Uitspraak
DE RECHTBANK TE ALKMAAR
KG nummer: 318/2004 FV
Uitspraak: 23 september 2004
De voorzieningenrechter van de Rechtbank te Alkmaar, rechtdoende in kort geding, heeft het volgende vonnis gewezen in de zaak van:
1. de onderlinge waarborgmaatschappij ONDERLINGE VERZEKERING MAATSCHAPPIJ UNIVÉ ZORGVERZEKERAAR U.A.,
2. de naamloze vennootschap N.V. UNIVÉ ZORG,
3. de naamloze vennootschap N.V. UNIVÉ AANVULLENDE,
allen statutair gevestigd te Zwolle, mede kantoor houdende te Alkmaar,
EISERESSEN IN KORT GEDING,
procureur mr. C.H. Boll,
advocaat mr. G.R.J. de Groot te 's-Gravenhage,
tegen:
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid REGENBOOG APOTHEEK SCHARLO B.V.,
gevestigd en kantoor houdende te Alkmaar,
2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid REGENBOOG APOTHEEK BAVEL B.V.,
gevestigd en kantoor houdende te Bavel,
3. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid REGENBOOG APOTHEEK HOOGVLIET B.V.,
gevestigd en kantoor houdende te Hoogvliet, gemeente Rotterdam,
4. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid REGENBOOG APOTHEEK MIDDELGRAAFLAAN B.V.,
gevestigd en kantoor houdende te Arnhem,
5. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid REGENBOOG APOTHEEK OOSTHOUT B.V.,
gevestigd en kantoor houdende te Voorhout,
6. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid REGEBOOG APOTHEEK SILVOLDE B.V.,
gevestigd en kantoor houdende te Silvolde, gemeente Wisch,
7. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid REGENBOOG APOTHEEK WAALWIJK-OOST B.V.,
gevestigd en kantoor houdende te Waalwijk,
8. [gedaagde 8],
wonende te Bavel,
GEDAAGDEN IN KORT GEDING,
procureur mr. A.W.J. Castelijns,
advocaat mr. J.C.J. van Craaikamp te Utrecht.
Eiseressen worden hierna gezamenlijk ook genoemd Univé en gedaagden sub 1 tot en met 7 gezamenlijk de Regenboog Apotheken.
HET VERLOOP VAN DE PROCEDURE
Ter terechtzitting van 14 september 2004 heeft Univé gesteld en gevorderd overeenkomstig de in fotokopie aan dit vonnis gehechte dagvaarding.
Gedaagden hebben de vordering bestreden.
Na verder debat hebben partijen de stukken, waaronder van de zijde van Univé de originele dagvaardingen en van beide zijden pleitnotities, overgelegd en vonnis gevraagd.
De inhoud van alle stukken wordt als hier ingelast beschouwd.
DE BEHANDELING VAN DE ZAAK
1. De uitgangspunten
1.1. Eiseres sub 1 is een ziekenfonds, eiseres sub 2 een particuliere ziektekostenverzekeraar en eiseres sub 3 een particuliere ziektekostenverzekeraar die aan ziekenfonds- en particulier verzekerden aanvullende ziektekostenverzekeringen aanbieden.
1.2. Gedaagde sub 8, hierna ook te noemen [gedaagde 8], is apotheker. [Gedaagde 8] is tevens enig aandeelhouder van Publifarma B.V., die op haar beurt aandeelhouder van de Regenboog Apotheken is.
1.3. Tussen Univé en gedaagde sub 1, hierna ook te noemen Regenboog Apotheek Scharlo, heeft sedert 1988 in de vorm van zogenaamde medewerkersovereenkomsten, een contractuele relatie bestaan. Op basis van deze overeenkomsten heeft Regenboog Apotheek Scharlo zich jegens Univé verplicht aan de ziekenfondsverzekerden van Univé de geneesmiddelen af te leveren waarop zij wettelijk aanspraak hebben. Univé voldoet de vergoeding daarvan rechtstreeks aan Regenboog Apotheek Scharlo. Volgens het wettelijk systeem in samenhang met de algemene voorwaarden van Univé moeten ziekenfonds verzekerden hun medicijnen bij een met Univé samenwerkende apotheek afnemen, welke apotheek bovendien in de nabije woonomgeving van de verzekerde is gesitueerd. Het betreft in feite een zorgverstrekking door Univé via de desbetreffende apotheek.
1.4. Ook voor particulier verzekerden verrichtte Univé krachtens daartoe strekkende overeenkomsten de betalingen rechtstreeks aan Regenboog Apotheek Scharlo. De particulieren zelf hoeven de kosten dus niet voor te schieten en daarna te declareren bij de verzekeraar.
1.5. De hiervoor onder 1.3. en 1.4. vermelde overeenkomsten zijn tevens met gedaagden sub 2 tot en met 7 gesloten.
1.6. Per 1 juli 2004 is vorengenoemde - contractuele - relatie tussen Univé enerzijds en Regenboog Apotheek Scharlo anderzijds beëindigd.
1.7. Bij vonnis in kort geding van 10 maart 2004 van de voorzieningenrechter bij de Rechtbank te Zwolle is de vordering van Regenboog Apotheek Scharlo en [gedaagde 8] enerzijds tegen Univé anderzijds, strekkende tot onmiddellijke ongedaanmaking van de beëindiging van de tussen hen bestaande contractuele relatie en het onderhandelen over de totstandkoming van een nieuwe medewerkersovereenkomst, afgewezen.
1.8. Bij verkort arrest van 29 juni 2004, uitgewerkt op 13 juli 2004, heeft het Gerechtshof te Arnhem voormeld vonnis bekrachtigd.
1.9. Per 1 juli 2004 heeft Univé in plaats van de overeenkomst met Regenboog Apotheek Scharlo een overeenkomst gesloten met Heuff/Kuiper Holding B.V. ten behoeve van Nigella Apotheek "Vriesche Poort" te Alkmaar. De verzekerden zijn door Univé bij brief van een en ander op de hoogte gesteld.
1.10. Regenboog Apotheek Scharlo heeft vervolgens aan zowel de ziekenfondsverzekerden als de particuliere klanten een schrijven doen uitgaan waarin wordt gemeld, zakelijk weergegeven, dat de verstrekkingen als vanouds zullen doorgaan, doch dat zulks, om administratieve reden, geschiedt via Regenboog Apotheek Bavel te Bavel. Laatstgenoemde apotheek, te Brabant, heeft wel een nog lopende overeenkomst met Univé. Daartoe heeft Regenboog Apotheek Scharlo inschrijfformulieren aan de verzekerden toegezonden, waarbij naast de aanwijzing tot inschrijving bij regenboog Apotheek Bavel wordt gemeld dat Regenboog Apotheek Bavel garandeert dat geneesmiddelen gehaald kunnen worden bij "uitdeelpost" Regenboog Apotheek gevestigd Scharlo 41 te Alkmaar.
1.11. Sedert medio 2004 wordt een aanzienlijk deel van de omzet van de apotheek te Bavel gevormd door bij Univé gedeclareerde verstrekkingen die feitelijk worden uitgevoerd door Regenboog Apotheek Scharlo.
1.12. Unive heeft Regenboog Apotheek Scharlo gewezen op die, volgens haar onrechtmatige, gang van zaken en op de omstandigheid dat verdere verstrekkingen op die wijze niet - meer - door haar zullen worden vergoed.
2. De vorderingen en de standpunten van partijen
1.1. Univé vordert thans, kort gezegd, (1) veroordeling van Regenboog Apotheek Scharlo, Regenboog Apotheek Bavel en [gedaagde 8] om aan die verzekerden van Univé aan wie Regenboog Apotheek Scharlo in juni 2004 heeft bericht dat zij ook na 1 juli 2004 hun geneesmiddelen gewoon bij laatstgenoemde kunnen blijven afhalen, een brief te zenden waarin onder meer is opgenomen dat het sinds 1 juli 2004 niet meer mogelijk is bij Regenboog Apotheek Scharlo geneesmiddelen af te halen die door haar rechtstreeks aan Univé worden gedeclareerd, op straffe van verbeurte van een dwangsom van 100.000,- euro per dag dat zij hieraan niet voldoen, (2) veroordeling van Regenboog Apotheek Scharlo, Regenboog Apotheek Bavel en [gedaagde 8] om aan Univé een lijst te doen toekomen met de namen en adressen van de personen aan wie zij ingevolge de onder (1) genoemde veroordeling een brief zal hebben gezonden, op straffe van verbeurte van een dwangsom van ? 100.000,- per dag dat zij hieraan niet voldoen, (3) een verbod tegen gedaagden door, in of vanuit Regenboog Apotheek Scharlo farmaceutische zorg te verlenen aan verzekerden van Univé, woonachtig in Noord-Holland, indien daarbij door of namens hen aan die verzekerden wordt meegedeeld dat de kosten daarvan door de apotheek rechtstreeks aan Univé in rekening zullen worden of kunnen worden gebracht, op straffe van verbeurte van een dwangsom van 1.000,- euro per overtreding van dit verbod, (4) een gebod tegen gedaagden om zich te onthouden van het in rekening brengen van kosten aan eiseressen, betrekking hebbend op farmaceutische zorg, verleend door, in of vanuit Regenboog Apotheek Scharlo, op straffe van verbeurte van een dwangsom van 5.000,- euro voor elke overtreding van dit gebod en (6) veroordeling van gedaagden in de kosten van het geding.
2.2. Univé legt aan haar vorderingen ten grondslag dat, omdat de contractuele relatie met Regenboog Apotheek Scharlo, laatstgenoemde niet langer gerechtigd is voor rekening van Univé geneesmiddelen aan ziekenfondsverzekerden van Univé af te leveren. Regenboog Apotheek Scharlo is evenmin gerechtigd rechtstreeks aan Univé te declareren voor geneesmiddelen die zij aan particulier verzekerden van Univé heeft afgeleverd.
2.3. Regenboog Apotheek Bavel is niet gerechtigd voor rekening van Univé geneesmiddelen af te leveren aan ziekenfondsverzekerden of te declareren voor geneesmiddelen ten behoeve van particulier bij Univé verzekerden die niet in Bavel of de omgeving van Bavel woonachtig zijn, onder meer omdat deze verzekerden niet bij Regenboog Apotheek Bavel zijn ingeschreven en daar ook niet kunnen worden ingeschreven.
2.4. Nu Regenboog Apotheek Scharlo, Regenboog Apotheek Bavel en [gedaagde 8] het aan ziekenfondsverzekerden hebben doen voorkomen dat deze ook vanaf 1 juli 2004 voor rekening van Univé geneesmiddelen bij Regenboog Apotheek Scharlo konden afhalen, de ziekenfondsverzekerden hebben bewogen verzoeken te ondertekenen zich in te laten schrijven bij Regenboog Apotheek Bavel, declaraties ten name van Regenboog Apotheek Bavel bij Univé hebben ingediend ten behoeve van farmaceutische zorg die in werkelijkheid door, via of vanuit Regenboog Apotheek Scharlo is verleend aan verzekerden van Univé uit Alkmaar of omgeving, handelen zij onrechtmatig jegens Univé en in strijd met de redelijkheid en billijkheid in de postcontractuele fase.
2.5. Gedaagde heeft verweer gevoerd tegen de vordering.
2.6. Partijen hebben hun wederzijdse standpunten nader uiteengezet onder meer aan de hand van de overgelegde pleitnotities. Voor zover nodig voor de beslissing zal daarop hierna afzonderlijk en uitdrukkelijk worden ingegaan.
3. De gronden van de beslissing
3.1. De handelwijze van Regenboog Apotheek Scharlo, en met name [gedaagde 8], komt erop neer dat via een administratieve constructie, doch niet feitelijk, de verzekerden geneesmiddelen krijgen verstrekt van een apotheek die een "medewerkersovereenkomst" met Univé onderhoudt.
3.2. Die gang van zaken moet, zowel jegens Univé als tegenover de verzekerden, als onrechtmatig worden gekwalificeerd.
3.3. Vast staat dat de desbetreffende overeenkomst tussen Regenboog Apotheek Scharlo en Univé is beëindigd en dat een vordering van Regenboog Apotheek Scharlo strekkende tot voortzetting van die samenwerking in rechte is afgewezen. Door desondanks toch verstrekkingen via Univé te bewerkstelligen handelt Regenboog Apotheek Scharlo ([gedaagde 8]) eveneens in strijd met de goede trouw die partijen over en weer in acht hebben te nemen na beëindiging van een overeenkomst.
3.4. Het aan de verzekerden voorspiegelen van de desbetreffende gang van zaken, namelijk dat zij bij Regenboog Apotheek Scharlo geneesmiddelen kunnen verkrijgen die worden vergoed door Univé, is verder als misleidend aan te merken, omdat zulks feitelijk geschiedt via een andere, elders in het land gevestigde, apotheek.
3.5. Bovendien kan worden vastgesteld dat de ziekenfondsverzekerden worden overgehaald om in strijd te handelen met wettelijke bepalingen in samenhang met de algemene voorwaarden van Univé, nu zij medicijnen krijgen verstrekt van een niet in hun woonomgeving gelegen apotheek.
3.6. Wat betreft gedaagde sub 2, Regenboog Apotheek Bavel te Bavel, kan eveneens worden vastgesteld dat zij op onrechtmatige wijze van Univé voorzieningen en vergoedingen wil verkrijgen voor geneesmiddelen afgeleverd aan verzekerden aan wie feitelijk farmaceutische zorg wordt verleend vanuit Regenboog Apotheek Scharlo te Alkmaar.
3.7. Univé zou niet het recht kunnen worden ontzegd om vergoeding van geneesmiddelen die op de desbetreffende wijze zijn verstrekt te weigeren, door welke omstandigheid verder kan worden aangenomen dat de patiënten zullen worden gedupeerd. Ter zitting is onduidelijk gebleven of [gedaagde 8] voor die omstandigheid een voorziening heeft getroffen.
3.8. Reeds op grond van het vorenstaande zullen de vorderingen worden toegewezen en wel op de wijze als hierna gemeld. Voor zover van toepassing geldt de toewijzing jegens alle apotheken, omdat de feitelijke leiding en zeggenschap daarvan berust bij [gedaagde 8], waardoor, gelet op voormelde handelwijze, niet kan worden uitgesloten dat de andere apotheken op dezelfde manier worden ingeschakeld. Aan het totaal der te verbeuren dwangsommen zal waar nodig een maximum worden verbonden.
3.9. Gedaagden zullen, als de in het ongelijk gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van het geding.
DE BESLISSING
De voorzieningenrechter:
- Veroordeelt gedaagden sub 1,2 en 8 om binnen een week na betekening van dit vonnis aan die verzekerden van Univé aan wie gedaagde sub 1 in juni 2004 heeft bericht dat zij ook na 1 juli 2004 hun geneesmiddelen gewoon bij Regenboog Apotheek Scharlo kunnen blijven afhalen, een brief te zenden met de volgende inhoud: "Op grond van de uitspraak van de voorzieningenrechter te Alkmaar van 23 september 2004 berichten wij u dat het, anders dan wij u eerder lieten weten, sinds 1 juli 2004 niet mogelijk is bij Regenboog Apotheek Scharlo geneesmiddelen af te halen die door ons rechtstreeks aan Univé worden gedeclareerd. Wij kunnen wel aan u geneesmiddelen afleveren, maar als u ziekenfondsverzekerde van Univé bent, blijven de afgeleverde geneesmiddelen voor uw eigen rekening. Bent u particulier verzekerd bij Univé, dan moet u rechtstreeks aan ons de kosten voldoen, waarna u onze nota bij Univé kunt declareren. Als u ziekenfondsverzekerde bent moet u bij een andere, in Alkmaar gevestigde, apotheek die een contract met Univé heeft, zijn ingeschreven. Voor nadere informatie verwijzen wij u naar het Service Centrum van Univé, telefoon 072-527 75 95", op straffe van een dwangsom van 100.000,- euro voor elke dag dat gedaagden of een van hen geheel of gedeeltelijk met de nakoming van deze veroordeling in gebreke blijven, met een maximum aan te verbeuren dwangsommen van 1.000.000,- euro;
- veroordeelt gedaagden sub 1, 2 en 8 om binnen twee weken na de betekening van dit vonnis aan eiseressen een lijst te doen toekomen met de namen en adressen van de personen aan wie zij ingevolge de veroordeling als hiervoor verwoord een brief zullen moeten zenden, op straffe van een dwangsom van 100.000,- euro voor elke dag dat gedaagden of een van hen geheel of gedeeltelijk met de nakoming van deze veroordeling in gebreke blijven, met een maximum aan te verbeuren dwangsommen van 1.000.000,- euro;
- verbiedt gedaagden mededelingen te doen aan verzekerden van Univé, woonachtig in Noord-Holland, inhoudende, in welke vorm of bewoordingen ook, dat de kosten van door, in of vanuit Regenboog Apotheek Scharlo verleende farmaceutische zorg, rechtstreeks aan Univé in rekening zullen worden of kunnen worden gebracht, op straffe van verbeurte van een dwangsom van 1.000,- euro voor elke overtreding van dit verbod;
- gebiedt gedaagden zich te onthouden van het, direct of indirect, in rekening brengen van kosten aan eiseressen, betrekking hebbend op farmaceutische zorg, verleend door, in of vanuit Regenboog Apotheek Scharlo, op straffe van verbeurte van een dwangsom van 5.000,- euro voor elke overtreding van dit verbod;
- veroordeelt gedaagden in de kosten van het geding, tot op heden aan de zijde van eiseressen begroot op 730,30 euro aan verschotten en op 703,- euro aan salaris van de procureur;
- verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad;
- weigert de meer of anders gevorderde voorziening.
Gewezen door mr. J.M. Vrakking, voorzieningenrechter van de Rechtbank te Alkmaar en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 23 september 2004 in tegenwoordigheid van mr. F. Vermeij, griffier.