Uitspraak
RECHTBANK Amsterdam
Civiel recht
Zaaknummer: C/13/762123 / HA ZA 25-24
Vonnis van 10 december 2025
in de zaak van
de stichting
STICHTING DWAELSTER,
gevestigd in Bergen,
eiseres,
hierna te noemen: Stichting Dwaelster,
advocaat: mr. G.C. Berkhout,
tegen
de rechtspersoon naar buitenlands recht
SAXO BANK A/S,
gevestigd in Kopenhagen (Denemarken),
gedaagde,
hierna te noemen: Saxo Bank,
advocaat: mr. J.W. Achterberg.
1.Samenvatting
1.1.
Stichting Dwaelster functioneert samen met twee andere stichtingen, Stichting Jaettu en Stichting Paya, als bewaarder van het vermogen van de [familie] . De stichtingen houden bij Saxo Bank ieder een beleggingsrekening aan en willen de effectenportefeuille op enig moment samenvoegen op de beleggingsrekening van Stichting Dwaelster. Op 15 mei 2023 neemt Bluemetric, de adviseur van de stichtingen, hierover contact op met Saxo Bank. Het initiële verzoek van Bluemetric komt erop neer dat de effecten van Stichting Jaettu en Stichting Paya intern worden overgeboekt naar de beleggingsrekening van Stichting Dwaelster. Saxo Bank is niet bereid om deze interne overboekingen te faciliteren en biedt als alternatief aan dat de effecten op de rekeningen van Stichting Jaettu en Stichting Paya eerst worden geliquideerd waarna de verkoopopbrengsten via de tegenrekeningen van de stichtingen worden overgeboekt naar de beleggingsrekening van Stichting Dwaelster, die deze daarna weer investeert in effecten. De stichtingen kiezen ervoor om dit plan uit te voeren. Bij de uitvoering ontstaat echter een aantal problemen dat tot flinke vertraging leidt. Volgens Stichting Dwaelster is dit te wijten aan Saxo Bank en is zij daardoor € 4.103.958,79 aan koerswinst misgelopen. Stichting Dwaelster vordert dit bedrag in deze procedure als schadevergoeding van Saxo Bank.
1.2.
De vordering van Stichting Dwaelster wordt afgewezen. Deze strandt op het exoneratiebeding in de voorwaarden van Saxo Bank. De door Stichting Dwaelster aangevoerde bezwaren tegen toepassing van dit exoneratiebeding worden niet gevolgd.
2. De procedure
2.1.
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding van 29 november 2024 met producties;
- de conclusie van antwoord met producties;
- het tussenvonnis van 16 april 2025 waarin een mondelinge behandeling is bepaald;
- het proces-verbaal van de mondelinge behandeling van 30 september 2025 met de daarin genoemde stukken.
3.De feiten
3.1.
Stichting Dwaelster is een stichting met de functie van bewaarder van het vermogen van leden van de [familie] . Stichting Jaettu en Stichting Paya hebben dezelfde functie. Stichting Dwaelster, Stichting Jaettu en Stichting Paya (hierna samen: de stichtingen) – en indirect de betreffende leden van de [familie] – worden geadviseerd door Bluemetric B.V., een adviseur met expertise op het gebied van vermogensbeheer (hierna: Bluemetric).
3.2.
Saxo Bank is een beleggingsbank. Zij is rechtsopvolgster van BinckBank. Het bedrijfsmodel van Saxo Bank is erop gericht om klanten geautomatiseerde toegang te bieden tot een breed scala aan financiële instrumenten. Saxo Bank verleent haar diensten als execution only broker. Dat wil zeggen dat zij orders van klanten uitvoert zonder aan deze klanten beleggingsadvies te geven.
3.3.
Op 15 mei 2023 hielden de stichtingen ieder een eigen beleggingsrekening aan bij Saxo Bank. Stichting Dwaelster had een vaste tegenrekening bij JP Morgan. Stichting Jaettu en Stichting Paya hadden ieder een eigen vaste tegenrekening bij Rabobank. De effectenportefeuilles van de stichtingen bestonden uit twee soorten effecten: ETF’s (Exchange Traded Funds, ‘mandjes met effecten’) uitgegeven door iShares (hierna: de iShares-effecten) en participaties in een aantal Robeco-fondsen (hierna: de Robeco-effecten).
3.4.
Op 15 mei 2023 heeft Bluemetric via het online portal van Saxo Bank gevraagd of het mogelijk is om de iShares-effecten van Stichting Jaettu en Stichting Paya over te boeken naar de beleggingsrekening van Stichting Dwaelster.
3.5.
Op 16 mei 2023 heeft een medewerker van Saxo Bank ( [medewerker 1 van Saxo Bank] ) hierop als volgt gereageerd:
“Due to increasing and stricter requirements from regulators, Saxo is currently reconsidering transfers of portfolios from corporate to other corporate accounts and from corporate to private accounts and v.v. At the moment It is unknown how long the decision-making process will take.
An alternative could be to sell the assets from the old account and buy them back on the new
account, but that decision of course is entirely yours.
For more information you can contact your relationship manager”
3.6.
Op 22 mei 2023 heeft Bluemetric telefonisch aan een accountmanager van Saxo Bank ( [medewerker 2 van Saxo Bank] ) gevraagd of het mogelijk is om de opbrengsten na verkoop van de effecten van Stichting Jaettu en Stichting Paya over te boeken naar de beleggingsrekening van Stichting Dwaelster bij Saxo Bank. [medewerker 2 van Saxo Bank] heeft Bluemetric de volgende dag per e-mail als volgt bericht:
“Na overleg met de transfer dienst hebben ze me doorverwezen naar legal om een uitzondering te krijgen hiervoor. Ik heb hen dan gecontacteerd, en krijg helaas een negatief
advies om deze transfer te laten doorgaan. Omdat dit tegen het beleid in gaat, hebben we
steeds eerste akkoord van legal nodig en voor deze transfer krijgen we deze niet.”
3.7.
Op 25 mei 2023 heeft Bluemetric aan Saxo Bank opdracht gegeven tot verkoop van:
- i) de iShares-effecten van Stichting Jaettu en Stichting Paya tegen een verkoopopbrengst van ongeveer € 70 miljoen (hierna: de eerste € 70 miljoen);
- ii) de Robeco-effecten van Stichting Jaettu en Stichting Paya tegen een verkoopopbrengst van ongeveer € 50 miljoen (hierna: de tweede € 50 miljoen); en
- iii) de Robeco-effecten van Stichting Dwaelster tegen een verkoopopbrengst van ongeveer € 28 miljoen (hierna: de derde € 28 miljoen).
3.8.
De eerste € 70 miljoen en de tweede € 50 miljoen werden op respectievelijk 26 en 30 mei 2023 bijgeschreven op de rekeningen van Stichting Jaettu en Stichting Paya bij Saxo Bank. De derde € 28 miljoen werd op 30 mei 2023 bijgeschreven op de rekening van Stichting Dwaelster bij Saxo Bank.
3.9.
Bluemetric heeft op 26 mei 2023 aan Saxo Bank opdracht gegeven tot overboeking van de eerste € 70 miljoen naar de tegenrekeningen van Stichting Jaettu en Stichting Paya bij Rabobank. Deze bedragen werden dezelfde dag bijgeschreven, waarna Bluemetric Saxo Bank ook opdracht heeft gegeven tot overboeking van de eerste € 70 miljoen naar de tegenrekening van Stichting Dwaelster bij JP Morgan. Dat bedrag stond op 30 mei 2023 op de rekening bij JP Morgan.
3.10.
Bluemetric heeft op 26 mei 2023, dus al voordat het bedrag op de rekening stond, aan JP Morgan opdracht gegeven tot overboeking van de eerste € 70 miljoen naar de rekening van Stichting Dwaelster bij Saxo Bank. Stichting Dwaelster heeft voor deze overboeking een door Saxo Bank in haar online portal geplaatste (standaard) betaalinstructie gebruikt.
3.11.
Bluemetric heeft op 30 mei 2023 aan Saxo Bank opdracht gegeven tot overboeking van de tweede € 50 miljoen naar de tegenrekeningen van Stichting Jaettu en Stichting Paya bij Rabobank. Deze betalingen werden dezelfde dag bijgeschreven, waarna Bluemetric aan Saxo Bank opdracht heeft gegeven tot overboeking van de tweede € 50 miljoen naar de tegenrekening van Stichting Dwaelster bij JP Morgan, welk bedrag op 31 mei 2023 werd bijgeschreven.
3.12.
Op 31 mei en 1 juni 2023 hebben Bluemetric en (verschillende medewerkers van) Saxo Bank via het online portal van Saxo Bank, telefonisch en per e-mail, contact gehad over de overboeking van de eerste € 70 miljoen. Op 1 juni 2023, om 09:00 uur, heeft een medewerker van Saxo Bank ( [medewerker 3 van Saxo Bank 1] , afdeling Payment Sevices) Bluemetric via het online portal van Saxo Bank het volgende bericht:
“We have not received the funds yet.
It will be credited once received”.
3.13.
Bluemetric heeft die dag om 13:34 uur via het online portal van Saxo Bank aan een andere medewerker ( [medewerker 4 van Saxo Bank] ) het volgende bericht gestuurd:
“zoals eerder aangegeven, heeft de bank die de betaling heeft gestuurd een bevestiging naar ons gestuurd dat het bedrag bij jullie zichtbaar zou moeten zijn”.
3.14.
Op 2 juni 2023 heeft tussen Bluemetric en een andere medewerker van Saxo Bank ( [medewerker 5 van Saxo Bank] , relatiemanager) telefonisch contact plaatsgevonden, waarbij [medewerker 5 van Saxo Bank] namens Saxo Bank heeft toegezegd dat snel een update zou volgen. Bluemetric heeft later die dag van JP Morgan begrepen dat Saxo Bank de eerste € 70 miljoen had teruggestort.
3.15.
Op 2 juni 2023 heeft Stichting Dwaelster de derde € 28 miljoen aangewend om iShares-effecten aan te kopen.
3.16.
Op 5 juni 2023 heeft Bluemetric vier medewerkers van Saxo Bank ( [medewerker 5 van Saxo Bank] , [medewerker 6 van Saxo Bank] , [medewerker 2 van Saxo Bank] en [medewerker 4 van Saxo Bank] ) per e-mail als volgt bericht:
“Kunnen jullie ons zo snel mogelijk informeren over de reden dat de betaling niet geaccepteerd is aan jullie kant? Weet graag dat dit verzoek enorm dringend is en dat wij de oorzaak hiervan zo snel mogelijk moeten achterhalen. De betaling moet namelijk opnieuw worden uitgevoerd en deze keer moeten wij er volledig zeker van kunnen zijn dat de betaling niet opnieuw misgaat.”
3.17.
Later die dag heeft Bluemetric deze medewerkers van Saxo Bank per e-mail ook het volgende verzocht:
“in navolging op onderstaande: kunnen jullie snel mogelijk de volledige wire
instructies/details met ons delen voor euro betalingen?”
3.18.
In de vroege ochtend van 6 juni 2023 heeft Bluemetric naar twee mensen van Saxo Bank ( [medewerker 7 van Saxo Bank] , CEO van Saxo Bank Nederland, en [medewerker 8 van Saxo Bank] ) een e-mail verstuurd met als onderwerp
“URGENT | Beste (…), we zijn oud collega’s bij [naam 1] en momenteel klant bij SAXO (ca. EUR 150 mio EUR) maar niemand kan ons helpen”.
“URGENT | Beste (…), we zijn oud collega’s bij [naam 1] en momenteel klant bij SAXO (ca. EUR 150 mio EUR) maar niemand kan ons helpen”.
3.19.
[medewerker 5 van Saxo Bank] van Saxo Bank heeft Bluemetric die ochtend, om 10:15 uur, per e-mail als volgt geadviseerd over twee manieren waarop het bedrag naar Saxo Bank kon worden overgeboekt:
“Hierbij de instructies:
1. Via SWIFT ChanneI
Beneficiary Bank BIC — [BIC-nummer 1]
Beneficiary IBAN — [IBAN-nummer 1]
Beneficiary Name — SAXO BANK AS
Remittance info — Client ID and their Name which they hold on SAXO Side (this
info is very important)
2. Or they can also make use ofSEPAPayment Channel to send over the funds. They need to send the funds directly to their IBAN and BIC [BIC-nummer 2] ”.
3.20.
Bluemetric heeft de eerdergenoemde vier medewerkers van Saxo Bank ( [medewerker 5 van Saxo Bank] , [medewerker 6 van Saxo Bank] , [medewerker 2 van Saxo Bank] en [medewerker 4 van Saxo Bank] ) per e-mail van 6 juni 2023, om 14:33 uur, als volgt bericht:
“Zoals besproken met(…)
: zouden jullie kunnen bevestigen dat onderstaande instructie juist is om een overboeking van ~ € 49 miljoen te voltooien via het SWIFT kanaal:
: zouden jullie kunnen bevestigen dat onderstaande instructie juist is om een overboeking van ~ € 49 miljoen te voltooien via het SWIFT kanaal:
Beneficiary Bank BIC – [BIC-nummer 1]
Beneficiary IBAN – [IBAN-nummer 1]
Beneficiary Name – SAXO BANK AS
Remittance info – [ID-nummer] , Stichting Dwaelster”.
3.21.
[medewerker 6 van Saxo Bank] van Saxo Bank heeft de juistheid van deze betaalinstructie diezelfde middag per e-mail bevestigd.
3.22.
Op 7 juni 2023, om 14:43 uur, heeft Bluemetric per e-mail het volgende naar een andere medewerker van Saxo Bank ( [medewerker 9 van Saxo Bank] , accountmanager) gestuurd:
“Could you please confirm that Binckbank N.V. is the beneficiary bank that is connected to SWIFT code [BIC-nummer 2] ?”
3.23.
Op 7 juni 2023, om 16:30 uur, heeft Bluemetric – na een telefonisch overleg eerder die dag – per e-mail naar de eerdergenoemde vier medewerkers van Saxo Bank ( [medewerker 5 van Saxo Bank] , [medewerker 6 van Saxo Bank] , [medewerker 2 van Saxo Bank] en [medewerker 4 van Saxo Bank] ) het volgende bericht gestuurd:
“Bij deze de gegevens van de betaalinstructie:
Beneficiary details
Amount: EUR 119,866,442,46
Beneficiary Bank: Binckbank N.V.
Account name: Stichting Dwaelster
SWIFT: [BIC-nummer 2]
IBAN: [IBAN-nummer 2]
Reference: [referentie omschrijving]
Zoals zojuist al besproken aan de telefoon, zou je kunnen bevestigen dat dit juist is? We hebben de SWIFT aangepast en het betaalbedrag ligt nu hoger.”
3.24.
Op 7 juni 2023, om 17:33 uur, heeft [medewerker 9 van Saxo Bank] van Saxo Bank in reactie op de e-mail van Bluemetric van 14:43 uur (zie 3.22) het volgende naar Bluemetric gestuurd:
“ [BIC-nummer 2] is correct.”
3.25.
Op 8 juni 2023, om 09:18 uur, heeft Bluemetric JP Morgan opdracht gegeven tot een testoverboeking van € 100 naar de rekening van Stichting Dwaelster bij Saxo Bank.
3.26.
Op 8 juni 2023, om 09:38 uur, heeft een medewerker van Saxo Bank ( [medewerker 6 van Saxo Bank] ) de juistheid van de op 7 juni 2023, om 16:30 uur, door Bluemetric verstuurde betaalinstructie (zie 3.23) bevestigd. Nog geen uur later, om 10:29 uur, heeft [medewerker 6 van Saxo Bank] het volgende achter zijn eigen e-mail aan gestuurd:
“Om verwarring te voorkomen omdat je SWIFT noemt in je bericht. De instructie die je stuurt is voor SEPA. Dus [BIC-nummer 2] is de BIC code en dit is enkel voor SEPA. Kan je dit bevestigen?”
3.27.
Op 8 juni 2023, om 16:51 uur, heeft Bluemetric per e-mail aan [medewerker 6 van Saxo Bank] van Saxo Bank gevraagd om de ontvangst van de testbetaling van € 100 (zie 3.25) te bevestigen. [medewerker 6 van Saxo Bank] heeft dit om 17:01 uur gedaan. Bluemetric heeft JP Morgan daarna opdracht gegeven tot overboeking van een bedrag van ongeveer € 120 miljoen, bestaande uit de eerste € 70 miljoen en de tweede € 50 miljoen, naar de rekening van Stichting Dwaelster bij Saxo Bank.
3.28.
Op 9 juni 2023 heeft Bluemetric per e-mail en telefoon contact opgenomen met Saxo Bank, omdat de testbetaling van € 100 nog niet was te zien in het digitale systeem van Stichting Dwaelster bij Saxo Bank. Die dag is er vervolgens e-mailcontact geweest tussen (medewerkers van) Bluemetric, JP Morgan en Saxo Bank en is duidelijk geworden dat de testbetaling en daaropvolgende betaling van € 120 miljoen niet waren aangekomen, omdat de gebruikte BIC-code ( [BIC-nummer 2] ) niet functioneel bleek voor betalingen via het SWIFT-kanaal. Saxo Bank heeft daarna uitgelegd dat Stichting Dwaelster voor betalingen via het SWIFT-kanaal gebruik moest maken van BIC-code [BIC-nummer 3] .
3.29.
Op 13 juni 2023 heeft Bluemetric met deze BIC-code een nieuwe testoverboeking van € 100 laten uitvoeren, dit keer wel met succes.
3.30.
Vervolgens heeft Bluemetric op 14 juni 2023 aan JP Morgan opdracht gegeven om het bedrag van ongeveer € 120 miljoen over te boeken naar de rekening van Stichting Dwaelster bij Saxo Bank. Het bedrag is diezelfde dag bijgeschreven op de rekening van Stichting Dwaelster en deze heeft het meteen geïnvesteerd in iShares-effecten.
4.Het geschil
4.1.
Stichting Dwaelster vordert veroordeling van Saxo Bank tot betaling van een schadevergoeding van € 4.103.958,79 te vermeerderen met wettelijke rente vanaf 14 juni 2023 en met veroordeling van Saxo Bank in de proceskosten.
4.2.
Stichting Dwaelster legt aan deze vordering, samengevat, ten grondslag dat Saxo Bank is tekortgeschoten in de nakoming van haar wettelijke en contractuele zorgplicht en dat Saxo Bank onrechtmatig tegenover haar heeft gehandeld.
4.3.
Stichting Dwaelster onderbouwt dit met de volgende verwijten:
op 16 mei 2023 heeft Saxo Bank geweigerd om mee te werken aan het verzoek van Bluemetric om de effecten van Stichting Jaettu en Stichting Paya intern over te boeken naar de rekening van Stichting Dwaelster;
op 23 mei 2023 heeft Saxo Bank geweigerd om mee te werken aan het verzoek van Bluemetric om de verkoopopbrengsten van de effecten van Stichting Jaettu en Stichting Paya intern over te boeken naar de rekening van Stichting Dwaelster;
op 31 mei 2023 heeft Saxo Bank de eerste € 70 miljoen afkomstig van de tegenrekening van Stichting Dwaelster bij JP Morgan niet kunnen plaatsen door een tekortschietende interne organisatie;
op 1 juni 2023 heeft Saxo Bank de eerste € 70 miljoen afkomstig van de tegenrekening van Stichting Dwaelster bij JP Morgan teruggeboekt;
op 1 juni 2023 is Saxo Bank (nog) geen onderzoek gestart naar de mislukte overboeking van de eerste € 70 miljoen;
van 2 tot 6 juni 2023 was Saxo Bank onbereikbaar, ondanks diverse door/namens Stichting Dwaelster ondernomen contactpogingen, en Saxo Bank was in algemene zin gebrekkig in haar communicatie;
op 6 juni 2023 heeft Saxo Bank een vreemde betaalinstructie verstrekt die een tussenstap via een door Saxo Bank bij Citibank aangehouden bankrekening behelsde, terwijl die tussenstap achteraf onnodig bleek, onwenselijk was en überhaupt nooit door Saxo Bank is toegelicht;
op 7 en 8 juni 2023 heeft Saxo Bank twee keer een onjuiste BIC-code bevestigd;
op 8 juni 2023 heeft Saxo Bank ten onrechte bevestigd dat de testbetaling van € 100 was aangekomen, waardoor Bluemetric opdracht heeft gegeven tot een bij voorbaat zinloze poging om € 120 miljoen over te boeken; en
Saxo Bank heeft nagelaten om Stichting Dwaelster een kosteloos overbruggingskrediet aan te bieden, terwijl Saxo Bank die mogelijkheid in de praktijk wel aanbiedt.
4.4.
Stichting Dwaelster heeft door dit handelen/nalaten van Saxo Bank € 4.103.958,79 aan koerswinst misgelopen, omdat een deel van haar vermogen daardoor onnodig lang niet is blootgesteld aan de effectenmarkt. Het moet voor Saxo Bank duidelijk zijn geweest dat zij steeds
‘invested’, en daarmee blootgesteld aan de effectenmarkten, wilde zijn.
‘invested’, en daarmee blootgesteld aan de effectenmarkten, wilde zijn.
4.5.
Saxo Bank voert verweer. Saxo Bank erkent dat zij fouten heeft gemaakt en op bepaalde momenten zorgvuldiger had kunnen handelen, maar betwist dat sprake is van een schending van de zorgplicht of onrechtmatige daad. Saxo Bank beroept zich ook op de exoneratiebedingen in de Klantovereenkomst Tripartiete Dienstverlening (hierna: de 2023-Voorwaarden) en betwist dat een causaal verband bestaat tussen de door Stichting Dwaelster gestelde zorgplichtschendingen en onrechtmatige daad enerzijds en de gestelde schade anderzijds.
4.6.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.
5.De beoordeling
5.1.
Uit de hiervoor weergegeven feiten blijkt dat iets wat eenvoudig leek, in de uitvoering niet vlekkeloos is verlopen. De vraag die voorligt is of sprake is van door Saxo Bank gemaakte fouten die aan haar kunnen worden toegerekend en, zo ja, of deze dermate ernstig zijn dat Saxo Bank zich niet op het exoneratiebeding kan beroepen.
5.2.
De gang van zaken is als volgt geweest.
5.2.1.
De stichtingen hebben op enig moment besloten dat zij hun bij Saxo Bank aangehouden effectenportefeuilles, bestaande uit iShares-effecten en Robeco-effecten, wilden omzetten in uitsluitend iShares-effecten en wilden samenvoegen op de beleggingsrekening van Stichting Dwaelster. Bluemetric heeft in dit kader aan Saxo Bank gevraagd of het mogelijk was om de iShares-effecten van Stichting Jaettu en Stichting Paya intern over te boeken naar de beleggingsrekening van Stichting Dwaelster. Saxo Bank heeft daarop geantwoord dat dit niet mogelijk was.
5.2.2.
Saxo Bank heeft hierbij een alternatieve route aangeboden, te weten om de effectenportefeuilles van Stichting Jaettu en Stichting Paya eerst te liquideren, de verkoopopbrengsten daarna via hun tegenrekeningen bij Rabobank over te boeken naar de tegenrekening van Stichting Dwaelster bij JP Morgan, de gelden vervolgens over te boeken naar de rekening van Stichting Dwaelster bij Saxo Bank en uiteindelijk weer te investeren in iShares-effecten. Stichting Dwaelster heeft ervoor gekozen – zij het met tegenzin – deze route dan maar te volgen.
5.2.3.
De liquidatie van de iShares-effecten en de overboeking van de verkoopopbrengsten naar de rekening van Stichting Dwaelster bij JP Morgan zijn zonder problemen verlopen.
5.2.4.
Bluemetric heeft daarna aan JP Morgan opdracht gegeven om de eerste € 70 miljoen naar de rekening van Stichting Dwaelster bij Saxo Bank over te boeken, zonder Saxo Bank hierover vooraf te informeren. Dit bedrag is vervolgens binnengekomen op de treasury-rekening van Saxo Bank (destijds BinckBank) en daarna weer teruggestort, omdat voor de treasury-afdeling, die deze rekening beheerde, onduidelijk was van wie dit bedrag afkomstig was en voor wie het bedoeld was. Daarna zijn Bluemetric en Saxo Bank gaan corresponderen, waarbij van beide kanten niet altijd even handig is gecommuniceerd.
5.2.5.
Saxo Bank heeft Bluemetric op 6 juni 2023 twee betaalopties gestuurd om de eerste € 70 miljoen alsnog over te boeken (3.19). Bluemetric vond de eerste optie – via het SWIFT-betalingskanaal – op dat moment niet wenselijk, omdat betaling dan via een derde bank – Citibank – zou verlopen. De tweede optie – via het SEPA-betalingskanaal – bleek voor JP Morgan niet werkbaar, omdat zij voor haar klanten geen betalingen via dit betalingskanaal faciliteerde.
5.2.6.
Bluemetric heeft daarna zelf een derde optie samengesteld door de BIC-code van de door Saxo Bank aangeboden tweede optie, die uitging van betaling via het SEPA-kanaal, te gebruiken voor een betaling via het SWIFT-kanaal. Zij heeft in dit kader met verschillende personen binnen Saxo Bank gecorrespondeerd over betaalinstructies, BIC/SWIFT-codes en testbetalingen. Daarbij is verwarring ontstaan en is een betaling voor de tweede keer niet goed gegaan, waardoor het hele proces uiteindelijk veel langer heeft geduurd dan wenselijk, met als gevolg dat Stichting Dwaelster het bedrag gedurende deze periode niet heeft kunnen beleggen in effecten.
5.2.7.
Het probleem is mede ontstaan doordat partijen het verschil tussen het SEPA-betalingskanaal en het SWIFT/TARGET2-betalingskanaal op momenten niet scherp voor ogen hebben gehad. [1] Hierbij is van belang dat JP Morgan voor Stichting Dwaelster alleen betalingen via het TARGET2-betalingskanaal faciliteerde, terwijl Saxo Bank – zo is ter zitting duidelijk geworden – klantbetalingen normaliter juist via het SEPA-betalingskanaal ontving.
5.3.
Saxo Bank doet een beroep op het exoneratiebeding in haar algemene voorwaarden. Dit meest verstrekkende verweer zal als eerste worden besproken.
5.4.
Hoewel partijen van standpunt verschillen over welke voorwaarden van toepassing zijn, is niet in geschil dat de exoneratiebedingen in de 2018-Voorwaarden en de 2023-Voorwaarden dezelfde strekking hebben. Artikel 2.37.9 van de 2023-Voorwaarden luidt als volgt: [2]
“Saxo is op geen enkel moment en onder geen enkele omstandigheid aansprakelijk voor onrechtstreekse verliezen en gevolgschade, waaronder uitdrukkelijk begrepen winstderving, niet-gerealiseerde meerwaarden en/of andere voordelen op enige wijze verbonden met het gebruik van de diensten verleend door Saxo aan de Klant.”
5.5.
Tussen partijen is op zich niet in geschil dat de vordering van Stichting Dwaelster in beginsel onder de reikwijdte van dit beding valt, maar Stichting Dwaelster betoogt dat dit beding in dit geval niet in de weg staat aan de aansprakelijkheid van Saxo Bank. Stichting Dwaelster voert hiertoe het volgende aan:
- a) het beding geldt niet voor zover een vordering tot schadevergoeding is gegrond op schending van de contractuele zorgplicht;
- b) er is sprake van grove schuld en grove nalatigheid aan de zijde van Saxo Bank;
- c) het beroep van Saxo Bank op dit beding is onder de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar; en
- d) integrale uitsluiting van aansprakelijkheid voor indirecte schade en gevolgschade is onredelijk bezwarend en Stichting Dwaelster beroept zich op de vernietigbaarheid van dit beding in de zin van artikel 3:51 lid 3 BW Pro.
5.6.
Het betoog van Stichting Dwaelster wordt niet gevolgd. Saxo Bank kan zich beroepen op het exoneratiebeding en dit betekent dat de vordering van Stichting Dwaelster zal worden afgewezen. Dit wordt hierna toegelicht.
Exoneratie is ook van toepassing op schade door schending contractuele zorgplicht
5.7.
Stichting Dwaelster betoogt aan de hand van de tekst van artikel 2.2.1 van de 2018-Voorwaarden –
“Geen van de bepalingen van deze Voorwaarden of van de door BinckBank gebruikte bijzondere voorwaarden kan aan dit beginsel afbreuk doen”– dat de exoneratiebedingen niet van toepassing zijn op vorderingen uit hoofde van een schending van de contractuele zorgplicht, omdat deze bedingen anders afbreuk zouden doen aan deze zorgplicht. Dit betoog gaat niet op. Deze uitleg van artikel 2.2.1 van de 2018-Voorwaarden strookt niet met de tekst, aard en strekking van de later in die voorwaarden opgenomen exoneratiebedingen. Artikel 2.37.9 van de 2018-Voorwaarden bepaalt immers dat Saxo Bank
“te allen tijden en onder elke omstandigheid”niet aansprakelijk is voor indirecte schade en gevolgschade. Daaronder moet dus ook aansprakelijkheid uit hoofde van schending van de contractuele zorgplicht worden begrepen. Saxo Bank stelt terecht dat de exoneratiebedingen geen enkele zin zouden hebben als vorderingen uit hoofde van een schending van de contractuele zorgplicht daar niet onder zouden vallen. De zorgplicht is immers dermate ruim dat vrijwel ieder verwijt aan Saxo Bank hieronder kan worden geschaard.
“Geen van de bepalingen van deze Voorwaarden of van de door BinckBank gebruikte bijzondere voorwaarden kan aan dit beginsel afbreuk doen”– dat de exoneratiebedingen niet van toepassing zijn op vorderingen uit hoofde van een schending van de contractuele zorgplicht, omdat deze bedingen anders afbreuk zouden doen aan deze zorgplicht. Dit betoog gaat niet op. Deze uitleg van artikel 2.2.1 van de 2018-Voorwaarden strookt niet met de tekst, aard en strekking van de later in die voorwaarden opgenomen exoneratiebedingen. Artikel 2.37.9 van de 2018-Voorwaarden bepaalt immers dat Saxo Bank
“te allen tijden en onder elke omstandigheid”niet aansprakelijk is voor indirecte schade en gevolgschade. Daaronder moet dus ook aansprakelijkheid uit hoofde van schending van de contractuele zorgplicht worden begrepen. Saxo Bank stelt terecht dat de exoneratiebedingen geen enkele zin zouden hebben als vorderingen uit hoofde van een schending van de contractuele zorgplicht daar niet onder zouden vallen. De zorgplicht is immers dermate ruim dat vrijwel ieder verwijt aan Saxo Bank hieronder kan worden geschaard.
Exoneratiebeding is niet onredelijk bezwarend of naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar
5.8.
Stichting Dwaelster stelt verder dat Saxo Bank geen beroep op het exoneratiebeding toekomt, omdat (i) er sprake is van grove schuld en grove nalatigheid aan de zijde van Saxo Bank, (ii) toepassing van dit beding in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn en (iii) dit beding onredelijk bezwarend is (en dus vernietigbaar).
5.9.
De drempel voor het aannemen van ‘onaanvaardbaarheid’ van een exoneratiebeding ligt hoog, met name in een geval als hier, waarbij (a) sprake is van een commercieel contract tussen professionele partijen, (b) het exoneratiebeding in de branche waarin Saxo Bank opereert gebruikelijk is, (c) de gestelde tekortkomingen niet zien op een kernverbintenis en (iv) de gevorderde schade relatief hoog is ten opzichte van de beloning die Saxo Bank voor haar diensten heeft ontvangen.
5.10.
Een exoneratiebeding dient buiten toepassing te blijven voor zover die toepassing in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn, hetgeen in het algemeen het geval zal zijn als de schade is te wijten aan opzet of bewuste roekeloosheid (of grove schuld of nalatigheid, welke begrippen op hetzelfde neerkomen [3] ) van de schuldenaar of van met de leiding van zijn bedrijf belaste personen. Bij de beoordeling moeten alle relevante omstandigheden van het geval in aanmerking worden genomen. [4]
5.11.
Dat van opzet aan de zijde van Saxo Bank geen sprake is geweest, behoeft geen betoog. Voor bewuste roekeloosheid moet sprake zijn van welbewust onzorgvuldig gedrag (‘waarschijnlijkheidsbewustzijn’) of handelen of nalaten waarvan men zich bewust was dat daardoor schade zou kunnen ontstaan, waarbij die kans bewust is aanvaard (‘mogelijkheidsbewustzijn’). Ook van ‘bewuste roekeloosheid’ (grove schuld en grove nalatigheid) aan de zijde van Saxo Bank is geen sprake. De door (medewerkers van) Saxo Bank gemaakte fouten – voor zich en in samenhang bezien – zijn niet zo ernstig dat de vereiste hoge lat wordt gehaald. Zoals hiervoor uiteengezet, is door Saxo Bank – maar ook door Bluemetric (namens Stichting Dwaelster) – niet altijd even handig gecommuniceerd en hebben medewerkers van Saxo Bank langs elkaar heen gewerkt, mede doordat partijen het verschil tussen het SEPA-betalingskanaal en het TARGET2-betalingskanaal op momenten niet scherp voor ogen hebben gehad, maar niets duidt erop dat aan de zijde van Saxo Bank bewust roekeloos is gehandeld.
5.12.
Wat betreft de overige verwijten, geldt het volgende.
5.12.1.
Allereerst stond het Saxo Bank vrij om niet mee te werken aan het initiële plan van Bluemetric om de effecten van Stichting Jaettu en Stichting Paya intern over te boeken naar de beleggingsrekening van Stichting Dwaelster. Saxo Bank was in de gegeven omstandigheden niet verplicht om voor Stichting Dwaelster van haar eigen beleid af te wijken. Saxo Bank stelt terecht dat op haar noch een contractuele noch een wettelijke verplichting rustte om de door Bluemetric voorgestelde interne overboekingen uit te voeren. Hierbij is ook van belang dat Bluemetric buiten haar bericht in het online portal van 15 mei 2023 en een telefoongesprek met een accountmanager van Saxo Bank ( [medewerker 2 van Saxo Bank] ) op 22 mei 2023 niet aan Saxo Bank kenbaar heeft gemaakt dat het voor haar klanten van groot belang was om zoveel als mogelijk
‘invested’te blijven. Bluemetric heeft zich juist ogenschijnlijk gemakkelijk neergelegd bij het door Saxo Bank geboden alternatief. Saxo Bank treft op dit punt dus geen verwijt.
‘invested’te blijven. Bluemetric heeft zich juist ogenschijnlijk gemakkelijk neergelegd bij het door Saxo Bank geboden alternatief. Saxo Bank treft op dit punt dus geen verwijt.
5.12.2.
Verder kan aan Saxo Bank weliswaar worden toegerekend dat haar interne organisatie, specifiek de treasury-afdeling in Nederland en de payment-afdeling in India, kennelijk niet goed op orde was, maar heeft Stichting Dwaelster (vertegenwoordigd door Bluemetric) het proces ook niet geholpen door zich telkens tot andere medewerkers van Saxo Bank te richten.
5.12.3.
Het verwijt dat Saxo Bank van 2 tot 6 juni 2023 onbereikbaar was, snijdt ook geen hout. Op vrijdag 2 juni 2023 is nog telefonisch contact geweest tussen Bluemetric ( [medewerker 1 van Bluemetric] ) en Saxo Bank ( [medewerker 5 van Saxo Bank] ) en Bluemetric heeft in het weekend van 3 en 4 juni 2023 zelf ook geen contact opgenomen met Saxo Bank. Dat Saxo Bank maandag 5 juni 2023 voor Bluemetric (kennelijk) onbereikbaar was, kan, zeker in het licht van de duur van het gehele traject, moeilijk als “grof nalatig” worden aangemerkt.
5.12.4.
Tot slot treft Saxo Bank geen verwijt dat zij Stichting Dwaelster niet eigener beweging een kosteloos overbruggingskrediet heeft aangeboden. In het licht van de rolverdeling tussen Stichting Dwaelster, als klant, Bluemetric, als adviseur, en Saxo Bank, als execution only broker, had het eerder op de weg van Bluemetric gelegen om hierover bij Saxo Bank aan de bel te trekken als het voor haar klant zo belangrijk was om steeds
‘invested’te zijn.
‘invested’te zijn.
5.13.
Aldus heeft Saxo Bank bij haar dienstverlening aan Stichting Dwaelster weliswaar fouten gemaakt, hetgeen zij ook erkent, maar deze zijn niet zo ernstig als Stichting Dwaelster doet voorkomen. Van grove schuld of grove nalatigheid aan de zijde van Saxo Bank is dan ook geen sprake. Dit betekent dat Stichting Dwaelster onvoldoende heeft aangevoerd om te concluderen dat toepassing van het exoneratiebeding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is of dat dit beding onredelijk bezwarend is. Het beroep van Saxo Bank op het exoneratiebeding slaagt dus.
5.14.
Dit alles betekent dat de vorderingen van Stichting Dwaelster zullen worden afgewezen.
Proceskosten
5.15.
Stichting Dwaelster is in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. De proceskosten van Saxo Bank worden begroot op:
- griffierecht
€
9.825,00
- salaris advocaat
€
8.714,00
(2 punten × € 4.357)
- nakosten
€
178,00
(plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing)
Totaal
€
18.717,00
5.16.
De gevorderde wettelijke rente over de proceskosten wordt toegewezen zoals vermeld in de beslissing.
6.De beslissing
De rechtbank
6.1.
wijst het gevorderde af,
6.2.
veroordeelt Stichting Dwaelster in de proceskosten van € 18.717,00, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 92,00 plus de kosten van betekening als Stichting Dwaelster niet tijdig aan de veroordeling voldoet en het vonnis daarna wordt betekend,
6.3.
veroordeelt Stichting Dwaelster tot betaling van de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW Pro over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na aanschrijving zijn betaald,
6.4.
verklaart dit vonnis wat betreft de kostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad.
Dit vonnis is gewezen door mr. R.A. Dudok van Heel, rechter, bijgestaan door mr. W.B. Fonville, en in het openbaar uitgesproken op 10 december 2025.