdacht voertuig zag staan. Hij heeft dit gemeld en een collega verbalisant is ter plaatse gekomen en heeft vervolgens dit voertuig en de bestuurder en bijrijder, te weten verdachte, in de gaten gehouden. De verbalisant heeft gerelateerd dat hij een postbode aan zag komen fietsen. De postbode stopte op de [b-straat] te [plaats] en deed enkele poststukken vanaf haar fiets in de aan de straat vrijstaande brievenbussen. Direct nadat deze postbode verder fietste, zag de verbalisant verdachte uit voornoemd voertuig stappen en in versnelde pas in de richting van de brievenbussen, waar de postbode zojuist stond, lopen. De verbalisant zag verdachte een brievenbus openen, een poststuk uit de brievenbus pakken en deze in zijn jas stoppen. Verdachte liep vervolgens in versnelde pas terug naar het voertuig, waarop de motor werd gestart en het voertuig meteen weg reed nadat verdachte was ingestapt.
Uit het dossier volgt dat na aanhouding van de verdachten dit voertuig is doorzocht en dat op de achterbank van dit voertuig een tas werd aangetroffen met de volgende spullen: een E-dentifier Knab-bank, een E-dentifier Rabobank, een Knab.debit bankpas, rekeningnummer [rekeningnummer 1] , pasnummer [001] (toebehorende aan aangever [betrokkene 3] ), een Knab.debit bankpas, rekeningnummer [rekeningnummer 2] , pasnummer [002] (toebehorende aan aangever [betrokkene 1] ) en een rijbewijs op naam van verdachte.
Daarnaast werd onder de bijrijdersstoel een brief, geadresseerd aan [betrokkene 2] gevonden met daaropeen bankpas geplakt en in het dashboardkastje een E-dentifer ABN-AMRO bank.
Diefstal bankpas [betrokkene 3]
Aangever [betrokkene 3] heeft op 15 maart 2017 aangifte gedaan van diefstal van zijn bankpas. Aangever heeft verklaard dat hij op 27 februari 2017 een e-mail van zijn bank Knab heeft ontvangen over het feit dat hij via internet een nieuwe bankpas kon aanvragen. Aangever is door middel van een hyperlink naar een website geleid. Vervolgens heeft aangever zijn pincode in moeten vullen. Twee dagen later is aangever door de bank Knab gebeld dat het een phishing mail betrof en dat zij de aanvraag van de nieuwe bankpas hadden ontvangen. De medewerker gaf aangever te kennen dat zij de bankpas hebben geblokkeerd.
Diefstal bankpas [betrokkene 1]
Aangever [betrokkene 1] heeft op 2 maart 2017 aangifte gedaan van onder meer diefstal van zijn bankpas. Aangever heeft verklaard dat hij op 27 februari 2017 een e-mail van zijn bank Knab heeft ontvangen dat hij een verouderde bankpas had. Aangever is door middel van een hyperlink naar de website van Knab geleid. Op deze site werd om zijn pincode gevraagd. Nadat aangever zijn gegevens had ingevuld, heeft hij de aanvraag verzonden. Aangever heeft verklaard dat hij er van uit gaat dat zijn nieuwe aangevraagde bankpas tussen 27 februari 2017 en 1 maart 2017 door Knab is verstuurd naar zijn woonadres te [plaats] .
Oordeel van het hof
Het hof stelt vast dat bij alle ten laste gelegde diefstallen sprake is van eenzelfde modus operandi. Aangevers hebben allen een e-mail ontvangen van zogenaamd hun bank dat hun bankpas verouderd was dan wel binnenkort zal gaan verlopen. Via een hyperlink in deze e-mail zijn zij naar een website geleid. Daar werd een pagina getoond die sterke gelijkenis vertoont met de authentieke webpagina van hun bank en hebben zij diverse gegevens in moeten vullen, waarna de aanvraag voor een nieuwe bankpas is verstuurd. Allen hebben de aangevraagde bankpas niet ontvangen. Uit de aangifte van zowel [betrokkene 2] als [betrokkene 3] volgt dat de nieuw aangevraagde bankpassen wel naar hun woning zijn verzonden door hun bank.
Uiteindelijk is verdachte op 10 maart 2017 op heterdaad betrapt toen hij de bankpas van [betrokkene 2] uit de brievenbus van zijn woning heeft gehaald en zijn de bankpassen van [betrokkene 3] en [betrokkene 1] in de auto waar verdachte in zat teruggevonden. De bankpassen zijn terug gevonden in een tas, toebehorende aan verdachte zo volgt uit het dossier. Een en ander schreeuwt om een plausibele, min of meer verifieerbare verklaring van verdachte. Verdachte heeft zich bij de politie echter beroepen op zijn zwijgrecht en is zowel ter terechtzitting in eerste aanleg als in hoger beroep niet verschenen. Gelet op genoemde omstandigheden en de gelijksoortige modus operandi, kan het naar het oordeel van het hof niet anders zijn dan dat verdachte naast de bankpas van [betrokkene 2] , ook de bankpassen van [betrokkene 3] en [betrokkene 1] heeft gestolen.
Ten aanzien van feit 2
Diefstal geld [betrokkene 1]
Aangever [betrokkene 1] heeft in zijn aangifte verklaard dat zijn nieuw aangevraagde bankpas tussen 27 februari 2017 en 1 maart 2017 door zijn bank naar zijn woonadres moet zijn verstuurd. Aangever zag dat op 1 maart 2017 om 16:02 uur, 16:04 uur en 16:07 uur geld van zijn bankrekening was opgenomen bij een betaalautomaat in Amstelveen. In totaal is € 2.952,00 opgenomen.
Oordeel van het hof
Het hof is van oordeel dat, gezien het korte tijdsbestek tussen het wegnemen van de bankpas en de geldopnamen bij de geldautomaat, verdachte de persoon is geweest die de bankpas heeft weggenomen en eveneens de persoon is geweest die de geldopnamen heeft gedaan en daarmee het geld heeft weggenomen. Een redelijke verklaring die noopt tot een ander oordeel heeft de verdachte niet gegeven. Naar het oordeel van het hof is dan ook bewezen dat verdachte zowel de bankpas als het geld heeft gestolen.”
2.3
Omdat zowel het medeplegen van feit 1 als dat van feit 2 niet zonder meer uit de bewijsvoering van het hof kan worden afgeleid, is het cassatiemiddel terecht voorgesteld.
3.Beoordeling van de overige cassatiemiddelen
Gelet op de beslissing die hierna volgt, is bespreking van het tweede en het derde cassatiemiddel niet nodig.
4.Beslissing
De Hoge Raad:
- vernietigt de uitspraak van het hof;
- wijst de zaak terug naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.
Dit arrest is gewezen door de vice-president J. de Hullu als voorzitter, en de raadsheren J.C.A.M. Claassens en A.E.M. Röttgering, in bijzijn van de waarnemend griffier E. Schnetz, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van
5 juli 2022.
5 juli 2022.