Uitspraak
AB/SK
vonnis 8 maart 2004
RECHTBANK IN HET ARRONDISSEMENT AMSTERDAM
VOORZIENINGENRECHTER IN KORT GEDING
VONNIS
i n d e z a a k m e t r o l n u m m e r KG 04/342 AB v a n :
[eiser],
wonende te [woonplaats],
e i s e r bij dagvaarding van 5 maart 2004,
procureur mr. I.M.C.A. Reinders Folmer,
advocaat mr. N. Roodenburg te Zoetermeer,
t e g e n :
de stichting STICHTING ALCIDES ZUIDER AMSTEL,
gevestigd te Amsterdam,
g e d a a g d e ,
procureur mr. I.M.C.A. Reinders Folmer,
advocaat mr. C.L. Kock te Haarlem.
VERLOOP VAN DE PROCEDURE
Ter terechtzitting van 8 maart 2004 heeft eiser, verder te noemen [eiser],
gesteld en gevorderd overeenkomstig de in fotokopie aan dit vonnis gehechte dagvaarding. Gedaagde, verder te noemen Alcides, heeft verweer gevoerd met conclusie tot weigering van de gevraagde voorziening. Na verder debat hebben partijen vonnis gevraagd, welk vonnis is bepaald op heden. In verband met de spoedeisendheid van de zaak is op 8 maart 2004 de beslissing gegeven en is ter zitting meegedeeld dat de uitwerking daarvan op 18 maart zou volgen.
GRONDEN VAN DE BESLISSING
1. In dit vonnis wordt uitgegaan van de volgende feiten.
a. Alcides exploiteerde in 2003 12 peuterspeelzalen, waarvan vier zogenaamde voorschool peuterspeelzalen en acht reguliere peuterspeelzalen, waaronder 't Kalfje in Buitenveldert.
b. Op 31 maart 2003 heeft Alcides bij het stadsdeel Zuider Amstel (hierna het stadsdeel) een subsidieaanvraag ingediend voor (onder andere) de exploitatie van peuterspeelzalen in 2004. Uit de aanvraag volgt dat voor de exploitatie van 't Kalfje in 2004 € 65.000,= werd begroot en voor de andere peuterspeelzalen € 35.000,= (per peuterspeelzaal).
c. In de periode na indiening van de aanvraag is Alcides door een aantal omstandigheden in financiële problemen gekomen. Aan de hand van een 'Plan van Aanpak' is Alcides gaan reorganiseren. Dit plan is inhoudelijk met het stadsdeel besproken. De aan de hand van het Plan van Aanpak opgestelde begroting, op 22 oktober 2003 aan het stadsdeel gepresenteerd, werd door het stadsdeel verworpen.
d. [eiser] en Alcides hebben op 24 oktober 2003 een Plaatsingsovereenkomst peuterspeelzalen getekend voor de dochter van [eiser], ingaande medio oktober 2003. In de algemene voorwaarden is onder meer het volgende bepaald:
3. WIJZIGING EN BEËINDIGING
(…)
3.2 Ieder der partijen kan te allen tijde de gegeven opdracht door een aangetekende schriftelijke
opzegging doen eindigen, of door het invullen van een mutatieformulier, (…).
3.3 Bij opzegging van een plaats of een gedeelte daarvan dient twee maanden opzeggingstermijn in
acht genomen te worden genomen. Opzeggen kan per de 15e of eind van de maand.
In afwijking van het bovenstaande geldt voor peuterspeelzalen een opzeggingstermijn van een
maand.
e. Alcides moest, na verwerping van de begroting op 22 oktober 2003, binnen 14 dagen een offerte op basis van budgetfinanciering indienen. Alcides heeft deze offerte aan de hand van een door het stadsdeel op 3 november 2003 beschikbaar gesteld bestek gemaakt. In het bestek wordt over 'peuterspeelzaalwerk', voor zover van belang, het volgende opgemerkt:
doelgroep : 2-4 jaar
omschrijving activiteit : ontmoeting, ontwikkelingsstimulering en opvang van peuters, (…)
gedurende maximaal 4 uur per week
afrekenbare prestatie : uitvoering van deze activiteiten op minimaal 5 locaties, gedurende de
schoolweken, 5x per week, minimaal 3 uur en maximaal 4 uur per
dag (…)
kwaliteitseisen : op minimaal 5 locaties, waarvan 4 in Buitenveldert. Uitvoering
volgens verordening op de kindercentra, ouders moeten in
Zuideramstel wonen
eigen bijdrage : ja, ouderbijdrage volgens eigen tabel
kostprijseenheid : prijs per uur
In de bijlage bij de offerte heeft Alcides onder meer over de peuterspeelzalen gemeld:
Gelet op uw kwaliteitseis dat de gebruikers van deze dienst woonachtig moeten zijn in ZuiderAmstel geeft dit repercussies op de voortzetting van onze diensten vanuit peuterspeelzaal 't Kalfje. Het overgrote deel van de huidige gebruikers is immers woonachtig in Amstelveen.
f. Bij brief van 5 november 2003 heeft de [directeur van Alcides], de ouders van de peuters van de speelzalen ZuiderAmstel bericht dat het stadsdeel over 2004 vermoedelijk diensten met betrekking tot peuterspeelzalen niet langer zal inkopen. In de brief staat verder nog vermeld, voor zover van belang:
Ik wil u nadrukkelijk aangeven dat wij in hoge mate bereid zijn om ook naar alternatieve financieringsmogelijkheden voor het openhouden van de peuterspeelzalen te zoeken zoals het verhogen van de ouderlijke bijdrage, het verkrijgen van een bijdrage van de school zelf, etc. Het is evenwel zaak om éérst concreet zicht te krijgen op (…) datgene wat wél door het Stadsdeel wordt ingekocht voor 2004.
g. [eiser] heeft bij brief van 7 november 2003 aan Alcides onder meer geschreven:
(…) Tussen de regels door lees ik dat u voornemens bent de peuterspeelzaal, waar mijn dochter (4e kind) sinds 22 oktober 2003 is begonnen, wil gaan sluiten.
U overvalt mij met die mededeling. (…)
Ik ga er dan ook vanuit dat de aangekondigde sluiting geen betrekking heeft op 't Kalfje en dat de brief op een misverstand berust. Mocht dat onverhoopt niet het geval zijn dan meen ik dat uw organisatie zeer onzorgvuldig omgaat met de belangen van ouders, kinderen en personeel. De informatievoorziening omtrent dit onderwerp is gedateerd. U had er beter aan gedaan mij op voorhand (voordat mijn dochter werd ingeschreven en was begonnen) te informeren over de ontwikkelingen.
Ten slotte ga ik er van uit dat u in overleg met het Stadsdeel ZuiderAmstel een vergelijkbaar alternatief aanbiedt, mocht u tot sluiting van't Kalfje overgaan. U bent immers de zakelijke verplichting met mij aangegaan [mijn dochter] gedurende 1,5 jaar te laten spelen bij 't Kalfje naast natuurlijk de morele verplichting ten aanzien van het kind.
h. De gemeente Amstelveen heeft de oudercommissie van 't Kalfje, in antwoord op een brief van 11 oktober 2003, op 12 november 2003 bericht dat zij weinig kan betekenen voor het voortbestaan van 't Kalfje.
i. Op 27 november 2003 heeft het stadsdeel aan Alcides een bod gedaan voor de uitvoering van de welzijnsactiviteiten door Alcides. Over peuterspeelzalen schreef het stadsdeel:
(…..) streeft er naar met het haar beschikbare budget zo veel mogelijk peuterspeelzaal plaatsen voor haar inwoners te behouden. Dit uitgangspunt leidt voor peuterspeelzaal 't Kalfje tot een exploitatie op basis van een kostendekkende ouderbijdrage. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om de gemeente Amstelveen om een bijdrage in de exploitatie te verzoeken. De peuterspeelzalen zoals genoemd in het overzicht blijven bestaan en worden gesubsidieerd door het stadsdeel.
j. Bij brief van 10 december 2003 heeft [directeur van Alcides] aan de ouders van de peuters van de speelzalen het volgende bericht:
Op 4 december is duidelijk geworden wat stadsdeel ZuiderAmstel inkoopt bij Alcides. Tot onze spijt moeten wij u mededelen dat peuterspeelzaal 't Kalfje niet wordt ingekocht. Naast het beperkte budget van het stadsdeel is de voornaamste reden hiervoor dat bijna alle peuters uit Amstelveen komen. (…). Mocht de gemeente Amstelveen niet tot overname bereid zijn dan zal gevraagd worden of ze de 33 kinderen uit Amstelveen met voorrang wil plaatsen op andere peuterspeelzalen in Amstelveen. (…) De enige andere mogelijkheid om het Kalfje open te houden zou zijn een kostendekkende ouderbijdrage, de prijs per dagdeel (…) zou dan bijna verdriedubbelen, namelijk van € 5,38 per dagdeel naar € 15.55 per dagdeel. Om bovenstaande mogelijkheden te onderzoeken en eventuele herplaatsing van kinderen op andere peuterspeelzalen een kans te geven zullen wij 't Kalfje niet eerder sluiten dan 1 februari 2004.
k. Bij brief van 18 december 2003 heeft [eiser] aan de ouders bericht dat met de gemeente Amstelveen overleg plaatsvindt over overname van 't Kalfje en zijn de ouders uitgenodigd voor een informatiebijeenkomst op 13 januari 2004.
l. Op 14 januari 2004 heeft Alcides de vertegenwoordigster van de stichting "Vrienden van 't Kalfje", [vertegenwoordigster stichting 'Vrienden van 't Kalfje'], informatie toegezonden met betrekking tot de exploitatie van de peuterspeelzaal. Op 20 januari 2004 heeft [vertegenwoordigster stichting 'Vrienden van 't Kalfje'] verzocht een afspraak met [eiser] te kunnen maken in verband met onderhandelingen over 't Kalfje. De bespreking zou op 29 januari 2004 plaatsvinden. Op woensdag 28 januari 2004 heeft [vertegenwoordigster stichting 'Vrienden van 't Kalfje'] de afspraak afgezegd.
m. Bij brief van 26 januari 2004 heeft de raadsman van [eiser], mr.
Roodenburg, aan Alcides onder meer geschreven:
(…) wijs ik u op de overeenkomst die tussen Alcides en cliënt bestaat. Deze overeenkomst duurt nog voort, waardoor sluiting tegen 1 februari 2004 niet mogelijk is. (…) Bij het totstandkomen van deze overeenkomst is nimmer gesproken over de ophanden zijnde sluiting (…).
n. Op 28 januari 2004 heeft een bespreking plaatsgevonden tussen Alcides enerzijds en [eiser] anderzijds.
o. Bij brief van 30 januari 2004 heeft [eiser] aan de ouders geschreven:
Er is onduidelijkheid ontstaan over de opzegging van het contract met u voor de peuterspeelzaal 't Kalfje. Bij schrijven van 10 december 2003 is het contract met u opgezegd per 1 februari 2004. Ingevolge de van toepassing zijnde algemene voorwaarden (…) is een opzegtermijn in acht genomen van 1 maand. (…)
Om een vervelend conflict over de opzegging te voorkomen, wordt hierbij, met inachtneming van een opzegtermijn van 1,5 maand, het contract tussen Alcides en u voor de peuterspeelzaal 't Kalfje opgezegd per 15 maart 2004. (…)
Helaas rest voor Alcides geen andere mogelijkheid dan tot sluiting van 't Kalfje over te gaan en de relatie met u op te zeggen. Alcides heeft inmiddels alle beschikbare plaatsen in haar kinderopvang opgevraagd, alsmede een overzicht van beschikbare plaatsen van peuterspeelzalen in Amstelveen. Alcides verwacht op redelijke termijn hierover te kunnen beschikken. Indien u hierin interesse heeft, kunt u contact opnemen met ondergetekende. (…)
2. [eiser] vordert thans, kort gezegd, dat Alcides wordt veroordeeld 't Kalfje open te houden tot 1 januari 2005, op straffe van een dwangsom van
€ 10.000,= per dag. Subsidiair vordert [eiser] veroordeling van Alcides tot betaling van € 500,= als voorschot op de schadevergoeding.
3. [eiser] stelt daartoe, samengevat, dat de brief van 10 december 2003 (zie 1.j) geen opzeggingsbrief is. Verder is het besluit om 't Kalfje te sluiten, en de wijze waarop dit besluit is genomen, in strijd met de zorgplicht van Alcides. Alcides heeft de ouders niet op de hoogte gesteld of gehouden van de ontwikkelingen, wat wel op haar weg gelegen had. Bovendien is het besluit tot sluiting in strijd met het opgewekte vertrouwen. Alcides heeft zich aldus niet gehouden aan de overeenkomsten met de ouders van de peuters, en evenmin rekening gehouden met de belangen van ouders wier kinderen op de wachtlijst staan. Alcides had bij het opstellen van de offerte kunnen besluiten om het totale bedrag van subsidies voor de peuterspeelzalen over alle peuterspeelzalen uit te smeren, inclusief 't Kalfje. Nu voelen alleen de ouders van de kinderen van 't Kalfje de gevolgen van de bezuinigingen van het stadsdeel. Alcides is haar verplichting ten opzichte van de ouders en kinderen alsmede ten opzichte van de leidsters van 't Kalfje om op te komen tegen het subsidiebesluit niet nagekomen. In de periode dat 't Kalfje nog open zal blijven, kunnen de ouders, verenigd in de "Vrienden van 't Kalfje" (die zich, nadat [eiser] zich tot zijn advocaat had gewend, achter hem hebben geschaard) de mogelijkheden onderzoeken om 't Kalfje te kunnen behouden, waartoe een business plan zal worden opgesteld. Alcides heeft [eiser] een andere plaats voor zijn dochter aangeboden, maar hij kon hier niet op ingaan omdat hij tot de dag voor het geding op vakantie was. Bij die aanbieding is ook niet naar de specifieke belangen van hem en zijn dochter gekeken. [eiser] heeft derhalve nog steeds belang bij dit kort geding. Wanneer 't Kalfje op 15 maart 2004 gesloten zal worden, is een doorstart niet meer mogelijk. In dat geval zal [eiser] een andere opvangplaats voor zijn dochter moeten zoeken. Voor tot dat moment geleden schade wil hij een voorschot van € €euro 500,=.
4. Alcides voert als verweer aan dat slechts [eiser] procespartij is, en niet de andere ouders, en dat [eiser] geen gerechtvaardigd en reëel belang (meer) heeft bij zijn vordering, omdat aan hem concreet andere plaatsingsmogelijkheden zijn aangereikt, laatstelijk in een peuterspeelzaal op 5 minuten van 't Kalfje voor dezelfde dagdelen als nu van toepassing zijn op zijn dochter, welk aanbod nog steeds geldt. Daar heeft [eiser] zelf ook bij brief van 7 november 2003 (zie 1.g) om gevraagd en Alcides heeft in de opzeggingsbrief (voor zover vereist) van 30 januari 2004 aangeboden om te helpen bij het vinden van een andere plek. [eiser] heeft daartoe overigens geen contact opgenomen. Ook in Amstelveen zijn er voldoende plekken voor de kinderen beschikbaar. [eiser] gebruikt de peuterspeelzaal als goedkope opvang, maar daar is deze niet voor bedoeld. In de reguliere kinderopvang zijn voldoende plaatsen. In ieder geval is door Alcides de overeenkomst met [eiser] rechtsgeldig, volgens de artikelen 3.2 en 3.3 van de algemene voorwaarden (zie 1.d) opgezegd. Alcides heeft bij aangetekende brief van 30 januari 2004 per 15 maart 20004 opgezegd. De opzegtermijn is één maand. De reden voor opzegging is niet van belang en die reden hoeft ook niet gegeven te worden. Alcides heeft niet in strijd met de redelijkheid en billijkheid gehandeld door de opzegging. Haar kan geen onzorgvuldig handelen worden verweten, gezien het gerechtvaardigd financieel belang van Alcides en de dreiging rond haar voortbestaan, waarbij sluiting van 't Kalfje een onderdeel vormt van de totale reorganisatie. Dat er uiteindelijk geen subsidie voor 't Kalfje is gekomen kan Alcides niet worden verweten; het stadsdeel is verantwoordelijk voor dit besluit. Over de mogelijke sluiting van 't Kalfje heeft Alcides de ouders al vanaf het begin bericht en de ouders waren zich hiervan goed bewust. Veel ouders hebben inmiddels dan ook een andere plek voor hun kind gevonden. Voor het openhouden van 't Kalfje zonder subsidie is geen geld bij Alcides, terwijl ouders niet bereid blijken een kostendekkende bijdrage te voldoen. Alcides mag subsidie voor andere doelen niet voor 't Kalfje gebruiken. Dit zou bovendien kunnen leiden tot verlies van het hele subsidiecontract 2004 en daarvan zouden veel meer kinderen de dupe worden. [eiser] heeft niet aangetoond enige schade te hebben geleden door de handelwijze van Alcides. Als hij al schade lijdt komt het door het oneigenlijke gebruik van 't Kalfje als kinderopvangplaats en niet als peuterspeelplaats, voor welke schade Alcides niet verantwoordelijk is.
Beoordeling van het geschil.
5. Een vordering als onderhavige kan in kort geding worden toegewezen, indien voldoende aannemelijk is dat de bodemrechter het standpunt van eiser zal volgen, en indien van eiser niet kan worden gevergd dat hij de uitslag van de bodemprocedure afwacht.
6. Volgens de plaatsingsovereenkomst en de daarop van toepassing zijnde algemene voorwaarden kan ieder der partijen te allen tijde de plaatsingsopdracht (door een aangetekende brief) opzeggen. [eiser] heeft voor zijn dochter een plaatsingsovereenkomst voor een peuterspeelplaats gesloten, waarvoor een opzegtermijn van één maand geldt en waarbij opzegging per de 15e of het eind van de maand kan. Met de opzeggingsbrief van 30 januari 2004, waarbij is opgezegd tegen 15 maart 2004, heeft Alcides aan de in artikel 3.2 en artikel 3.3 gegeven voorschriften voor opzegging voldaan. De overeenkomst is dan ook rechtsgeldig opgezegd.
7. Dat de subsidie voor 't Kalfje serieus in gevaar kwam bleek uit het op 3 november 2003 door het stadsdeel aangeleverde bestek, waarin de eis werd gesteld dat de ouders in Zuideramstel woonden. Alcides heeft alle ouders vervolgens bij brief van 5 november 2003 op de hoogte gesteld. Die brief was weliswaar in algemene termen gesteld maar [eiser] heeft daaruit blijkens zijn reactie van 7 november 2003 voldoende kunnen opmaken wat er dreigde te gebeuren. In de brief van 10 december 2003 heeft Alcides vervolgens meer duidelijkheid verschaft. Onder deze omstandigheden kan voorshands niet worden gezegd dat Alcides onzorgvuldig heeft gehandeld door [eiser] niet tijdig en volledig te informeren.
8. In de bijlage bij de offerte van begin november 2003 heeft Alcides het stadsdeel niet alleen gewezen op de gevolgen van de door het stadsdeel gestelde eis voor 't Kalfje, maar ook alternatieven aangedragen. De omstandigheid dat Alcides zich vervolgens heeft neergelegd bij de beslissing van het stadsdeel levert op zichzelf geen onzorgvuldige of onrechtmatige gedraging jegens [eiser] op.
Bij de stand van zaken die door de opstelling van het stadsdeel was ontstaan had Alcides er een gerechtvaardigd belang bij de plaatsingsovereenkomst op te zeggen. Tenslotte heeft Alcides aan [eiser] een vervangende peuterspeelplaats aangeboden voor dezelfde dagdelen op een peuterspeelzaal die niet ver van 't Kalfje is gelegen. Dat aanbod is ook ter zitting nog gehandhaafd.
Al met al kan niet worden gezegd dat de opzegging onzorgvuldig is jegens [eiser], dan wel naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar. Er is dan ook geen rechtsgrond voor een bevel aan Alcides om 't Kalfje op haar kosten open te houden.
9. Met betrekking tot de subsidiaire vordering tot betaling van een voorschot op de schade van € 500,= wordt overwogen dat niet is voldaan aan het criterium, dat een geldvordering in kort geding alleen toewijsbaar is, indien voldoende aannemelijk is dat de vordering in een eventuele bodemprocedure zal worden toegewezen en van de eiser niet gevergd kan worden dat hij de afloop van de bodemprocedure afwacht. [eiser] heeft voorshands niet aannemelijk gemaakt dat hij als gevolg van de opzegging van de peuterspeelplaats voor zijn dochter schade heeft geleden, waarvoor Alcides aansprakelijk zou zijn. De gestelde schade is evenmin nader gespecificeerd. Ook de subsidiaire vordering kan dus niet worden toegewezen.
10. [eiser] zal, als de in het ongelijk gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van dit geding.
BESLISSING IN KORT GEDING
De voorzieningenrechter:
1. Weigert de gevraagde voorziening.
2. Veroordeelt [eiser] in de kosten van dit geding, tot heden aan de zijde van Alcides begroot op € euro 241,= aan vastrecht en op euro€ 703,= aan salaris procureur.
3. Verklaart deze kostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad.
Gewezen door mr. A.J. Beukenhorst, vice-president van de rechtbank te Amsterdam, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van maandag 8 maart 2004, in tegenwoordigheid van de griffier.
Coll.: