Uitspraak
AB/HO
vonnis 9 februari 2006
RECHTBANK IN HET ARRONDISSEMENT AMSTERDAM
VOORZIENINGENRECHTER IN KORT GEDING
VONNIS
i n d e z a a k m e t n u m m e r s 333441/KG 06-74 AB v a n:
1. de rechtspersoonlijkheid bezittende vereniging GROOT GEERDINKHOF VERENIGING VAN HUISEIGENAREN,
gevestigd te Amsterdam,
2. [eiser2],
wonende te [woonplaats],
e i s e r s bij dagvaarding van 20 januari 2006,
procureur mr. F.J. Jacobs,
t e g e n :
de GEMEENTE AMSTERDAM (Stadsdeel Zuidoost),
zetelende te Amsterdam,
g e d a a g d e ,
procureur mr. I.H. van den Berg.
VERLOOP VAN DE PROCEDURE
Ter terechtzitting van 27 januari 2006 hebben eisers, verder ook te noemen de VVE en [eiser2], gesteld en gevorderd overeenkomstig de in fotokopie aan dit vonnis gehechte dagvaarding. Gedaagde, verder te noemen het stadsdeel, heeft verweer gevoerd met conclusie tot weigering van de gevraagde voorziening. Na verder debat hebben partijen verzocht vonnis te wijzen.
GRONDEN VAN DE BESLISSING
1. In dit vonnis wordt uitgegaan van de volgende feiten.
a. De VVE behartigt krachtens haar statuten het belang van het beschermen, handhaven en zo mogelijk verbeteren van de kwaliteit van de leef- en woonomgeving en van de milieu-, natuur- en ruimtelijke kwaliteit, één en ander in de ruimste zin, in de wijk Geerdinkhof en de omringende omgeving te Amsterdam.
[eiser2] is bewoner van [adres] te Amsterdam.
b. In het kader van een stedelijke vernieuwingsoperatie is door de stadsdeelraad van Amsterdam Zuidoost op 12 juni 2001 onder meer besloten tot verlaging van de Bijlmerdreef, de ’s-Gravendijkdreef en de Geerdinkhofweg. Laatstgenoemde weg fungeert als ontsluitingsweg voor de wijk Geerdinkhof.
In de voordracht aan de raad – Plan van Aanpak Grubbehoeve/Grunder – leidend tot het besluit van 12 juni 2001 is onder meer opgenomen:
“Het woongebied Geerdinkhof wordt ontsloten via de huidige Geerdinkhofweg, dat gelijk van profiel blijft, maar wel zal worden verlaagd als gevolg van het verlagen van de ’s-Gravendijkdreef. (p. 8)
(..)
De wens om de entree van Geerdinkhof dezelfde allure te geven als in de huidige situatie zal ook in de nieuwe situatie tot uitdrukking komen. Door de projektgroep is in gesprekken met bewoners reeds toegezegd dat het kunstwerk in de nieuwe situatie weer als herkenningspunt voor de wijk zal worden herplaatst. In de fase van het SpvE zal een verlaagde Geerdinkhofweg uitgewerkt worden die past binnen de nieuwe hiërarchie van wegen binnen de Bijlmer, maar die bovenal ook uitdrukking geeft aan het karakter van Geerdinkhof. (p. 16)
(..)
Verwerking inspraakreacties
2. Het kunstwerk op de ’s-Gravendijkdreef ter plaatse van de huidige toegang naar Geerdinkhof zal in de nieuwe situatie worden herplaatst.
3. De verlaagde Geerdinkhofweg zal worden uitgewerkt passend binnen de hiërarchie van wegen, maar zal vooral ook uitdrukking moeten geven aan het karakter van Geerdinkhof. (p. 20)
(..)
7. Het behoud en de versterking van het groene karakter van (..) Geerdinkhof zal in de fase van het SpvE expliciet worden uitgewerkt. (p. 21)”
De raad heeft conform besloten.
c. In het najaar van 2005 is de uitvoeringsfase in werking getreden en thans zijn de verhoogde delen en dreeflichamen afgegraven.
d. Bij brief van 9 september 2005 aan de stadsdeelwethouder en een raadsadres van 4 oktober 2005 heeft [eiser2] bij aanvang van de werkzaamheden gevraagd om een bevestiging dat de werkzaamheden voor zover deze betreffen het kunstwerk en de Geerdinkhofweg zullen worden uitgevoerd conform de besluitvorming.
e. Bij brief van 25 oktober 2005 heeft het stadsdeel Amsterdam aan [eiser2] meegedeeld – voor zover hier van belang –:
“Het kunstwerk wordt tijdelijk opgeslagen op het maaiveld van Grunder. Het wordt in deze periode opgeknapt in overleg met de kunstenaar. Eind oktober 2005 wordt het teruggeplaatst op min of meer dezelfde locatie.
(..)
De Geerdinkhofweg wordt ingericht conform het vastgestelde SP/maaiveldontwerp Nieuw Grunder dat door het DB d.d. 7 december 2004 is vastgesteld en conform huidige richtlijnen van Duurzaam Veilig. Het SP/maaiveld Nieuw Grunder is op 3 maart 2005 in de raadscommissie besproken. Toen is het aspect van de entree met een dubbele rijbaan niet aan de orde gesteld. Ook bij de bespreking in de raadscommissie 16 september 2004 van het compromisvoorstel dreefverlaging d.d. 26 mei 2004 van de bewoners Geerdinkhof is ten aanzien van de Geerdinkhofweg geen sprake geweest van een entree met een dubbele rijbaan.”
f. Bij brief van 19 januari 2006 heeft het stadsdeel Amsterdam aan de raadsman van eisers meegedeeld – voor zover hier van belang –:
“U hebt in uw brief van 15 december 2005 verzocht om, conform oorspronkelijke besluitvorming (PvA Grubbehoeve/Grunder d.d. 12 juni 2001) van het Stadsdeel Zuidoost, het profiel van de Geerdinkhofweg weer oorspronkelijke staat terug te brengen. U hebt naar aanleiding van deze brief gesproken met (..) Tijdens dit gesprek is toegelicht waarom besloten is om de middenberm, in de verlaagde Geerdinkhofweg, te laten vervallen. (..) Het aangepaste profiel van de verlaagde Geerdinkhofweg (zonder middenberm) is gebaseerd op de richtlijnen voor een duurzaam veilige inrichting van het verblijfsareaal. De landelijke- en gemeentelijke richtlijnen van Duurzaam Veilig en de Beleidsnota Duurzaam Veilig van het Stadsdeel Zuidoost adviseren voor een dergelijke erftoegangsweg een smalle rijbaan waarop ook nog alle verkeerscategorieën worden geïntegreerd. Uitgangspunten van dit beleid zijn dat binnen het verkeersareaal onderscheid wordt gemaakt tussen de inrichting van stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en verblijfsgebieden. Verblijfsgebieden worden allemaal consequent ingericht als 30-km zone’s met 30 km straten, de toegang naar de wijk wordt daarbij ingericht als erftoegangsweg.
Deze erftoegangen moeten worden voorzien van een verhoogd kruisingsvlak als toegangspoort tot de 30-km zone welke evenmin kan worden voorzien van een middenheuvel. Het aanleggen van een middenberm op deze of andere erftoegangswegen is om deze redenen niet als duurzaam veilig te classificeren en derhalve niet wenselijk. Het aanleggen van een middenberm nodigt uit tot harder rijden dan 30 km en leidt er dus toe dat de weg minder verkeersveilig wordt. Voor alle erftoegangswegen gelden deze richtlijnen en het stadsdeel wil dit ook consequent toepassen. Het maken van uitzonderingen leidt tot onduidelijkheid en precedentwerking en levert geen bijdrage aan de verkeersveiligheid.
(..) De aansluiting van de verlaagde Geerdinkhofweg op de ’s-Gravendijkdreef en het profiel van de Geerdinkhofweg is verder uitgewerkt in het SpvE Grunder/Grubbehoeve (vaststelling door de stadsdeelraad 23 september 2003) en vervolgens in het Stedenbouwkundig Plan/Maaiveldontwerp Grunder (vastgesteld door het DB d.d. 7 december 2004). (..) Het profiel van de verlaagde Geerdinkhofweg met zoals het was 2x 1 rijstrook, maar zonder middenberm, is zowel in het SpvE Grunder/Grubbehoeve als het SP/maaiveldontwerp Grunder echter niet expliciet beschreven. Het is wel op tekening geïllustreerd. Het was duidelijker geweest als de keuze voor een verlaagde Geerdinkhofweg zonder middenberm expliciet in bijvoorbeeld het SP/maaiveld Grunder zou zijn beschreven. (..) In aansluiting op hetgeen in de raadscommissie ROVB d.d. 8 december 2005 ten aanzien van het profiel Geerdinkhofweg is besproken, is er voor ons geen reden om in dit stadium wijzigingen in het gekozen profiel aan te brengen en daarmee afstand te nemen van het gehanteerd Duurzaam Veilig Beleid. De reeds in uitvoering genomen werkzaamheden zullen daarom volgens plan worden afgerond. (..)”
2. Eisers vorderen, kort gezegd, het stadsdeel te gelasten de werkzaamheden aan de Geerdinkhofweg op zodanige wijze te (doen) uitvoeren dat daarmee het oude profiel op maaiveldniveau terugkeert – inclusief het kunstwerk in de middenberm – althans het stadsdeel te gelasten om de werkzaamheden voor zover deze betrekking hebben op het weggedeelte waar zich de middenberm bevond en voor zover deze werkzaamheden feitelijk verhinderen dat de middenberm op dit weggedeelte wordt teruggebracht, te staken.
3. Eisers stellen hiertoe dat zij meenden dat de feitelijke werkzaamheden aan de Geerdinkhofweg enkel zouden dienen om de aansluiting met de ’s-Gravendijkdreef op maaiveldniveau mogelijk te maken. Dat wil zeggen dat eisers ervan uitgingen dat het profiel van de ‘oude’ Geerdinkhofweg (welk profiel bestond uit: rijbaan-middenberm-rijbaan) op maaiveldniveau zou terugkeren en dat ook het in de middenberm van de Geerdinkhofweg aanwezige kunstwerk weer op maaiveldniveau zou worden teruggeplaatst. Eisers stellen dat het stadsdeel onrechtmatig jegens hen handelt door, in strijd met het raadsbesluit van 12 juni 2001 en de daaraan te ontlenen gerechtvaardigde verwachtingen en zonder nadere afweging van belangen, te volharden in het aanleggen van de Geerdinkhofweg zonder middenberm en (dus) zonder herplaatsing van het tot voor kort in die middenberm aanwezige kunstwerk. De Geerdinkhofweg was mede dankzij de middenberm een groene oprijlaan naar de woningen in Geerdinkhof. Er is eisers veel aan gelegen om dat groene karakter zoveel mogelijk te waarborgen, resp. weer te verkrijgen. Zij hebben zich daarom hard gemaakt voor het behoud van de middenberm die in grote mate bijdraagt aan het groene karakter. De verwijzing in de brief van 25 oktober 2005 naar het Stedenbouwkundig Plan kan niet leiden tot de conclusie dat nadere besluitvorming met betrekking tot het profiel van de Geerdinkhofweg heeft plaatsgevonden. Niet in dit SP, noch in enige andere tekst van na het raadsbesluit van juni 2001, wordt gerept over de Geerdinkhofweg. Een getekend profiel van de Geerdinkhofweg ontbreekt. Tekst noch tekeningen kunnen dienen als verklaring voor de huidige inrichting van de Geerdinkhofweg. De richtlijnen van Duurzaam Veilig hebben geen verplichtend karakter. Er is geen enkel algemeen verbindend voorschrift aanwijsbaar dat noopt tot het profiel zoals het stadsdeel dat wil aanleggen. Het stadsdeel wil consequent vasthouden aan de richtlijnen, maar de ontsluitingsweg voor de wijk Kelbergen heeft wel een middenberm. De verkeersveiligheid is in alle jaren van het bestaan van de weg met het oude profiel nooit een probleem geweest. Niet kan worden volgehouden dat het verkeersveiligheidsbelang vordert dat de weg zonder middenberm wordt aangelegd.
4. Het stadsdeel is van mening dat het zich bij de uitvoering van de werkzaamheden houdt aan de uitgangspunten van het Plan van Aanpak van 12 juni 2001 en het besluit tot vaststelling daarvan. Het van belang zijnde onderdeel houdt immers in dat het kunstwerk wordt herplaatst en dat de verlaagde Geerdinkhofweg uitgewerkt zal worden binnen de hiërarchie van wegen en vooral ook uitdrukking zal moeten geven aan het karakter van Geerdinkhof. Aan het karakter van Geerdinkhof wordt recht gedaan. Het is een “groene” woonwijk. In de nieuw aan te leggen groenstrook tussen het fietspand en de weg kunnen, in overleg met de bewoners, bomen worden teruggeplant zodat opnieuw een groen karakter ontstaat. Verder komt het kunstwerk terug. Met de herinrichting van de Geerdinkhofweg als 30 km-gebied wordt recht gedaan aan het verblijfskarakter van het gebied. Het Plan van Aanpak is niet een verzameling toezeggingen aan omwonenden. Het bevat de hoofdlijnen van de beoogde herinrichting en is door de stadsdeelraad vastgesteld om politieke goedkeuring voor die hoofdlijnen te verkrijgen. In latere uitwerkingen zijn de plannen voor Grubbehoeve-Grunder verder uitgewerkt. Op de daarbij behorende tekeningen is de Geerdinkhofweg steeds zonder middenberm ingetekend. De grond voor het niet terugkeren van de middenberm is de verkeersveiligheid. De verlaagde Geerdinkhofweg wordt heringericht conform de beleidsnota Verkeersveiligheid Amsterdam Zuidoost en de daarin opgenomen wegcategorisering. Daar heeft het Stadsdeel zich aan te houden. Deze beleidsnota is weer gebaseerd op het landelijke Duurzaam Veilig verkeers- en vervoerssysteem, ontwikkeld door het Ministerie van Verkeer & Waterstaat. In een Duurzaam Veilig verkeers- en vervoerssysteem is een herkenbaar en uniform wegbeeld met voorspelbare verkeersfuncties een belangrijke pijler. Dat zorgt voor minder onveilige verkeerssituaties. In 30 km-gebieden worden fysieke infrastructurele maatregelen getroffen om de snelheid van het verkeer als vanzelf omlaag te brengen. Een van die maatregelen is het zo klein mogelijk maken van het kruisingsvlak en van de rijbaan. Dit heeft namelijk tot gevolg dat verkeersdeelnemers maximaal rekening houden met elkaar, en daardoor gaat de snelheid omlaag. Een middenberm is met dit uitgangspunt in strijd, want deze nodigt uit tot harder rijden. Dat is de reden dat in 30 km-gebieden (na herinrichting) middenbermen ontbreken. In het stadsdeel Zuidoost is inmiddels een groot aantal erftoegangswegen, vergelijkbaar met de Geerdinkhofweg, volgens dit principe – dus zonder middenberm – heringericht. Ook de ingang van Kelbergen heeft geen middenberm, alleen een vluchtheuvel. Dat laatste is vanwege de verkeerslichten daar. Dit is dus het herkenbare, uniforme wegbeeld van dit soort wegen. Uit het oogpunt van verkeersveiligheid is het daarom van eminent belang om ook de Geerdinkhofweg zonder middenberm her in te richten, aldus het stadsdeel.
Beoordeling van het geschil:
5. Nu het stadsdeel ter zitting heeft toegezegd dat het kunstwerk als herkenningspunt zal worden teruggeplaatst – één deel in de middenberm van de ’s-Gravendijkdreef en het andere in de berm tussen de rijweg en het fietspad van de Geerdinkhofweg –, behoeft dit deel van de vordering verder geen behandeling.
6. Eisers hebben betoogd dat het stadsdeel onrechtmatig jegens hen handelt door de Geerdinkhofweg thans her in te richten zonder middenberm, gelet op de verkeersveiligheid en de aantasting van het groene karakter van de wijk. Daarnaast is volgens eisers de betrouwbaarheid van het stadsdeel in het geding, nu het zijn toezeggingen uit 2001, te weten terugkeer oude profiel Geerdinkhofweg, niet is nagekomen.
7. Uitgangspunt in deze procedure is dat aan de voorzieningenrechter slechts een marginale toetsingsbevoegdheid van het uitvoeringsbesluit van het stadsdeel toekomt. De vraag die de voorzieningenrechter heeft te beantwoorden is of het stadsdeel in redelijkheid tot zijn besluit kon komen om de verlaagde Geerdinkhofweg her in te richten op een wijze als het thans voornemens is, zonder middenberm. Hierbij dient van objectieve criteria te worden uitgegaan.
8. Duidelijk is dat eisers, de bewoners van Geerdinkhof, een volstrekt ander idee hebben dan het stadsdeel over de verkeersveiligheid van de voorgenomen herinrichting van de Geerdinkhofweg. Vooropgesteld moet worden dat het stadsdeel verantwoordelijk is voor de verkeersveiligheid. Door zijn beleid op dit punt te baseren op de beleidsnota verkeersveiligheid Amsterdam Zuidoost heeft het die taak naar behoren vorm gegeven. Derhalve mag het stadsdeel bij de feitelijke uitvoering van de herinrichting van de Geerdinkhofweg terugvallen op deze beleidsnota. Tegenover deze beleidsnota hebben eisers geen rapporten of andere bewijsstukken overgelegd waaruit volgt dat door de voorgenomen herinrichting van de Geerdinkhofweg een noemenswaardig minder verkeersveilige situatie ontstaat. Derhalve kan voorshands niet worden gezegd dat het stadsdeel niet in redelijkheid tot zijn besluit heeft kunnen komen.
9. Het is zeer begrijpelijk dat de bewoners opkomen voor het behoud van het groene karakter van hun woonwijk. Het stadsdeel heeft echter aangevoerd dat ook in het nieuwe profiel het groene karakter van de Geerdinkhofweg wordt behouden, nu in plaats van de oude middenberm tussen de rijweg en het fietspad een ongeveer even brede groenstrook komt. Ter zitting is door [projectmanager Ganzenhoef], verklaard dat deze groenstrook wordt ingericht in overleg met de bewoners en dat daar ook bomen kunnen worden geplant. In het licht hiervan hebben eisers voorshands niet aannemelijk gemaakt dat de gewijzigde herinrichting van de Geerdinkhofweg afbreuk doet aan het groene karakter van de wijk Geerdinkhof.
10. Eisers baseren hun vordering grotendeels op de mededeling in het onder 1.b opgenomen besluit dat de huidige Geerdinkhofweg gelijk van profiel blijft (p. 8). Deze mededeling kan echter niet worden gezien als een onherroepelijke toezegging. Bovendien staat op pagina 16 van dit stuk dat in de fase van het SpvE een verlaagde Geerdinkhofweg zal worden uitgewerkt die past binnen de nieuwe hiërarchie van wegen. Bij de uitvoering kon het stadsdeel hier invulling aan geven aan de hand van de beleidsnota verkeersveiligheid Amsterdam Zuidoost, hetgeen heeft geleid tot een andere inrichting. Het was beter geweest als deze wijze van uitvoering in een vroeg stadium was besproken met eisers, die vanaf het eerste begin van de herinrichtingsplannen een grote betrokkenheid hebben getoond, en zich thans ernstig gepasseerd voelen. Een en ander maakt echter niet dat het stadsdeel onrechtmatig jegens hen heeft gehandeld.
11. De conclusie moet derhalve zijn dat het stadsdeel bij afweging van de betrokken belangen in redelijkheid heeft kunnen besluiten om de verlaagde Geerdinkhofweg her in te richten zonder middenberm. De vordering wordt dan ook afgewezen.
12. Eisers worden als de in het ongelijk gestelde partij veroordeeld in de kosten van dit geding.
BESLISSING IN KORT GEDING
De voorzieningenrechter:
1. Weigert de gevraagde voorziening.
2. Veroordeelt eisers in de kosten van dit geding, tot heden aan de zijde van het stadsdeel begroot op:
- € 244,= aan vastrecht en
- € 816,= aan salaris procureur.
3. Verklaart deze kostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad.
Gewezen door de vice-president mr. A.J. Beukenhorst, voorzieningenrechter in kort geding in de rechtbank te Amsterdam, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van donderdag 9 februari 2006, in tegenwoordigheid van de griffier.
Coll.: