Uitspraak
132870 / KG ZA 04-246 RECHTBANK BREDA
1 juni 2004 Sector handelsrecht
Voorzieningenrechter
VONNIS IN KORT GEDING
in de zaak van:
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
ARTIHOVE BEHEER B.V.,
gevestigd te Bergschenhoek,
2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
VAN NIEKERK ART DESIGN B.V.,
gevestigd te Bleiswijk,
e i s e r e s s e n,
procureur: mr. E.C.M. Wagemakers,
advocaat: mr. R.S.A. Essed te Rotterdam,
t e g e n :
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
HEISSNER BENELUX B.V.,
gevestigd te Waalwijk,
2. de vennootschap naar het recht van Duitsland
HEISSNER AG,
gevestigd te Lauterbach (Duitsland),
procureur: mr. H.J.M. van Mierlo,
advocaat: mr. F.W.E. Eijsvogels te Amsterdam,
3. de vennootschap naar Belgisch recht
PENAC BENELUX B.V.B.A.,
gevestigd te Antwerpen (België),
procureur: mr. L.J.P.E. Corten,
g e d a a g d e n.
1. Het verloop van het geding.
Dit blijkt uit de navolgende, door partijen ter vonniswijzing overgelegde stukken:
- de exploten van dagvaarding d.d. 14 mei 2004 en 18 mei 2004;
- de pleitnota en producties van mr. Essed;
- de pleitnota van mr. Eijsvogels;
- de pleitnota en producties van mr. Corten.
Partijen hebben ter zitting van 24 mei 2004 hun stellingen nader toegelicht.
2. Het geschil.
Eiseressen, verder te noemen: Artihove en Van Niekerk, vorderen – kort gezegd – om bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
1. gedaagden, ieder afzonderlijk, te bevelen om onmiddellijk na betekening van dit vonnis elke inbreuk op de auteursrechten van Artihove en Van Niekerk blijvend te staken, in het bijzonder door het verveelvoudigen en openbaar maken van inbreuk-makende voorwerpen (zoals het fonteinbeeld) te staken, alsmede iedere publiciteit in welke vorm ook met betrekking tot één en ander te staken, onder bepaling dat dit bevel ook buiten Nederlands territoir werking zal hebben;
2. gedaagden sub 1 en 2 te bevelen om onmiddellijk na betekening van dit vonnis alle maatregelen te treffen die benodigd zijn om de inbreukmakende voorwerpen uit de handel te nemen;
3. gedaagde sub 3 te bevelen om onmiddellijk na betekening van dit vonnis alle maatregelen te treffen die benodigd zijn om de inbreukmakende voorwerpen uit de handel te nemen;
4. gedaagden, ieder voor zich, te bevelen om binnen veertien dagen na dit vonnis aan Artihove en Van Niekerk ter vernietiging te hebben overhandigd de volledige voorraad van de hiervoor sub 1 genoemde voorwerpen alsmede de mallen waarmee deze zijn gemaakt;
5. gedaagden, ieder voor zich, te bevelen om binnen veertien dagen na dit vonnis aan de advocaat van Artihove en Van Niekerk schriftelijk volledige opgave te doen van de n.a.w. gegevens van de leveranciers en producenten van de hiervoor sub 1 genoemde voorwerpen, alsmede van het aantal voorwerpen dat aan derden is verkocht, geleverd of anderszins ter beschikking gesteld, onder vermelding van de daarvoor gehanteerde prijzen en de daarmee behaalde winst, vergezeld van een deugdelijke verklaring van een door Artihove en Van Niekerk aan te wijzen registeraccountant;
6. gedaagden hoofdelijk te veroordelen tot betaling van een voorschot ad € 10.000,- ten behoeve van het inschakelen door Artihove en Van Niekerk van de onder 5 bedoelde registeraccountant;
7. gedaagden, ieder voor zich, te veroordelen tot afdracht van de met de inbreuk gemaakte winst, onder betaling van een voorschot van € 10.000,- met rente;
8. gedaagden, ieder voor zich, te veroordelen tot betaling van een dwangsom voor elke overtreding c.q. niet-nakoming van voornoemde verboden en geboden;
met veroordeling van gedaagden tot betaling van de proceskosten.
Gedaagden hebben elk de vorderingen gemotiveerd bestreden.
3. De voorlopige beoordeling en de gronden daarvoor.
3.1
Op grond van de niet of onvoldoende weersproken stellingen van partijen en de overgelegde producties wordt uitgegaan van de navolgende feiten:
- Artihove exploiteert een onderneming die zich bezig houdt met het produceren en op de markt brengen van kunstvoorwerpen, al dan niet met een gebruiksfunctie.
- De meeste van de door Artihove geproduceerde en verhandelde kunstvoorwerpen worden ontworpen door de kunstenares C.H.M. Ammerlaan-Van Niekerk, verder te noemen: Ammerlaan.
- Ammerlaan is directeur-grootaandeelhouder van Van Niekerk, die een onderneming exploiteert waarin Ammerlaan haar activiteiten heeft ondergebracht.
- In of omstreeks 1998 heeft Ammerlaan een fonteinbeeld ontworpen, getiteld ‘Marie Fontaine’. Het fonteinbeeld stelt voor een gestrekte naakte vrouw met geheven armen. Uit haar boven haar hoofd gehouden handen stroomt water.
- Dit fonteinbeeld, uitgevoerd in brons, wordt door Artihove op de markt gebracht in een groot (200 cm) en een klein (110 cm) model. De verkoopprijs van deze modellen bedraagt € 3.130,- respectievelijk € 2.395,-.
- Gedaagde sub 1, verder te noemen: Heissner Benelux, exploiteert een onderneming die zich bezig houdt met de verkoop van tuin- en vijverproducten. Zij betrekt haar producten van gedaagde sub 2, verder te noemen: Heissner AG, die een onderneming exploiteert die zich bezig houdt met de productie van tuin- en vijverartikelen.
- Heissner Benelux brengt een door Heissner AG geproduceerd fonteinbeeld op de markt, zulks onder de naam ‘Virginia’. Het fonteinbeeld Virginia stelt voor een gestrekte naakte vrouw met geheven armen, die boven haar hoofd in haar handen een lelie vast houdt. Uit de lelie stroomt water. Dit fonteinbeeld is uitgevoerd in kunststof en is leverbaar in een groot model (verkoopprijs € 349,-) en een klein model (verkoopprijs € 99,-).
- Gedaagde sub 3, verder te noemen: Penac, exploiteert een onderneming die zich eveneens bezig houdt met de productie van tuin- en vijverartikelen.
- Aan tuincentra levert Penac onder meer een fonteinbeeld, uitgevoerd in kunststof, getiteld ‘Fountain Lady Ball’. Het beeld stelt een gestrekte naakte vrouw voor met geheven armen. In haar handen houdt ze boven haar hoofd een goudkleurige bal vast. Uit de bal stroomt water. De verkoopprijs van dit beeld bedraagt € 289,-.
3.2
De vorderingen van Artihove en Van Niekerk zijn gebaseerd op de stelling dat gedaagden met de verveelvoudiging en openbaarmaking van hun beelden elk inbreuk maken op de auteursrechten van Artihove en Van Niekerk. De handelwijze van gedaagden is temeer onrechtmatig nu de door hen op de markt gebrachte beelden tegen een relatief lage prijs worden aangeboden. Artihove en Van Niekerk stellen door de handelwijze van gedaagden schade te lijden.
3.3
Heissner Benelux, Heissner AG en Penac hebben zich tegen de vorderingen verweerd met onder meer de stellingen dat niet duidelijk is wie de auteursrechthebbende van het beeld Marie Fontaine is en wanneer dit beeld voor het eerst openbaar is gemaakt, dat hun beeld totaal verschilt van het beeld Marie Fontaine en dat geen sprake is van ontlening.
3.4
De voorzieningenrechter stelt voorop dat aan een werk auteursrechtelijke bescherming toekomt indien het een eigen, oorspronkelijk karakter bezit en het persoonlijk stempel van de maker draagt. Tussen partijen is niet in geschil dat het beeld Marie Fontaine in
aanmerking komt voor auteursrechtelijke bescherming. Ook de voorzieningenrechter is van oordeel dat het beeld Marie Fontaine is aan te merken als een werk in de zin van de Auteurswet.
3.5
Auteursrechthebbende is in beginsel de maker, in dit geval Ammerlaan. Ter zitting is een onderhandse akte d.d. 1 februari 1998 getoond, waaruit volgt dat Ammerlaan haar auteursrecht op het beeld Marie Fontaine heeft overgedragen aan Van Niekerk. Derhalve moet Van Niekerk thans als auteursrechthebbende worden aangemerkt. Dientengevolge kan Artihove slechts uit hoofde van onrechtmatige daad ageren tegen de handelwijze van gedaagden. Artihove heeft echter onvoldoende onderbouwd waarin de onrechtmatigheid jegens haar van de handelwijze van gedaagden is gelegen, zodat de door haar gevorderde voorzieningen zullen worden geweigerd.
3.6
Kern van het geschil is de vraag of de fonteinbeelden Virginia en Fountain Lady Ball zijn aan te merken als een ongeoorloofde verveelvoudiging van het beeld Marie Fontaine. In dat verband dient de totaalindruk van elk van de beelden te worden vergeleken. Naar het oordeel van de voorzieningenrechter is de totaalindruk van het beeld Marie Fontaine een geheel andere dan de totaalindruk van de beelden Virginia en de Fountain Lady Ball. Het beeld Marie Fontaine is zichtbaar geboetseerd, bevat slechts een gering aantal details en geeft (de essentie van) een naakte vrouw met geheven armen weer op een wijze die, getuige bijvoorbeeld de verhoudingen tussen romp en ledematen, blijk geeft van de eigen visie van Ammerlaan. De beelden Virginia en Fountain Lady Ball zijn daarentegen glad afgewerkte beelden waarin wordt gestreefd naar een anatomisch correcte, gedetailleerde weergave van een naakte vrouw met geheven armen. De onderlinge overeenkomst tussen enerzijds Marie Fontaine en anderzijds Virginia en Fountain Lady Ball beperkt zich aldus tot de pose van de weergegeven figuur en de functie van de beelden. Een pose kan met een beroep op auteursrecht echter niet worden gemonopoliseerd, terwijl de functie van de beelden niet door auteursrecht wordt beschermd. Ook de door Van Niekerk gevorderde voorzieningen zullen derhalve worden geweigerd.
4. De kosten.
Als de in het ongelijk te stellen partij zullen Artihove en Van Niekerk worden veroordeeld in de kosten van het geding.
5. De beslissing in kort geding.
De voorzieningenrechter:
weigert de gevorderde voorzieningen;
veroordeelt eiseressen in de kosten van het geding, voorzover gevallen aan de zijde van gedaagden, aan de zijde van gedaagden sub 1 en 2 tot op heden begroot op een bedrag van € 944,-, waaronder begrepen een bedrag van € 703,- aan salaris, en aan de zijde van gedaagde sub 3 begroot op een bedrag van eveneens € 944,-, waaronder begrepen een bedrag van € 703,- aan salaris;
verklaart dit vonnis wat betreft de kostenveroordeling uitvoer-baar bij voorraad.
Dit vonnis is gewezen door mr. C.J.G.M. van der Weide, voorzieningenrechter, en uitgesproken ter openba-re terecht-zit-ting in kort geding van dinsdag 1 juni 2004, in tegenwoordigheid van mr. M.A.M. de Baar, waarnemend griffier.