Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Bestuursrecht
zaaknummer: SGR 23/6231
uitspraak van de voorzieningenrechter van 16 november 2023 in de zaak tussen
Omroepvereniging Ongehoord Nederland, uit Den Haag, ON!
(gemachtigde: mrs. H. Külcü en J.P. van Mulken),
en
de raad van bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep, de NPO
(gemachtigde: mrs. S.M.C. Nuijten en G.T.M.J. Raaijmakers).
Inleiding
1. In deze uitspraak beslist de voorzieningenrechter op het verzoek om een voorlopige voorziening van verzoekster tegen het plaatsingsbesluit voor de tweede helft van 2023.
1.1.
ON! heeft bezwaar gemaakt tegen dit plaatsingsbesluit. Ook heeft zij de voorzieningenrechter gevraagd een voorlopige voorziening te treffen.
1.2.
De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 2 november 2023 op zitting behandeld. Namens ON! zijn verschenen [naam 1] en [naam 2] , bijgestaan door haar gemachtigden. De NPO heeft zich laten door [naam 3] , [naam 4] , [naam 5] en [naam 6] en haar gemachtigden.
Beoordeling door de voorzieningenrechter
Waar gaat deze zaak over?
2.1.
De NPO heeft op 13 juni 2023 een plaatsingsbesluit genomen. Het plaatsingsbesluit bepaalt welk media-aanbod van welke omroep, op welk aanbodkanaal, wanneer wordt geplaatst en welk budget daaraan wordt toegekend. Aan de toekenning en plaatsing van Ongehoord Nieuws in de tweede helft van 2023 heeft de NPO de voorwaarden verbonden dat ON! vóór 1 juli 2023 schriftelijk verklaart zich te verbinden aan het volledige Genrebeleidsplan Journalistiek (inclusief het aspect diversiteit) en schriftelijk toelicht hoe zij ervoor zorgt dat de programma’s van Ongehoord Nieuws bijdragen aan het criterium diversiteit zoals dit in het Genrebeleidsplan is ingevuld.
Aan de definitieve plaatsing van Ongehoord Nieuws heeft de NPO de volgende voorschriften verbonden:
- De programma’s moeten voldoen aan de Journalistieke Code en de criteria van het Genrebeleidsplan Journalistiek;
- ON! dient uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de Ombudsman;
- Na de eerste 10 uitzendingen in het najaar van 2023 zal NPO beoordelen of en in hoeverre ON! aan de voorschriften heeft voldaan en blijft voldoen;
- Indien NPO tot de conclusie komt dat ON! onvoldoende aan deze voorschriften voldoet, wordt de toekenning en plaatsing ingetrokken;
- Indien het garantiebudget van ON! dientengevolge in 2023 niet volledig wordt gerealiseerd, zal NPO bij uitzondering toestaan dat het garantiebudget 2024 wordt verhoogd met het bedrag waarmee het garantiebudget 2023 is onderschreden.
2.2.
ON! wil met haar verzoek voorkomen dat de NPO aan een eventuele negatieve beoordeling van de uitzendingen van Ongehoord Nieuws het gevolg kan verbinden dat het plaatsingsbesluit wordt gewijzigd waardoor ON! niet alle in de tweede helft geplaatste uitzendingen kan verzorgen. Zij heeft de voorzieningenrechter gevraagd de rechtsgevolgen van het plaatsingsbesluit, voor zover dat ziet op de mogelijkheid van de NPO om het plaatsingsbesluit na tien afleveringen in te trekken, voor de duur van de bezwaarprocedure op te schorten. De NPO heeft toegezegd geen besluit over een eventuele wijziging van het plaatsingsbesluit te nemen voordat de voorzieningenrechter uitspraak heeft gedaan.
Heeft ON! een spoedeisend belang?
3.1.
Een procedure bij de voorzieningenrechter is een spoedprocedure. Deze procedure kan alleen worden gevoerd als er een spoedeisend belang is, waardoor iemand niet kan wachten op een beslissing op zijn bezwaar- of beroepschrift. De voorzieningenrechter moet dus eerst kijken of er sprake is van een spoedeisend belang, voordat de zaak inhoudelijk kan worden behandeld.
3.2.
In dit verband voert ON! tot de kern samengevat aan dat het spoedeisend belang is gelegen in de aankondiging in het plaatsingsbesluit dat de NPO na tien uitzendingen zal beoordelen of aan de voorschriften en voorwaarden is voldaan en voldaan blijft worden in de uitzendingen die daarna volgen. Hierbij stelt ON! dat in het geval NPO het standpunt inneemt dat de uitzendingen niet voldoen aan de voorschriften de toekenning en plaatsing wordt ingetrokken. De eventuele intrekking van het plaatsingsbesluit leidt tot onzekerheid, reputatieschade en heeft financiële gevolgen. Ook is het zo dat ON! geen mogelijkheid heeft daartegen op te komen.
3.3.
De NPO betwist dat ON! een spoedeisend belang heeft. De NPO wijst erop dat in het plaatsingsbesluit aan ON! het recht is toegekend de daarin toegekende 32 uitzendingen van Ongehoord Nieuws conform het besluit te verzorgen. Het plaatsingsbesluit wijzigt pas als daartoe een besluit wordt genomen. Zonder wijziging houdt ON! het recht deze uitzendingen in de tweede helft van 2023 te verzorgen. ON! kan de uitzendingen van Ongehoord Nieuws verzorgen conform het plaatsingsbesluit tenzij en totdat het plaatsingsbesluit is gewijzigd. De NPO stelt zich op het standpunt dat, nu er nog geen wijzigingsbesluit is, niet bij voorlopige voorziening kan worden gevraagd om opschorting van rechtsgevolgen die nog helemaal niet bestaan. Het door ON! beoogde effect kan volgens de NPO pas worden bereikt met een voorlopige voorziening tegen een eventueel nieuw besluit als gevolg van de aangekondigde evaluatie van de naleving van de gestelde voorschriften en voorwaarden.
3.4.
De voorzieningenrechter ziet in de argumenten die ON! heeft aangevoerd geen grond om een spoedeisend belang aan te nemen. Daartoe overweegt de voorzieningenrechter dat het door ON! gevreesde gevolg, dat zij niet meer mag uitzenden, pas intreedt op het moment dat de NPO een besluit tot wijziging van het plaatsingsbesluit neemt. Tot dat moment mag Ongehoord Nieuws worden uitgezonden. Van eventuele financiële- of reputatieschade kan ook pas sprake zijn bij een nog te nemen besluit tot wijziging. ON! heeft dan ook niet aangetoond dat zij een spoedeisend belang heeft tot het voor haar treffen van een voorziening ten aanzien van het plaatsingsbesluit.
3.5.
Voor zover ON! stelt dat zij geen ander effectief rechtsmiddel heeft, overweegt de voorzieningenrechter dat ON! tegen een eventueel wijzigingsbesluit bezwaar kan maken en indien nodig om een voorlopige voorziening kan vragen. ON! heeft dat zelf ook onderkend in haar reactie op het verweerschrift van 31 oktober 2023.
Is het besluit evident onrechtmatig?
3.6.
De voorzieningenrechter overweegt dat het ontbreken van spoedeisend belang niet aan het treffen van een voorlopige voorziening in de weg staat als sprake is van een evident onrechtmatig besluit. Met evident onrechtmatig besluit wordt bedoeld dat zonder diepgaand onderzoek naar de relevante feiten en/of het recht zeer ernstig moet worden betwijfeld of het door de NPO ingenomen standpunt juist is en het besluit in de bezwaarprocedure in stand zal blijven. Hiervan is in dit geval geen sprake.
Conclusie
4. De voorzieningenrechter wijst het verzoek dus af vanwege het ontbreken van spoedeisend belang. Dit betekent dat de voorzieningenrechter niet toekomt aan een inhoudelijke beoordeling van de gronden van het verzoek. De NPO hoeft de proceskosten niet te vergoeden.
5. De voorzieningenrechter merkt nog op dat het, anders dan ON! veronderstelt, niet zo is dat Ongehoord Nieuws direct niet meer mag worden uitgezonden als de NPO vindt dat de eerste 10 uitzendingen niet voldoen aan de voorschriften. Op de zitting heeft de NPO toegelicht hoe de aankondiging van de gevolgen van het onvoldoende voldoen aan de voorschriften moet worden gelezen. De NPO zal beoordelen of aan de voorschriften is voldaan. Indien dat niet of niet volledig het geval is, zal de NPO beoordelen of sprake is van “onvoldoende” voldoen. Als de NPO vindt dat onvoldoende is voldaan, zal hij in overleg treden met ON!. Dit kan ertoe leiden dat extra voorwaarden of voorschriften worden gesteld aan de plaatsing voor de eerste helft van 2024 of dat het plaatsingsbesluit wordt heroverwogen. Op het moment van de behandeling van het verzoek om een voorlopige voorziening heeft de beoordeling nog niet plaatsgevonden. Van een situatie dat op elk door de NPO te bepalen moment “de stekker eruit kan worden getrokken” is geen sprake. Zoals de NPO heeft toegelicht, zal ON! bij een eventueel besluit tot wijziging van het plaatsingsbesluit of het verbinden van extra voorwaarden en voorschriften aan de plaatsing voor het eerste kwartaal van 2024 eerst in de gelegenheid worden gesteld een zienswijze in te dienen.
Beslissing
De voorzieningenrechter wijst het verzoek om een voorlopige voorziening af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. G.P. Kleijn, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van Y.E. de Loos, griffier. De beslissing is uitgesproken in het openbaar op 16 november 2023.
griffier
voorzieningenrechter
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: