ECLI:NL:PHR:2018:171

• Datum uitspraak: 6 maart 2018
• Publicatiedatum: 6 maart 2018
• Zaaknummer: 16/04631
• Instantie: Parket bij de Hoge Raad
• Type: Conclusie
• Rechtsgebied: Strafrecht
• Uitkomst: Overig
• Vindplaatsen: Rechtspraak.nl
• Verwijzingen: 7 uitgaand · 1 inkomend

AI samenvatting door Lexboost • Automatisch gegenereerd

Hoge Raad vernietigt beslissing rechtbank inzake conservatoir beslag op Mercedes in strafzaak

In deze zaak is een Mercedes-Benz in beslag genomen in het kader van een strafrechtelijk onderzoek tegen een verdachte wegens grootschalige diefstal en heling van fietsen. De Mercedes is eigendom van een bedrijf waarvan de verdachte de enige bestuurder en algemeen directeur is. De eigenaar, het bedrijf, heeft via een klaagschrift verzocht om teruggave van de auto, stellende dat het beslag onrechtmatig is omdat het bedrijf geen verdachte is.

De rechtbank heeft het klaagschrift ongegrond verklaard, stellende dat het niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter de auto zal verbeurd verklaren en dat het belang van de strafvordering zich verzet tegen opheffing van het beslag. De rechtbank heeft echter alleen het beslag op grond van art. 94 Sv beoordeeld en niet het conservatoir beslag op grond van art. 94a Sv.

De Procureur-Generaal bij de Hoge Raad concludeert dat de rechtbank niet heeft getoetst aan de vereisten van art. 94a lid 4 en 5 Sv, terwijl dat wel had moeten gebeuren. Daarom wordt het vonnis vernietigd en zal de Hoge Raad een passende beslissing nemen over verwijzing of terugwijzing.

De zaak bevat meerdere klaagschriften tegen beslagleggingen in samenhangende zaken, waarbij de Mercedes centraal staat. Uit het dossier blijkt dat de Mercedes mogelijk is gebruikt bij het vervoeren van gestolen fietsen, wat het voortduren van het beslag kan rechtvaardigen. De Hoge Raad benadrukt echter dat de juiste wettelijke toetsing aan het conservatoir beslag moet plaatsvinden.

Uitkomst: De Hoge Raad vernietigt de beschikking van de rechtbank wegens onvoldoende motivering omtrent het conservatoir beslag op de Mercedes en verwijst de zaak terug voor nieuwe beoordeling.

Conclusie

Nr. 16/04631 B

Zitting: 6 maart 2018

Mr. T.N.B.M. Spronken

Conclusie inzake:

[klaagster]

De rechtbank Den Haag heeft bij beschikking van 30 augustus 2016 het klaagschrift van de klaagster ex. art. 552a Sv, strekkende tot teruggave aan haar van een inbeslaggenomen voertuig, te weten een Mercedes, ongegrond verklaard.

Er bestaat samenhang met de zaken 16/04635 B, 16/04636 B, 16/04637 B en 16/04638 B. In deze zaken zal ik vandaag ook concluderen.

2.1. Voor een goed begrip van de onderlinge samenhang zal ik eerst kort weergeven waar de samenhangende zaken betrekking op hebben en hoe de voorafgaande procedure is verlopen.

2.2. In het kader van een strafrechtelijk onderzoek tegen [klager] wegens verdenking van grootschalige diefstal en heling van fietsen zijn onder [klager] bij zijn aanhouding op 19 november 2015 en bij een doorzoeking van diens woning op 2 februari 2016 verschillende goederen in beslag genomen. Op 10 maart 2016 is onder [klager] een Mercedes in beslag genomen, waarvan [klaagster] de eigenaar is. [klager] is enige bestuurder en algemeen directeur van [klaagster]

2.3. Naar aanleiding van de inbeslagneming zijn vijf klaagschriften ex art. 552a Sv ingediend bij de rechtbank Den Haag, die alle gelijktijdig op dezelfde zitting in raadkamer op 16 augustus 2016 zijn behandeld:

1. RK 16/2765: klaagschrift 1 van [klager]

In dit klaagschrift wordt de teruggave verzocht van de bij de aanhouding van [klager] op 19 november 2015 in beslaggenomen drie telefoons, een camera en € 1000,- in contanten. Het klaagschrift is door de rechtbank ongegrond verklaard en het hiertegen ingediende cassatieberoep is onder nummer 16/04636 B in behandeling genomen.

2. RK 16/1794: klaagschrift 2 van [klager]

Dit klaagschrift betreft het verzoek om teruggave van een damesfiets die op 13 januari 2016 in beslag is genomen. Het klaagschrift is door de rechtbank ongegrond verklaard. Het tegen deze beslissing ingestelde cassatieberoep is onder nummer 16/04637 B in behandeling genomen. In deze zaak is geen cassatieschriftuur ingediend.

3. RK 16/2766: klaagschrift 3 van [klager]

Dit klaagschrift heeft betrekking op een groot aantal bij de doorzoeking in de woning van [klager] aangetroffen voorwerpen, waaronder een autosleutel van een Mercedes. Het klaagschrift is door de rechtbank gedeeltelijk gegrond verklaard maar niet ten aanzien van de autosleutel van de Mercedes. Het ingestelde cassatieberoep tegen deze beslissing is in behandeling genomen onder nummer 16/04635 B en is uitsluitend gericht op de ongegrondverklaring van het beklag, voor zover dat ziet op de autosleutel.

4. RK 16/2983: klaagschrift 4 van [klager]

In dit klaagschrift wordt verzocht om teruggave van de Mercedes-Benz, type S500 met kenteken [AA-00-AA] inclusief de zich daarin bevindende voorwerpen, aan [klager] . Dit klaagschrift is door de rechtbank gedeeltelijk gegrond verklaard, maar niet wat betreft de teruggave van de Mercedes. Tegen deze beslissing is cassatieberoep ingesteld dat in behandeling is genomen onder nummer 16/04638 B. In deze zaak is geen cassatieschriftuur ingediend.

5. RK 16/3611: klaagschrift 5 van [klaagster]

In dit klaagschrift verzoekt [klaagster] om teruggave van de onder [klager] in beslag genomen Mercedes-Benz, type S500 met kenteken [AA-00-AA] . Het klaagschrift is door de rechtbank ongegrond verklaard en het hiertegen gerichte cassatieberoep is in behandeling genomen onder nummer 16/04631 B.

3. Het cassatieberoep in onderhavige zaak, ingesteld namens de klaagster [klaagster] , is gericht tegen de hiervoor onder 5 genoemde beslissing van de rechtbank en mr. W.H. Jebbink, advocaat te Amsterdam, heeft twee middelen van cassatie voorgesteld.

4. Het bij de rechtbank ingediende klaagschrift strekt tot teruggave aan de klaagster, [klaagster] , van de op grond van art. 94 en 94a Sv in beslaggenomen Mercedes. Hiertoe is kort gezegd aangevoerd dat deze personenauto eigendom is van de klaagster, de klaagster geen verdachte is en de machtiging tot conservatoir beslag ziet op de strafzaak tegen de beslagene. Daarnaast wordt aangevoerd dat nergens in het dossier staat beschreven dat de Mercedes gebruikt zou zijn bij de diefstal dan wel heling van fietsen.

5. De rechtbank heeft, voor zover relevant, als volgt overwogen en beslist:

‘’Vast staat dat bedoelde personenauto op 10 maart 2016 onder [klager] in beslag is genomen. Voorts staat vast dat op 27 mei 2016 door de rechter-commissaris een machtiging conservatoir beslag is afgegeven tot een bedrag van € 7.850,- en dat de personenauto vatbaar is voor dit conservatoire beslag.

De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat het bedrijf [klaagster] geen verdachte is blijkens de verklaring van de officier van justitie en dat de machtiging tot conservatoir beslag ziet op de strafzaak tegen verdachte [klager] . Nu de auto eigendom is van het bedrijf is er sprake van een onrechtmatig derdenbeslag.

(…)

De rechtbank overweegt als volgt.

Uit het dossier en hetgeen in raadkamer is verhandeld, blijkt dat [klaagster] de eigenaar is van de personenauto en niet de beslagene. De rechtbank stelt dan ook vast dat [klaagster] rederlijkwijs als rechthebbende dient te worden aangemerkt.

De volgende vraag is, of, nu [klaagster] redelijkerwijs als rechthebbende moet worden beschouwd, er nog een strafvorderlijk belang is bij het voortduren van het beslag.

Uit het uittreksel van de Kamer van Koophandel d.d. 3 augustus 2016 volgt dat beslagene de enige bestuurder, algemeen directeur, van [klaagster] is. Voorts zijn er bij beslagene thuis diverse spullen in beslag genomen welke het vermoeden versterken dat beslagene zich bezig hield met grootschalige diefstal dan wel heling van fietsen. Zo zijn er bij de woning van beslagene 44 SIM-kaarten aangetroffen van telefoonnummers die corresponderen met diverse Marktplaats advertenties, alsmede een lijst met nieuwe framenummers, een slijptol, fietssloten en fietssleutels en nog veel meer. De personenauto is mogelijk gebruikt bij het vervoeren van de gestolen fietsen.

Gelet op deze aanwijzingen in het dossier en de reeds genoemde verdenking van beslagene, is de rechtbank van oordeel dat zich hier niet het geval voordoet dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter, later oordelend, de personenauto verbeurd zal verklaren. Het belang van strafvordering verzet zich derhalve tegen opheffing van het beslag, zodat het beklag ongegrond moet worden verklaard. Het feit dat [klaagster] als redelijkerwijs rechthebbende dient te worden aangemerkt doet hieraan niets af, nu het zeer waarschijnlijk is dat beslagene als enig bestuurder van het bedrijf feitelijk en als enige deze auto in gebruik heeft.

(…)

Gelet op het vorenstaande zal de rechtbank het klaagschrift ongegrond verklaren.’’

6. Het
eerste middel bevat de klacht dat het oordeel van de rechtbank dat het niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter, later oordelend, de Mercedes verbeurd zal verklaren, onbegrijpelijk is althans ontoereikend is gemotiveerd. Het
tweede middel bevat de klacht dat de rechtbank ten onrechte geen beslissing heeft genomen ten aanzien van het beklag zover dat zich richt tegen de inbeslagname op grond van art. 94a Sv. De middelen lenen zich voor gezamenlijke bespreking.

6.1. Uit het aan het klaagschrift gehechte kennisgeving van beslagneming blijkt dat op 10 maart 2016 de Mercedes op grond van art. 94 Sv in beslag is genomen. Uit de eveneens aan het klaagschrift gehechte vordering van de officier van justitie strekkende tot de afgifte van een machtiging tot conservatoir beslag van 26 mei 2016, alsmede de kennisgeving handhaving beslag van 2 juni 2016 en de betekening van de machtiging conservatoir beslag van 5 juli 2016 blijkt, dat op 27 mei 2016 door de rechter-commissaris een machtiging is verleend tot handhaving van het reeds gelegde beslag op grond van art. 94 Sv als conservatoir beslag op grond van art. 94a Sv. Daarnaast heeft de rechtbank in de bestreden beschikking vastgesteld dat door de rechter-commissaris op 27 mei 2016 een machtiging conservatoir beslag is afgegeven tot een bedrag van € 7.850,- en dat de Mercedes vatbaar is voor dit conservatoire beslag. Daaruit volgt dat het beslag op grond van art. 94 Sv op 27 mei 2016 – vóór de behandeling in raadkamer door de rechtbank op 16 augustus 2016 – is
omgezet naar een conservatoir beslag op grond van art. 94a Sv en daardoor het beslag op grond van art. 94 Sv is beëindigd. ^[1] Tot slot kan nog worden vermeld dat uit namens mij ingewonnen inlichtingen bij de Dienst Domeinen is gebleken dat de Mercedes op 12 december 2016 is verkocht voor een bedrag van €1356,-, waarop thans nog conservatoir beslag rust.

6.2. De rechtbank heeft in haar beslissing vastgesteld dat de klaagster, [klaagster] , eigenaar is van de Mercedes die in het kader van een strafrechtelijk onderzoek tegen de beslagene [klager] in beslag is genomen. Als er sprake is van conservatoir beslag dan dient de rechter die over het beklag heeft te oordelen, indien de klager als eigenaar en dus rechthebbende wordt aangemerkt, te onderzoeken en er in de beslissing blijk van te geven of zich de situatie van art. 94a, vierde of vijfde lid, Sv voordoet. ^[2]

6.3. Gelet op het bovenstaande was de rechtbank dus niet gehouden om te onderzoeken en te motiveren of het veiligstellen van de belangen waarvoor art. 94 Sv de inbeslagneming toelaat, het voortduren van het beslag vordert. Ook al heeft de rechtbank dit wel (uitvoerig) gedaan, ontbeert het eerste middel, dat zich tegen dit oordeel richt, enig rechtens te respecteren belang en is het dus vergeefs voorgesteld.

6.4. Uit het voorgaande volgt echter dat het tweede middel wel slaagt. De rechtbank is in haar motivering alleen ingegaan op het beklag, voor zover dat zich richtte tegen het beslag op grond van art. 94 Sv. Hoewel de rechtbank heeft vastgesteld dat de klaagster eigenaar is van de Mercedes, heeft de rechtbank daarmee nog niet aan de hand van de onder 6.2 weergegeven maatstaf beoordeeld of het op de voet van art. 94a Sv gelegde beslag op de Mercedes dient voort te duren.

6.5. Het eerste middel is vergeefs voorgesteld en het tweede middel slaagt.

7. Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden beschikking ambtshalve te vernietigen, heb ik niet aangetroffen.

8. Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden beschikking en tot zodanige beslissing met betrekking tot verwijzen of terugwijzen als de Hoge Raad gepast zal voorkomen.

De Procureur-Generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

AG

Voetnoten

1. Dit kan ook worden afgeleid uit de ‘vordering machtiging conservatoir beslag (art. 103 Sv.), handhaven’ van de officier van justitie d.d. 26 mei 2016: ”vordert, dat de Rechter-Commissaris, belast met de behandeling van strafzaken van het Arrondissementsparket Den Haag, machtiging verleent tot handhaving van het reeds gelegde beslag als conservatoir beslag.” Daarin wordt niet expliciet gevorderd dat het beslag ex art. 94 Sv zal voortduren.

2. Vgl. HR 28 september 2010, ECLI:NL:HR:2010:BL2823, NJ 2010/654 m.nt. Mevis, rov. 2.15. Art. 94a Sv is ingevolge de Wet verruiming mogelijkheden voordeelontneming van 31 maart 2011 (Stb. 2011, 171) nadien gewijzigd zodat in het arrest ‘art. 94a, derde of vierde lid, Sv’ in dit geval moet worden gelezen als ‘art. 94a, vierde of vijfde lid, Sv’.