Uitspraak
vonnis
RECHTBANK AMSTERDAM
Sector civiel recht, voorzieningenrechter
Vonnis in kort geding van 19 april 2007
in het kort geding met nummers: 364820 / KG ZA 07-429 AB/PvV van
1. de commanditaire vennootschap
CLINIC FOR INJECTABLES C.V.,
gevestigd te 's-Gravenhage,
2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
BIO SKIN B.V.,
gevestigd te Wassenaar,
3. CORNELIA JACOBA BREUKHOVEN-WITTEMAN,
wonende te Wassenaar,
4. HANS BREUKHOVEN,
wonende te Wassenaar,
eisers bij dagvaarding van 16 maart 2007,
procureur mr. S.F. Kalff,
tegen
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
TELEGRAAF TIJDSCHRIFTEN GROEP B.V.,
gevestigd te Amsterdam,
2. EVERT SANTEGOEDS,
wonende te Amsterdam,
gedaagden,
procureur mr. M.A. de Kemp.
De procedure
Ter terechtzitting van 30 maart 2007 hebben eisers, verder gezamenlijk te noemen CFI c.s. en ieder afzonderlijk CFI, Bio Skin, Breukhoven-Witteman en Breukhoven, gesteld en gevorderd overeenkomstig de in fotokopie aan dit vonnis gehechte dagvaarding, met dien verstande dat zij hun eis hebben gewijzigd en vermeerderd als blijkt uit de eveneens aan dit vonnis gehechte akte. Gedaagden, verder te noemen de Telegraaf en Santegoeds, hebben verweer gevoerd met conclusie tot weigering van de gevraagde voorzieningen. Na verder debat hebben partijen verzocht vonnis te wijzen.
De feiten
CFI exploiteert de in Den Haag gevestigde schoonheidskliniek “Clinic for Injectables”. Bio Skin is beherend vennoot van CFI. Breukhoven-Witteman voert via beheersmaatschappijen de directie van de kliniek. Zij is gehuwd met Breukhoven.
De Telegraaf is de uitgever van het weekblad Privé. Santegoeds is hoofdredacteur van Privé. Santegoeds heeft daarnaast een vaste column genaamd “Shownieuws” in het radioprogramma “Evers staat op” op
Radio 538.
In editie nummer 8 van 28 februari 2007 heeft Privé een door Santegoeds geschreven artikel, met de kop ““Wanhoopsoffensief voor wat aandacht: “HANS BREUKHOVEN WIL CONNIE’S KLINIEK SLUITEN””, gepubliceerd. Santegoeds meldt daarin onder meer het volgende:
“HANS BREUKHOVEN zal de dag vervloeken waarop hij kennismaakte met alle voordelen van melkzuur. Grif betaalde hij tientallen miljoenen voor de wereldrechten, maar de introductie werd een dure flop. Aan het avontuur hing bovendien de Haagse kliniek van zijn vrouw CONNIE, die tot de dag van vandaag een financieel drama betekent. Hans wil ervan af. Connie niet...
(...)
Maar Connies kliniek in Den Haag is een ander verhaal. Het riante (...) centrum voor ‘spuiters en slikkers’ uit betere kringen blijkt een bodemloze put te zijn; lang niet het succesverhaal dat Connie zo graag en zo vaak (...) naar buiten brengt. ‘De kliniek en de producten die er te koop zijn, hebben Hans tot dusver een vermogen gekost’ weet een ingewijde.‘Schrik niet. Hij heeft tientallen miljoenen euro’s verloren met wat er daar in Den Haag aan de Koninginnegracht gebeurde.
(...)
‘De vernietigende kritiek en alle twijfels over wat zij wel niet allemaal over haar eigen producten beweert, zijn voor de kliniek een doodklap geweest’, stelt een ingewijde, ‘en voor Hans is de maat vol. Hij wil er vanaf. Voor Connie is dat een drama. Haar speeltje afpakken is al erg, maar haar verlies moeten toegeven is voor haar iets onverdraaglijks. Op een zeker moment was zij in gesprek met ROBERT SCHUMACHER, die het centrum zou overnemen zodat zij zich met opgeheven hoofd uit de voeten kon maken. Dat is toen mislukt en Connie heeft de besprekingen op tv keihard ontkend, zoals zij het gesteggel over de kliniek nu ook wel zal ontkennen. Maar ik zeg je dat binnenkort de stekker eruit gaat!’ Dat de kliniek zal worden gesloten nog voordat zij ooit tot Zakenvrouw van het Jaar is uitgeroepen, is voor Connie iets onverdraaglijks. Maar ze zal het onder ogen moeten zien. ‘De kliniek is, met soms drie bezoekers per dag, een flop. Een drama. Meer kan ik er niet van maken. Hans loopt erop leeg!’ Inmiddels is Connie aan een charmeoffensief begonnen, waarmee zij sympathie probeert terug te winnen. Deze week hielp zij kankerpatiënten gratis. De Privé-bron: ‘het is een actie waaraan weinig mensen hun vingers zouden durven branden (...) Criticasters zijn bang dat zij wanhopige, zieke mensen gebruikt om haar eigen handeltje weer eens onder de aandacht te brengen”
(...)
Wanneer zij niet ergens haar gezicht laat zien, komt er al helemaal niemand meer naar die kliniek’”
Op 28 februari 2007 heeft Santegoeds op Radio 538, tijdens de uitzending van het programma “Evers staat op”, - kort samengevat - gezegd dat Breukhoven de kliniek zou willen sluiten, dat de kliniek Breukhoven inmiddels 20 miljoen euro zou hebben gekost en dat het gratis helpen van kankerpatiënten een PR-stunt van Breukhoven-Witteman zou betreffen.
Bij brief van 6 maart 2007 heeft de voorzitster van de stichting Viva la Donna, een stichting die zich inzet voor vrouwen met kanker, aan de raadsman van CFI c.s. meegedeeld dat Viva la Donna de initiatiefneemster is geweest van de op 18 februari 2007 in de kliniek gehouden BeautyDay, dat zij Breukhoven-Witteman en haar team dankbaar zijn dat zij een groot aantal vrouwen een heerlijke dag heeft bezorgd, en dat een rectificatie waarbij Viva la Donna als initiatiefneemster van de BeautyDay zou worden genoemd op zijn plaats zou zijn.
Bij brief van 9 maart 2007 heeft drs. [betrokkene], werkzaam bij AviVos accountants, aan de raadsman van CFI c.s. meegedeeld dat CFI sinds de oprichting “enkel substantiële positieve resultaten” heeft behaald en dat de financiële positie van de vennootschap als gezond wordt beoordeeld.
Bij e-mail van 23 maart 2007 heeft Schumacher aan de raadsman van
CFI c.s. bevestigd dat er geen plannen zijn om de kliniek over te nemen.
Het geschil
CFI c.s. vordert - samengevat – na vermeerdering van eis Telegraaf c.s. te bevelen om:
- de verdere openbaarmaking van onjuiste en ongecontroleerde uitspraken en publicaties over de kliniek te staken,
- in het volgende nummer van Privé een rectificatie te plaatsen,
alsmede om Santegoeds in zijn column op Radio 538 een rectificatie te laten uitspreken,
een en ander op straffe van verbeurte van een dwangsom. Daarnaast vorderen CFI c.s. dat De Telegraaf en Santegoeds hoofdelijk worden veroordeeld om aan CFI, Bio Skin en Breukhoven-Witteman een bedrag van € 25.000,- en aan Breukhoven een bedrag van € 10.000,- als materiële en immateriële schadevergoeding te betalen, met veroordeling van De Telegraaf en Santegoeds in de kosten van dit geding.
CFI stellen daartoe dat het artikel in de Privé feitelijk onjuist is, dan wel louter suggestief en gebaseerd op anonieme bronnen, niet-onderbouwde aannames en grievende insinuaties. Bij CFI c.s. is geen navraag gedaan over de in het artikel vervatte schadelijke beweringen en suggesties. Volstrekt onduidelijk is wie als anonieme bron worden aangehaald. Het artikel heeft kennelijk geen ander doel dan het beschadigen van Breukhoven-Witteman en dus ook van Bio Skin en de kliniek. Daarnaast zijn de onjuiste beweringen over de mislukte investeringen en grote verliezen onnodig grievend voor Breukhoven en beschadigend voor zijn zakelijke reputatie als ondernemer. Als gevolg van het artikel in Privé lijden CFI c.s. aanzienlijke schade en zal in de toekomst nog meer schade worden geleden. Deze schade is zowel immaterieel als materieel en wordt nog eens vergroot doordat Santegoeds zijn onjuiste en schadelijke mededelingen herhaalt in andere media, waaronder zijn wekelijkse column op Radio 538. Klanten van de kliniek hebben naar aanleiding van het artikel in Privé afgebeld. Daarnaast ontvangt de kliniek telefoontjes van verontruste klanten en derden met de vraag of de kliniek gaat sluiten. De schade is des te groter nu Privé relatief veel wordt gelezen door de overwegend vrouwelijke cliëntèle van de kliniek. Voor deze schade zijn De Telegraaf en Santegoeds aansprakelijk.
De Telegraaf en Santegoeds hebben als verweer aangevoerd dat de publicatie grotendeels is gebaseerd op informatie die Santegoeds heeft gekregen van een bron aan wie hij anonimiteit heeft gegarandeerd. Santegoeds heeft verschillende malen met deze bron over veel aspecten van het leven van Breukhoven en Breukhoven-Witteman gesproken. Volgens deze bron is de echtelijke relatie tussen Breukhoven en Witteman ernstig bekoeld en zou de kliniek er niet florissant voor staan. Dit zou voor Breukhoven de reden zijn om de kliniek te willen sluiten. Breukhoven zou dat aan de bron van Santegoeds hebben gemeld. Omdat De Telegraaf en Santegoeds de identiteit van de bron niet kunnen onthullen, kunnen zij ook geen nadere feiten stellen die de betrouwbaarheid van de bron staven. Ook kunnen zij geen gedetailleerde schriftelijke verklaring in het geding brengen ter staving van het artikel. Hoewel De Telegraaf en Santegoeds achter het artikel staan zitten zij daarmee in bewijsnood. Zij zijn daarom in beginsel bereid om het artikel te rectificeren, maar niet op basis van de door CFI c.s. gevorderde tekst. Die tekst is te ruim en komt neer op een verkapte verklaring voor recht, die niet verkregen kan worden in kort geding. Daarnaast zou het door CFI c.s. voor de toekomst gevorderde publicatieverbod in strijd zijn met de Grondwet. Over de gevorderde schadevergoeding hebben De Telegraaf en Santegoeds aangevoerd dat Bio Skin niet in het artikel wordt genoemd en dus ook geen schade kan hebben geleden. Ook wordt betwist dat Breukhoven door het artikel immateriële schade zou hebben geleden. Daarnaast is het gevorderde bedrag disproportioneel hoog en op geen enkele wijze onderbouwd. De Telegraaf en Santegoeds zijn bereid, overigens zonder erkenning van enige aansprakelijkheid, een bedrag van € 10.000,- als schadevergoeding en een bedrag van € 3.000,- als bijdrage in de proceskosten aan CFI c.s. te voldoen.
De beoordeling
Allereerst komt de vraag aan de orde of CFI c.s., na het door De Telegraaf en Santegoeds vooraf gedane en ter zitting herhaalde vergaande schikkingsaanbod, nog een (spoedeisend) belang hebben bij de vorderingen.
Dat is het geval, nu dat aanbod werd gedaan tegen finale kwijting en op meerdere punten afwijkt van het gevorderde. Het kort geding is dan ook niet nodeloos aangespannen.
De gevorderde rectificatie vormt een beperking van het grondrecht op de vrijheid van meningsuiting. Zo’n beperking is mogelijk, mits die bij wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is, bijvoorbeeld in het belang van de bescherming van de goede naam of de rechten van anderen. Wil sprake zijn van een beperking die bij de wet is voorzien dan zullen de uitingen onrechtmatig jegens CFI c.s. moeten zijn. Voor het antwoord op de vraag of dat het geval is moet een afweging worden gemaakt tussen het recht op vrije meningsuiting van De Telegraaf en Santegoeds en het recht van CFI c.s. om te worden gevrijwaard van lichtvaardige verdachtmakingen, met alle schadelijke gevolgen van dien. Welke van deze belangen de doorslag moet geven, hangt af van de in onderling verband te beschouwen omstandigheden.
Bij de belangenafweging gaat het onder meer om de aard van de gepubliceerde beschuldigingen, de ernst van de te verwachten gevolgen en om de mate waarin die mededelingen op het moment van de publicatie steun vonden in het toen beschikbare feitenmateriaal. De publicerende partij moet de juistheid van de publicatie aannemelijk maken, desnoods achteraf.
De in het artikel en de radiocolumn gedane mededelingen, die erop neerkomen dat de kliniek van Breukhoven-Witteman een geweldige (financiële) flop is, die Breukhoven miljoenen euro’s heeft gekost en binnenkort door hem zal worden gesloten, zijn zonder meer schadelijk voor (de goede naam van) de kliniek, Breukhoven-Witteman als directie van de kliniek en Breukhoven als ondernemer.
Zij hebben voldoende aannemelijk gemaakt dat de publicaties tot grote onrust onder de klanten hebben geleid en dat Breukhoven op het artikel is aangesproken door zakenrelaties.
De mededeling dat het bij het gratis helpen van kankerpatiënten in de kliniek om een PR-stunt zou gaan is beschadigend en grievend jegens Breukhoven-Witteman.
CFI c.s. hebben de juistheid van de beweringen in het artikel en de radiocolumn, onder overlegging van verklaringen van derden, gemotiveerd bestreden.
De Telegraaf en Santegoeds kunnen daartegenover slechts één anonieme bron stellen waarvan zij de identiteit niet willen onthullen. Dat laatste is in beginsel hun goed recht, maar dat betekent dat zij hun beweringen op geen enkele manier kunnen waarmaken. In dit geding moet er dan ook van worden uitgegaan dat die beweringen onjuist zijn.
Door in het artikel in Privé en de radiocolumn dergelijke schadelijke en onjuiste mededelingen te doen handelen De Telegraaf en Santegoeds onrechtmatig jegens CFI c.s.
Santegoeds heeft nog aangevoerd dat een columnist in het algemeen een grotere vrijheid heeft, maar die vormt geen vrijbrief voor het doen van onjuiste en schadelijke uitlatingen als hier gedaan. Van welbewuste en voor het publiek duidelijke overdrijving is in de radiocolumn geen sprake.
Dit betekent dat een rectificatie in Privé zoals hierna vermeld op zijn plaats is. Plaats en opmaak zullen grotendeels worden toegewezen als gevorderd, nu De Telegraaf en Santegoeds zich daartegen niet hebben verzet.
De gevorderde rectificatie door Santegoeds in zijn column op Radio 538 wordt afgewezen, aangezien daarvoor de medewerking nodig is van Radio 538, die geen partij is in dit geding, en Santegoeds geen invloed heeft op eventuele opmerkingen die door andere bij het radioprogramma betrokken personen voor of na een eventuele rectificatie zouden kunnen worden gemaakt. In een dergelijke situatie zouden doel en nut van een rectificatie verloren gaan.
Voor een veroordeling van De Telegraaf en Santegoeds zich te onthouden van iedere verdere publicatie over dit onderwerp op straffe van een dwangsom is geen plaats, aangezien een dergelijk – in wezen preventief – publicatieverbod in de gegeven omstandigheden te zeer ingrijpt in hun uitingsvrijheid. Ook deze vordering wordt derhalve afgewezen.
Voor de gevorderde schadevergoeding geldt dat een geldvordering in kort geding alleen toewijsbaar is, indien voldoende aannemelijk is dat de vordering in een eventuele bodemprocedure zal worden toegewezen en van de eiser niet gevergd kan worden dat hij de afloop van de bodemprocedure afwacht.
CFI c.s. maken geen onderscheid tussen materiële en immateriële schade; zij vorderen totaalbedragen. Aannemelijk is dat de schade door de negatieve berichtgeving over de kliniek voornamelijk materieel zal zijn. Er is nader onderzoek naar de feiten nodig om vast te stellen hoe groot die schade precies is. Een kort geding leent zich daarvoor niet. CFI c.s. zullen voor deze schade de afloop van een bodemprocedure moeten afwachten. Zij hebben hun spoedeisend belang bij een voorschot daarop niet aannemelijk gemaakt.
Aannemelijk is dat Breukhoven-Witteman, met name door de suggestie van Santegoeds dat zij ten behoeve van de kliniek kankerpatiënten als PR-stunt gebruikt zou hebben en het door haar moeten beantwoorden van vragen daarover en over de dreigende sluiting van de kliniek, in haar eer en goede naam en anderszins in haar persoon is aangetast en dat haar in verband daarmee in een bodemprocedure een bedrag aan immateriële schadevergoeding zal worden toegekend. Zij heeft er belang bij dat deze aantasting op korte termijn wordt goedgemaakt door een voorschot op deze schadevergoeding. Een bedrag van € 4.000,00 komt, alle omstandigheden in aanmerking genomen waaronder het feit dat reeds een rectificatie is bevolen, redelijk voor.
Eveneens is aannemelijk dat het in zakelijke kringen moeten beantwoorden van vragen over de door Santegoeds vermelde miljoenenverliezen aan de kliniek voor Breukhoven ongemak en ongerief tot gevolg heeft gehad en dat hem in verband daarmee in een bodemprocedure een bedrag aan immateriële schade zal worden toegekend. Als voorschot daarop komt een bedrag van € 2.000,00 redelijk voor. Ook hij heeft er belang bij deze genoegdoening op korte termijn te ontvangen.
De Telegraaf en Santegoeds zullen als de grotendeels in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van CFI c.s. worden begroot op:
- dagvaarding € 70,85
- vast recht 770,00
- salaris procureur 816,00
Totaal € 1.656,85
De beslissing
De voorzieningenrechter
beveelt De Telegraaf en Santegoeds om in het eerstvolgende, na betekening van dit vonnis te verschijnen nummer van Privé, op pagina 2 rechts onderaan in een kader van 15 x 15 cm een rectificatie te (doen) plaatsen, in zwarte letters en op een witte achtergrond, met de volgende inhoud:
kop met lettergrootte van 1,5 cm vet: “RECTIFICATIE”
met daaronder de koptekst in vette letters met lettergrootte van 8 mm:
“MEDEDELING OVER CONNY BREUKHOVEN EN DE CLINIC FOR INJECTABLES”
en daaronder de tekst in een lettergrootte van 5 mm:
“In Privé nummer 8 van 28 februari 2007 is onder de kop “Wanhoopsoffensief voor wat aandacht: HANS BREUKHOVEN WIL CONNIE’S KLINIEK SLUITEN” een artikel geplaatst over de schoonheidskliniek Clinic for Injectables en over Hans en Connie Breukhoven. In dat artikel wordt gemeld dat de schoonheidskliniek binnenkort wegens slechte bedrijfsresultaten zal sluiten en dat ondernemer Hans Breukhoven miljoenen zou hebben verloren door de kliniek. Verder wordt in dat artikel de suggestie gewekt dat Connie Breukhoven kankerpatiënten gebruikt om de bedrijfsresultaten van de schoonheidskliniek te verbeteren. De voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam heeft geoordeeld dat wij deze uitlatingen op geen enkele manier hebben kunnen waarmaken en dat Privé daarom met de publicatie van dit artikel onrechtmatig jegens hen heeft gehandeld.
Hoofdredacteur van Privé”,
bepaalt dat De Telegraaf en Santegoeds een dwangsom verbeuren van € 5.000,00 voor elke editie vanaf het verschijnen van bedoeld nummer dat zij in gebreke blijven aan de veroordeling onder 5.1. te voldoen, tot een maximum van € 100.000,00,
veroordeelt De Telegraaf en Santegoeds hoofdelijk om aan Breukhoven-Witteman een bedrag van € 4.000,00 (vierduizend euro) te betalen,
veroordeelt De Telegraaf en Santegoeds hoofdelijk om aan Breukhoven een bedrag van € 2.000,00 (tweeduizend euro) te betalen,
veroordeelt De Telegraaf en Santegoeds in de proceskosten, aan de zijde van CFI c.s. tot op heden begroot op € 1.656,85,
verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad,
wijst het meer of anders gevorderde af.
Dit vonnis is gewezen door mr. A.J. Beukenhorst, voorzieningenrechter, bijgestaan door mr. P.J. van Vliet, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 19 april 2007.?