Conclusie
Nr. 07/13521 HS
Mr Machielse
Zitting 2 september 2008
Conclusie inzake:
[aanvrager]
1. Aanvrager van herziening is door het hof Arnhem op 30 augustus 2002 in de zaak met parketnummer 21/000300-01 ter zake van diefstal, voorafgegaan, vergezeld en gevolgd van geweld en bedreiging met geweld tegen personen, gepleegd met het oogmerk om die diefstal gemakkelijk te maken en om bij betrapping op heterdaad aan zichzelf de vlucht mogelijk te maken, hetzij het bezit van het gestolene te verzekeren veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van achttienmaanden. Voorts heeft het hof bevolen dat aanvrager ter beschikking zal worden gesteld met verpleging van overheidswege. Tenslotte heeft het hof beslissingen genomen ten aanzien van inbeslaggenomen voorwerpen en de vordering van de benadeelde partij een en ander zoals in het arrest vermeld.
2. Mr. J.A.M. Kwakman, advocaat te Zwolle, heeft een aanvraag tot herziening van dat arrest ingediend. De aanvraag is blijkens het daarop geplaatst stempel op 30 november 2007 door de Hoge Raad ontvangen. De aanvraag berust op de stelling dat sprake is van een omstandigheid als bedoeld in art. 457 lid 1 sub Pro 2 Sv. De aanvrager voert daartoe aan dat indien het hof destijds bekend was met de ondeugdelijkheid van de geuridentificatieproeven, waarvan het hof de uitkomst voor het bewijs heeft gebezigd, het tot bewijsuitsluiting daarvan zou zijn overgegaan, waarna het hof aanvrager zou hebben vrijgesproken van de hem tenlastegelegde diefstal met geweld.
3.1. Ten laste van de aanvrager is bij het arrest waarvan herziening wordt verzocht bewezenverklaard dat:
"hij op 19 september 2000 in de gemeente Enschede met het oogmerk van wederrechtelijke toeëigening heeft weggenomen uit een kledingzaak aan de [b-straat] een hoeveelheid geld toebehorende aan [slachtoffer], welke diefstal werd voorafgegaan en vergezeld en gevolgd van geweld en bedreiging met geweld tegen die [slachtoffer], gepleegd met het oogmerk om die diefstal gemakkelijk te maken en om bij betrapping op heterdaad aan zichzelf hetzij de vlucht mogelijk te maken, hetzij het bezit van het gestolene te verzekeren, welk geweld en welke bedreiging met geweld hierin bestonden dat verdachte op die [slachtoffer] is toegelopen en daarbij een mes heeft opengeklapt en in zijn hand heeft gehouden en die [slachtoffer] heeft vastgepakt en een opengeklapt mes ter hoogte van de borst en de keel van die [slachtoffer] heeft gehouden en die [slachtoffer] in de richting van de kassa heeft geduwd en ten overstaan van die [slachtoffer] met een mes stekende bewegingen heeft gemaakt in de richting van het lichaam van die [slachtoffer] en daarbij die [slachtoffer] met een mes in de hand en in de borst heeft geraakt."
3.2. Het hof heeft hiertoe de volgende bewijsmiddelen gebezigd:
1. De verklaring van verdachte ter terechtzitting van de arrondissementsrechtbank te Almelo van 6 februari 2002, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:
Ik word door enkele kennissen [aanvrager alias naam 1] genoemd. Op 19 september 2000 ben ik in Enschede geweest.
2. Het op ambtsbelofte door [verbalisant 1], brigadier van politie Twente, district Zuid, afdeling Enschede Zuid, opgemaakte proces-verbaal van aangifte van 20 september 2000 (2.2.1), hetwelk onder meer inhoudt als de verklaring van [slachtoffer], zakelijk weergegeven:
Ik ben eigenaresse van een kledingwinkel aan de [b-straat 1] te [woonplaats].
Gisteravond was ik alleen in de winkel. Ik zag een negroïde man voor mijn winkel langs open. De man keek naar binnen. De man liep in de richting van de toegangsdeur van mijn winkel. De man kwam naar binnen. Toen de man binnen was liep hij op mij af en vroeg: "mevrouw kunt u mij helpen"? Toen ik wat terug wilde zeggen was hij al bij mij. Terwijl hij in mijn richting liep zag ik dat hij een mes openklapte. Toen hij bij mij was pakte hij mij met zijn linkerhand bij mijn rechteronderarm vast en met zijn rechterhand hield hij het opengeklapte mes ter hoogte van mijn borst en keel. De man duwde mij in de richting van de kassa. Terwijl wij in de richting van de kassa liepen zei hij tegen mij dat hij het geld uit de kassa wilde hebben. Ik heb het stilalarm van de kassa gepakt en in werking gesteld. De man zag dat en hij zag dat ik op de knoppen drukte. Hierop stak de man met het mes in mijn richting en volgens mij heeft hij mij toen aan mijn hand geraakt. De messteek veroorzaakte een heel klein wondje aan mijn hand. Hierna begon de man heel zenuwachtig op de knoppen van de kassa te drukken. De kassa sprong open en de man pakte geld uit de kassa. Toen hij het geld uit de kassa had gepakt stak hij opnieuw met het mes in mijn richting en raakte mij op mijn borst net onder mijn keel. Ik heb toen een kapstok gepakt en daar heb ik mij min of meer mee verdedigd. De man heeft nog zeker 5 of 6 keer met het mes in mijn richting gestoken, maar hij kon mij niet raken, omdat ik mij verdedigde met de kapstok. Op een gegeven moment draaide hij zich om en rende met het geld naar buiten. Hij heeft nog tweehonderd gulden laten vallen. De dader heeft ongeveer fl. 525,= uit de kassa weggenomen. Van dit geld heeft hij fl. 200,- laten vallen. Dat geld heb ik weer in de kassa gedaan. De man had niet het recht om mij te overvallen en het geld uit de kassa weg te nemen.
3. Het op ambtsbelofte opgemaakte proces-verbaal van 26 september 2000 (2.2.6), hetwelk onder meer inhoudt als, zakelijk weergegeven, het relaas van de verbalisanten [verbalisant 1], brigadier van politie Twente, district Zuid, afdeling Enschede Zuid, en [verbalisant 2], hoofdagent van politie Twente, district Zuid, afdeling Enschede Oost, dan wel één hunner:
Op 26 september 2000 confronteerden wij de aangeefster [slachtoffer] met de persoon die wordt verdacht als zijnde de man die de overval gepleegd zou hebben. als verklaring van aangeefster: Tijdens de overval heb ik de overvaller niet recht in het gezicht kunnen kijken. Ik herken van de man waarmee u mij nu confronteert alleen zijn haardracht. Ik herken de geschoren banen in zijn haar. De haardracht was mij al opgevallen toen hij voor de overval eerst voor mijn winkel langs liep. Ook het postuur van de man komt mij bekend voor. Ook de kleur van het gelaat komt overeen met de man die mij heeft overvallen. als relaas van de verbalisanten [verbalisant 1] en [verbalisant 2], dan wel een hunner: De verdachte waarmee wij de aangeefster confronteerden is genaamd [aanvrager], geboren [geboortedatum] 1968.
4. Het op ambtsbelofte door [verbalisant 1] , brigadier van politie Twente, district Zuid, afdeling Enschede Zuid en [verbalisant 2], hoofdagent van politie Twente, district Zuid, afdeling Enschede Oost, opgemaakte proces-verbaal van 26 september 2000 (2.2.7), hetwelk onder meer inhoudt als verklaring van [slachtoffer], zakelijk weergegeven:
U toont mij een mes, voorzien van een houten handgreep met daarop een krokodil afgebeeld.
Ik kan u zeggen dat dit mes erg veel Iijkt op het mes van de dader van de overval op mijn winkel van 19 september 2000.
5. Het op ambtsbelofte door [verbalisant 2], hoofdagent van politie Twente, district Zuid, afdeling Enschede Oost, opgemaakte procesverbaaI van 2 oktober 2000 (2.2.8), hetwelk onder meer inhoudt als relaas van de verbalisant [verbalisant 2], zakelijk weergegeven:
Ik toonde de aangever [slachtoffer] een door ons inbeslaggenomen rood hemd (zonder armstukken) met zwarte opschift. de verkiaring van [slachtoffer]: Dit rode hemd zonder armstukken dat u mij toont is precies hetzelfde hemd als het hemd dat de dader van de overval op mijn winkel droeg.
6. Het op ambtsbelofte opgemaakte proces-verbaal dal. 26 september 2000 (2.2.10), hetwelk onder meer inhoudt als, het relaas van de verbalisant [verbalisant 3], hoofdagent van politie Twente, district Zuid, afdeling Operationele Ondersteuning, zakelijk weergegeven:
Betreffende de gewapende overval op 19 september 2000, omstreeks 17.35 uur, op de locatie [b-straat 1] te [woonplaats] wil ik het volgende verklaren: Op 19 september 2000, omstreeks 17.40 uur, surveilleerde ik in een herkenbare politieauto op de Zuiderval te Enschede. Omstreeks 17.41 werd door de meldkamer een signalement doorgegeven van een persoon die zich schuldig had gemaakt aan een gewapende overval op voornoemde locatie. Toen ik rijdende op de Zuiderval de rotonde Haaksbergerstraat-Zuiderval opreed zag ik te 17.48 uur aan de overzijde van de rotonde een man lopen die voor honderd procent aan het signalement voldeed. De man liep in de richting van de parkeerplaats welke is gesitueerd aan de achterzijde van het pand waarin onder andere de Aldi is gevestigd. Bij het inrijden van de straat welke toegang geeft tot voornoemde parkeerplaats draaide de verdachte zich plotseling om en zette het direct op een lopen. De verdachte droeg een rood shirt en een blauwe sportbroek met witte strepen. Ik stapte uit en achtervolgde de verdachte op een afstand van ongeveer 20 meter. De verdachte rende via de voorzijde van het pand waarin de Aldi is gevestigd in de richting van de Broekheumeweg te Enschede. Ik zag toen dat de verdachte plotseling de inrit naar een dierenartsenpraktjk in rende. Gekomen bij deze inrit hoorde ik dat de verdachte zich een weg baande door het struikgewas. Ik verzocht om assistentie. Ik zag dat verdachte over een hoog hek sprong, gesitueerd aan de achterzijde van voornoemde praktijk en komt uit op de parkeerplaats. Deze parkeerplaats is dezelfde als die waarvan men vanaf de Aldi op kan rijden. Toen ik de parkeerplaats op kwam zag ik de verdachte niet meer. Ter plaatse is direct gezocht met de gecertificeerde diensthond Remco. Door een collega werd een mes aangetroffen op een braakliggend stukje terrein welke direct grenst aan voornoemde parkeerplaats. De aangetroffen goederen zijn veilig gesteld.
Heden, 26 september 2000 werd ik geconfronteerd met een man, genaamd [aanvrager]. Ik herkende deze man voor honderd procent als de man die zich schuldig heeft gemaakt aan het plegen van de gewapende overval op 19 september 2000. Door een collega werd mij tevens een trainingsbroek getoond die was aangetroffen in de Veldkampstraat ter hoogte van pand nummer 30 te Enschede. Ik herkende deze broek als soortgelijk aan de broek die verdachte droeg toen ik hem op 19 september 2000 te 17.48 uur aantrof. Ook werd mij een rood shirt getoond die op voornoemde locatie was aangetroffen. Ik herkende dit shirt als het shirt dat de verdachte op 19 september 2000 te 17.48 uur droeg.
7. Het op ambtsbelofte respectievelijk ambtseed door [verbalisant 4], agent van politie Twente, district Zuid, afdeling Enschede Oost, en [verbalisant 5], hoofdagent van politie Twente, district Zuid, afdeling Enschede Oost, opgemaakte proces-verbaal van 2 oktober 2000 (2.2.11), hetwelk onder meer inhoudt als relaas van de verbalisanten [verbalisant 4] en [verbalisant 5], dan wel één hunner, zakelijk weergegeven:
Op 19 september 2000, omstreeks 17.35 uur, werd via het Regionaal Meldcentrum de melding doorgegeven van een gewapende overval bij de [b-straat 1] te [woonplaats]. Na een aantal minuten gaf collega [verbalisant 3] door dat hij een man zag lopen ter hoogte van de Aldi aan de Haaksbergerstraat en dat deze man voldeed aan het door de meldkamer genoemde signaIement. Wij reden vervolgens de parkeerplaats van de Aldi op waar wij collega [verbalisant 3] troffen. Hij deelde ons mede dat hij de verdachte was kwijtgeraakt achter de Aldi op de parkeerplaats aan de zijde van de Veldkampstraat. Ik, eerste verbalisant, zag op de parkeerplaats een mes liggen tussen de bosschages. Het betrof een ingeklapt valmes voorzien van een goudkleurige krokodil op het heft. Het mes is veilig gesteld door de technische recherche.
8. Het op ambtsbelofte respectievelijk ambtseed Door [verbalisant 6], hoofdagent van politie Twente, district Zuid, afdeling Justitiële Zaken, en [verbalisant 7], brigadier van politie Twente, district Zuid, afdeling Justitiële Zaken, opgemaakte proces-verbaal van 26 september 2000 (2.2.12), hetwelk onder meer inhoudt als relaas van de verbalisanten [verbalisant 6] en [verbalisant 7], dan wel één hunner, zakelijk weergegeven:
Op 26 september 2000 ontvingen wij van de bewoners van perceel [a-straat 1] te [woonplaats], de familie [van betrokkene 1], een trainingsbroek, een rood hemd en twee witte sokken. De familie deelde ons mede dat ze sinds 22 september 2000 weer thuis waren en dat ze de week voorafgaande aan de 22e september 2000 niet thuis waren geweest. Vandaag trof [betrokkene 1] in een van de twee groene compostvaten in hun tuin een donkerblauwe trainingsbroek en een paar witte sokken aan. In een emmer onder het afdak in de tuin trof zij een rood "sporthemd" aan zonder mouwen. Door ons zijn de goederen ter beschikking gesteld van het Cobra-team.
9. Het op ambtsbelofte door [verbalisant 8], buitengewoon opsporingsambtenaar van politie Twente, akte van beëdiging 3001743/0, werkzaam bij de divisie Recherche, afdeling Recherche Ondersteuning, opgemaakte proces-verbaal van 20 september 2000 (2.2.18), hetwelk onder meer inhoudt als relaas van de verbalisant [verbalisant 8], zakelijk weergegeven:
Op 19 september 2000 heb ik op verzoek van [verbalisant 5], werkzaam bij de regiopolitie Twente, ten behoeve van een sporenonderzoek een knipmes veiliggesteld. Het mes was aangetroffen in de bosschage naast de parkeerplaats achter de Aldi, Haaksbergerstraat in Enschede.
10. Het op ambtseed/ambtsbelofte door [verbalisant 9], speurhondengeleider, tevens brigadier van politie, werkzaam bij de technische recherche van de regiopolitie Ijsselland, en [verbalisant 10], brigadier van politie, werkzaam bij de technische recherche van de regiopolitieTwente, opgemaakte proces-verbaal van 27 september 2000 (2.2.19), hetwelk onder meer inhoudt als relaas van de verbalisanten [verbalisant 9] en [verbalisant 10], dan wel één hunner, zakelijk weergegeven:
Op 27 september 2000 werd door mij, [verbalisant 9], speurhondengeleider, werkzaam bij de technische recherche, een geuridentificatieproef uitgevoerd met de speurhond Barry. Het betreft een geurmonster mes, veiliggesteld op 19 september 2000 door [verbalisant 8]. De verdachte is [aanvrager]. Als gecertificeerd helper was ik, [verbalisant 10], werkzaam bij de technische recherche, bij de proef betrokken. De conclusie: Gezien het gedrag en de werkwijze van Barry bleek mij, [verbalisant 9], dat Barry geurovereenkomst waarnam tussen het geurmonster mes en de geurdragers welke waren vastgehouden door de verdachte [aanvrager]. De geuridentificatieproef is uitgevoerd volgens de voorschriften, genoemd in supplement 2 van het Keuringsreglement Politiespeurhond menselijke geur.
11. Het op ambtseed/ambtsbelofte door [verbalisant 10], speurhondengeleider, tevens brigadier van politie, werkzaam bij de technische recherche van de regiopolitie Twente, en [verbalisant 11], brigadier, werkzaam bij de regiopolitie Flevoland, opgemaakte proces-verbaal van 27 september 2000 (2.2.20), hetwelk onder meer inhoudt als relaas van de verbalisanten [verbalisant 10] en [verbalisant 11], dan wel één hunner, zakelijk weergegeven:
Op 27 september 2000 werd door mij, [verbalisant 10], speurhondengeleider, werkzaam bij de technische recherche, een geuridentificatieproef uitgevoerd met de speurhond Rex. Het betreft een geurmonster mes, veiliggesteld op 19 september 2000 door [verbalisant 8]. De verdachte is [aanvrager]. Als gecertificeerd helper was ik, [verbalisant 11], brigadier, bij de proef betrokken. De conclusie: Gezien het gedrag en de werkwijze van Rex bleek mij, [verbalisant 10], dat Rex geurovereenkomst waarnam tussen het geurmonster mes en de geurdragers welke waren vastgehouden door de verdachte [aanvrager]. De geuridentificatieproef is uitgevoerd volgens de voorschriften, genoemd in supplement 2 van het Keuringsreglement Politiespeurhond menselijke geur.
3.3. Als grondslag voor een herziening kunnen, voor zover hier van belang, krachtens het eerste lid, aanhef en onder 2 van art. 457 Sv Pro slechts dienen een of meer door een opgave van bewijsmiddelen gestaafde omstandigheden van feitelijke aard die bij het onderzoek ter terechtzitting niet zijn gebleken en die het ernstige vermoeden wekken dat, waren zij bekend geweest, het onderzoek der zaak zou hebben geleid hetzij tot vrijspraak van de veroordeelde, hetzij tot ontslag van rechtsvervolging, hetzij tot niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie, hetzij tot toepasselijkverklaring van een minder zware strafbepaling.
3.4. In de aanvrage wordt aangevoerd dat zonder het resultaat van de, hiervoor onder 3.2. weergegeven, onder het bewijs opgenomen geuridentificatieproeven (bewijsmiddelen 10. en 11.), inhoudende dat de desbetreffende speurhonden een geurovereenkomst waarnamen tussen het geurmonster mes en de geurdragers welke waren vastgehouden door de aanvrager, de aanvrager niet zou zijn veroordeeld voor de gekwalificeerde diefstal.
3.5. Ook zonder het resultaat van de geuridentificatieproeven kan echter redelijkerwijs uit het beschikbare bewijsmateriaal worden afgeleid dat de aanvrager zich schuldig heeft gemaakt aan - kort gezegd - de gewelddadige overval.
Immers, verbalisant [verbalisant 3] kreeg op 19 september 2000 om 17.41 uur een signalement door van de dader van de overval op de [b-straat 1] te [woonplaats], gepleegd op 19 september 2000 te 17.35 uur en waarbij de overvaller aangeefster met een mes heeft geraakt, waarna [verbalisant 3] om 17.48 uur een persoon zag die voor honderd procent aan het signalement voldeed. Bij het inrijden van de straat welke toegang geeft tot de parkeerplaats bij de Aldi aan de Haaksbergerstraat(1) draaide de man, die een rood shirt en een blauwe sportbroek met witte strepen droeg, zich om en zette het op een lopen; [verbalisant 3] achtervolgde de man op een afstand van 20 meter en hij hoorde dat de man zich een weg baande door een struikgewas; hij raakte de man kwijt achter de Aldi op de parkeerplaats aan de zijde van de Veldkampstraat.(2)
In de bosschage naast de parkeerplaats achter de Aldi werd dezelfde dag een mes voorzien van een goudkleurige krokodil op het heft aangetroffen. Toen [verbalisant 3] een week na de overval werd geconfronteerd met aanvrager herkende hij deze voor honderd procent, naar eigen zeggen, als de man die zich schuldig heeft gemaakt aan het plegen van de overval, waarmee bedoeld zal zijn dat hij deze man voor honderd procent herkende als de man die hij heeft zien rennen en die voor honderd procent voldeed aan het opgegeven signalement van de dader van de overval. Op de Veldkampstraat ter hoogte van nummer 30 werden op 26 september 2000 onder meer een donkerblauwe trainingsbroek en een rood t-shirt aangetroffen. [verbalisant 3] heeft deze broek herkend als soortgelijk aan de broek die de door hem achtervolgde man droeg en hij heeft het shirt herkend als het shirt dat die man droeg. Aangeefster heeft na te zijn geconfronteerd met het aangetroffen mes met krokodil en het rode hemd verklaard dat het mes erg veel lijkt op het mes van de dader en dat het hemd precies hetzelfde hemd is als het hemd dat de dader droeg. De aangeefster heeft voorts verklaard de persoon, zijnde aanvrager, met wie zij is geconfronteerd, te herkennen aan zijn haardracht en wel aan de geschoren banen in zijn haar; de haardracht was haar al opgevallen toen hij voor de overval eerst voor haar winkel langs liep, terwijl ook zijn postuur haar bekend voorkomt en ook de kleur van het gelaat overeenkomt met de man die haar overvallen heeft, zijnde de persoon over wie zij in haar aangifte heeft verklaard dat het een negroïde man betrof. Bovendien heeft aanvrager verklaard op 19 september 2000 in Enschede te zijn geweest.
4. Het voorgaande doet aldus niet het ernstige vermoeden ontstaan dat het hof aanvrager zou hebben vrijgesproken (of tot een van de andere in art. 457 eerste Pro lid, aanhef en onder 2 Sv genoemde beslissingen zou zijn gekomen) als het ermee bekend was geweest dat er gegronde reden was om aan de rechtmatigheid en de betrouwbaarheid van de uitgevoerde geurproeven te twijfelen.(3)
5. Ik concludeer dat de Hoge Raad de aanvrage ongegrond zal verklaren.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
1 Het is een feit van algemene bekendheid dat de [b-straat] te [woonplaats] dicht in de buurt van de Haaksbergerstraat te Enschede is gelegen.
2 Het is een feit van algemene bekendheid dat de Veldkampstraat te Enschede een zijstraat van de Haaksbergerstraat te Enschede is; zo ook dat zich een vestiging van de Aldi op de Haaksbergerstraat 202 te Enschede bevindt en dat deze vestiging zich relatief dicht bij de Veldkampstraat bevindt.
3 Vgl. HR 10 juni 2008, LJN BD3432.