Uitspraak
Rechtbank den haag
Team handel - voorzieningenrechter
zaak- / rolnummer: C/09/586824 / KG ZA 20/43
Vonnis in kort geding van 12 maart 2020
in de zaak van
Stichting Benita Homete Den Haag,
eiseres,
advocaten mrs. N. Khan en B.F.Th. de Moor te Middelburg,
tegen:
Gemeente Zoetermeerte Zoetermeer,
gedaagde,
advocaten mrs. M.R. Küthe en C.I. Sickler te Den Haag.
Partijen worden hierna respectievelijk aangeduid als ‘Benita Home’ en ‘de Gemeente’.
1.De procedure
1.1.
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding met producties 1 tot en met 19;
- de door Benita Home nader overgelegde productie 20;
- de brief van 17 februari 2020 van Benita Home met een nadere toelichting op de dagvaarding, met producties 21 tot en met 31;
- de door de Gemeente overgelegde conclusie van antwoord, met producties 1 tot en met 41;
- de op 27 februari 2020 gehouden mondelinge behandeling, waarbij door beide partijen pleitnotities zijn overgelegd.
1.2.
Ter zitting is vonnis bepaald op heden.
2.De feiten
Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.
2.1.
Benita Home is een zorgaanbieder die onder andere thuiszorg aanbiedt in de regio Den Haag. De Gemeente heeft met (onder andere) Benita Home in 2015 de basisovereenkomst inkoopnetwerk WMO 2015 gesloten, waarin een structuur tot stand is gebracht voor communicatie, overleg en besluitvorming en de toe- en uittreding van dienstverleners. Ook enkele andere gemeentes zijn partij bij deze overeenkomst (hierna: de basisovereenkomst). De Gemeente kan met deelnemers aan de basisovereenkomst deelovereenkomsten sluiten. De Gemeente heeft met Benita Home op 30 augustus 2016 de deelovereenkomst Maatwerkvoorziening Begeleiding en op 7 april 2015 de deelovereenkomst Vrij Inzetbare Voorzieningen gesloten (hierna tezamen: de deelovereenkomsten). In bijlages bij de deelovereenkomsten en in de bijbehorende administratieprotocollen is beschreven aan welke eisen voldaan moet worden en is de wijze van administreren, verantwoorden, bekostiging en declareren uiteengezet.
2.2.
In zowel de basisovereenkomst als de deelovereenkomsten is vermeld onder welke omstandigheden de overeenkomsten per direct kunnen worden beëindigd/ontbonden. Kort gezegd komt het er op neer dat, indien een dienstverlener niet meer voldoet aan de in de deelovereenkomsten of basisovereenkomst gestelde voorwaarden, de Gemeente die dienstverlener eenzijdig en per direct kan uitsluiten van de overeenkomsten door bij buitenrechtelijke verklaring de overeenkomsten met die dienstverlener te ontbinden.
2.3.
Vanaf 24 januari 2019 is door de Gemeente een cliëntenstop ingevoerd, omdat Benita Home volgens de Gemeente niet voldoet aan diverse contractuele verplichtingen. De Gemeente stelt de diverse punten te hebben uiteengezet in brieven van 30 oktober 2018 en 10 december 2018 houdende ingebrekestellingen. Benita Home heeft die tekortkomingen volgens de Gemeente niet dan wel onvoldoende hersteld. De cliëntenstop is ingesteld om Benita Home de gelegenheid te geven orde op zaken te stellen.
2.4.
Bij brief van 19 december 2019 heeft de Gemeente aan Benita Home bericht dat zij de overeenkomsten per direct ontbindt. De Gemeente verwijst daartoe naar schriftelijke ingebrekestellingen van 15 augustus 2019 en 23 oktober 2019 en zij stelt dat de termijn om de gebreken te herstellen op 18 november 2019 is verstreken zonder dat de dienstverlening voldoet aan de contractueel gestelde eisen. De Gemeente noemt vervolgens vier signalen die maken dat zij zorgen heeft over de kwaliteit van de door Benita Home geleverde zorg, omdat deze niet conform de afspraken in bijlage 2 van de Deelovereenkomst Maatwerkvoorziening Begeleiding zijn. Verder stelt de Gemeente dat de administratieve procedure ondanks toezegging niet op orde is, waarbij zij acht voorbeelden noemt. Volgens de Gemeente is Benita Home in 9 van de 13 tekortkomingen uit de ingebrekestelling nog steeds in verzuim en is daar het besluit tot directe ontbinding op gebaseerd. De Gemeente stelt ten slotte graag afspraken te willen maken met Benita Home over een warme overdracht van haar cliënten naar andere gecontracteerde zorgverleners.
3.Het geschil
3.1.
Benita Home vordert, zakelijk weergegeven:
1. de Gemeente te veroordelen om binnen twee dagen na dagtekening van dit vonnis, althans binnen een andere termijn:
- de overeenkomsten deugdelijk en volledig na te komen alsof er geen ontbinding van de overeenkomsten heeft plaatsgevonden totdat in een bodemprocedure onherroepelijk over de rechtmatigheid van de ontbinding is beslist of de Gemeente die zelf intrekt;
- de cliëntenstop op te schorten totdat in een bodemprocedure onherroepelijk over de rechtmatigheid daarvan is beslist of de Gemeente die zelf intrekt;
2. de Gemeente te verbieden:
- cliënten van Benita Home te benaderen over de ontbinding van de overeenkomsten en/of de cliëntenstop, zoals nader in de dagvaarding omschreven;
- naar derden toe te communiceren dat de overeenkomsten via een buitengerechtelijke verklaring zijn ontbonden;
een en ander op straffe van verbeurte van een dwangsom en met veroordeling van Benita Home in de buitengerechtelijke kosten, de kosten van dit geding en de nakosten.
3.2.
Daartoe voert Benita Home – samengevat – het volgende aan. De Gemeente heeft geen goede gronden om tot (voortzetting van) de cliëntenstop en ontbinding van de overeenkomsten te besluiten. De ontbinding is naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar. De Gemeente heeft hierbij ook de beginselen van behoorlijk bestuur geschonden. Er is geen sprake van tekortkomingen door Benita Home, althans niet van tekortkomingen die voormeld handelen rechtvaardigen. Daarbij is relevant dat op de kwaliteit van de zorg die Benita Home levert niets valt aan te merken. De Gemeente heeft het in dit kader ook slechts over vermoedens. Die kunnen geen grondslag vormen voor een ontbinding van de overeenkomsten. Wat betreft de administratieve tekortkomingen heeft te gelden dat er in het verleden hoogstens slordigheden in de administratie hebben plaatsgevonden. Benita Home heeft echter onbetwist integer gehandeld, beweerdelijke tekortkomingen hebben haar eerder geld gekost dan opgeleverd en zij heeft de fouten die zij heeft gemaakt altijd zo snel mogelijk hersteld. Voor zover zij dat niet heeft gedaan is dat te wijten aan de Gemeente, die tekort is geschoten in de communicatie naar Benita Home. Net nu vele verbeteringen zijn doorgevoerd en Benita Home alles op de rit heeft, gaat de Gemeente over tot deze – zeer onredelijke, onnodige en onrechtmatige – actie.
3.3.
De Gemeente voert verweer, dat hierna, voor zover nodig, zal worden besproken.
4.De beoordeling van het geschil
4.1.
Tegenover hetgeen Benita Home heeft aangevoerd, heeft de Gemeente er op gewezen dat al vanaf medio 2017 gesprekken zijn gevoerd tussen de Gemeente en Benita Home over diverse administratieve verplichtingen van Benita Home uit hoofde van de overeenkomsten, die zij – toen al – niet correct nakwam. Het betrof diverse aspecten van de facturatie en er zijn in 2017 al afspraken gemaakt over onder meer het voortaan tijdig verzenden van beëindigingsberichten. Ook in 2018 is dit meermaals onderwerp van gesprek geweest, zijn er wederom afspraken gemaakt en heeft Benita Home een verbeterplan en een herzien verbeterplan moeten aanleveren. Daartoe is zij ook overgegaan, maar dit was onvoldoende voor de Gemeente, zodat de Gemeente zich eind 2018 genoodzaakt heeft gezien expliciet aan Benita Home mee te delen dat zij niet presteert overeenkomstig de in de overeenkomsten aan de dienstverlening gestelde eisen. Daarbij heeft de Gemeente toegelicht dat het (nog steeds) gaat om diverse aspecten van de facturatie, de beëindigingsberichten, maar ook om de juiste aanlevering van gegevens aan het CAK. Ook in 2019 komen deze punten terug in de overgelegde correspondentie, waaronder in de brieven met ingebrekestellingen, aldus de Gemeente.
4.2.
De juistheid van dit betoog van de Gemeente blijkt genoegzaam uit de overgelegde stukken. Vastgesteld kan worden dat de Gemeente Benita Home al sinds 2017 wijst op diverse tekortkomingen en dat de Gemeente Benita Home sindsdien vele malen de mogelijkheid heeft geboden om haar tekortkomingen te herstellen. Dit wordt door Benita Home ook niet betwist. Integendeel, zij erkent de nodige opstartproblemen te hebben gehad. Diverse omstandigheden maken volgens haar echter dat een ontbinding van de overeenkomsten op dit moment niet gerechtvaardigd is.
4.3.
Voor zover Benita Home als meest verstrekkend verweer heeft willen betogen dat alle tekortkomingen tijdig zijn opgelost, gaat de voorzieningenrechter daaraan voorbij. De Gemeente heeft met de in dit geding overlegde stukken voldoende aannemelijk gemaakt dat dit niet het geval is. De voorzieningenrechter begrijpt echter uit de uitlatingen van Benita Home ter zitting dat zij ook wel erkent dat dit niet het geval is, maar dat zij veeleer meent dat dit niet aan haar kan worden toegerekend. Zij stelt immers dat zij, als zij de in dit geding door de Gemeente overgelegde stukken eerder had gehad, de fouten (tijdig) had kunnen herstellen. Volgens Benita Home heeft de Gemeente haar voorheen onvoldoende duidelijk gemaakt waar de afwijkingen betrekking op hadden.
4.4.
De voorzieningenrechter volgt Benita Home daar niet in. Uit de overgelegde stukken blijkt genoegzaam dat de Gemeente in de loop de jaren, en laatstelijk nog in de brieven met de ingebrekestellingen van augustus en oktober 2019, heeft verduidelijkt dat onder meer i) uren die met elkaar moeten overeenkomen, dat regelmatig niet doen – waarbij het gaat om gefactureerde uren die niet overeenkomen met aan het CAK aangeleverde uren, maar ook niet met door de begeleider gerapporteerde uren – ii) factuurregels onjuist worden aangeleverd, iii) stopberichten niet (tijdig) worden aangeleverd en iv) er “slapende” indicaties zijn.
4.5.
Benita Home acht het voorts van belang dat er, althans zo stelt zij, niets valt aan te merken op de kwaliteit van de zorg die zij aan haar cliënten levert. De Gemeente heeft de daaraan ten grondslag liggende stelling van Benita Home dat haar cliënten tevreden over haar zijn en geen klachten over haar hebben, niet weersproken. De Gemeente wijst er echter op dat een tekortkoming zoals bijvoorbeeld het ontbreken van uitgewerkte zorgplannen, ook kwalificeert als een zorginhoudelijk signaal. De voorzieningenrechter volgt de Gemeente daarin, evenals in het standpunt dat dergelijke signalen minst genomen mogen meewegen bij de vraag of de tekortkomingen de ontbinding rechtvaardigen.
4.6.
Voor zover Benita Home stelt dat afwijkingen financieel gezien met name in haar nadeel zijn – bijvoorbeeld omdat zij meer zorg heeft geleverd dan gefactureerd – kan dat naar het oordeel van de voorzieningenrechter niet leiden tot de conclusie dat daarom geen gewicht mag worden toegekend aan de tekortkoming. De Gemeente heeft terecht gewezen op haar taken en verplichtingen in het kader van de uitvoering van de WMO. Zij moet een goed beeld hebben van wat er speelt en zij moet kunnen controleren welke zorg wordt verleend en welke uitgaven gedaan (zouden) moeten worden. De omstandigheid dat een bepaalde tekortkoming geen financieel nadeel oplevert voor de Gemeente laat onverlet dat de Gemeente nog steeds belang heeft bij een correcte administratie en bij een correcte nakoming door Benita Home van al haar contractuele verplichtingen. Deze zijn een wezenlijk onderdeel van de afspraken tussen partijen. Zonder juiste verantwoording van de geleverde zorg kan de Gemeente niet controleren of de WMO taken juist worden uitgevoerd, zo heeft de Gemeente terecht opgemerkt.
4.7.
Benita Home heeft ter zitting verder nog benadrukt dat zij een betrokken partij is, dat zij haar best doet om gemaakte fouten zo snel mogelijk te herstellen, dat zij van goede wil is om te leren van gemaakte fouten en dat zij de afgelopen jaren een verbeteringsslag heeft doorgemaakt. De Gemeente heeft dit erkend. De Gemeente heeft daarbij echter toegelicht dat zij juist daarom coulant is geweest en veel tijd heeft gestoken in het geven van uitleg en toelichtingen aan Benita Home. Naar het idee van de Gemeente is zij daarin zelfs verder gegaan dan van haar gevergd kon worden, gezien het feit dat zij samenwerkt met zestig dienstverleners op dit vlak en hun verplichtingen duidelijk volgen uit de gesloten overeenkomsten en protocollen. De Gemeente stelt zich op het standpunt dat het desondanks nog steeds niet goed genoeg gaat en dat zij daarom nu niet anders kan dan tot ontbinding van de overeenkomsten overgaan.
4.8.
De voorzieningenrechter overweegt dat de onder 4.7 genoemde omstandigheden aan de zijde van Benita Home er niet toe kunnen leiden dat de Gemeente daarom niet tot ontbinding van de overeenkomsten heeft mogen overgaan. Relevant is of de tekortkomingen van dien aard en betekenis zijn dat deze de ontbinding rechtvaardigen. De Gemeente heeft voorshands voldoende aannemelijk gemaakt dat dit, gezien de aard van de administratieve problemen en de lange periode waarin deze inmiddels voortduren, het geval is. Hiermee wordt ook de stelling van Benita Home dat de Gemeente een hogere foutmarge zou moeten hanteren, verworpen.
4.9.
De voorzieningenrechter overweegt voorts nog dat de Gemeente ter zitting gemotiveerd heeft toegelicht dat zij bij andere dienstverleners (nog) niet is overgegaan tot het inzetten van de zware maatregel van ontbinding van overeenkomsten en bij Benita Home wel, omdat geen sprake is van vergelijkbare situaties. De Gemeente stelt dat er weliswaar ook andere dienstverleners zijn die administratieve problemen ervaren en dat zij daar dus ook gesprekken mee voert, maar dat tot nu toe slechts aan de zijde van Benita Home de tekortkomingen zodanig ernstig zijn dat, kort gezegd, de maat vol is. In het licht van deze gemotiveerde toelichting heeft Benita Home niet aannemelijk weten te maken dat zij slachtoffer is geworden van willekeur door de Gemeente.
4.10.
Indien acht wordt geslagen op al het vorenstaande, moet worden geconcludeerd dat de ontbinding van de overeenkomst in een bodemprocedure naar alle waarschijnlijkheid stand zal houden en heeft Benita Home in ieder geval niet het tegendeel aannemelijk weten te maken. Onder die omstandigheid is er geen aanleiding om in dit geding een voorlopig voorziening te treffen die erop neerkomt dat aan de ontbinding voorlopig geen uitvoering mag worden gegeven. Nu voorshands van de rechtmatigheid van de ontbinding moet worden uitgegaan is voor toewijzing van de overige vorderingen ook geen plaats.
4.11.
De verwijzing door Benita Home naar haar zwaarwegende belangen bij voortzetting van de overeenkomsten maakt dit niet anders. De Gemeente heeft daartegenover gewezen op haar zwaarwegende belangen, waaronder ook moeten worden begrepen de belangen van haar burgers die in aanmerking komen voor begeleiding en ondersteuning. Indien deze belangen tegen elkaar worden afgewogen, leidt dit de voorzieningenrechter niet tot een andere conclusie. Daarbij heeft de voorzieningenrechter ook acht geslagen op de beleidsvrijheid van de Gemeente.
4.12.
Benita Home zal, als de in het ongelijk gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van dit geding.
5.De beslissing
De voorzieningenrechter:
5.1.
wijst het gevorderde af;
5.2.
veroordeelt Benita Home in de kosten van dit geding, tot dusverre aan de zijde van de Gemeente begroot op € 1.636,--, waarvan € 980,-- aan salaris advocaat en € 656,-- aan griffierecht.
Dit vonnis is gewezen door mr. S.J. Hoekstra - van Vliet en in het openbaar uitgesproken op 12 maart 2020.
ts