Uitspraak
korte di Den Haag
1.Di kiko e kaso akí ta trata?
adaptashon), i
mitigashon).
KlimaSeniorinnenta konsistí di un evaluashon
overalldi tur medida ku a tuma denter di un estado miembro. No ta tur punto di bista ku por kuestioná den e evaluashon
overallei ta konstituí riba su mes un violashon di EVRM i/òf un akto ilísito. Por lo tanto, e deklarashonnan di derecho solisitá pa Greenpeace ta solamente parsialmente atmisibel.
trias politica.
plachi kompletu’ akí Estado ta responsabel final. Esaki no ta nifiká ku den e relashonnan interno entre (gobièrnu di) Boneiru i Estado – ku ta regulá pa Statüt di Reino Hulandes, Konstitushon Hulandes i Lei di Entidat Públiko Boneiru, Sint Eustatius i Saba - ta
solamenteEstado ku no a kumpli ku su obligashonnan. Den e prosedimentu akí no tabatin e pregunta si otro nivel di gobièrnu tambe a faya.
2.Kon a strukturá e sentensia akí?
3.E prosedimentu despues di e sentensia interlokutorio tokante atmisibilidat
- e konklushon di kontesta di 9 di òktober 2024 ku dokumento di prueba 1 te ku 45,
- e akta di presentashon di dokumento di prueba 111 te ku 141 i tambe akta di modifikashon di demanda, risibí 12 di sèptèmber 2025,
livestream, risibí 28 di novèmber 2025.
livestream. E partinan a presentá, akompañá pa nan abogadonan. E abogadonan a pleita a base di nan anotashonnan, ku a keda añadí na e dosié di proseso. Tres habitante di Boneiru a presentá un deklarashon; a añadí e deklarashonnan akí tambe na e dosié di proseso. E partinan a kontestá e preguntanan di korte i tambe por a reakshoná riba otro.
4.Echo i informashon di fondo
Boneiru komo ‘isla chikitu’
Vulnerabilidat di isla chikitu
Intergovernmental Panel on Climate Change(IPCC) ta un organisashon di Nashonnan Uní (NU) ku a funda na 1988 pa proveé gobièrnunan di informashon sientífiko ku por usa pa desaroyá maneho di klima. IPCC, ku e motibu akí, ta publiká periódikamente
Assessment Reportsun kapituló separá na isla chikitu i nan vulnerabilidat partikular pa e konsekuensianan di kambio di klima. E vulnerabilidat akí a keda konstatá pa otro instansia tambe, tambe spesífikamente konsiderando e islanan di Karibe. Sekretario General di Nashonnan Uní a denominá e islanan karibe na 2022 komo ‘
ground zero’ di e krísis di klima mundial.
key risks’ku ta influensiá negativamente e habitabilidat di isla chikitu:
Investigashon pa Boneiru
The impacts of Climate Change on Bonaire’.
Konsekuensia di kambio di klima pa Boneiru
Subida di temperatura
Subida di nivel di laman
Shared Socio-economic Pathways(SSP’s) desaroyá pa IPCC. Por kategorisá e SSPnan den un senario di emishon abou (SSP1-2.6), un senario di emishon moderá (SSP2-4.5), un senario di emishon haltu (SSP5-8.5). Den e siguiente imágen ta mustra skemátikamente e rango di e posibel subida di nivel di laman (den centimeter) rònt di Boneiru:
Inundashon pa motibu di tormenta tropikal/orkan i pa motibu di presipitashon ekstremo
quickscankaminda a wak e probabilidat i e konsekuensianan di inundashonnan for di laman i inundashonnan komo konsekuensia di presipitashon ekstremo. HKV a aktualisá e
quickscanakí na 2024 a base di konosementu i modelo nobo, entre otro e efektonan sperá di kambio di klima den e diferente senarionan di emishon. HKV ta kalkulá ku e impakto di un inundashon for di laman dor di un orkan òf tormenta tropikal (independientemente di e senario di emishon elegí) den e klima aktual na aña 2050 lo ta ‘grave’ (10-25% lo keda afektá) i na aña 2100 lo ta ‘sumamente grave’ (25-50% lo keda afektá).
Konsekuensia pa salubridat públiko
Global Commons Allianceta sali na kla ku hende ta biba mihó ku temperaturanan entre 13 i 27 °C i ku eksposishon na temperatura mas abou òf mas haltu di asina yamá
human climate nichetin efekto negativo riba salú i bienestar di hende. E temperatura anual promedio na Boneiru ta e momentonan akí 28,5 °C (mira imágen 1 akiriba); esei ta mas haltu ku e límite máksimo di
human climate niche.
Konsekuensia pa naturalesa
Konsekuensia pa kultura
Konsekuensia pa turismo i ekonomia
Konsekuensia pa infrastruktura
Desaroyo mundial riba tereno di klima
broeikasgasprovoká pa ser humano.
broeikasgas koolstofdioxide(CO2). Aproksimadamente mitar di e emishonnan di e CO2 ei ta keda apsorbá awor den un plaso di trinta aña pa mondi, wetlands i oséano (e asina yamá ‘
carbon sinks’). Sobrá di e CO2 ta keda sentenáres òf míles di aña presente den e atmósfera manera un sorto di deken rònt di mundu ku ta ten’é kayente.
broeikasgastambe, manera metano, óksido nitroso i gas ku flúòr. E gasnan akí tin un efekto di keintamentu (muchu) mas fuerte ku CO2 i nan no ta wòrdu apsorbá pa e
carbon sinks. E kantidat di e otro
broeikasgassenakí den atmósfera tambe ta oumentando i ta kontribuí na keintamentu mundial, aunke e efekto di keintamentu di e gasnan akí ta dura ménos tempu ku esun di CO2.
tipping points) ku ta aselerá e proseso di kambio di klima repentinamente. Ora alkansá un
tipping point, e klima lo kambia di forma aprupto i drástiko na sierto parti di mundu. Esaki por pone bida, salú, bienestar i ambiente di bida di hopi hende na peliger – mundialmente, i tambe na Hulanda.
broeikasgassenaun mas. Den e kapítulonan ku ta sigui korte ta analisá e palabrashonnan pa redusí emishon di
broeikasgassenku Hulanda a komprometé na dje, tantu internashonal (Kapítulo 5) komo nashonal (Kapítulo 6).
5.Derecho konvenshonal pertinente
Derecho konvenshonal NU
Konvenshon Marko di Nashonnan Uní tokante Kambio di Klima 1992
broeikasgas. Mayoria parti di e komunidat mundial– 198 pais, Hulanda inkluí – a ratifiká e konvenshon akí.
broeikasgasden atmósfera na un nivel den kua ta evitá perturbashon peligroso di e sistema di klima pa ser humano. Mester yega e nivel akí na tempu, den un laso di tempu den kua e ekosistema lo por adaptá na un manera natural na e kambio di klima. E ora ei e produkshon di komestibel no ta kore peliger i desaroyo ekonómiko ta keda posibel na un manera duradero.
carbon sinki depósito di
broeikasgas.
broeikasgaskousá pa ser humano pa kada fuente, i apsorshon pa kada tipo
carbon sink. Ademas nan mester utilisá método di kálkulo i método atministrativo komparabel, akordá pa COP, pa garantisá ku e datonan ta komparabel. E listanan di inventario mester keda aktualisá periódikamente, mester hasi nan públiko i disponibel pa COP. E estado miembronan mester formulá programa nashonal tambe ku medida pa limitá kambio di klima, enfoká riba emishon pa kada fuente i apsorshon pa kada
carbon sinkdi tur
broeikasgas; tambe nan mester revisá i aktualisá periódikamente nan propio liña di maneho i práktika.
Protokòl di Kyoto 1997
Artíkulo 3 di Protokòl di Kyoto
broeikasgasmenshoná den Anekso A no ta superá e kantidadnan ku a asigná nan, kalkulá den funshon di e kompromisonan kuantifiká di redukshon i redukshon kuantifiká ku ta indiká den Anekso B i di konformidat ku loke ta korespondiente den e artíkulo akí, ku e meta di redusí nan emishon total di e gasnan ei durante e periodo di kompromiso 2008 te 2012 ku a lo ménos 5% kompará ku e nivelnan di 1990.
slow onset events’. Nan a konkluí ku, mas lihé e klima kambia i mas retraso tin den e esfuersonan di adaptashon, mas difísil i mas karu lo ta pa enfrentá e kambio di klima. E estado miembronan a disidí ku e motibu ei pa lanta
Adaptation Committee. E komité ta supervisá implementashon di
Cancún Adaptation Frameworki ta duna e estado miembronan asistensia di konosementu i apoyo tékniko.
Cancún Adaptation Frameworke estado miembronan ta pone atenshon spesial na e paisnan den desaroyo i ‘
the particularly vulnerable people in the world’, pa motibu ku nan, na e momento ei, ya tabata konfrontá ku konsekuensia negativo di kambio di klima.
Akuerdo di Paris 2016
broeikasgas, na un manera ku no ta pone e produkshon di komestibel den peliger; i
broeikasgasi resiliente pa klima.
broeikasgasna nivel mundial, i pa despues redusí rápidamente e emishon konforme e mihó konosementunan siéntifiko disponibel. Konkretamente, den e di dos mitar di e siglo akí – pues entrante 2050 – mester yega na un balansa entre emishon i kaptura/almasenahe di
broeikasgas. E prinsipionan determinante den tur esaki ta rasonabilidat, desaroyo duradero i esfuerso pa kaba ku pobresa.
Global Stocktakes’).
carbon sinkdi
broeikasgas,formulá utilisando método aseptá komo bon práktika dor di Grupo di Trabou Intergubernamental tokante kambio di klima i akordá pa COP; i
broeikasgasi, si ta aplikabel, apsorshonnan, i kon e estado miembro ta opiná ku su kontribushon nashonalmente fihá ta rasonabel i ambisioso, den kuadro di su sirkunstansianan nashonal i kon e ta kontribuí na logra e ophetivo di temperatura akordá.
Glasgow Climate Pact
Glasgow Climate Pactentre otro ku COP:
I. Science and urgency
Recognizesthe importance of the best available science for effective climate action and policymaking;
Expresses alarm and utmost concernthat human activities have caused around 1.1 °C of warming to date, that impacts are already being felt in every region and that carbon budgets consistent with achieving the Paris Agreement temperature goal are now small and being rapidly depleted;
RecallsArticle 2, paragraph 2, of the Paris Agreement, which provides that the Paris
Stressesthe urgency of enhancing ambition and action in relation to mitigation, adaptation and finance in this critical decade to address the gaps in the implementation of the goals of the Paris Agreement;
Notes with serious concernthe findings from the contribution of Working Group I to the Intergovernmental Panel on Climate Change Sixth Assessment Report, including that climate and weather extremes and their adverse impacts on people and nature will continue
Emphasizesthe urgency of scaling up action and support, including finance, capacity
Reaffirmsthe Paris Agreement temperature goal of holding the increase in the global
Recognizesthat the impacts of climate change will be much lower at the temperature
Recognizesthat limiting global warming to 1.5 °C requires rapid, deep and sustained
Also recognizesthat this requires accelerated action in this critical decade, on the basis
Welcomesefforts by Parties to communicate new or updated nationally determined
Notes with serious concernthe findings of the synthesis report on nationally determined contributions under the Paris Agreement, according to which the aggregate greenhouse gas emission level, taking into account implementation of all submitted nationally determined contributions, is estimated to be 13.7 per cent above the 2010 level in 2030;
Emphasizesthe urgent need for Parties to increase their efforts to collectively reduce
Sharm el-Sheikh Implementation Plan(COP27). E estado miembronan a konstatá entre otro lo siguiente:
I. Science and urgency
Takes noteof the 2022 adaptation gap and emissions gap reports of the United Nations Environment Programme, and recent global and regional reports of the World Meteorological Organization on the state of the climate;
Reiteratesthat the impacts of climate change will be much lower at the temperature
Recognizesthat limiting global warming to 1.5 °C requires rapid, deep and sustained reductions in global greenhouse gas emissions of 43 per cent by 2030 relative to the 2019 level;
Also recognizesthat this requires accelerated action in this critical decade, on the basis of equity and the best available scientific knowledge, reflecting common but differentiated responsibilities and respective capabilities, in the light of different national circumstances and in the context of sustainable development and efforts to eradicate poverty;
Reiteratesits invitation to Parties to consider further actions to reduce by 2030 non-carbon dioxide greenhouse gas emissions, including methane;”
Sharm el-Sheikh Implementation Planentre otro lo siguiente:
Also notesthat the best available science, as well as traditional, indigenous and local
Notes with serious concernthe findings on adaptation gaps in the contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change;
Recognizesthat long-term planning and accelerated implementation of adaptation actions, particularly in the next decade, is important for closing adaptation gaps;
Also recognizesthat maladaptation can be avoided through flexible, multisectoral,
. Takes noteof the support available to developing country Parties for formulating and
recognizesthe importance of scaling up this
Encouragesrelevant organizations to continue coordinating support related to the
Notesthat the process to formulate and implement national adaptation plans is crucial
Glasgow-Sharm el-Sheikh work programme on the global goal on adaptatione estado miembronan (uní den COP) a formulá ophetivo di adaptashon mundial na 2023:
Decidesthat the United Arab Emirates Framework for Global Climate Resilience includes the following targets in relation to the dimensions of the iterative adaptation cycle, recognizing the need to enhance adaptation action and support:
First Global Stocktake). Pa esaki a analisá kiko ta e situashon na 2023 riba tereno di kambio di klima i e efikasia di e medidanan anunsiá pa kombatié. Konklushon importante tabata entre otro ku e emishon real global no ta bayendo den direkshon pa alkansá e ophetivonan di e Akuerdo di Paris i ku no a kumpli ku tur plan presentá pa e estado miembronan. Por lo tanto, awor ta nesesario pa hasi mas ku loke a antisipá pa limitá e keintamentu global te e 1,5 °C ku a akordá, siendo ku a sobra ménos tempu pa logr’é. E konklushon tabata ku no ta solamente nesesario pa tuma medida (mas) ambisioso, sino tambe pa realmente apliká e medidanan ku ya a proponé:
Key finding 5: much more ambition in action and support is needed in implementing domestic mitigation measures and setting more ambitious targets in NDCs to realize existing and emerging opportunities across contexts, in order to reduce global GHG emissions by 43 per cent by 2030 and further by 60 per cent by 2035 compared with 2019 levels and reach net zero CO2 emissions by 2050 globally.”
‘Advisory Opinion’ di Korte Internashonal di Hustisia
obligations of conduct and
European Green Deal 2019
The European Green Deal, ku Komishon Europeo a publiká 11 di desèmber 2019. Meta di e programa di maneho akí ta pa transformá UE den un ‘sosiedat hustu i próspero ku un ekonomia moderno, efisiente den su uso di rekurso i kompetitivo, kaminda na 2050 no tin mas emishon neto di
broeikasgasi e kresementu ekonómiko no ta vinkulá na e uso di rekurso.’ E Komishon a anunsiá ku na mart di 2020 lo el a presentá un proposishon di lei europeo tokante klima ku dos ophetivo konkreto pa redukshon di emishon di
broeikasgas: neutralidat di klima na 2050 i un redukshon di emishon di 50-55% na 2030 kompará ku aña 1990.
broeikastur aña.
Lei Europeo di Klima 2021
broeikasgasdi Union di por lo ménos 55% na 2030 kompará ku 1990. Ku esaki UE ke kumpli ku e ophetivo di NU di un máksimo di 1,5 ⁰C di keintamentu mundial i ke tin avanse den alkansamentu di e ophetivonan di NU pa adaptashon di klima.
Pakete Fit for 55
Pakete fit for 55’ UE a bolbe konfirmá ku e emishonnan di
broeikasgasden UE mester keda redusí, pa mas tardá na 2030, ku por lo ménos 55% kompará ku e nivel di 1990. Pa apoyá e regionnan i sektornan ku ta dependé ekonómikamente fuertemente di kombustibel fosil i ku mester realisá ahuste grandi den e transishon pa un ekonomia bèrdè, UE a krea un
Just Transition Fund.
First Global Stocktake, ta negoshando denter di UE tokante e fihamentu di un ophetivo di klima nobo i intermedio pa UE pa aña 2040. Na momento ku dikta e sentensia akí, no a fiha ningun ophetivo nobo den legislashon. E proposishon di kua ta parse ku tin un akuerdo polítiko, ta ku e emishon di CO2 mester ta redusí ku 90% neto na 2040 kompará ku 1990, kaminda 5% di e redukshon di emishon por logra mediante kompra di
carbon creditsinternashonal.
Vigensia derecho konvenshonal pertinente na Boneiru
memorie van toelichtingdi e Aprobashon di e Akuerdo di Paris di 31 di òktober 2016 ta indiká lo siguiente tokante esei:
4.2 Het Caribische deel van Nederland
6.Derecho i polítiko di klima nashonal pertinente
Lei di Klima
broeikasgasna Hulanda, pa alkansá un nivel ku ta 95% ménos ku na 1990, ku e fin di limitá keintamentu mundial i e kambio di klima.
broeikasgasna 49% na 2030 i logra un produkshon di elektrisidat kompletamente CO² -neutral na 2050.
broeikasgase emishonnan den Hulanda manera menshoná den artíkulo 2, parti b, di e Ordenansa di mekanismo di mónitòr.
broeikasgasna Hulanda, ku e fin di limitá keintamentu mundial i e kambio di klima, kaminda Hulanda konforme artíkulo 2, promé insiso, di e Lei di Klima Europeo:
broeikasgasna sero pa mas tardá 2050,
broeikasgasna 2050.
broeikasgasdi 55% kompará ku 1990 na 2030 i pa logra un produkshon di elektrisidat kompletamente CO² -neutral na 2050. Ademas nan ta tuma medida adekuá pa Hulanda kumpli ku e kompromiso di redukshon fihá den artíkulo 4, promé insiso, di e Lei di Klima Europeo i den e aktonan hurídiko vinkulá di UE adaptá pa su aplikashon.
broeikasgase emishonnan den Hulanda di
broeikasgasprosedente di sektor i fuente, i e eliminashon pa kada
carbon sinkku ta fihá den e inventario nashonal di
broeikasgaskonforme artíkulo 4, promé insiso, bou di a, di e Konvenshon Marko di Nashonnan Uní tokante Kambio di Klima
(Trb.1992, 189).
sumamente improbabel” ku Hulanda ta alkansá e ophetivo di klima fihá pa lei di 55% redukshon di emishon na 2030.
”
Adaptashon di klima; Hulanda Europeo
‘National Communication’.
National Communicationdi Estado pa UNFCCC, Estado a indiká kua paso el a tuma di 2006 te 2022 riba tereno di adaptashon di klima na Hulanda Europeo. Ta trata di e siguiente akshonnan:
Adaptashon di klima; Boneiru
Fortalesé e servisionan básiko
Konservá i fortalesé e ambiente natural
Seguridat i dominio di krísis
kada bes mas grandi i mas difísil pa kontrolá” , tambe pa Hulanda Karibense. Pa Hulanda Karibense, e Strategia di Seguridat ta menshoná entre otro lo siguiente:
nota final 11: Pensa riba
Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland, Dreigingsbeeld
nota final 39: Institute for Environmental Studies (IVM),
The Impacts of Climate Change on Bonaire, 2022, p. 71.]
Nota final 64: Vliet van, P.j. & Mennen, M.G.,
Technologieverkenning Nationale Veiligheid: Een verkenning van kansen en dreigingen van technologische ontwikkelingen voor de nationale veiligheid, 2014.]
Paso mas aleu pa un strategia di klima pa Boneiru
- formulá meta di adaptashon konkreto;
- hasi e konosementu aksesibel i aplikabel, i enfoká riba desaroyo di konosementu;
- invitá un grupo amplio di partido interesá;
- eksplorá posibilidat di inkluí resilensia di klima komo elemento stándart den tur maneho (responsabilidat kla i organisashon transparente);
- eksplorá e posibilidatnan di amplia finansiashon di adaptashon di klima.
kwartiermakerdisponibel pa duna e konsepto akí forma. 8 di mei 2023
kwartiermakerNijpels a publiká su rapòrt konsultivo titulá ‘Het is nooit te laat’, ‘Nunka no ta lat’.
- Ministerio di Infrastruktura i Maneho di Awa a asigná KNMI un presupuesto fiho anual pa evaluá e konsekuensianan di kambio di klima pa e islanan BES pa e senarionan di klima;
- Den e senarionan di KNMI’23 a pone atenshon na Hulanda Karibense;
- Ministerio di Infrastruktura i Maneho di Awa a duna
- 19 i 20 di òktober 2023 tabatin workshop i charla públiko na Boneiru pa kompartí desaroyo riba tereno di informashon di klima, pa diskutí e senarionan di KNMI’23 i pa introdusí e atlas di efekto di klima BES. A inkluí e resultadonan di e workshopnan den e rapòrt ‘
- a traha wèpsait pa informá e habitantenan di Boneiru tokante kambio di klima, e importansia di naturalesa i toma i preparashon di medida di adaptashon;
- na desèmber 2023 a pone imágen di satélite di e islanan BES disponibel den e portal di data di satélite di Gobièrnu di Reino. Por usa e imágennan pa investigashon di klima i pa analisá e kambionan na Boneiru;
- na yanüari 2024 a realisá buelo rònt di Boneiru pa saka potrèt aéreo i pa midi altitut pa inklushon den e Actuele Hoogtebestand Nederland, Archivo di Altitut Aktual di Hulanda. OLB i Ministerio di Asuntunan Interior a tuma e inisiativa pa e proyekto akí i e Ministerio a finansiá e proyekto tambe. E modelo nobo di altitut ta disponibel entretantu;
- a lansa un ‘
- reforsá kapasidat ehekutivo di Boneiru ta un prioridat fundamental den e Akuerdo Atministrativo Boneiru i Reino;
- Ministerio di Infrastruktura i Maneho di Awa ta desaroyá huntu ku
- entrante promé di yüli 2024, den kuadro di un pilot, a funda VNG-Caribendesk ku kofinansiashon di Ministerio di Asuntunan Interior i Relashonnan den Reino. VNG-Caribendesk ta sostené e islanan BES ku konosementu i ekspertisio pa reforsá maneho, legislashon i ehekushon. No ta kla ainda si VNG-Caribendesk ta keda eksistí despues di e pilot, i si e ta keda eksistí, den kua forma.
- interkambio di konosementu den Reino pa medio di kongreso;
- islanan BES ta afiliá na
- pa probechá mas oportunidat di sosten finansiero pa Hulanda Karibense prosedente di fondo internashonal (entre otro fondo di UE, fondo di NU i fondo regional) Estado a nombra un enviado spesial pa Hulanda Karibense.
- Estado a pone € 33,6 mion disponibel pa aselerá e transishon pa elektrisidat sostenibel. Debí na e esfuersonan akí e islanan BES ta selektá pa partisipashon na e proyekto di UE ‘
- un situashon sosial-ekonómiko stabil ta importante pa e éksito di e medidanan di adaptashon di klima. Ku e motibu ei Estado, a base di e konsehonan den e rapòrt ‘Een waardig bestaan’, Un bida digno, a reservá strukturalmente € 32 mion pa aña pa mehorá forsa di kompra i kombatimentu di pobresa na Hulanda Karibense. Ademas Estado a subi strukturalmente sueldo mínimo, ònderstant mínimo i sèn pa yu, proporshonalmente ku e montantenan vigente na Hulanda Europeo;
- e tópiko di kambio di klima i salú ta figurá den e programa di trabou pa 2025 pa e konseho di salú. E konseho ku e konseho di salú tin previsto pa emití tokante e riesgonan di kambio di klima pa salú na Hulanda ta referí na Hulanda Karibense tambe;
- den e Nota Lokaal Gezondheidsbeleid Bonaire 2024-2027, Nota maneho di salú lokal, ta dediká un kapítulo na klima: den dje ta formulá, entre otro, rekomendashon en relashon ku problema di salú relashoná ku kalor.
7.Relashon polítiko denter di Reino
Rumbo pa 10-10-10
- e tres islanan ta haña e posishon hurídiko di un entidat públiko;
- na promé instante legislashon di Antia Hulandes ta keda vigente, pero gradualmente lo sustituí esaki pa legislashon hulandes, ku e posibilidat di establesé disposishon desviante;
- e disposishonnan legal aplikabel pa e munisipionan hulandes ta apliká mutatis mutandis, teniendo en kuenta e disposishonnan spesial ku ta inkluí den lei òf en virtut di lei.
Asuntu di Reino i asuntu nashonal
Reglamentu konstitushonal entidat públiko
Aplikashon di lei hulandes na e islanan BES
comply or explain’.
comply or explainta ku tur intensifikashon di maneho hulandes-europeo i e legislashon nobo i/òf konsekuensia finansiero ku ta derivá di dje (lo) ta aplikabel pa e islanan BES, a ménos ku tin motibu pa no hasié. Por pensa riba argumento manera e forsa ehekutivo limitá, e karakter insular, e distansia geográfiko entre Hulanda Europeo i Hulanda Karibense, e eskala chikitu, sirkunstansianan klimatológiko, sirkunstansianan geográfiko i kapasidat finansiero. Ta importante pa señalá ku e faktornan akí por ta motibu pa adoptá medida spesífiko, pero no por kita for di e meta final pa yega un nivel di servisio mas ekitativo na Hulanda Karibense.
8.Demanda i defensa
adaptashon); i/òf
adaptashon);
adaptashon);
broeikasgassen(CO2-eq) pa mas tardá na 2030 ta redusí te neto sero,
òfku 95% kompará ku e emishonnan hulandes na 1990 i ta keda redusí;
òfpa mas tardá 31 di desèmber 2031 te neto sero ta redusí i ta keda redusí,
òfdenter di un carbonbudget di, entrante promé di yanüari 2024, 448 Mton CO2 ta redusí te neto sero i ta keda redusí;
broeikasgassen(CO2-eq) – e emishon di e
broeikasgassendi teritorio Hulandes, ménos e emishonnan negativo for di teritorio hulandes –
carbonbudgetnashonal ku ta un reflekshon di un
fair sharedi e
carbonbudgetmundial ku ta disponibel pa 1,5˚C, a base di un prosedura transparente den kua ta splika di forma eksplísito e fundamentonan i opshonnan den relashon ku e resultado final i den kua e resultado no por duna lugá na un
carbonbudgetmas abou ku lo a optené aplikando un kálkulo
equal per capitadi e situashon di Hulanda.
broeikasgassen, a base di e
carbonbudgeteksigí den VI,
broeikasgassena keda redusí na 2050 te sero pa mas tardá 2050.
9.Balorashon: general tokante e kaso akí
broeikasgassenfor di tera hulandes ku por lo ménos 25% kompará ku 1990 pa final di 2020, i si hues por ordená Estado pa hasié. Fundashon Urgenda a solisitá pa ordená Estado pa limitá emishon di broeikasgassen di tal manera, ku na final di 2020, lo a redusí esaki ku 40% kompará ku 1990, i en todo kaso por lo ménos 25%. Korte a athudiká e demanda den sentido ku el a ordená Estado redusí su emishonnan ku por lo ménos 25% pa final di 2020 kompará ku 1990. Korte di apelashon a konfirmá e sentensia di korte na 2018, i na 2019 Korte Supremo a mantené e órden ku a dikta. Korte Supremo a konsiderá ku a husga korektamente ku Estado tabata obligá, en virtut di artíkulo 2 i 8 di EVRM pa alkansá e ophetivo di redukshon di 25%, debí na riesgo di un kambio di klima peligroso ku tambe por afektá gravemente e derecho di bida i bienestar di e residentenan di Hulanda.
broeikasgasi ku tantu Hulanda komo Union Europeo a tuma medida nesesario pa redusí e emishonnan for di añanan nobenta. Tampoko no ta asina ku si Hulanda (so) alkansá e ophetivonan di redukshon proponé den e kaso akí, ku ta surgi un diferensia inmediato pa e keintamentu mundial i e situashon di e habitantenan di Boneiru. Den mayoria di kaso, e defensa akí lo yega na e konklushon ku no ta sufisientemente kla ku por kulpa Estado i/òf ku e ta obligá na tuma medida. Den e kaso akí, esaki lo kulminá den rechaso di e demandanan.
broeikasgasta mashá chikitu i ku un redukshon di emishon di e propio teritorio apénas tin un diferensia na eskala mundial. Aseptashon di e defensa akí lo nifiká ku un pais por kita fásilmente su parti di responsabilidat señalando otro pais òf su parti chikitu den e emishonnan mundial.
broeikasgastin pa parti di Hulanda den e kambio di klima i su konsekuensianan pa Boneiru. Loke Estado ta hasi òf keda sin hasi ta wòrdu evaluá a base di e rekisitonan ku por eksigí den kasonan di klima, ya ku, for di punto di bista di derecho humano, por spera ku Estado ta hasi tur loke ta den su poder i internashonalmente akordá pa kombatí daño kousá pa kambio di klima.
10.Balorashon: kuadro di evaluashon di artíkulo 2 i 8 EVRM
Artíkulo 2 i 8 di EVRM; general
Spesífikamente den kaso di klima
KlimaSeniorinnendi 9 di aprel 2024 Grote Kamer van het EHRM a rekopilá su propio hurisprudensia i a enfoká riba e problema di kambio di klima. Fuera di esei EHRM a tene na kuenta e último avansenan, no solamente pa loke ta trata e situashon na mundu i e estado di siensia tokante kambio di klima, pero tambe e estado di derecho internashonal.
KlimaSeniorinnen.
KlimaSeniorinnenEHRM ta establesé un kuadro pa e kasonan di klima ya ku e evaluashon di denunsia pa violashon di EVRM relashoná ku kambio di klima ta mucha mas kompleho ku e evaluashon den kaso mas klásiko di medio ambiente. EHRM ta splika detayadamente den kiko e kompleksidat ei ta konsistí.
broeikasgassenprosedente di hopi diferente fuente ku ta akumulá den medio ambiente, kaminda nan ta provoká kambio komo konhuntu akumulá. Hopi di e fuentenan ei, konsiderá di forma independiente, no ta emití kantidat di
broeikasgasku ta direktamente dañino pa ser humano; e efektonan dañino ta surgi pa motibu di akumulashon di
broeikasgasden ambiente i e kadena kompleho di reakshon ku ta tuma lugá. E kompleksidat di e kadena di reakshon ta hasi imposibel pa predesí eksaktamente ki reakshon lo produsí, unda i ki momento, kua lo ta su intensidat i por lo tanto, ken lo ta afektá pa nan.
broeikasgassenemití na nivel mundial ta provoká keintamentu mundial i kambio di klima. Na su turno e keintamentu i kambio di klima ei ta provoká insidente òf periodo di klima ekstremo, manera ola di kalor ekstremo, sekura, áwaseru torensial, bientu fuerte i tormenta, ku na nan turno atrobe ta ta kousa desaster manera kandela den mondi, inundashon, sgùifmentu di tera i avalancha. E konsekuensianan akí ta menasá bida i bienestar di hende i, riba término largu, inkluso por destruí fundamentu di suministro di kuminda, i otro medio di eksistensia di hende òf zona mas afektá. Rònt mundu tin grupo di hende ku ta afektá kaba i aun mas hende lo keda afektá den futuro. E manera den kua hende lo keda afektá i kon grave e menasanan lo ta, lo ta diferente pa kada zona. Pero ku hopi hende rònt mundu lo ta afektá i mas lo keda afektá, ta algu ku ta konosí pa hopi tempu kaba.
broeikasgassenno ta wòrdu emití solamente durante aktividat ku ta peligroso òf innesesario. Agrikultura, krio di bestia, transporte, konstrukshon, suministro di energia, bibienda i industria ta elementonan básiko di sosiedat rònt mundu pero ta emití
broeikasgassensí. E nesesidat di hopi di e aktividatnan kaminda
broeikasgasta sali i e naturalesa diverso di e aktividatnan ei ta difikultá e toma di medida pa limitá e emishon.
broeikasgassenden atmósfera, ta nesesario adaptá ekonomia i manera di biba. Por logra esaki solamente mediante un transformashon profundo i global di diverso sektor den sosiedat rònt mundu. Un transformashon di tal magnitut ta rekerí un serie hopi kompleho i amplio di akshon koordiná, medida polítiko i invershon, tantu den sektor públiko komo den sektor privá. Kompania i siudadanonan mes tambe tin ku asumí parti di e responsabilidat i karga. Por lo tanto, medida pa kombatí kambio di klima ta trese inevitablemente kuestion di distribushon di karga kuné, no solamente entre e diferente generashonnan di personanan ku ta bibando aworakí, sino tambe entre generashonnan aktual i futuro.
broeikasgassenta pues un problema ku hopi kousa, i banda di esei algun di e kousanan ta pasa frontera. Ku e motibu ei medida pa redusí
broeikasgasno por keda lokalisá òf limitá te instalashon spesífiko kaminda e efektonan dañino ta bini: kambio di klima ta rekerí esfuerso di gobièrnu rònt mundu. Aki tambe e faktor difísil ku ta eksistí diferensia grandi entre e sosisedatnan ta hunga un ròl; no ta konta solamente pa e importansia sosial ku e diverso fuentenan di emishon tin i e medidanan nesesario pa logra mitigashon efikas, sino tambe pa e kapasidat (sosio)ekonómiko.
riba término largupa humanidat den su totalidat, e nesesidat pa kombatié
riba término kòrtikuta trese konflikto entre interes di siudadano kuné. Na Europa, e konsiderashon di e interesnan kontrali mester keda realisá prinsipalmente den e prosesonan demokrátiko di toma di desishon denter di e estado miembronan, komplementá ku supervishon hudisial di parti di e huesnan nashonal i esnan di EHRM.
KlimaSeniorinnenGrote Kamer ta adaptá su propio hurisprudensia na konteksto spesífiko di kambio di klima. Esaki ta hiba nos, te kaminda esaki ta relevante pa e kaso akí, na e siguiente modifikashonnan riba e aserkamentu klásiko, ku korte lo trata apart na kontinuashon:
Punto di salida: kambio di klima ta eksistí i por menasá derecho humano
broeikasgassenta oumentando i ku esei tambe e riesgonan pa humanidat. E nesesidat pa adoptá medida di mitigashon ta bira kada bes mas urgente asina.
Den kasonan di klima, rekisito adaptá ta konta pa (laga) evaluá violashon di derecho humano
KlimaSeniorinneni ta konsiderá ku, den asuntu relashoná ku klima, e drèmpel pa (kondishon di víktima di) un demandante i e kontenido di e obligashon positivo di un estado miembro no por keda determiná a base di un relashon kousal strikto (conditio sine qua non). Si keda tene na e rekisitonan klásiko di kousalidat den e asuntunan relashoná ku klima, e kompleksidat di e problema deskribí anteriormente ta impliká ku e derechonan di e siudadanonan konsagrá den e EVRM no por garantisá di manera efektivo, apesar di e kousanan i seriedat di e peligernan asosiá ku kambio di klima rekonosí pa e estado miembronan.
especially high’), pero den konteksto di kaso di klima ta permití denunsia kolektivo, algu ku no ta permití den otro kaso. E lógika di e solushon akí ta sintá, entre otro, den e echo ku e konsekuensianan di kambio di klima ya a keda investigá na nivel internashonal, netamente na nivel di grupo, i pa un gran parti ya ta konosí.
“een gemeenschappelijke zorg van de mensheid”, un preokupashon komun di humanidat, den kua e distribushon intergenerashonal di karga i representashon di e siudadanonan vulnerabel ta di sumo importansia.
KlimaSeniorinnen, korte ta konkluí ku, den kaso di klima tambe den akshon kolektivo – pues riba nivel kolektivo tambe – por evaluá si un estado miembro a kumpli ku artíkulo 2 i 8 di EVRM.
a reduced margin of appreciation) den dos aspekto importante relashoná ku medida kontra kambio di klima, esta: 1) e nesesidat di tuma medida ku ta redusí emishon di
broeikasgassenriba su teritorio i 2) e ophetivonan ku mester persiguí. Estado miembronan no por disidí pues ku no ta nesesario pa adoptá medida òf persiguí ophetivo ménos strikto. Loke ta trata elekshon entre posibel medida, estado miembronan ta disponé yùist di un márgen di apresiashon amplio (
a wide margin of appreciation).
Kada estado miembro ta responsabel pa su propio parti den e medidanan nesesario
KlimaSeniorinnen,gobièrnu suiso a pidi atenshon pa e echo ku e emishon di
broeikasgassuiso ta forma djis un parti chikitu di e emishonnan total internashonal. Gobièrnu suiso a konsiderá ku, pa e motibu ei, e no por a wòrdu konsiderá responsabel pa e fenómeno mundial di kambio di klima.
Prueba overall den kaso di klima
overallpa evaluá si un estado miembro a kumpli ku su obligashonnan positivo en virtut di artíkulo 8 di EVRM na momento di tuma medida di klima.
medidanan di mitigashon,ta relevante si e outoridatnan nashonal kompetente – poder legislativo, ehekutivo i/òf hudisial – a tene sufisiente kuenta ku e nesesidat pa:
broeikasgas, ku en prinsipio ta adekuá pa alkansá e ophetivonan nashonal general di redukshon denter di término relevante;
overall; un inkumplimentu di un rekisito spesífiko no ta kondusí nesesariamente na konstatashon di un violashon di artíkulo 8 di EVRM.
medida di adaptashon,ku ta destiná pa aliviá e konsekuensianan di mas grave òf menasante di e kambio di klima. E medidadnan di adaptashon mester keda introdusí i apliká di manera efikas, konforme ku e mihó pruebanan disponibel i ku mas regla general relativo na e obligashonnan positivo di e estado miembronan menshoná bou di 10.5.2.
overalldi tur e medidanan di mitigashon i adaptashon adoptá pa e estado miembronan den su konhunto.
garantia prosesalora di tuma medida di mitigashon i adaptashon:
nota eksistí un relashon kousal entre e komportashon opheto di e denunsia konkreto i e konsekuensianan ku ta konosí ku e personanan por sufri di dje.
Drèmpel haltu pa aplikashon di artíkulo 2 di EVRM den kaso di klima kolektivo
KlimaSeniorinnen. EHRM a evaluá solamente e denunsianan den e kaso ei enfátikamente den relashon ku e rekisitonan di artíkulo 8 di EVRM, añadiendo algun indikashon pa evaluashon di artíkulo 2 di EVRM. E evaluashon bou di artíkulo 2 di EVRM “tot op grote hoogte vergelijkbaar met” en gran medida komparabel, (pero no igual) ku evaluashon di artíkulo 8 di EVRM.
KlimaSeniorinnenta establesé ku, en prinsipio, esaki no ta posibel den kaso di klima, pero ku e drèmpel pa aplikabilidat di artíkulo 2 di EVRM ta haltu. E sentensia akí ta basá riba e siguiente konsiderashonnan.
Verein KlimaSeniorinnen SchweizEHRM ta konsiderá ku artíkulo 8 di EVRM ta indudablemente aplikabel (“
undoubtedly applies”), pero ta kuestionabel si tambe ta aplikabel pa artíkulo 2 di EVRM (“
the applicability of Article 2 is more questionable”). EHRM ta dikta ku e demandantenan individual no ta alkansá e drèmpel haltu di viktimisashon bou di artíkulo 2 di EVRM, pero ta laga e kuestion akí pa e grupo di interes habrí.
KlimaSeniorinnen– tambe mester hustifiká e aplikabilidat di artíkulo 2 di EVRM.
Verein KlimaSeniorinnen Schweiztokante falta di akshon kontra riesgo relashoná ku kambio di klima pa speransa di bida di esnan envolví, finalmente, no den relashon ku artíkulo 2 di EVRM, pero ku artíkulo 8 di EVRM.
Obligashon di demostrá: (riesgo di) daño di e grupo representá
11.Balorashon: e demandanan di Greenpeace
Balorá medida di mitigashon i adaptashon komo un konhunto koherente
hentere konhunto di medida di klima adoptá. Por lo tanto, den e konteksto akí, e medidanan di mitigashon i adaptashon no por wòrdu konsiderá separadamente.
Evaluashon en relashon ku artíkulo 8 di EVRM, no ku artíkulo 2 di EVRM
kolektivota nifiká un menasa
agudopa e derecho di bida di e habitantenan di Boneirumanera menshoná den artíkulo 2 di EVRM. E desishon akí ta basá riba e siguiente konsiderashonnan.
menasa agudopa bida di e siudadanonan, siendo ku
otro menasapa nan bida, speransa di bida i/òf salú ta kai bou di artíkulo 8 di EVRM (mira tokante esaki den 10.28.2, 10.3010.28.2 i 10.31).
na nivel kolektivona e efektonan dañino di kambio di klima ku ta surgi
situashon agudo di peliger di bida.
Evaluashon overall di tur medida tumá pa outoridat kompetente
Punto di bista di e partinan
grandfathering; (ii) e maneho di mitigashon no ta tene kuenta ku emishon históriko i (iii) e no ta kumpli ku e límite mínimo di e
fair sharehulandes, ku segun konsenso general ta wòrdu determiná mediante un asina yamá distribushon
equal per capitadi e
carbonbudgetrestante na nivel mundial di 1,5 °C.
fair sharena e ophetivo di 1,5 °C.
KlimaSeniorinnen.
Nationally Determined Contribution’ (NDC) pa yega n’é. Ademas, UE i su estado miembronan a opta pa un enfoke konhunto pa loke ta trata mitigashon di klima, ya asina Hulanda, segun Estado no mester fiha su propio NDC mas.
broeikasgasku 55% na 2030 kompará ku 1990. Pa 2050, Lei di Klima Hulandes a inkluí un ophetivo di neto sero emishon di
broeikasgas.
carbonbudgetnashonal, loke segun Estado tampoko no ta nesesario. Pa e periodo te 2030 a kuantifiká e márgen di emishon mediante (e kombinashon di) EU ETS1 i EU ETS2, ESR-verordening i LULUCF-verordening; esakinan ta instrumento destiná pa kumpli ku e ophetivonan di klima na nivel di UE. Estado ta obligá, en virtut di Governance Verordening pa informá tokante e volúmen di e emishonnan ei; ta wòrdu raportá tokante e emishonnan di kompania ku ta kai bou di ETS. Ta importante pa señalá ku lo amplia e sistema di ETS na 2028 pa ETS2. E ora ei lo inkluí 80% di e emishonnan bou di e sistema akí.
broeikasindikativo ku Komishon Europeo en virtut di artíkulo 4 di Lei di Klima di UE a fiha i publiká simultániamente ku e konseho di Konseho di Klima Europeo na 2024.
Resúmen di kuadro hurídiko di mitigashon
broeikasgas, ku en prinsipio, ta konsiderá adekuá pa alkansá e ophetivonan nashonal general denter di e términonan relevante, pa henter e periodo te ora yega emishon neto sero;
broeikasgas’. Na 2023 a ahustá e ophetivo intermedio pa 2030 te 43% di redukshon di emishon di
tur broeikasgaskompará ku e nivel di
2019.
First Global Stocktake’) a sali na kla ku e estado miembronan tin un retraso den ehekukshon di e kontribushonnan ku te na e momento ei a primintí, na moda ku nan mester realisá esfuerso adishonal pa rekuperá e retraso ei. Esaki ta nifiká ku tur estado miembro mester ahustá nan konstribushonnan nashonalmente fihá na palabrashonnan mas detayá manera esnan di
Glasgow Climate Pacti
Sharm el-Sheikh Implementation Plan, i tambe na e resultadonan di e evaluashonnan intermedio. Ademas, pa Paisnan di Anekso I manera Hulanda ta konta ku nan mester tuma inisiativa den redukshon di emishon di
broeikasgas, mirando nan historia i nan bentaha sosio-ekonómiko (atkirí pa gran parti danki na esei).
broeikasgasna 2030 ku
por lo ménos43% kompará ku e nivel di 2019 i te neto sero al rededor di 2050. E ophetivonan akí ta konstituí e
límite mínimodi e obligashonnan di Paisnan di Anekso I, komo ku e paisnan akí mester a intensifiká nan esfuersonan ora a sali na kla for di
First Global Stocktakeku e esfuersonan realisá te ku e momento ei no tabata sufisiente pa mantené denter di alkanse e ophetivo di limitá e keintamentu global ku un máksimo di 1,5 °C.
carbon sinkdi tur
broeikasgasi manda pa sekretaria di COP, i e obligashon pa traha un lista ku programa nashonal i regional ku medida di klima, enfoká riba emishon antropógeno pa kada fuente i apsorshon pa kada
carbon sinkdi tur
broeikasgas.
carbon sink, e estado miembronan mester disponé di un sistema nashonal tambe.
Balorashon di mitigashon
Glasgow Climate Pacti e
Sharm-el-Sheikh Implementation Planainda. Na momento di entrada na vigor di e Lei di Klima Hulandes 2019 pues no tabatin regla di kombenio ainda ku mester a obligá Estado pa fiha ophetivo spesífiko di redukshon di emishon. Sin embargo, Paisnan di Anekso I sí mester a inkluí ophetivo apsoluto di redukshon di emishon pa nan ekonomia kompletu den regulashon nashonal i aspirá neutralidat di klima den e di dos mitar di e siglo akí. E Lei di Klima Hulandes 2019 (mira artíkulo 1, insiso 1 di e lei ei, sitá na 6.1) tabata kumpli ku e rekisito di artíkulo 4, insiso 1 di e Akuerdo di Paris pa aspirá neutralidat di klima. Sin embargo, e lei tabata kontené solamente ‘un kuadro pa e desaroyo di maneho enfoká riba redukshon di forma ireversibel i gradual di e emishonnan di
broeikasgasna Hulanda’ (artíkulo 2, insiso 1) i tabata enkargá e ministernan kompetente pa hasi esfuerso pa logra un redukshon di emishon di 49% ma 2030 i un produkshon di elektrisidat kompletamente neutral di CO2 na 2050 (artíkulo 2, insiso 2). Por lo tanto, lei no ta kontené ophetivo apsoluto di redukshon di emishon, i pa e motibu ei no tabata kumpli ku artíkulo 4, insiso 4 di e Akuerdo di Paris.
Glasgow Climate Pacti e
Sharm-el-Sheikh Implementation Plantambe tabata forma parti di e régimen di klima di UE. Paisnan di Anekso I tambe tabatin e obligashon pues di redusí nan emishon di tur
broeikasgasna 2030 te por lo ménos 43% kompará ku e nivel di 2019 i te neto sero na 2050.
Glasgow Climate Pacti
Sharm-El-Sheikh Implementation Plan. E Lei di Klima Hulandes, meskos ku e Lei di Klima Europeo, ta sali for di un redukshon di emishon di 55% na 2030 kompará ku e nivel di
1990, i no kompará ku e nivel di
2019manera e normanan aktual di NU ta eksigí.
tursektor ekonómiko i (adaptashon di) tur fuente,
carbon sinki depósito di
broeikasgasrelevante. Ademas e diferensianan ta kompliká e kòntròl di e organisashonnan sosial i di hues, loke ta drenta den konflikto ku e obligashon pa aktua ku mayor transparensia posibel den tur informe presentá na COP i e obligashon di informá e siudadanonan konserní di e maneho di klima apliká.
broeikasgassenmas rápidamente òf ku mas di e porsentahe mínimo akordá. Por ehèmpel, Estado por opta pa brinda otro pais sosten adishonal pa redusí nan emishon òf na momento di tuma medida di adaptashon. En todo kaso e estado miembronan di NU tin un márgen di apresiashon ora di eligí esfuerso adishonal ku nan mester realisá. Na e eskoho ei no ta e emishonnan di pasado so ta hunga un papel importante, pero tambe e rekursonan di kua e estado miembro ta disponé i demas sirkunstansia den kua e estado miembro ta na e momentonan ei. Aki hues ta aktua ku koutela.
broeikasgasmas rápidamente i/òf ku un porsentahe mas grandi ku loke ta akordá den marko di NU no ta konstituí riba su mes un inkumplimentu di e obligashonnan posivito ku e tin.
overallden konteksto di artíkulo 8 di EVRM por tin peso e echo ku, ehersé su márgen di apresiashon, ta opta den medida importante i/òf otro aspekto importante, pa prinsipio òf método ku bèrdat no ta prohibí, pero kontroversial na nivel internashonal.
grandfathering:e paisnan desaroyá ta tene na kuenta e forma limitá di su propio emishonnan di pasado, por ehèmpel asignando nan mes un parti proporshonal eksesivo di e presupuesto mundial di e emishon restante. E punto akí ta relevante den e kaso akí pasobra Estado ta rekonosé ku
grandfatheringta un método kontroversial i pasobra Ministerio di Finansa a atvertí na sèptèmber 2023 ku e presupuesto di karbono restante lo keda supará denter di dos aña. Den e konteksto ei, Estado no a refutá sufisientemente ku e maneho di klima hulandes aktual ta basá riba un emishon pa habitante konsiderablemente mas haltu ku e presupuesto mundial promedio di karbono pa habitante. Ta nesesario pa splika dikon esaki ta ekitativo den sentido di artíkulo 3, insiso 1 di Konvenshon Marko di NU i artíkulo 4 insiso 1 di Akuerdo di Paris i kon esaki ta kuadra ku e papel pionero ku e Paisnan di Anekso I mester asumí ku e prinsipio di hustisia intergenerashonal. Sin embargo, Estado no a duna ningun splikashon. Korte ta tene esaki tambe na kuenta den forma negativo.
hopi improbabel” ku Hulanda ta logra su propio ophetivonan.Tin “
ménos ku 5% probabilidat” di logra e propio ophetivo pa 2030, ku probablemente ya ta muchu abou, i si no forma e maneho (di ehekushon) mas kla, e ophetivo di 2050 tambe lo keda for di alkanse. Ku e maneho aktual, Estado no ta bai logra su propio ophetivo di mitigashon pa 2030 i 2050.
broeikasgasemití for di nan teritorio durante e periodo atministrativo i tambe informá kon e total akí ta relashoná ku e presupuesto mundial di karbono restante. Sin embargo, e lei di NU no ta obligá estado miembronan pa hasi esaki spesífikamente mediante un presupuesto nashonal di karbono.
KlimaSeniorinnenku e estado miembronan mester kuantifiká e límitenan di nan emishonnan pa un periodo determiná den futuro, pero ta laga na e estado miembronan e opshon di hasié ‘
through a carbon budget or otherwise’.
broeikasgassennashonal; for di 2027 ta apliká pa 80% di e emishonnan hulandes. Ademas e instrumentonan akí ta enfoká pa logra ophetivo di Lei di Klima Europeo; teniendo na kuenta loke a konsiderá anteriormente bou di 11.13.3 i 11.15.3, no ta kla ku e ophetivonan di klima na nivel di UE ta kumpli ku e normanan mínimo di NU.
Konklushon provishonal di e medidanan di mitigashon
Alegashonnan di e partinan
KlimaSeniorinnendi EHRM, e
Advisory Opiniondi IGH i e hurisprudensia di Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens (IAHRM), Korte Inter-Amerikano pa Derecho Humano, ta eksistí un konsenso internashonal ku ta obligashon di Estado pa, en todo kaso, na tempu:
vulnerable people, places and ecosystems’;
particularly affected’ pa kambio di klima i p’esei tin ‘
specific needs and concerns’. Estado miembronan mester presta atenshon spesial (‘
full consideration’) segun artíkulo 4 insiso 8 i 9 na e teritorionan akí.
comply or explain, loke ta enserá ku tur intensifikashon di maneho pa Hulanda Europeo i e legislashon i/òf konsekuensia finansiero ku a prosedé di dje, ta apliká pa e islanan BES a ménos ku tin motibu pa no hasi esaki.
tangible cultural heritage’ i ku ‘
the impact of climate change on[intangible cultural heritage, korte]
is uncertain and difficult to predict’.
key risksku IPCC a identifiká pa e islanan chikitu i ta tuma medida di adaptashon ku por mitigá e riesgonan akí, inkluyendo garantia di e kondishonnan ku ta importante pa e adaptashon di klima ta eksitoso: sufisiente rekurso finansiero, disponibilidat di dato i konosementu, i partisipashon di komunidat na adaptashon.
margin of appreciation.
Kuadro hurídiko di adaptashon
“medida pa fasilitá un adaptashon adekuá na kambio di klima”. Seguidamente e estado miembronan mester ehekutá e programanan akí, hasi nan públiko i aktualisá nan regularmente. Na momento di elaborá i ehekutá e programanan ei, e estado miembronan mester utilisá método adekuá: den e Konvenshon Marko di NU ta menshoná elaborashon di informe di impakto ambiental nashonal komo ehèmpel di un método adekuá.
Buenos Aires programme of work on adaptation and response measuresdi 2004 i den
Cancún Adaptation Frameworkdi 2010.
United Arab Emirates Framework for Global Climate Resiliencedi 2023 a konkretisá e ophetivonan di adaptashon ei mediante formulashon di e siguiente
‘targets’:
2027tur estado miembro mester a establesé ‘
multi-hazard early warning systems’ i servisio di informashon di klima pa opservashon sistemátiko pa rekopilá informashon relashoná ku klima mihó.
2030tur estado miembro mester a realisá
impact- en risk-assessmentsaktual di riesgo di klima, e konsekuensianan di kambio di klima i vulnerabilidat relevante pa nan terirotio, i nan mester a utilisá e resultadonan di esakinan pa formulá plan di adaptashon nashonal, instrumento di maneho i proseso i/òf strategia di planifikashon.
2030tur estado miembro mester a elaborá un
plan di adaptashon nashonal,un maneho di adaptashon integral i proseso di planifikashon relashoná kuné ku ta abarká tur ekosistema, sektor, persona i komunidat vulnerabel di su teritorio. Dicho plannan, maneho i instrumento mester ta transparente i mester ta elaborá ku partisipashon di siudadanonan i organisashonnan envolví.
2030tur estado miembro mester a avansá den
implementashondi nan plan, maneho i strategia di adaptashon nashonal i nan mester a redusí e konsekuensianan sosial i ekonómiko di e riesgonan prinsipal di klima identifiká den e
impact- en risk-assessmentsmenshoná anteriormente.
2030, por último, tur estado miembro mester a establesé un
sistemapa
mónitòr, evaluánan esfuersonan di adaptashon nashonal
i siña di e resultado di dje,inkluyendo e kapasidat institushonal pa implementá e sistema akí kompletamente.
Balorashon di adaptashon
Small Island Developing States(SIDS).
na tempu.
targetsmenshoná anteriormente den 11.22.2-11.22.5 pa 2030 di
Decision 2/CMA.5(
Global goal on adaptation). E proseso inisiá pa Projectgroep Klimaattafel Bonaire finalmente lo por yega na un plan di adaptashon di klima i un maneho di adaptashon di klima integral pa Boneiru. Por lo tanto, na e momento akí no a keda sin kumpli ku
targetsmenshoná.
targetpa 2027 menshoná den 11.22.1 ta parse faktibel. Korte ta tene esaki na kuenta na manera positivo ku mira pa futuro.
despues di2030 kubrí pa NMBP; esaki tambe korte ta konsiderá na manera negativo.
Konklushon provishonal adaptashon
targetsmenshoná den 11.22.1-11.22.5 di
Decision 2/CMA.5(
Global goal on adaptation) i kumpli ku e rekisitonan di artíkulo 7 di e Akuerdo di Paris.
Garantia prosesal
Balorashon di garantia prosesal
Konklushon provishonal garantia prosesal
Alegashonnan di e partinan
Kuadro di evaluashon: prohibishon di diskriminashon direkto i indirekto
derecho independiente, den sentido ku e disposishon ta garantisá ku estado miembronan no ta diskriminá ora di garantisá demas derecho fundamental garantisá pa EVRM.
derecho independiente. E alkanse di e disposishon ta koinsidí parsialmente ku artíkulo 14 di EVRM.
prima facie” ku tin un diferensia di trato.
Balorashon
aunmas grandi den elaborashon i aplikashon di un maneho di adaptashon di klima koherente i integral pa Boneiru ku tabata eksistí pa Hulanda Europeo.
Konklushon: violashon di artíkulo 8 i 14 di EVRM i artíkulo 1 di P12
overall, Estado no a kumpli ku su obligashonnan positivo en virtut di e artíkulonan 8 i 14 di EVRM i artíkulo 1 di P12.
Akto ilísito
Atmisibilidat di e deklarashonnan di derecho solisitá
Sin eksepshon riba artíkulo 3:296 di Kódigo Sivil
dictum, pa e siguiente motibunan.
Investigashon sientífiko ku entretantu a kuminsá
targetsformulá den
United Arab Emirates Framework for Global Climate Resiliencepa elaborashon i aplikashon di un plan nashonal di adaptashon tambe ta abarká Boneiru pa alkansá na tempu, pues na 2030 (mira 11.22.3).
carbonbudgetnashonal den un periodo di seis luna no por keda konsedé pa e motibunan eksponí den 11.15.1 i 11.15.2. Korte lo konsedé e parti menor, ordenando ku Estado aklará kua ta e márgen di emishon (restante) pa Hulanda ku Estado ta tene kuentu na momento di adoptá i apliká medida di klima. Estado ta liber pa eligí kon e ta kumpli ku e órden akí semper ku e método eligí ta kumpli ku norma i transparensia den divulgashon di informashon fihá den Konvenshon Marko di NU i e akuerdonan posterior basá riba dje (mira 5.16.6 i 5.16.7).
Ehekutabilidat provishonal
Gastu prosesal
12.Desishon
Glasgow Climate Pacti
Sharm-El-Sheikh Implementation Plan) i pa duna mas klaridat den e márgen di emishon (restante) pa Hulanda;
targetsformulá den
United Arab Emirates Framework for Global Climate Resiliencepa elaborashon i aplikashon di un plan nashonal di adaptashon ku tambe ta abarká Boneiru ku ta alkansá na tempu pues na 2030;