Uitspraak
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
STRAFKAMER
Nummer24/01449
Datum23 juni 2026
ARREST
op het beroep in cassatie tegen een arrest van het gerechtshof 's-Hertogenbosch van 2 april 2024, nummer 20-002048-23, in de strafzaak
tegen
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1981,
hierna: de verdachte.
1.Procesverloop in cassatie
Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft de advocaat P. van de Kerkhof bij schriftuur cassatiemiddelen voorgesteld.
De advocaat-generaal M.E. van Wees heeft geconcludeerd tot vernietiging van het arrest van het hof, maar uitsluitend wat betreft de bewezenverklaringen van het onder 2 subsidiair en 3 subsidiair bewezenverklaarde en de straf, tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof ’s-Hertogenbosch opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan en tot verwerping voor het overige.
2.Beoordeling van het eerste en het tweede cassatiemiddel
2.1
De cassatiemiddelen klagen dat zowel het bewezenverklaarde opzet op medeplichtigheid aan de diefstal van elektriciteit als het bewezenverklaarde opzet op medeplichtigheid aan de diefstal van water niet uit de bewijsvoering kan worden afgeleid.
2.2.1
Het hof heeft onder 1 subsidiair bewezenverklaard dat de verdachte, kort gezegd, opzettelijk gelegenheid heeft verschaft tot het telen van hennepplanten in de door hem gehuurde woning, door die woning voor de teelt van hennep aan een of meer onbekend gebleven personen ter beschikking te stellen. Daartegen wordt in cassatie niet opgekomen. Ten laste van de verdachte is onder 2 subsidiair en onder 3 subsidiair bewezenverklaard dat:
“2. subsidiair
een of meer onbekend gebleven personen in de periode van 1 september 2022 tot en met 30 december 2022 te [geboorteplaats] , een hoeveelheid elektriciteit, die aan [energiebedrijf] toebehoorde heeft weggenomen met het oogmerk om deze zich wederrechtelijk toe te eigenen, terwijl zijn mededader(s) dat weg te nemen goed onder zijn/haar/hun bereik heeft/hebben gebracht door middel van verbreking, bij het plegen van welk misdrijf verdachte in de periode van 1 september 2022 tot en met 30 december 2022 te [geboorteplaats] , opzettelijk gelegenheid heeft verschaft, door het pand alwaar zich voornoemd elektriciteitsnetwerk bevond voor de teelt/het kweken van hennepplanten ter beschikking te stellen;
3. subsidiair
een of meer onbekend gebleven personen in de periode van 1 september 2022 tot en met 30 december 2022 te [geboorteplaats] , een hoeveelheid water, die aan [waterbedrijf] toebehoorde heeft weggenomen met het oogmerk om deze zich wederrechtelijk toe te eigenen, terwijl zijn mededader(s) dat weg te nemen goed onder zijn/haar/hun bereik heeft/hebben gebracht door middel van verbreking, bij het plegen van welk misdrijf verdachte in de periode van 1 september 2022 tot en met 30 december 2022 te [geboorteplaats] , opzettelijk gelegenheid heeft verschaft, door het pand alwaar zich voornoemde watermeter bevond voor de teelt en/of het kweken van hennepplanten ter beschikking te stellen.”
2.2.2
Deze bewezenverklaring steunt op de volgende bewijsmiddelen:
“1. Het proces-verbaal van bevindingen d.d. 31 december 2022 (pagina’s 5 en 6 van het politiedossier), voor zover inhoudende als relaas van [verbalisant 1] :
Op vrijdag 30 januari 2022 (het hof begrijpt: vrijdag 30 december 2022) ging ik naar het adres [a-straat 1] te [geboorteplaats] . Op dit adres staat ingeschreven [verdachte] van [geboortedatum] -1981 (het hof begrijpt: de verdachte). Ik belde hierna samen met mijn collega aan bij omwonenden of zij wellicht de bewoner hadden gezien.
Ik kreeg het telefoonnummer (het hof begrijpt: van de verdachte) van een van de omwonenden en belde dit op. Toen ik belde werd er opgenomen door iemand die zich voorstelde als “ [verdachte] ”.
Ik vertelde hem het volgende: “Wij hebben een melding gekregen van een hennepkwekerij (het hof begrijpt: op het adres [a-straat 1] te [geboorteplaats] ) en willen graag even controleren of dit inderdaad zo is,” waarbij ik ook de verdachte de cautie mededeelde. De verdachte reageerde als volgt: “Uhm ja, ik denk wel dat er iets zit”. Ik herhaalde het antwoord van de verdachte en vroeg aan hem: “Dus je geeft toe dat er een kwekerij zit”. Hierop hoorde ik dat de verdachte zei: “Uhh, ja dat denk ik wel”.
In de woning trof ik op de eerste verdieping een grote kamer aan met daarin een inmiddels geruimde hennepkwekerij. Ik zag dat er 21 lampen hingen, een aantal zakken met hennepafval stonden en vele potten met potgrond. Tevens zag ik dat er travo's, klimaatkasten, luchtslangen en koolstoffilters hingen. Daarnaast hoorde ik een gezoem vanaf de zolder komen. Op zolder trof ik een henneptent aan met daarin volgroeide hennepplanten en 3 lampen aan. Deze kweektent was in bedrijf.
Binnen zat ten tijde van de ontmanteling de verdachte. Hij vertelde mij dat hij baalde van de controle, maar dat dit het risico was dat hij zelf had genomen. Hij vertelde mij tevens en ongevraagd dat hij er slechts 1.000 euro aan over had gehouden en dat iemand anders de kwekerij runde. Hij was er af en toe om de post te halen of te slapen als hij ruzie met zijn vriendin had.
2. Het proces-verbaal van aantreffen hennepkwekerij d.d. 31 december 2022 (pagina’s 10 tot en met 15 van het politiedossier), voor zover inhoudende als relaas van [verbalisant 2] :
Op 30 november 2022 stelde ik een onderzoek in op het adres [a-straat 1] , [geboorteplaats] . In voornoemde woning werd op 30 december 2022 binnengetreden.
Kweekruimte 1
Na het binnentreden zag ik het volgende: betreft een slaapkamer. De wanden en het plafond van waren voorzien van zilveren isolatiefolie. Aan het plafond hingen twee OptiClimate Water Cooled Climate Systems. Deze waren aangesloten met een waterslang in de badkamer op de kraan van de douche. In de kwekerij hingen 21 assimilatielampen van 600 watt. Alle potten stonden aan de zijkant opgestapeld en de hennepplanten waren geoogst. In de potten zat potgrond met perlietkorrels. Er stonden 3 zwarte vuilniszakken met hierin knipafval, verdroogde takken en bladeren die overblijven na het knippen van de hennepplanten. Aan de wand hingen 21 transformators. Er lagen 4 witte droogrekken met hennepresten. Er hing 1 koolstoffilter aan het plafond. Er was 1 thermometer aanwezig en er hingen 5 ventilatoren. De hennepplanten kregen water en voeding door middel van een watervat dat in de badkamer stond met een dompelpomp met hieraan een waterslang met spuit. De kweekruimte was geïsoleerd. De luchtverversing en luchtafvoer werd geregeld door een aan- en afzuiginstallatie. Er werd gebruik gemaakt van CO2 toevoeging.
Kweekruimte 2
Na het binnentreden zag ik het volgende: betreft de zolder. Op de zolder stond een henneptent. Er stonden in de henneptent 50 oogstrijpe planten. In de henneptent hingen 1 ventilator en 3 assimilatielampen. Er hing 1 koolstoffilter aan het plafond. Op de grond lag vijverfolie. De potten waren voorzien van potgrond met perlietkorrels. Op de grond naast de tent lagen 3 transformatoren. Ook lagen er 13 droogrekken met hennepresten. Ik trof een vuilniszak aan met natte plantenresten. De planten werden voorzien van water door middel van een waterslang die aan de kraan bij de CV-ketel was aangesloten. De luchtverversing en luchtafvoer werden geregeld door een aan- en afzuiginstallatie.
Kweekruimte 3
Na het binnentreden zag ik het volgende: betreft de badkamer naast kweekruimte 1. De waterslang van de opticlimate was aangesloten op de kraan van de douche.
Voedingsmiddelen
In de verschillende kweekruimtes werden in totaal 5 lege voedingskannen aangetroffen:
- lx 1 liter Calmag 2.0 BAC
- lx 1 liter Basic Terra van Elixer
- lx 1 liter Bloomstimulator van Elixer
- lx 5 liter PK 13-14 van Plagron
- lx 10 liter HY-Pro Terra Groei & Boei
Daarnaast werden er nog enkel volle voedingskannen aangetroffen zoals:
- 1 liter Leafspray
- 1 liter Pokon
- 1 liter PK 14-15 Bloombastic van Atami
- 1 liter Pokon tegen insecten
Vaststelling hennep
Ik constateerde op grond van mijn kennis en ervaring dat het hennepplanten waren.
Elektriciteitsvoorziening
De elektriciteitsvoorziening van de hennepkwekerij is onderzocht. Hierbij werd geconstateerd dat de elektriciteitsvoorziening ten behoeve van de hennepkwekerij illegaal werd afgenomen. Het bleek dat er vanuit de meterkast een illegale aftakking was gemaakt die leidde naar de kwekerij. Deze ging buiten de meter om.
Watervoorziening
De watervoorziening van de hennepkwekerij is onderzocht. Hierbij werd geconstateerd dat de watervoorziening ten behoeve van de hennepkwekerij illegaal werd afgenomen. Het bleek dat de watermeter in de kruipruimte was omgedraaid. Dus deze registreerde niet correct het waterverbruik.
3. Het proces-verbaal van verdenking d.d. 3 januari 2023 (pagina 17 van het politiedossier), voor zover inhoudende als relaas van [verbalisant 2] :
In het opsporingsonderzoek contra de verdachte:
Achternaam: [verdachte]
Voornamen: [verdachte]
Geboren: [geboortedatum] 1981
Op 30 december 2022 troffen we in de woning (het hof begrijpt: op het adres [a-straat 1] te [geboorteplaats] ) een hennepkwekerij aan op zolder met 50 oogstrijpe planten in een henneptent en een lege hennepkwekerij op de eerste verdieping, waar de planten net geknipt en gedroogd waren. Hier hadden zo'n 360 hennepplanten gestaan.
4. Het proces-verbaal van verhoor d.d. (pagina’s van het politiedossier), voor zover inhoudende als weergave van het verhoor van de [verdachte] :
V = vraag verbalisant
A = antwoord verdachte
O = opmerking verbalisant
V: Waar woon je?
A: [a-straat 1] in [geboorteplaats] .
V: Met wie woon je op het genoemde adres?
A: Ik woonde daar alleen.
V: Wat bedroeg de huursom?
A: 700 euro ongeveer
V: Wie hadden er allemaal een sleutel van de woning?
A: Ik, achterbuurvrouw. En degene die in mijn huis is geweest.
V: Wie bedoelt u?
A: Degene die het er neer heeft gezet.
V: Sinds wanneer zijn de goederen (het hof begrijpt: ten behoeve van de hennepteelt) in het pand aanwezig?
A: Sinds september.
V: Wanneer is deze kweekruimte geïnstalleerd en daadwerkelijk in bedrijf gekomen op de slaapkamer?
A: Omstreeks september 2022.
V: Wanneer is deze kweekruimte geïnstalleerd en daadwerkelijk in bedrijf gekomen op de zolder?
A: Ook september 2022.
V: Hoeveel maal is er geoogst?
A: 1 keer.
V: In de woning zei u tegen onze collega dat u 1000 euro zou krijgen.
A: Klopt, ik zou 1000 euro per maand ontvangen om de vaste lasten te betalen.
V: Wie is als verbruiker geregistreerd bij het betreffende energiebedrijf?
A: Ik.
V: Wie is als verbruiker geregistreerd bij het betreffende waterbedrijf?
A: Ik.
5. Een schriftelijk bescheid als bedoeld in artikel 339, eerste lid onder sub 5 van het Wetboek van Strafvordering, te weten een aangifte van [aangever 1] namens [energiebedrijf] B.V. (pagina’s 41 tot en met 54 van het politiedossier):
Op 30 december 2022 werd diefstal energie aangetroffen in het pand op het adres [a-straat 1] te [geboorteplaats] . Bij controle van de netcomponenten en de installaties in de meterkast van het genoemde pand heeft de monteur vastgesteld dat er sprake is van diefstal elektriciteit.
Uit onderzoek bleek dat er een illegale elektriciteitskabel was aangelegd die buiten de elektriciteitsmeter om liep naar de elektrische installatie en die de aangesloten installatie voorzag van elektriciteit. Om deze aftakking te kunnen realiseren, is het noodzakelijk geweest dat het door [energiebedrijf] verzegelde deksel van de hoofdaansluitkast gedemonteerd is of is geweest. Hiervoor heeft [energiebedrijf] geen toestemming verleend.
6. Een schriftelijk bescheid als bedoeld in artikel 339, eerste lid onder sub 5 van het Wetboek van Strafvordering, te weten een specificatie netverlies elektriciteit, als bijlage gevoegd bij de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [energiebedrijf] B.V.
Dossier […] : [a-straat 1] , [postcode] [geboorteplaats]
Berekend verbruik voor de aangetroffen teelt
Ruimte 2 zolder: 2.411,640 kWh
Berekend verbruik voor voorgaande teelt
Ruimte 1: 13.546,680 kWh
Totaal berekend verbruik plantage: 15.958,320 kWh
Totaal ruimte 1: € 5.668,20
Totaal ruimte 2: € 1.009,03
7. Een schriftelijk bescheid als bedoeld in artikel 339, eerste lid onder sub 5 van het Wetboek van Strafvordering, te weten een aangifte van [aangever 2] namens [waterbedrijf] N.V. (doorgenummerde pagina’s 56 tot en met 61 van het politiedossier met daartussen ongenummerde pagina’s):
Ik, [aangever 2] , ben in mijn hoedanigheid van Groepsleider Klant Support bij drinkwaterbedrijf [waterbedrijf] N.V. gerechtigd tot het doen van aangifte van strafbare feiten die worden gepleegd ten nadeel van genoemd bedrijf.
[waterbedrijf] N.V. transporteert en distribueert drinkwater naar particulieren en bedrijven, waaronder naar de contractant/eigenaar van pand [a-straat 1] in te [geboorteplaats] . Op 30 december 2022 is tijdens de binnentreding in dit pand een hennepkwekerij aangetroffen.
Uit onze administratie blijkt dat [verdachte] in elk geval op het moment van binnentreden de contractant is van genoemd perceel.
Door diefstal van het drinkwater werd aan [waterbedrijf] N.V. schade toegebracht. Mede aan de hand van de periode waarover dat dit plaatsvond, van 9 weken en de aangetroffen apparatuur in het pand werd een berekening gemaakt van de hoeveelheid gestolen drinkwater.
Voor een nadere uitleg van de berekening verwijs ik u naar bijgevoegde toelichting rapport bevindingen inclusief indicatoren en foto's en de berekening drinkwaterverbruik.
Aan niemand werd het recht of de toestemming gegeven tot het plegen van de voormelde feiten.
Bijlage 1 – rapport bevindingen
De monteur in dienst van [waterbedrijf] N.V. meldt dat het onderstaande is waargenomen.
Op datum: 30 december 2020
Op het adres: [a-straat 1]
Plaats: [geboorteplaats]
Aan de drinkwaterinstallatie tot en met de watermeter (eigendom van [waterbedrijf] N.V.) is waargenomen: de watermeter is gemanipuleerd, de keerklep is verwijderd. De watermeter is in normale stroomrichting aangetroffen. Dit betekent dat hier sprake is van diefstal van drinkwater.
Bijlage 3 – berekening drinkwaterverbruik in kuubs (M3)
Opticlimate 6000 Pro 3/3B/4: 990x630x505
Aantal kasten: 2
Waterverbruik klimaatkasten 725,76
Waterverbruik planten 0,74
Totaal waterverbruik (m3) 726,50.”
2.2.3
Het hof heeft over de bewezenverklaring verder overwogen:
“Feiten en omstandigheden
Het hof stelt op basis van het politiedossier vast dat in verschillende ruimtes van de woning aan de [a-straat 1] in [geboorteplaats] apparatuur, afval en sporen zijn aangetroffen die in verband worden gebracht met hennepteelt. De politie trof in de woning twee kweekruimtes aan, waarvan nog één ruimte op het moment van aantreffen in bedrijf was. In deze kweekruimte werden 50 oogstrijpe hennepplanten gevonden. Door de politie is berekend dat in de andere kweekruimte ongeveer 360 hennepplanten hebben gestaan. Volgens de verdachte zijn beide kweekruimtes in september 2022 geïnstalleerd en in bedrijf getreden en is er eenmaal geoogst. De verdachte was de huurder van de woning, waarvan de huursom € 700,- per maand bedroeg. De verdachte heeft verklaard dat hij de woning voor hennepteelt beschikbaar heeft gesteld aan een ander en dat hij als vergoeding voor de vaste lasten van de woning een bedrag van € 1000,- per maand zou ontvangen. Deze andere persoon beschikte net als de verdachte over een sleutel van de woning. Voorts heeft de verdachte verklaard dat hij af en toe in de woning kwam om de post te halen of om te slapen wanneer hij ruzie had met zijn vriendin.
Medeplichtigheid
De verdediging heeft ter terechtzitting in hoger beroep integrale vrijspraak bepleit ten aanzien van het door de politierechter onder 2 en 3 bewezenverklaarde. Daartoe is in de kern aangevoerd dat op basis van het procesdossier niet kan worden vastgesteld dat de verdachte – die weliswaar zijn woning beschikbaar stelde voor de hennepteelt – in de tenlastegelegde periode aanwezig is geweest op de locatie waar de hennepkwekerij is aangetroffen en dat hij wist wat daar precies plaatsvond. Onder verwijzing naar jurisprudentie heeft de verdediging betoogd dat het enkele feit dat een persoon wetenschap heeft van de aanwezigheid van een hennepkwekerij en daarbij de rol van medeplichtige vervult, niet direct meebrengt dat iemand ook medeplichtig is aan diefstal van elektriciteit en/of water ten behoeve van die hennepkwekerij. De verdediging stelt zich op het standpunt dat in het procesdossier redengevende bewijsmiddelen ontbreken op grond waarvan kan worden gesteld dat de verdachte wetenschap van die diefstal had.
Het hof stelt voorop dat voor de bewezenverklaring van medeplichtigheid aan een misdrijf is vereist dat niet alleen wordt bewezen dat het opzet van de verdachte was gericht op zijn handelingen als medeplichtige als bedoeld in art. 48, aanhef en onder 1° of 2° Sr, maar ook dat zijn opzet, al dan niet in voorwaardelijke vorm, was gericht op het door de dader gepleegde misdrijf (het gronddelict).
Het hof heeft hiervoor vastgesteld dat de verdachte wist van de hennepkwekerij en dat hij daarover kon beschikken.
Het hof kan niet vaststellen dat de verdachte zelf hennep teelde (feit 1 primair), dan wel met anderen teelde of deed telen. Evenmin kan het hof vaststellen dat de verdachte zelf de elektriciteit (feit 2 primair) en het water (feit 3 primair) gestolen heeft door middel van verbreking. De verdachte zal in zoverre van de tenlastelegging worden vrijgesproken. Wel staat vast dát elektriciteit en water is gestolen en dat degene die dat gedaan heeft toegang had tot het pand waarin zich, behalve de woning van de verdachte, ook de meterkast en watermeter bevond.
Het hof houdt de verdachte aan zijn verklaring dat hij aan een ander een sleutel van het pand waarin zich de elektriciteits- en watermeter bevonden ter beschikking heeft gesteld, maar dat hij ook zelf over een sleutel beschikte en nog af en toe in de woning kwam.
Het is een algemeen bekend gegeven dat henneptelers voor hun kwekerijen illegaal stroom en water afnemen. Wie, zoals de verdachte, een sleutel van zijn woning aan een ander ter beschikking stelt ten behoeve van de hennepteelt door die ander, wil bewust of aanvaardt tenminste bewust de aanmerkelijke kans dat ten behoeve van die kwekerij illegaal stroom en water wordt afgenomen en dat daartoe in de woning aanwezige aansluitingen worden gemanipuleerd. Het hof neemt hierbij nog in aanmerking dat de verdachte heeft verklaard dat hij van degene die de hennep zou telen 1000 euro per maand zou ontvangen om de vaste lasten te betalen, terwijl alleen al de huur van de woning volgens verdachtes verklaring ongeveer 700 euro per maand bedroeg en de vergoeding nooit voldoende zou zijn om de voor de kwekerij extra benodigde elektriciteit en het water op legale wijze te kunnen afnemen.
Op grond hiervan is het hof van oordeel dat de verdachte zowel opzet heeft gehad op behulpzaam zijn/verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen als (voorwaardelijk) opzet op – kort gezegd – het wegnemen van elektriciteit en water.”
2.3
Voor de kwalificatie medeplichtigheid is vereist dat niet alleen wordt bewezen dat het opzet van de verdachte was gericht op het verschaffen van gelegenheid als bedoeld in artikel 48, aanhef en onder 2º, van het Wetboek van Strafrecht, maar ook dat het opzet van de verdachte al dan niet in voorwaardelijke vorm was gericht op het door de dader gepleegde misdrijf (vgl. HR 13 november 2001, ECLI:NL:HR:2001:AD4372).
2.4
De bewijsvoering van het hof biedt onvoldoende grond voor zijn oordeel dat de verdachte opzettelijk gelegenheid heeft verschaft tot het wegnemen van elektriciteit en van water door het pand ter beschikking te stellen voor de hennepteelt. Uit de bewijsvoering van het hof volgt immers niet dat de verdachte zich ervan bewust was dat de door hem ontvangen vergoeding van € 1.000 per maand, niet toereikend was om – naast de voldoening van de huurkosten voor de woning van € 700 per maand – de voor het kweken van de aanwezige hoeveelheid hennepplanten extra benodigde elektriciteit en water op legale wijze te kunnen afnemen. Daarnaast heeft het hof geen andere vaststellingen gedaan waaruit het opzet van de verdachte – al dan niet in voorwaardelijke vorm – op het buiten de meter om afnemen van elektriciteit en water voor de hennepteelt blijkt. Dat het hof heeft overwogen dat het een algemeen bekend gegeven is dat henneptelers voor hun kwekerijen (vaak) illegaal stroom en water afnemen en dat daartoe in de woning aanwezige aansluitingen worden gemanipuleerd, kan het oordeel van het hof niet zelfstandig dragen.
2.5
De cassatiemiddelen slagen.
3.Beslissing
De Hoge Raad:
- vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft de beslissingen over het onder 2 subsidiair en onder 3 subsidiair tenlastegelegde en de strafoplegging;
- wijst de zaak terug naar het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch, opdat de zaak ten aanzien daarvan opnieuw wordt berecht en afgedaan;
- verwerpt het beroep voor het overige.
Dit arrest is gewezen door de vice-president M.J. Borgers als voorzitter, en de raadsheren T.B. Trotman en R. Kuiper, in bijzijn van de waarnemend griffier E. Schnetz, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van
23 juni 2026.
23 juni 2026.