Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Haarlem
Bestuursrecht
zaaknummers: NL24.49554 (beroep) en NL24.49555 (voorlopige voorziening)
uitspraak van de enkelvoudige kamer en de voorzieningenrechter in de zaken tussen
[eiseres] , eiseres en verzoekster (hierna: eiseres),
V-nummer: [#] ,
(gemachtigde: mr. C. Mayne),
en
de minister van Asiel en Migratie, verweerder
(gemachtigde: mr. G. Erdal).
Inleiding
1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank/voorzieningenrechter (hierna: de rechtbank) het beroep van eiseres tegen de afwijzing van haar asielaanvraag en haar verzoek om een voorlopige voorziening. Eiseres heeft op 25 november 2024 een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Verweerder heeft met het bestreden besluit van 9 december 2024 deze aanvraag afgewezen als kennelijk ongegrond.
2. De rechtbank heeft het beroep op 4 maart 2025 samen met het verzoek om een voorlopige voorziening op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres, [naam 1] als tolk en de gemachtigde van verweerder.
Beoordeling door de rechtbank
3. De rechtbank beoordeelt de afwijzing van de asielaanvraag van eiseres en haar verzoek om een voorlopige voorziening. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van eiseres.
4. De rechtbank is van oordeel dat het beroep gegrond is en dat het verzoek om een voorlopige voorziening wordt afgewezen. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Waar gaat deze zaak over?
5. Eiseres legt aan haar asielaanvraag het volgende ten grondslag. Eiseres stelt dat zij [naam 2] heet, de Somalische nationaliteit heeft en is geboren op [geboortedatum] 2004. Eiseres is met een echt bevonden Keniaans paspoort Nederland ingereisd. Eiseres verklaart dat zij Somalië heeft verlaten vanwege Al Shabaab. Een lid van Al Shabaab is naar de vader van eiseres gegaan omdat hij met haar wilde trouwen. Eiseres is toen met behulp van haar vader gevlucht uit haar dorp. Toen de leden van Al Shabaab haar kwamen opzoeken in het dorp, hebben ze haar vader ervan beschuldigd dat hij haar heeft geholpen bij haar vlucht. De leden van Al Shabaab hebben hem vervolgens vermoord. Eiseres is toen naar Kenia gevlucht. Zij is daar ondergedoken bij een vrouw. Bij deze vrouw voelde zij zich niet veilig omdat deze vrouw handelde in vrouwen. Eiseres is toen getrouwd met een rijke Somalisch-Keniaanse man. Deze man heeft eiseres bedreigd en mishandeld. Eiseres heeft het vermoeden dat hij ook lid is van Al Shabaab. Ze voelde zich niet veilig in Kenia omdat Al Shabaab ook in Kenia actief is. Eiseres heeft een Keniaans paspoort gekocht en is daarmee naar Nederland gevlucht.
Het bestreden besluit
6. Het asielrelaas van eiseres bevat volgens verweerder de volgende relevante elementen:
- Identiteit, nationaliteit en herkomst;
- Problemen door de ex-man en Al Shabaab.
Verweerder acht de Somalische identiteit, nationaliteit en herkomst van eiseres ongeloofwaardig. Eiseres heeft een echt bevonden Keniaans paspoort overgelegd en daarom gaat verweerder er vanuit dat eiseres de Keniaanse nationaliteit heeft. Verweerder stelt zich op het standpunt dat het de verantwoordelijkheid van eiseres is om aan te tonen dat zij Somalisch is. Verweerder stelt dat eiseres niet aannemelijk heeft gemaakt dat zij het Keniaanse paspoort frauduleus heeft verkregen en dat zij de Keniaanse nationaliteit niet bezit. Verweerder heeft de gestelde problemen van eiseres in Kenia beoordeeld en ongeloofwaardig geacht. Verweerder heeft de gestelde problemen van eiseres in Somalië niet beoordeeld.
Wat vindt eiseres in beroep?
7. Eiseres stelt dat zij het Keniaanse paspoort frauduleus heeft verkregen en dat zij de Somalische nationaliteit heeft. De achternaam en de geboortedatum op het door haar gestelde frauduleus verkregen Keniaanse paspoort wijken af van die op haar Somalische geboorteakte. Zij heeft meteen en consequent verklaard dat zij het Keniaanse paspoort heeft gekocht van een reisagent. Eiseres spreekt uitsluitend Somalisch en heeft haar vluchtverhaal uit Somalië verteld. Eiseres heeft daarnaast documenten overgelegd, zoals een geboorteakte uit Mogadishu en later ook nog een geboorteverklaring van de ambassade van Somalië in Brussel. Verweerder had enkel hierom al nader onderzoek moeten doen, zoals een taalanalyse en HIS-check. [1] Eiseres voert aan dat zij aan de inspanningsverplichting heeft voldaan zoals bedoeld in de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 14 maart 2024 [2] . De gemachtigde van eiseres heeft diverse e-mails en rappels naar de Keniaanse ambassade gestuurd. De gemachtigde heeft ook een telefoongesprek gevoerd op 16 januari 2025 met de Keniaanse ambassade in Den Haag. De Keniaanse ambassade heeft aangegeven dat een kopie van het paspoort van eiseres naar de relevante autoriteiten is gestuurd in Kenia. Daarnaast kan eiseres de Keniaanse nationaliteit niet bezitten nu zij niet voldoet aan de voorwaarden voor naturalisatie. Immers, zij verblijft niet zeven jaar legaal in Kenia, zij spreekt niet een van de lokale talen en zij levert geen bijdrage aan de nationale ontwikkelingen in Kenia. Eiseres voert aan dat er ten onrechte geen beoordeling wordt gemaakt van het gevaar bij terugkeer naar Somalië.
Heeft eiseres voldaan aan de inspanningsverplichting?
8. De rechtbank ziet zich allereerst voor de vraag gesteld of is voldaan aan de inspanningsverplichting zoals bedoeld in voornoemde uitspraak van de Afdeling van 14 maart 2024. De rechtbank overweegt dat de Afdeling in deze uitspraak het toetsingskader heeft uiteengezet rondom de beoordeling van persoonsgegevens en de nationaliteit van een vreemdeling. Hieruit volgt dat verweerder in beginsel mag uitgaan van de gegevens zoals vermeld in een authentiek bevonden paspoort en dat het in de eerste plaats op de weg van de vreemdeling ligt om aannemelijk te maken dat een echt bevonden paspoort op een frauduleuze wijze is verkregen. Uit deze uitspraak volgt dat van eiseres mag worden verwacht dat zij alles doet waar zij redelijkerwijs toe in staat is om van de Keniaanse autoriteiten een verklaring te verkrijgen waaruit blijkt of zij het Keniaanse paspoort aanmerken als rechtsgeldig afgegeven en/of zij eiseres als hun onderdaan beschouwen. De Afdeling heeft in overweging 4 toegelicht hoe een vreemdeling dit kan doen. Zo wijst de Afdeling op contact opnemen met de diplomatieke vertegenwoordiging van het land dat het paspoort heeft afgegeven in een voor hen gangbare taal. Daarnaast moet een vreemdeling de door de betreffende autoriteiten voorgeschreven procedures volgen, de gevraagde informatie verstrekken en zo nodig rappelleren. Als een vreemdeling onvoldoende moeite heeft gedaan om een verklaring, als hiervoor bedoeld, van de autoriteiten te verkrijgen, mag de minister ervan uitgaan dat de vreemdeling de nationaliteit heeft die op het paspoort is vermeld. Als een vreemdeling een oprechte inspanning heeft geleverd om een verklaring te krijgen van de autoriteiten over de verkrijging van zijn paspoort en/of zijn nationaliteit, maar daar desondanks niet in is geslaagd, is het aan verweerder om die autoriteiten te benaderen.
8.1.
De rechtbank gaat uit van de volgende feiten en omstandigheden. Eiseres heeft op 25 november 2024 asiel aangevraagd. De gemachtigde van eiseres heeft op 5 december 2024 een e-mail gestuurd naar de ambassade van Kenia in Den Haag. Zij heeft daarin verzocht om te verifiëren of eiseres daadwerkelijk de Keniaanse nationaliteit heeft. Eiseres heeft ook een kopie geboorteakte overgelegd, een origineel opgevraagd bij de autoriteiten in Mogadishu (Somalië), en vervolgens het origineel aangeboden aan verweerder voor onderzoek. Het bestreden besluit is genomen op 9 december 2024. Op 16 januari 2025 heeft de gemachtigde van eiseres telefonisch contact opgenomen met de Keniaanse ambassade in Den Haag. Op 12 februari 2025 heeft de Somalische ambassade in Brussel een geboorteverklaring afgegeven waarin de gegevens van eiseres zijn bevestigd. Op 19 februari 2025 heeft de gemachtigde van eiseres opnieuw contact gezocht met de Keniaanse ambassade middels een nieuw verkregen e-mailadres. Op 21 februari 2025 heeft de Keniaanse ambassade gereageerd dat de e-mail van de gemachtigde is ontvangen. Op 24 februari 2025 heeft de gemachtigde gerappelleerd. Op 24 februari 2025 heeft de Keniaanse ambassade gereageerd dat het kopie van het Keniaanse paspoort van eiseres naar de relevante autoriteiten in Kenia is gestuurd.
8.2.
De rechtbank is van oordeel dat eiseres heeft voldaan aan haar inspanningsverplichting. Eiseres heeft bij het aanmeldgehoor aangegeven dat het Keniaanse paspoort frauduleus is verkregen en zij alleen de Somalische nationaliteit heeft. De gemachtigde van eiseres heeft meerdere pogingen gedaan om contact te krijgen met de Keniaanse autoriteiten. De gemachtigde heeft naar verschillende e-mailadressen van de Keniaanse ambassade in Den Haag gemaild. Deze e-mails zijn opgemaakt in de Engelse taal en de gemachtigde heeft een kopie van het Keniaanse paspoort van eiseres toegevoegd. De gemachtigde heeft gevraagd te bevestigen dat eiseres geen onderdaan van Kenia is. Bij het uitblijven van een reactie, heeft de gemachtigde gerappelleerd. De gemachtigde heeft ook gebeld met de Keniaanse ambassade in Den Haag, zo blijkt uit een overgelegde telefoonnotitie. De rechtbank weegt hierbij ook mee dat eiseres in grensdetentie zit. Eiseres is daardoor niet in staat om op elk moment contact te zoeken met de Keniaanse autoriteiten en is hiervoor afhankelijk van anderen, zoals van haar gemachtigde. In het licht van deze omstandigheden, is de rechtbank van oordeel dat eiseres met het mailen, rappelleren en het bellen een oprechte inspanning heeft geleverd om in contact te komen met de Keniaanse autoriteiten om een verklaring te krijgen van de autoriteiten over de verkrijging van haar paspoort en/of haar nationaliteit. Dat verweerder tegenwerpt dat eiseres meer had moeten doen om uiteindelijk de verklaring te verkrijgen, zoals vaker rappelleren, voert naar het oordeel van de rechtbank te ver in het licht van de inspanningsverplichting. De rechtbank is met eiseres van oordeel dat het niet om een resultaatsverplichting gaat. Nu eiseres een oprechte inspanning heeft geleverd, was het aan verweerder om contact op te nemen met de Keniaanse autoriteiten voor een dergelijke verklaring. Door dat niet te doen, heeft verweerder het besluit onzorgvuldig genomen.
8.3.
Daarnaast wijst de rechtbank op het feit dat eiseres niet alleen heeft geprobeerd aan te tonen dat zij haar Keniaanse paspoort op frauduleuze wijze heeft gekregen, maar ook inspanningen heeft verricht om de door haar gestelde Somalische nationaliteit en identiteit aan te tonen. Eiseres heeft een kopie van een geboorteakte uit Mogadishu overgelegd. Ook heeft eiseres het origineel opgevraagd en vervolgens aangeboden aan verweerder voor onderzoek. Verder heeft de gemachtigde op zitting toegelicht dat eiseres vanuit grensdetentie een videogesprek heeft gevoerd met de Somalische autoriteiten. Op basis van dat gesprek en de overgelegde geboorteakte heeft de Somalische ambassade in Brussel een geboorteverklaring afgegeven waarin de gegevens van de geboorteakte worden bevestigd. De rechtbank overweegt dat eiseres hiermee inspanningen heeft geleverd om ook op andere manieren aan te tonen dat zij (alleen) Somalisch is en dat zij haar Keniaanse paspoort op frauduleuze wijze heeft verkregen. De minister zal al deze inspanningen én alle overgelegde stukken bij het nieuw te nemen besluit moeten betrekken.
Conclusie en gevolgen
9. Het beroep is gegrond en de rechtbank vernietigt het bestreden besluit. Dat betekent dat verweerder opnieuw op de aanvraag dient te beslissen. Verweerder moet daarbij alles wat in beroep is aangevoerd en overgelegd betrekken. Verweerder dient eerst onderzoek te doen naar de identiteit, nationaliteit en herkomst van eiseres. Voor het nemen van een nieuw besluit stelt de rechtbank een termijn van acht weken. Gelet hierop behoeven de overige beroepsgronden geen bespreking meer.
9.1.
Nu met deze uitspraak op het beroep van eiseres is beslist bestaat er geen aanleiding meer voor het treffen van de gevraagde voorlopige voorziening. Het verzoek hiertoe wordt afgewezen.
9.2.
Omdat het beroep gegrond is krijgt eiseres een vergoeding van haar proceskosten. Verweerder moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 2.721,- omdat de gemachtigde van eiseres een verzoekschrift en een beroepschrift heeft ingediend en aan de zitting heeft deelgenomen. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- vernietigt het besluit van 9 december 2024;
- draagt verweerder op binnen acht weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak;
- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.814,- aan proceskosten aan eiseres.
De voorzieningenrechter:
- wijst het verzoek om een voorlopige voorziening af;
- veroordeelt verweerder tot betaling van € 907,- aan proceskosten aan eiseres.
Deze uitspraak is gedaan door mr. E. Broekhof, (voorzieningen)rechter, in aanwezigheid van mr. M. Doorman, griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan in de hoofzaak een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.