Uitspraak
Rechtbank Arnhem
Sector bestuursrecht
Registratienummer: AWB 05/1589 VEROR
Uitspraak
van de voorzieningenrechter ingevolge artikel 8:84 van Pro de Algemene wet bestuursrecht (Awb) in het geding tussen:
[verzoeker], verzoeker,
wonende te [woonplaats],
en
de burgemeester van de gemeente Arnhem, verweerder.
1. Procesverloop
Bij besluit van 9 mei 2005 heeft verweerder, naar aanleiding van de schriftelijke kennisgeving van 11 april 2005 van verzoeker om op 14 mei 2005 een betoging te houden, besloten om voorschriften en beperkingen te stellen ten aanzien van deze betoging.
Tegen dit besluit heeft verzoeker op 10 mei 2005 bezwaar gemaakt.
Bij brief van gelijke datum heeft verzoeker de voorzieningenrechter verzocht het besluit van 9 mei 2005 te schorsen.
Het verzoek is behandeld ter zitting van 12 mei 2005. Verzoeker is aldaar in persoon verschenen. Verweerder heeft zich doen vertegenwoordigen door mr. J.C.L. Beks, werkzaam bij de gemeente Arnhem. Hij werd bijgestaan door A.J. Henzen, commissaris van politie.
2. Overwegingen
Ingevolge artikel 8:81, eerste lid, van de Awb kan, indien tegen een besluit bij de rechtbank beroep is ingesteld dan wel, voorafgaande aan een mogelijk beroep bij de rechtbank, bezwaar is gemaakt of administratief beroep is ingesteld, de voorzieningenrechter van de rechtbank die bevoegd is of kan worden in de hoofdzaak, op verzoek een voorlopige voorziening treffen indien onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist.
Allereerst wordt overwogen dat het bezwaarschrift wordt beschouwd te zijn ingediend door verzoeker persoonlijk, omdat niet gebleken is dat het Comité Kusters/Malcoci als rechtspersoon kan worden aangemerkt. Verzoeker is belanghebbende in de zin van artikel 1:2, eerste lid, van de Awb.
Bij brief van 11 april 2005 heeft verzoeker verweerder in kennis gesteld van zijn voornemen om op 14 mei 2005 in Arnhem een demonstratie te houden met als thema “Tegen de toetreding van Turkije in de E.U. en tegen de Europese Grondwet!”.
Blijkens de gedingstukken heeft de Anti Fascistische Actie (AFA) op 19 april 2005 een kennisgeving ingediend om eveneens op 14 mei 2005 een demonstratie in Arnhem te houden onder het motto ”Stop de haat, Stop het fascisme, Stop de Nederlandse Volksunie”.
Bij het besluit van 9 mei 2005 heeft verweerder besloten om voorschriften en beperkingen aan de betoging van verzoeker te stellen. Deze voorschriften houden onder meer in dat de betoging mag plaatsvinden op 14 mei 2005 tussen 09.00 en 11.00 uur op de Schaapdijk te Arnhem. Verweerder heeft aan dit besluit ten grondslag gelegd dat de politie heeft aangegeven dat de vrees bestaat dat het plaatsvinden van beide betogingen op dezelfde dag aanleiding geeft tot ernstige wanordelijkheden, omdat leden van de AFA de betoging van verzoeker zullen trachten te verhinderen of te verstoren. Deze inschatting is mede gebaseerd op uitlatingen van de AFA hieromtrent. Verweerder heeft verder aangegeven dat geen andere geschikte locatie is gevonden voor het houden van de betoging van verzoeker.
Verzoeker kan zich niet vinden in de voorschriften en beperkingen ten aanzien van het tijdstip en de locatie van de betoging.
De voorzieningenrechter overweegt het volgende.
In artikel 9, eerste lid, van de Grondwet wordt het recht tot vergadering en betoging erkend, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. Ingevolge het tweede lid van deze bepaling kan de wet regels stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de op artikel 9, tweede lid, van de Grondwet gebaseerde Wet openbare manifestaties (Wom) kan de burgemeester voorschriften en beperkingen stellen of een verbod geven naar aanleiding van een kennisgeving van een betoging op een openbare plaats. Ingevolge artikel 2 van Pro de Wom kunnen bevoegdheden tot beperking van het recht op betoging slechts worden aangewend ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
Vast staat dat de door verzoeker aangekondigde demonstratie een betoging in de zin van artikel 9, eerste lid, van de Grondwet is.
De hiervoor genoemde bepalingen, in hun onderlinge samenhang bezien, brengen met zich dat tot een beperking van het recht op betoging slechts in dwingende situaties kan worden besloten. Dit geldt niet slechts voor een verbod op een betoging, maar ook voor voorschriften en beperkingen, zoals die in deze zaak aan de orde zijn.
Naar voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter wordt het recht op betoging door de onderhavige voorschriften en beperkingen te zeer ingeperkt. Daarbij overweegt de voorzieningenrechter dat het recht tot betoging beoogt de deelnemers aan een betoging in staat te stellen hun gedachten en gevoelens over maatschappelijke en politieke kwesties op de openbare weg kenbaar te maken aan anderen. Aan dit kenbaar maken wordt ernstig afbreuk gedaan als, zoals in dit geval, de betoging slechts mag plaatsvinden op een afgelegen plaats in de vroege ochtenduren, omdat naar verwachting op deze locatie en op dit tijdstip nauwelijks mensen aanwezig zijn die kennis kunnen nemen van de meningsuiting van de betogers. De omstandigheid dat verzoeker met zijn betoging aandacht van de media kan krijgen, doet hieraan niet af.
De voorzieningenrechter overweegt verder dat een dergelijke vergaande beperking van het recht op betoging in beginsel geen rechtvaardiging kan vinden in de overweging dat mogelijke onwettige gedragingen van derden tegenover de deelnemers aan een betoging verstoring van de openbare orde tot gevolg zal hebben. Dit beginsel kan slechts uitzondering leiden indien er een bestuurlijke overmachtsituatie dreigt te ontstaan. Een andersluidende opvatting zou de uitoefening van dit grondrecht te veel ondermijnen. Van een situatie van bestuurlijke overmacht is hier geen sprake, zoals verweerder ter zitting ook heeft aangegeven. De voorzieningenrechter merkt verder nog op dat op de overheid - in beginsel - de plicht rust om maatregelen te nemen om een vreedzame betoging te beschermen tegen verstoringen door derden.
Gelet op het bovenstaande zal de voorzieningenrechter het verzoek toewijzen en de hieronder te noemen voorschriften die betrekking hebben op de locatie aan de Schaapdijk en het tijdstip van de betoging schorsen. Dit betekent dat de door verzoeker aangekondigde betoging zal kunnen plaatsvinden op de door hem aangegeven route en tijd. De voorzieningenrechter gaat er daarbij vanuit dat verzoeker, zoals hij ter zitting heeft aangegeven, geen gebruik zal maken van de Amsterdamseweg en dat de betoging zal plaatsvinden van 13.00 tot 15.30 uur. De voorzieningenrechter gaat er eveneens vanuit dat de deelnemers aan de betoging geen gebruik zullen maken van het openbaar vervoer, zoals verzoeker ter zitting heeft aangegeven.
Van proceskosten die voor vergoeding in aanmerking komen is niet gebleken.
3. Beslissing
De voorzieningenrechter,
wijst het verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening toe;
schorst de voorschriften en beperkingen 1, 2, 6, 7, 8, 12 en 13 van het besluit van 9 mei 2005.
bepaalt dat verweerder aan verzoeker het griffierecht ad € 138,- vergoedt en wijst de gemeente Arnhem aan als de rechtspersoon die dit bedrag moet vergoeden.
Aldus gegeven door mr. W.F. Bijloo, voorzieningenrechter, in tegenwoordigheid van mr. M. Groothuizen, griffier, en in het openbaar uitgesproken op 13 mei 2005.
De griffier, De voorzieningenrechter,
Tegen deze uitspraak staat geen rechtsmiddel open.
Verzonden op: