Conclusie
Rolnr. 12/00677
Mr M.H. Wissink
Zitting: 11 januari 2013
conclusie inzake
[Eiser],
wonende te [woonplaats]
(eiser in cassatie, hierna: [eiser])
tegen
[Verweerster],
wonende te [woonplaats]
(verweerster in cassatie, niet verschenen, hierna: [verweerster])
1. Inleiding
1.1 Deze zaak betreft de bepaling van de waarde van een tweedehands auto nadat de koop is vernietigd en de auto niet meer kan worden teruggeleverd.
1.2 Het gaat, samengevat en voor zover in cassatie nog van belang, om het volgende.(1)
(i) Op 19 mei 2006 heeft [eiser] aan [verweerster] een auto verkocht van het merk Mercedes, type C220 diesel, bouwjaar 1997 (hierna: de auto). Partijen kwamen daarbij een koopprijs van € 10.000,- overeen. [Verweerster] heeft ter zake van deze koopprijs een aanbetaling van € 1.000,- verricht.
(ii) [Verweerster] heeft aan de aan haar geleverde auto een aantal reparaties laten verrichten. Naar aanleiding van deze reparaties heeft zij de auto op 8 september 2006 laten keuren door de ANWB. In het desbetreffende keuringsrapport staat onder "Algemeen" bij "Opmerkingen" vermeld:
"Volgens NAP is de km stand onlogisch:
Op dd. 12-02-2003 was de km stand 240193.
Op dd. 20-08-2003 was de km stand 141984."
(iii) In RDW-keuringsrapporten, die met betrekking tot de auto zijn afgegeven, staan de volgende kilometerstanden vermeld:
datum afgifte rapport kilometerstand
14 augustus 2002 221.506
20 augustus 2003 141.984
11 april 2005 170.834
18 april 2006 183.947
(iv) Bij brief van 25 september 2006 heeft [verweerster] aan [eiser] bericht dat zij de koop wegens (met name) geknoei met de kilometerstand ongedaan wenst te maken. Voorts heeft zij (voor zover van belang) in die brief geschreven dat zij, in aanmerking nemende dat [eiser] er geen behoefte aan heeft om de auto terug te nemen, ervan uitgaat dat hij haar naar aanleiding van het ANWB-keuringsrapport ingenomen standpunt deelt dat de auto ten tijde van het aangaan van de koop ten hoogste € 2.000,- waard was.
(v) Op dezelfde datum (25 september 2006) dan wel kort daarna heeft [verweerster] de auto voor € 2.275,- aan een garagebedrijf verkocht en bij datzelfde bedrijf een andere auto aangeschaft (voormeld bedrag betreft dus een inruilopbrengst).
(vi) [Eiser] heeft [verweerster] bij brief van 29 september 2006 gemaand tot betaling van de resterende € 9.000,- van de overeengekomen koopprijs. Tegen deze aanspraak heeft [verweerster] (schriftelijk) verweer gevoerd.
1.3 [Eiser] heeft [verweerster] gedagvaard en aanspraak gemaakt op, kort gezegd, betaling van € 9.000,-, te vermeerderen met rente en proceskosten. Als verweer heeft [verweerster] onder meer aangevoerd dat zij de koop wegens dwaling heeft vernietigd. De rechtbank te Rotterdam heeft in haar eindvonnis van 19 december 2007 dit verweer gehonoreerd en geoordeeld dat [verweerster] de overeenkomst rechtsgeldig op grond van dwaling heeft vernietigd, maar gehouden is schadevergoeding te betalen, omdat zij tekort is geschoten in de verplichting de auto terug te geven. De rechtbank heeft in rov. 5.11 de werkelijke waarde van de auto geschat op € 3.500,- en [verweerster] veroordeeld om aan [eiser] dat bedrag minus de aanbetaling en door haar ten behoeve van de Mercedes gemaakte kosten. Gezien de reparatiekosten van € 1.372,6, heeft de rechtbank de gemaakte kosten begroot op 'ongeveer € 1.500,--'. De rechtbank heeft [verweerster] op basis hiervan veroordeeld om aan [eiser] een bedrag van (€ 3.500 - (€ 1.500,-- + € 1.000,--) =) € 1.000,-- te betalen, te vermeerderen met rente.
1.4 [Eiser] heeft van dit vonnis hoger beroep ingesteld. Na een comparitie te hebben bevolen, heeft het hof Den Haag bij tussenarrest van 16 februari 2010 het oordeel van de rechtbank over het beroep op dwaling in stand gelaten en overwogen dat in verband met de vaststelling van de omvang van de schade een deskundige moet worden benoemd. Bij tussenarrest van 22 juni 2010 is M.H.M. Marcelis als deskundige benoemd, met als onderzoeksopdracht de reële waarde van de auto op de verkoopdatum te bepalen op basis van het ANWB-rapport en de RDW-keuringsrapportages en het feit dat de kilometerteller met bijna 100.000 kilometer is teruggedraaid.
1.5 Uit rov. 2 van het bestreden arrest d.d. 1 november 2011 blijkt dat de deskundige tot de volgende bevindingen is gekomen:
- waarde van de onderhavige auto op 19 mei 2006 zonder gebreken en met recent onderhoud: € 5.250,00
- aftrek in verband met door [verweerster] in juni en juli 2006 gemaakte kosten: € 1.372,69
- aftrek in verband met nog uit te voeren reparaties (ANWB-keuringsrapport) en in verband met geknoei met de kilometerstand: € 850,00
- reële waarde van de onderhavige auto op 19 mei 2006: € 3.027,31
Het hof heeft, voor zover in cassatie van belang, in het bestreden arrest de door de deskundige genoemde waarde van de auto van € 3.027,31 tot uitgangspunt genomen, daarbij overwegend:
"4. De deskundige heeft de gebreken die tot onder meer de door [verweerster] in juni en juli 2006 gemaakte reparatie-/onderhoudskosten van (in totaal) € 1.372,69 hebben geleid, waardedrukkend geacht. [Eiser] betoogt echter dat het onjuist is deze kosten in mindering te brengen op de door de deskundige tot uitgangspunt genomen waarde van € 5.250,00, omdat het eigenlijk slechts zou gaan om werkzaamheden die bij een normale onderhoudsbeurt horen en niet om werkzaamheden tot herstel van gebreken. Het voor deze (normale onderhouds)werkzaamheden in rekening gebrachte bedrag van € 1.372,69 is bovendien buitensporig hoog, zo stelt hij. Het hof verwerpt dit betoog. Nu gesteld noch gebleken is dat de werkzaamheden nodeloos zijn uitgevoerd, betekent dit dat vaststaat dat ten tijde van de koop geen sprake was van een auto "met recent onderhoud". Het hof ziet daarom, mede gelet ook op de door de deskundige genoemde onzekere, waardedrukkende, historie van de auto, geen aanleiding de deskundige op dit punt niet te volgen. Dit geldt ook voor de aftrek van € 850,00 voor nog uit te voeren reparaties en geknoei met de kilometerteller. Dit betekent dat het hof de door de deskundige genoemde waarde van de auto van € 3.027,31 tot uitgangspunt zal nemen. (...)."
Het hof heeft geoordeeld dat voor de vaststelling van het verschuldigde bedrag de aanbetaling van [verweerster] van € 1.000,- in mindering moet worden gebracht (rov. 5), evenals de door haar gemaakte kosten van € 1.372,69 (rov. 6). Voorts heeft het hof geoordeeld dat [eiser] geen belang heeft bij zijn grief XI, die zich richt tegen de door de rechtbank gemaakte vaststelling van de kosten van [verweerster] op € 1500,-, omdat bij honorering daarvan de devolutieve werking van het appel een behandeling van het verweer van [verweerster] in eerste aanleg dat de auto minder waard was mee zou brengen. Dat verweer zou, gezien de in appel vastgestelde waarde, impliceren dat uit moet worden gegaan van een waarde van de auto die ruim € 450,-- lager ligt dan de rechtbank heeft gehanteerd. Daardoor zou het resultaat voor [eiser] niet gunstiger zijn (rov. 7). Het hof heeft het vonnis in eerste aanleg bekrachtigd.
1.6 [Eiser] heeft tegen het arrest tijdig cassatie ingesteld bij dagvaarding van 31 januari 2012. Tegen [verweerster] is verstek verleend. [Eiser] heeft afgezien van een schriftelijke toelichting.
2. Bespreking van de cassatiemiddelen
2.1 De twee cassatiemiddelen richten zich tegen rov. 6 en 7 van het arrest van 1 november 2011.
2.2 Het eerste middel klaagt dat rov. 6 onbegrijpelijk is, omdat het hof daar voor de tweede maal de reparatiekosten van € 1.372,69 in mindering brengt. Dat bedrag was immers al in mindering gebracht in de door de deskundige vastgestelde waarde (rov. 2), die het hof heeft overgenomen (rov. 4). In de toelichting bij het middel wordt opgemerkt: "Het gerechtshof had anders moeten rekenen en bedenken dat in de € 3.027,31 dat hij tot uitgangspunt had genomen, de gemaakte kosten al zijn verrekend. De werkelijke waarde van de auto weggedacht alle gebreken was immers beduidend hoger."
2.3.1 Het hof heeft in rov. 4 de aanpak van de deskundige onderschreven. De deskundige heeft de reële waarde van de auto op de verkoopdatum bepaald, zulks op basis van het ANWB-rapport en de RDW-keuringsrapportages en het feit dat de kilometerteller met bijna 100.000 kilometer is teruggedraaid.
2.3.2 Als eerste stap heeft de deskundige de waarde bepaald van "de onderhavige auto op 19 mei 2006 zonder gebreken en met recent onderhoud" en deze waarde gesteld op € 5.250,00. In werkelijkheid voldeed de onderhavige auto echter niet aan de omschrijving "zonder gebreken en met recent onderhoud", zoals blijkt uit rov 4.
2.3.3 Als tweede stap heeft de deskundige daarom correcties toegepast om de waarde te bepalen van de gekochte auto met de eigenschappen die deze feitelijk had (dat wil zeggen, kennelijk, met gebreken, zonder recent onderhoud en met een teruggedraaide kilometerteller). Het waardedrukkende effect van de gebreken heeft de deskundige deels begroot aan de hand van de door [verweerster] gemaakte kosten (van € 1.372,69) en deels geschat. Die schatting in verband met nog uit te voeren reparaties werd, tezamen met het waardedrukkende effect van de teruggedraaide kilometerteller, door de deskundige geschat op € 850,-.
De deskundige spreekt blijkens rov. 2 van een "aftrek in verband met de door [verweerster] in juni en juli 2006 gemaakte kosten", maar bedoelt daarmee aan te geven dat de auto op de aankoopdatum bepaalde waardedrukkende gebreken had. Dat brengt het hof tot uitdrukking in rov. 4 (eerste volzin) waarin het hof overweegt dat de deskundige "de gebreken die tot onder meer de door [verweerster] in juni en juli 2006 gemaakte reparatie-/onderhoudskosten van (in totaal) € 1.372,69 hebben geleid, waardedrukkend (heeft) geacht" (onderstreping A-G).
2.3.4 Met inachtneming van de correcties kon de deskundige de waarde bepalen van de gekochte auto met de eigenschappen die deze feitelijk had. Deze reële waarde van de gekochte auto op 19 mei 2006 was € 3.027,31.
2.3.5 Aldus is vastgesteld wat de waarde was van de gekochte auto op 19 mei 2006. Deze waarde diende te worden vergoed door [verweerster] nu zij de auto niet kon teruggeven. Van deze vastgestelde waarde op 19 mei 2006 dienden te worden afgetrokken (de aanbetaling en) de na 19 mei 2006 door [verweerster] ten behoeve van de auto gemaakte kosten.
2.4 Het hof heeft de deskundige dus gevolgd in diens oordeel dat gebreken tot een waardevermindering hebben geleid. Dat het hof vervolgens in rov. 4 ingaat op het betoog van [eiser] dat de opgevoerde kosten, onder meer, buitensporig hoog zouden zijn, doet daaraan niet af. Die overwegingen betreffen naar het kennelijke oordeel van het hof slechts de begroting van de aftrek en niet de grondslag ervan. De begrijpelijkheid van de uitleg die het hof geeft aan de waardebepaling door de deskundige staat in cassatie - terecht - niet ter discussie.
Het middel beroept zich ten onrechte op de "werkelijke waarde van de auto weggedacht alle gebreken". Van een dubbele aftrek is, anders dan het middel veronderstelt, geen sprake. Het middel mist daarom feitelijke grondslag. De overweging van het hof is ook niet onbegrijpelijk. Het eerste middel faalt.
2.5 Het tweede cassatiemiddel klaagt dat het oordeel in rechtsoverweging 7 onbegrijpelijk is, omdat het hof ook hier van een onjuiste waarde van de auto is uitgegaan omdat twee maal rekening is gehouden met het bedrag van € 1.372,69. Het hof had de waarde die de rechtbank hanteert niet moeten vergelijken met de € 3.027,31 waar de deskundige op uitkomt, maar met het bedrag dat de deskundige hanteert voordat hij de verminderingen toepast: € 5.250,-. Het hof heeft, aldus het middel, ook in rov. 7 ten onrechte de aftrek van de reparatiekosten dubbel gehanteerd.
2.6 Het tweede cassatiemiddel faalt op dezelfde gronden als het eerste middel. Ik geef toepassing van art. 81 lid 1 RO Pro in overweging.
Conclusie
De conclusie strekt tot verwerping.
De Procureur-Generaal bij de
Hoge Raad der Nederlanden
A-G
1 Hof 's-Gravenhage 16 februari 2010, rov. 1. Zie voor een uitgebreidere weeregave van de feiten het vonnis van de rechtbank Rotterdam van 19 december 2007, rov. 2.1-2.9.