Uitspraak
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
STRAFKAMER
Nummer24/01932
Datum20 januari 2026
ARREST
op het beroep in cassatie tegen een arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 3 mei 2024, nummer 21-005784-19, in de strafzaak
tegen
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1966,
hierna: de verdachte.
1.Procesverloop in cassatie
Het beroep is ingesteld door de verdachte.
Volgens de daarvan opgemaakte akte is het beroep onder meer niet gericht tegen – kort gezegd – de onderdelen van het subsidiair tenlastegelegde feit waarvan de verdachte werd vrijgesproken en de beslissingen over het beslag. Aan deze beperkingen moet echter worden voorbijgegaan. De reden daarvoor is uiteengezet in het arrest van de Hoge Raad van 31 mei 2013, ECLI:NL:HR:2013:CA1610.
Namens de verdachte heeft de advocaat T. Straten bij schriftuur cassatiemiddelen voorgesteld.
De advocaat-generaal P.H.P.H.M.C. van Kempen heeft geconcludeerd tot vernietiging van het bestreden arrest en terugwijzing naar het hof Arnhem-Leeuwarden, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.
De raadsman van de verdachte heeft daarop schriftelijk gereageerd.
2.Beoordeling van het tweede cassatiemiddel
2.1
Het cassatiemiddel klaagt over de bewezenverklaring van het subsidiair tenlastegelegde (medeplegen van) schuldwitwassen en in het bijzonder over het oordeel van het hof dat 10,65 procent van het totaal dat de verdachte van bitcoins in euro’s heeft omgezet, afkomstig is van misdrijf.
2.2.1
Ten laste van de verdachte is (subsidiair) bewezenverklaard dat:
“hij op verschillende tijdstippen in de periode van 18 december 2014 tot en met 19 april 2017, te [plaats] en/of elders in Nederland, (telkens) tezamen en in vereniging met een ander of anderen meermalen aanzienlijke geldbedragen en aanzienlijke hoeveelheden bitcoin(s) heeft verworven, voorhanden gehad, overgedragen en omgezet, terwijl hij en zijn mededader(s) redelijkerwijs moesten vermoeden dat die geldbedragen en bitcoins geheel of gedeeltelijk – onmiddellijk of middellijk – afkomstig was/waren uit enig misdrijf.”
2.2.2
Deze bewezenverklaring steunt op de volgende bewijsmiddelen:
“1. De verklaring van verdachte afgelegd ter terechtzitting van het hof d.d. 19 april 2024, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:
Het klopt dat veel bevindingen uit het politieonderzoek niet ter discussie staan, zoals de bedragen in euro’s en bitcoins die ik verhandeld heb, het aantal transacties, de fee die ik vroeg, mijn werkwijze (de advertenties op marktplaats, het afspreken bij de MacDonalds), et cetera.
Het klopt dat [betrokkene 1] mij een provisie van 3% betaalde.
U vraagt me wat voor maatregelen ik nam om te voorkomen dat ik met criminelen handelde. Ik sprak tijdens kantooruren bij de MacDonalds af en vertelde mensen dat ik alles bijhield. Als ik geen goed gevoel bij iemand had dan ging ik weg. Ik kon niet de maatregelen nemen die een bank nam, dus ik moest het met deze maatregelen doen.
Legitimeren had naar mijn idee geen nut. Ik ging er van uit dat als kopers anoniem wilden blijven, ze niet naar de MacDonalds zouden komen.
U houdt me voor dat ik allerlei rekeningnummers had en dat er banken zijn die een melding hebben gedaan, die telefoongesprekken met me hebben gehad en die me per mail hebben gewaarschuwd, onder meer voor een hoog risico op witwassen. U vraagt me of dat voor mij geen signaal was. Niet direct.
In het begin vond ik het eng om het adres van mijn eigen wallet bij een exchange op te geven, dat is alsof je je bankgegevens geeft. Op een gegeven moment vond ik dat niet meer eng en konden de bitcoins rechtstreeks naar mijn wallet bij de exchange worden geboekt. In het begin gebruikte ik een tussenwallet, daarna maakte ik geen onderscheid meer.
2. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal van doorzoeking (als bijlage op pagina 49 ev van het proces-verbaal, genummerd [… ] / LERBB16003, Algemeen Dossier), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van [verbalisant 1] :
Op woensdag 19 april 2017 werd binnengetreden.
Aan de [verdachte] werd door mij, verbalisant, ons doel van binnenkomst uitgelegd.
Nadat ik verdachte had uitgelegd waarom wij zijn woning wilden doorzoeken en ik hem had aangegeven dat zijn bitcoins welke zich zouden bevinden in zijn account bij ‘Kraken’ in beslag genomen zouden worden, deelde de verdachte mij mede:
“Ik handel inderdaad in bitcoins. Ik koop deze in en verkoop ze weer. Ik heb meerdere klanten waarmee ik afspreek. Ik handel nu circa twee jaar in bitcoin. U vraagt me wie de klant is waarmee ik 37k aan bitcoints verhandeld heb. Ik kan u zeggen dat dit een onbekende klant voor mij is. Ik weet geen naam van deze persoon en heb hem ook niet naar zijn naam gevraagd. Ik weet eigenlijk van iedere klant niet hoe zij aan hun bitcoins gekomen zijn. Ik vind dat niet zo belangrijk.”
3. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal van bevindingen (als bijlage op pagina 125 ev van het proces-verbaal, genummerd [… ] / LERBB16003, Zaaksdossier Witwassen), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van [verbalisant 2] :
Ik, verbalisant, heb een onderzoek ingesteld op www.marktplaats.nl. Ik zag dat er halverwege de webpagina met resultaten een advertentie stond met als onderwerp “wilt u snel bitcoins kopen of verkopen, ik doe het voor u.” Ik zag dat de aanbieder van de advertentie een persoon genaamd “ [verdachte] ” uit [plaats] was en dat de advertentie op 4 oktober 2016 was geplaatst.
Beschrijving:
Wilt u snel bitcoins kopen of verkopen, ik doe het graag voor u.
Tot 6000 euro aan bitcoins hanteer ik de actuele koers plus of min 5%.
Boven 6000 euro aan bitcoins hanteer ik de actuele koers plus of min 4%.
Ik spreek enkel af tijdens kantooruren bij de Mc. Donalds in [plaats] .
Ik zag dat het mobiele nummer bij contactvoorkeur “ [telefoonnummer 1] ” was en in de tekst “ [telefoonnummer 2] ”. Binnen het onderzoek is bekend dat het nummer “ [telefoonnummer 1] ” tenaamgesteld staat op [betrokkene 2] . Dit is de partner van [verdachte] waar hij mee gehuwd is en woont aan de [a-straat 1] te [plaats] . Het nummer “ [telefoonnummer 2] ” is een prepaid nummer.
4. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal van omvang bitcoin wisselingen door [verdachte] / [betrokkene 2] (als bijlage op pagina 341 ev van het proces-verbaal, genummerd [… ] / LERBB16003, Zaaksdossier Witwassen), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van [verbalisant 3] :
In het onderzoek is gebleken dat [verdachte] gebruik maakt van een drietal bitcoin exchanges, namelijk:
• Payward Ltd – Kraken
• Bitstamp Ltd
• XAPO
Dit zijn online handelsplatformen waar cryptomunten, zoals de bitcoin, aan- en verkocht kunnen worden.
Bij de start van het onderzoek bleek dat de aanbieders van bitcoin deze boekten naar een door [verdachte] opgegeven bitcoin adres. Het gaat om een adres welke [verdachte] zelf heeft aangemaakt en niet te koppelen is aan een exchange. Vervolgens boekt [verdachte] de bitcoins door naar een adres welke aan zijn account bij een exchange is te koppelen. Voor deze transacties wordt een kleine fee betaald om deze versneld te kunnen uitvoeren. In een later stadium, januari 2017, liet [verdachte] de bitcoins rechtstreeks door zijn klanten naar het bitcoin adres boeken welke te liëren was aan zijn account bij de exchange.
Wanneer de bitcoins op zijn account binnenkwamen werden deze kort daarna omgezet naar de tegenwaarde in euro’s. De bitcoin exchange rekende hiervoor een kleine fee welke op het bedrag in mindering werd gebracht. Vervolgens werd het bedrag vanaf zijn account in één keer of in combinatie met met andere gewisselde bitcoin bedragen naar een bankrekening in Nederland of België geboekt. Ook voor deze handeling werd een kleine fee betaald. Vervolgens nam [verdachte] het geld contant op vanuit een betaalautomaat of fysiek bij een bankkantoor van de Regiobank.
De periode betreft die van 18 december 2014 (start bitcoin wisselingen) t/m 19 april 2017 (doorzoeking woning [verdachte] / [betrokkene 2] )
Banken
Zoals gesteld in de FIU meldingen werd er geld op de bankrekeningen van [verdachte] / [betrokkene 2] geboekt c.q. doorgeboekt waarna een bedrag contant werd opgenomen. De afschriften van bankrekeningen op hun naam zijn gevorderd en onderzocht op bijschrijvingen afkomstig van bitcoin exchanges.
Op deze bankrekeningen werd totaal € 3.594.634,56 geboekt afkomstig van bitcoin exchanges. Het gaat hier om gewisselde bitcoins naar euro’s die [verdachte] van derden heeft aangenomen. Vanaf hun bankrekening werd in totaal € 3.416.150,14 contant opgenomen. Daarnaast bleek dat totaal € 74.364,50 op enkele bankrekeningen werd gestort.
Bitcoin exchange
Totalen: totaal geboekte bitcoins op de drie accounts bij de exchanges: 10.084,5692 btc
Totaal geboekt bedrag van exchanges naar rekeningen en kaarten: € 3.714.304,56
Totaal contant opgenomen bedrag € 3.535.820,14
Tijdens de doorzoeking werd in de woning van [verdachte] / [betrokkene 2] een administratie aangetroffen waaruit bitcoin wisselingen blijken.
Uit de administratie blijkt dat er totaal 6.872,617713 bitcoins zijn geregistreerd als zijnde ingenomen door [verdachte] . Het aantal dient veel hoger te zijn daar er bij veel transacties de aantallen bitcoins niet zijn geregistreerd. Tevens blijkt dat er € 3.399.236,50 is betaald aan de aanbieders van de bitcoins (ook dit bedrag dient hoger te zijn i.v.m. het ontbreken van data). Als winst heeft [verdachte] € 100.592,38 geregistreerd.
In het onderzoek is gebleken dat enkele transacties van bitcoin wisselingen geen relatie hebben met de verdenking dat deze uit misdrijf afkomstig zijn.
Na verrekening van de in minderingen gebrachte bitcoins en bedragen in relatie tot bovenstaande is de totale uitkomst:
Bitcoin exchanges Bedrag exchanges Bedrag opnames Totaal winst
10.067,3485 btc € 3.706.452,55 € 3.535.820,14 € 100.410,231
5. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal van bevindingen (als bijlage op pagina 2046 ev van het proces-verbaal, genummerd [… ] / LERBB16003, Zaaksdossier Witwassen), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van [verbalisant 2] :
Vervolgens heb ik op donderdag 10 november (het hof begrijpt: 2016) tevens Chainanalysis gebruikt voor een diepere analyse van het opgegeven bitcoinadres van verdachte. Hieruit bleek dat de meeste bitcoins vanaf de blackmarket Alphabay komen en van nog onbekend gebleven personen.
6. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal zaaksdossier witwassen (als bijlage op pagina’s 15 en 17 van het proces-verbaal, genummerd [… ] / LERBB16003, Zaaksdossier Witwassen), voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van [verbalisant 4] :
Binnen het onderzoek werd [betrokkene 3] als verdachte van de internationale handel in verdovende middelen via het darkweb en witwassen aangehouden. [betrokkene 3] kwam in beeld doordat hij bitcoins wisselde bij [verdachte] . De terechtzitting van verdachte [betrokkene 3] vond plaats op 4 september 2018. Hierbij werd de verdachte veroordeeld ter zake de internationale handel in verdovende middelen en witwassen.
[verdachte] en [betrokkene 3] wisselden vermoedelijk bitcoins voor een totaalbedrag van 214.925 euro. Enkele bitcoinwisselingen tussen [verdachte] en [betrokkene 3] volgden elkaar in hoog tempo op, tussen sommige bitcoinwisselingen zit slechts één of enkele dagen verschil. Ten aanzien van verdachte [betrokkene 3] werd afzonderlijk proces-verbaal opgemaakt ter zake internationale handel in verdovende middelen (hard drugs) over de periode oktober 2016 tot en met januari 2018. [betrokkene 3] was als aanbieder van verdovende middelen actief op het darkweb en verkreeg op deze wijze zijn (illegale) bitcoins.
Binnen het onderzoek werd [betrokkene 1] als verdachte van witwassen aangemerkt. [betrokkene 1] kwam in beeld doordat hij bitcoins wisselde bij [verdachte] . Ten tijde van het vaststellen van de identiteit van [betrokkene 1] bleek dat er reeds een opsporingsonderzoek draaide waarbinnen [betrokkene 1] als verdachte van handel in verdovende middelen via het darkweb was aangemerkt. [verdachte] en [betrokkene 1] wisselden in de periode december 2016 tot en met april 2017 vermoedelijk bitcoins voor een totaalbedrag van 76.070,93 aan euro’s.
7. Het in de wettelijke vorm opgemaakte aanvullend proces-verbaal m.b.t. vragen advocatuur van [verdachte] (losbladig, genummerd [… ] -1069), gesloten en getekend op 8 mei 2019, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van [verbalisant 2] :
Met Alphabay wordt inderdaad de in 2017 offline gehaalde darkweb market bedoeld. Samen met een collega van [onderzoeksteam] heb ik het bitcoinadres welke te koppelen was aan [verdachte] ingevoerd in het programma en zo gekeken waar de bitcoins vandaan kwamen en waarnaar ze verzonden werden. Ik zag dat de meeste bitcoins die naar deze rekening gestuurd zijn via exchangers, 89,35%, voornamelijk BTC-e was en via Darknet-markets 10,65%.
Van de darknet markets zag ik dat 94,16% van de bitcoins van de darkweb market Alpabay afkomstig waren.
8. Het in de wettelijke vorm opgemaakte aanvullend proces-verbaal van bevindingen (losbladig, genummerd [… ] -1074), gesloten en getekend op 13 april 2022, voor zover inhoudende – zakelijk weergegeven – als relaas van [verbalisant 2] :
Uit de administratie van [verdachte] bleek dat er op 12-4-2017 door een onbekende klant 33,3 bitcoin is ingeleverd en dat hiervoor 37.916,05 euro voor is betaald. Deze transactie heb ik opgezocht via blockchain.com en zag dat er op 12-4-2017 om 23:07 uur een transactie van 33,3 bitcoin is overgemaakt naar de verdachte. Ik heb deze transactie ook in Chainanalysis bekeken. Dan zie je het volgende. Er wordt 33,34 bitcoin overgemaakt vanuit de Darkweb Market DutchMagic naar de Wallet:
[adres wallet]. Vervolgens wordt er 33,34 bitcoin overgemaakt van deze wallet naar: [adres wallet]. Als laatste wordt er 33,4 bitcoin overgemaakt naar de wallet van [verdachte] bij Kraken.”
2.2.3
Het hof heeft over de bewezenverklaring verder onder meer overwogen:
“Het hof stelt op grond van de gebezigde bewijsmiddelen de volgende feiten en omstandigheden vast. Verdachte is in de periode tussen 18 december 2014 tot en met 19 april 2017 actief geweest als bitcoinhandelaar. Bij verdachte konden derden bitcoins inwisselen tegen contant geld. Hij bood zijn diensten aan middels een advertentie op Marktplaats, waar hij adverteerde met aan- en verkoop van bitcoins tegen de actuele koers plus 5% bij bedragen tot € 6.000,- en bij bedragen boven de € 6.000,- de actuele koers plus 4%. De verkopers boekten de bitcoins naar een van de ‘wallets’ van verdachte, waarna verdachte de bitcoins via online exchanges in euro’s omzette en liet uitkeren op een van de bankrekeningen van hemzelf of zijn echtgenote. De bedragen werden door verdachte contant opgenomen. De verkopers ontvingen van verdachte, na aftrek van de door verdachte gerekende ‘fee’, de waarde van de door hen overgeboekte bitcoins in contanten. Verdachte hanteerde een fee van 3% tot 5%. Verdachte trof de verkopers van de bitcoins daarvoor veelal bij de McDonalds in [plaats] . Verdachte heeft ter terechtzitting van het hof verklaard dat hij aanvankelijk de verkopers de bitcoins naar een tussenwallet liet boeken, maar dat hij na verloop van tijd geen onderscheid meer tussen zijn wallets maakte en de bitcoins ook rechtstreeks naar zijn wallets bij een exchange over liet boeken. Verdachte verklaarde daarnaast niet naar de herkomst van de bitcoins te hebben gevraagd wanneer verkopers daar niet zelf over vertelden en evenmin vroeg hij naar legitimatie of andere gegevens van de verkopers.
Ten aanzien van de bankrekeningen op naam van verdachte en zijn echtgenote werd nader onderzoek ingesteld. In totaal werd op de onderzochte bankrekeningen € 3.594.634,56 geboekt, afkomstig van bitcoin exchanges. Van de bankrekeningen werd in totaal € 3.416.150,14 contant opgenomen. Verdachte is door verschillende banken gewaarschuwd voor de grote risico’s die bitcoinhandel met zich brengt op het gebied van witwassen en bij een aantal banken zijn de rekeningen van verdachte om die reden opgeheven.
Uit het dossier is gebleken dat enkele van de verkopers van wie verdachte bitcoins kocht zijn veroordeeld voor het handelen in verdovende middelen via het darkweb. Uit onderzoek naar een van de wallets van verdachte kwam naar voren dat 10,65% van de bitcoins die naar die wallet zijn gestuurd van darknet markets afkomstig zijn. Ook is met betrekking tot een individuele transactie van 33,34 bitcoins – die naar een wallet van verdachte zijn overgemaakt door een onbekend gebleven verkoper, en vervolgens middels een exchange zijn omgezet in een bedrag van € 37.916,05 – gebleken dat die bitcoins afkomstig waren van de darkweb market DutchMagic.
Het hof is van oordeel dat op grond van deze feiten en omstandigheden kan worden vastgesteld dat 10,65% van het totaal dat verdachte van bitcoins naar euro’s heeft omgezet afkomstig is van misdrijf. Hoewel het percentage van 10,65% van bitcoins afkomstig van dark net markets slechts is onderzocht en gebleken ten aanzien van één van de wallets van verdachte, staat naar het oordeel van het hof buiten redelijke twijfel vast dat dit percentage voor alle wallets van verdachte en daarmee voor het totaal van de op de bankrekeningen van verdachte geboekte bedragen gold. Daarbij betrekt het hof dat de onderzochte wallet voor een groot gedeelte van de ten laste gelegde periode in gebruik is geweest (13 maart 2015 tot 3 januari 2017), dat daarin een zeer groot gedeelte van het totaal door verdachte ontvangen aantal bitcoins (7185 bitcoins) is gestort en dat verdachte heeft verklaard bij het ontvangen van bitcoins geen onderscheid tussen zijn wallets te hebben gemaakt. Steun voor dat oordeel ziet het hof in de omstandigheid dat ook van het hiervoor genoemde bedrag van € 37.916,05, dat in een andere dan de onderzochte wallet werd gestort, is vastgesteld dat het (indirect) afkomstig was van een darknet market.
Van de darkweb market DutchMagic is vastgesteld dat het ging om verkoop van verdovende middelen. De van deze market afkomstige bitcoins hebben dus een criminele herkomst. Het hof overweegt dat het een feit van algemene bekendheid is dat darknet markets vrijwel uitsluitend gebruikt worden voor criminele transacties, zodat het ook ten aanzien van de bitcoins waarvan kan worden vastgesteld dat zij afkomstig zijn van (andere) darknet markets niet anders kan zijn dan dat deze een criminele herkomst hebben.
(...)
Ten aanzien van het overige deel van het omgezette bedrag van € 3.594.634,56 – anders gezegd: de overige 89,35% – kan naar het oordeel van het hof niet worden gesteld dat het niet anders kan zijn dan dat ook die bitcoins uit enig misdrijf afkomstig zijn.
(...)
Concluderend is het hof van oordeel dat voor wat betreft de bitcoins afkomstig van darknet markets vaststaat dat zij een criminele herkomst hebben. Dat geldt voor 10,65% van het totale bedrag van € 3.594.634,56; een bedrag van € 382.828,58. Naar het oordeel van het hof heeft verdachte geen concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring gegeven dat deze van darknet markets afkomstige bitcoins niet van misdrijf afkomstig zijn. Voor het overige deel van het omgezette bedrag is het hof van oordeel dat de feiten en omstandigheden waaronder verdachte handelde een vermoeden van criminele herkomst onvoldoende staven.”
2.3.1
Het hof heeft in zijn bewijsvoering onder meer het volgende vastgesteld. De verdachte wisselde voor derden bitcoins om in contant geld. Deze derden boekten de bitcoins over naar één van de wallets van de verdachte, waarna de verdachte de bitcoins via online exchanges in euro’s omzette. In totaal heeft de verdachte voor een bedrag van € 3.594.634,56 aan bitcoins omgezet in euro’s. Enkele personen voor wie de verdachte bitcoins heeft omgewisseld in euro’s, zijn veroordeeld voor de handel in verdovende middelen via het darkweb. Uit onderzoek naar één van de wallets van de verdachte is naar voren gekomen dat 10,65 procent van de bitcoins die naar die wallet zijn gestuurd van darknet markets afkomstig was. Daarnaast is van 33,34 bitcoins, die zijn overgemaakt naar een andere wallet van de verdachte en vervolgens zijn omgezet in een bedrag van € 37.916,05, gebleken dat zij afkomstig waren van de darkweb market DutchMagic.
2.3.2
Het op deze vaststellingen gebaseerde oordeel van het hof dat 10,65 procent van het totaal dat de verdachte van bitcoins in euro’s heeft omgezet afkomstig is van darknet markets, is ontoereikend gemotiveerd. De door het hof in aanmerking genomen omstandigheden dat de onderzochte wallet voor een groot gedeelte van de tenlastegelegde periode in gebruik is geweest, dat in de onderzochte wallet een “zeer groot gedeelte” van het totaal door de verdachte ontvangen aantal bitcoins is gestort en dat de verdachte heeft verklaard bij het ontvangen van bitcoins geen onderscheid tussen zijn wallets te hebben gemaakt, kunnen dat oordeel niet dragen. De omstandigheid dat 33,34 bitcoins die in een andere dan de onderzochte wallet waren gestort (indirect) afkomstig waren van een darknet market, maakt dat niet anders.
2.3.3
Het cassatiemiddel slaagt.
3.Beoordeling van de overige cassatiemiddelen
Gelet op de beslissing die hierna volgt, is bespreking van het eerste en het derde cassatiemiddel niet nodig.
4.Beslissing
De Hoge Raad:
- vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft de beslissingen over het subsidiair tenlastegelegde en de strafoplegging;
- wijst de zaak terug naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, opdat de zaak ten aanzien daarvan opnieuw wordt berecht en afgedaan;
- verwerpt het beroep voor het overige.
Dit arrest is gewezen door de vice-president V. van den Brink als voorzitter, en de raadsheren T. Kooijmans en C.N. Dalebout, in bijzijn van de waarnemend griffier H.J.S. Kea, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van
20 januari 2026.
20 januari 2026.