Conclusie
Nr. 03601/06
Mr. Knigge
Zitting: 29 januari 2008
Conclusie inzake:
[Verdachte]
1. Verdachte is door het Gerechtshof te Leeuwarden bij arrest van 25 juli 2006 wegens subsidiair "medeplegen van mishandeling" veroordeeld tot een taakstraf bestaande uit een werkstraf voor de duur van vijftig uren, subsidiair 25 dagen hechtenis.
2. Namens verdachte heeft mr. R.P. Snorn, advocaat te Heerenveen, bij schriftuur een middel van cassatie voorgesteld.
3. Het middel behelst de klacht dat 's Hofs strafmotivering in het licht van de bewezenverklaring en de kwalificatie onbegrijpelijk is. Blijkens de toelichting op het middel komt de klacht er in de kern op neer dat het Hof in de aanvulling op het verkorte arrest verbeteringen in dat verkorte arrest heeft aangebracht die niet zijn toegestaan.
4. Aan verdachte is bij inleidende dagvaarding tenlastegelegd primair: medeplegen van poging tot zware mishandeling en subsidiair: medeplegen van mishandeling. Blijkens de aan het arrest gehechte uitgestreepte tenlastelegging heeft het Hof (met doorhaling van het primair tenlastegelegde) ten laste van verdachte bewezenverklaard dat:
"hij op 24 september 2004 te Heerenveen, in de gemeente Heerenveen, tezamen en in vereniging met een ander opzettelijk mishandelend een persoon, genaamd [slachtoffer]
- meermalen met een Pvc-buis tegen het lichaam heeft geslagen en
- meermalen met kracht met zijn hand tegen het gezicht/hoofd heeft geslagen, waardoor voornoemde [slachtoffer] letsel heeft bekomen en pijn heeft ondervonden."
Het Hof heeft dit bewezenverklaarde in het verkorte arrest gekwalificeerd als: "subsidiair: medeplegen van mishandeling".
5. De duidelijkheid die aldus lijkt te zijn geschapen, wordt door de overige inhoud van het verkorte arrest goeddeels tenietgedaan. Het begint er al mee dat een uitdrukkelijke beslissing dat het Hof van het primair tenlastegelegde heeft vrijgesproken, ontbreekt. In het dictum (p. 4 van het arrest) valt zelfs te lezen het primair tenlastegelegde wordt bewezenverklaard. Dat strookt met de zowel op p. 3 van het arrest als in het dictum (p. 4) voorkomende zinsnede dat het Hof niet bewezen acht "hetgeen aan verdachte als voormeld primair (curs. van mij, Kn) meer of anders is ten laste gelegd dan hierboven als bewezen is aangenomen". Dat strookt ook met het feit dat op p. 4 de artt. 45 en 302 als toepasselijk zijn aangehaald (en niet art. 300 Sr Pro).
6. De steller van het middel is aangeslagen op de strafmotivering, en meer in het bijzonder op de laatste zin daarvan. Ik geef de strafmotivering in haar geheel weer:
"Het hof heeft in hoger beroep de op te leggen straf bepaald op grond van de ernst van het feit en de omstandigheden waaronder dit is begaan en gelet op de persoon van verdachte. Het hof heeft daarbij in het bijzonder het volgende in beschouwing genomen.
Verdachte heeft samen met zijn zoon het slachtoffer [slachtoffer] toegetakeld. Hij kreeg klappen. Terwijl de zoon van verdachte het slachtoffer bleef slaan, heeft verdachte een pvc-buis opgehaald. Met die buis heeft hij het slachtoffer meerdere keren tegen het lichaam geslagen. Verdachte en zijn zoon hebben het slachtoffer dusdanig mishandeld, dat hij hierdoor het bewustzijn verloor. Op deze wijze hebben verdachte en zijn zoon de lichamelijke integriteit van het slachtoffer geschonden en hebben zij zijn gezondheid in gevaar gebracht.
Hoewel het hof met de advocaat-generaal van oordeel is dat dit een ernstig feit betreft, zal het hof, anders dan gevorderd, aan verdachte geen vrijheidstraf opleggen, ook niet in voorwaardelijke zin. Gelet op het feit dat verdachte het conflict niet heeft geïnitieerd en gelet op het feit dat uit het uittreksel uit het Justitieel Documentatieregister d.d. 23 mei 2006 niet blijkt van recente veroordelingen, is een dergelijke vrijheidsstraf geen passende sanctie. De feiten rechtvaardigen echter wel een onvoorwaardelijke werkstraf. Nu het hof, anders dan de rechtbank, tot bewezenverklaring van het primair ten laste gelegde komt, zal het hof aan verdachte een werkstraf opleggen van dezelfde duur als door de advocaat-generaal gevorderd."
7. Dat er iets niet klopte, is het Hof niet ontgaan. Aan het arrest is een "verbeterblad" gehecht dat bestaat uit een verbeterde pagina 4. Het woord primair in het dictum is op de verbeterde pagina vervangen door het woord subsidiair. Ook de laatste zin van de (op p. 4 eindigende) strafmotivering is aangepast en is komen te luiden:
"Het hof zal aan verdachte een werkstraf opleggen van dezelfde duur als door de advocaat-generaal gevorderd."
8. De aanvulling op de bestreden uitspraak als bedoeld in art. 365a, tweede lid, Sv bevat voorts de volgende overweging:
"Correctie:
Abusievelijk zijn op bladzijde 4 van het verkorte arrest enige verschrijvingen geslopen. Deze zijn gecorrigeerd met een verbeterblad. De verbeteringen doen geen afbreuk aan de essentie van 's hofs arrest."
9. Een dergelijke wijziging in de aanvulling op het verkorte arrest is volgens de steller van het middel niet toegestaan. Uit jurisprudentie kan worden opgemaakt dat in de aanvulling op het verkorte arrest wijzigingen van de bewezenverklaring, de kwalificatie of de strafmotivering niet zijn toegelaten. Dat laat onverlet dat fouten in het verkorte arrest in bepaalde gevallen als een kennelijke misslag kunnen worden opgevat. Dat er in casu sprake is van een kennelijke misslag wordt in de toelichting op het middel niet aannemelijk geacht, nu het Hof uitdrukkelijk heeft overwogen dat hij "anders dan de rechtbank tot een bewezenverklaring komt van het primair ten laste gelegde".
10. Ook ik zou menen dat de mantel der liefde niet groot genoeg is om de verregaande slordigheden in het verkorte arrest toe te dekken. Ik merk daarbij op dat met het "verbeterblad" niet eens alle misslagen zijn rechtgezet.(1) Belangrijker is dat, als het "verbeterblad" wordt weggedacht, bepaald niet duidelijk of het Hof nu wegens het primair tenlastegelegde danwel wegens het subsidiair tenlastegelegde heeft veroordeeld. Op dat essentiële punt is het arrest van het Hof innerlijk tegenstrijdig. Die tegenstrijdigheid werkt tot in het dictum door, terwijl juist de beslissingen in het dictum ondubbelzinnig dienen te zijn vastgelegd. Het is anders gezegd nog maar de vraag of de voorgestelde verbeteringen geen afbreuk doen aan de "essentie" van 's Hofs arrest omdat onduidelijk is wat die essentie is. Voor een verbeterde lezing van het arrest zie ik daarom geen ruimte.
11. Het middel slaagt.
12. Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden uitspraak ambtshalve te vernietigen heb ik niet aangetroffen.
13. Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak en tot zodanige op art. 440 Sv Pro gegronde beslissing als de Hoge Raad gepast zal voorkomen.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG
1 Nog steeds ontbreekt dan een expliciete vrijspraak van het primair tenlastegelegde, nog steeds wordt op p. 3 met betrekking tot de deelvrijspraken van het primair tenlastegelegde gesproken en nog steeds worden op p. 4 de verkeerde wetsartikelen aangehaald.