Uitspraak
RECHTBANK Gelderland
Civiel recht
Zittingsplaats Zutphen
Zaaknummer: C/05/408035 / HZ ZA 22-258
Vonnis van 29 november 2023
in de zaak van
[eiser],
te [plaats] ,
eisende partij,
hierna te noemen: [eiser] ,
advocaat: mr. H. Oosterhuis te Apeldoorn,
tegen
[gedaagde], handelend onder de naam [handelsnaam] ,
te [plaats] ,
gedaagde partij,
hierna te noemen: [handelsnaam] ,
advocaat: mr. J. Zeegers te Doetinchem.
1.De procedure
1.1.
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- het tussenvonnis van 14 juni 2023 (hierna: het tussenvonnis)
- het deskundigenbericht
- het deskundigenbericht
- de begrotingsbeschikking van 30 augustus 2023
- de conclusie na deskundigenbericht van [eiser]
- de akte uitlating van [handelsnaam]
- de akte uitlaten producties van [eiser] .
1.2.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2.De verdere beoordeling
2.1.
Bij het tussenvonnis heeft de rechtbank [deskundige] benoemd tot deskundige voor de beantwoording van de volgende vragen:
1. Heeft [handelsnaam] alle werkzaamheden verricht die hij met de facturen (zie tussenvonnis overweging 2.7) in rekening heeft gebracht bij [eiser] ?
Als het antwoord op vraag 1 nee is:
Welke werkzaamheden zijn wel in rekening gebracht maar niet verricht?
Wat is de waarde uitgedrukt in euro van de werkzaamheden die wel in rekening zijn gebracht maar die niet zijn verricht?
Heeft [handelsnaam] , waar mogelijk uitgaande van het tussen partijen overeengekomen uurtarief, te veel in rekening gebracht voor de werkzaamheden die hij met de facturen (zie tussenvonnis overweging 2.7) in rekening heeft gebracht bij [eiser] ?
Als het antwoord op vraag 2 ja is:
Voor welke werkzaamheden is te veel in rekening gebracht?
Wat is het bedrag uitgedrukt in euro dat te veel in rekening is gebracht?
Zijn er nog andere punten die u als deskundige naar voren wilt brengen waarvan de rechter volgens u kennis moet nemen bij de verdere beoordeling?
2.2.
Op 2 augustus 2023 heeft de deskundige een rapport uitgebracht. Dit luidt onder meer als volgt:
“(…)
Tijdens het gesprek op 29-06-2023 met de [betrokkene 3](van [eiser] – toevoeging rechtbank)
heb ik hem gevraagd om aan te geven hoe hij ontdekt heeft dat er iets niet klopt aan de uren en dat bleek in de uren te zitten en de geleverde tekeningen in die periode. Heb hierbij de [betrokkene 3] een verwijt gemaakt dat er zo weinig is gecontroleerd van wat er en hoeveel er binnen komt,waarbij druk zijn met diverse zaken de oorzaak is.
heb ik hem gevraagd om aan te geven hoe hij ontdekt heeft dat er iets niet klopt aan de uren en dat bleek in de uren te zitten en de geleverde tekeningen in die periode. Heb hierbij de [betrokkene 3] een verwijt gemaakt dat er zo weinig is gecontroleerd van wat er en hoeveel er binnen komt,waarbij druk zijn met diverse zaken de oorzaak is.
(…)
Wat opviel dat de uren nooit overeen kunnen komen met de op dat moment geleverde tekeningen vlg de lijst opgesteld door [betrokkene 3] .
(…)
Waarbij opviel dat er nergens op geen een factuur buiten de gemaakte uren is vermeld wat er aan tekeningen word geleverd wat eigenlijk een normale gang van zaken zou zijn als verantwoordelijke van het tekenpakket.
(…)
Tijdens mijn bezoek 14-07 aan [handelsnaam] in het gesprek met [gedaagde] ( [handelsnaam] ) heb ik ook aan hem gevraagd waarom er geen goede overdracht van bestanden is geweest van wat er is geleverd bij een verzonden factuur. Dit is een verantwoordelijk stuk van de opdracht wat goed en duidelijk moet worden overgedragen als bestand.Het antwoord hierop was dat er nooit om was gevraagd en dat sommige zaken nog wel eens snel moesten gebeuren. En zei, het zou eigenlijk wel beter zijn geweest om het beter vast te leggen.
(…)
Op de vraag of hij nog extra personeel in dienst had of voor hem werken af en toe kreeg ik het antwoord dat dat niet het geval was aangezien ik namen [betrokkene 4] en [betrokkene 5] noemde, dit gezien de eerdere opmerking van [betrokkene 3] tijdens mijn bezoek op 29-06-2023.
De oorzaak was volgens [gedaagde] dat deze namen genest zaten in tekeningen die [handelsnaam] als Master had gebruikt en van een ander bedrijf afkwam.
(…)
Bij het nieuwe stukhoofd door [handelsnaam] opgezet waar al veel zaken vermeld staan mis ik een veldSupercedes drawing (vervangt tekening)hierbij word normaal indien een nieuw tekeningnummer worden gecrieeerd en is afgeleid van een ander tekeningnummer of naam word weergegeven in dat veld waardoor nacontrole gemakkelijk is.
Bij bovenstaande bestandsgroepen zijn afwijkingen gevonden in de bestanden van [handelsnaam] en de geleverde aan [eiser] .
(…)
Daarnaast zijn er nog nummers gegenereerd door [handelsnaam] die nog geen vrijgegeven tekeningnummer hebben dit doordat de werkzaamheden voor [handelsnaam] zijn stopgezet en behoren wel toe aan [eiser] voor verdere verwerking.
(…)
De beslissing, Punt 5.1 van het vonnis
Vragen van punt 5.1 onder punt1 AenBen punt2 AenBen vraag3kan ik niet op deze manier beantwoorden.
Mijn opmerking op bovenstaande
Dit heeft te maken met de werkzaamheden die [handelsnaam] zou moeten verrichten en dat is het tekenen van onderdelen en goed digitaliseren van deze tekeningen, maar daarnaast heeft hij ook andere zaken gedaan zoals het uitmeten van de reeds gefabriceerde delen uit de productie.
Diverse bewerkingslijsten gemaakt om sneller door te kunnen laten lopen i.v.m voorbewerkingen.
Metingen van deze delen zijn veelal thuis gedaan en ik heb nergens in de facturen reiskosten o.i.d. zien staan.
Ook geeft hij aan meetmiddelen te hebben aangeschaft en deze ook niet door berekend aan [eiser] omdat [handelsnaam] die mogelijk nog vaker kan gebruiken.
En als laatste te vermelden heeft hij handleidingen voor in de productie gemaakt.
Verder heeft [handelsnaam] voldaan aan zijn omschrijving op de factuur, die betreft Teken en Constructie werkzaamheden.
Zie hieronder mijn bevindigen aangeven over het aantal gemaakte tekeningen die met een officieel vrijgegeven [handelsnaam] nummering zijn aangemaakt en vervolgens vrijgegeven.
(…)
Afbeelding 1
In mijn berekeningsoverzicht heb ik 2 extra posten opgemaakt gezien het lang lopende project die ik in mindering heb gebracht op de gefactureerde uren en die van het uren totaal afgehaald uren 2017-2020
Wat punt 5.12betreft heb ik in het dossier maar een verhoging gemeld gezien en wel van € 52.- naar € 54.- en wel op 22-12-2017
De verhoging naar € 56.- op 14-01-2019 en van € 57.50 op 10-01-2020 ben ik niet tegen gekomen in het dossier.
Dit kan een fout zijn in het dossier wat ik heb ontvangen.
Zie hiervoor de Pagina 6 van dit document waar ik het overzicht heb staan van de gefactureerde uren.
Wat punt 5.13betreft vind ik dat beide partijen een steek hebben laten vallen.
(…)
[handelsnaam] heeft zijn werk wat ik heb gezien op zich netjes met aanpassingen gedaan en volgens opdracht deze deels goed digitaal en op papier gezet waarbij het voor mij duidelijk is dat er gebruik is gemaakt van de tekeningen van [bedrijf 1] als bron wat ook mag maar dit is dus bestaand werk wat beter moest worden opgezet.
(…)
[handelsnaam] heeft echter hierbij extreem veel uren gemaakt voor de projecten [eiser] en [eiser] en kan geen inzicht geven om deze op enige wijze te verantwoorden.
En ik kan dit niet veranderen dit mede gezien het werk dat [bedrijf 1] heeft gedaan, de opzet, tekeningen en electronische schema heeft gemaakt voor de [eiser] zo’n 137.5 uur.
De uren van de afgeleide varianten van [eiser] (125 uur) zouden gezien het grotendeels aanpassingen en minder delen betreft deze niet boven een derde van de [eiser] uit mogen komen dus zo’n 42 uur / unit.
Met een kleine uitzondering voor de handwas gezien een hoop klein leidingwerk.
Voor de [eiser] serie is dat dan [eiser] 125 + 4 × 42 geeft 293 uur daar bovenop de [eiser] 137.5 uur geeft een totaal van 430.5 uur aan tekenwerk.
Ook de gemodelleerde onderdelen, tekeningen en samenstellingen die ik onder ogen heb gehad geven mij niet het gevoel dat de uren conform facturen zoals ingediend betreffende het tekenen gerechtvaardigd zijn.
Na aftrek van de uren diversen gedurende de werkzame periode is [handelsnaam] zijn er te veel en te gemakkelijk uren geschreven die niet aannemelijk kunnen worden gemaakt ondanks de positieve inzet van [handelsnaam] .
Gezien de uren en de aard van de tekeningen ook wat al voor handen was aan tekeningen ben ik van mening dat deze moeten worden gecorrigeerd met zeker 3000 uur op de 3752.50 uur.
En dat zijn dan de uren die nog blijven staan nog ruim het meervoudige wat het eigenlijk zou mogen zijn voor beide projecten daarbij ook nog de uren tellend die ik reeds had afgetrokken onder post diversen.
En het is [handelsnaam] dan ook zwaar te verwijten ondanks dat hij volgens zijn zeggen zaken tussendoor moest doen zo slecht zijn activiteiten geregistreerd heeft als verantwoordelijke van zijn eigen werkzaamheden.
Het is voor alle partijen triest maar ik denk dat niemand de grote grijze vlek veroorzaakt door [handelsnaam] in deze oplost.
[handelsnaam] blijft daarnaast verantwoordelijk voor het volledig verstrekken van alle tekeningen ook die nog geen volledig vrijgegeven nummer hebben maar wel als voorwerk getekend en berekend zijn en nog niet bij [eiser] in bezit zijn.
(…)
Bijlage 02
Controle tekenwerk:
(…)
Wk 23 6-6 – Controle 20.100.7013.4.3 [bedrijf 2]bestaande uit 2 maak delen:
(…)
Tijden totaal: 1.00 uur Gedeclareerd: 9 uur
Wk 24 14-6 – Controle 20.100.7010.3.0 [bedrijf 2]bestaande uit 2 maak delen:
(…)
Tijden Sub totaal: 1.20 uur
(…)
Wk 24 14-6 – Controle 20.101.7002.3.0 [bedrijf 2]bestaande uit 3 maak delen:
(…)
Tijden Sub totaal: 1.35 uur, totaal 2.55 uur. Gedeclareerd: 11 uur
Wk 24 16-6 – Controle 20.100.7011.3.0 [bedrijf 2]bestaande uit 3 maak delen:
(…)
Tijden totaal: 3.00 uur Gedeclareerd: 13 uur
Wk 26 26-6 – Controle 20.100.XXX.X.0 [bedrijf 2]bestaande uit 3 maak delen:
(…)
Tijden totaal: 0.5 uur Gedeclareerd: 8 uur
Wk 27 7-7 – Controle 20.100.XXXX.X.X [bedrijf 2]bestaande uit X maak delen:
(…)
Tijden totaal: 1.15 uur Gedeclareerd: 7 uur
Wk 28 10-7 – Controle 20.100.0014.2.3 [bedrijf 2]bestaande uit 4 maak delen:
(…)
Tijden Sub totaal: 3.05 uur
Wk 28 10-7 – Controle 20.100.0022.2.2 [bedrijf 2]bestaande uit 1 maak delen:
(…)
Tijden Sub totaal: 0.50 uur, totaal 3.55 uur Gedeclareerd: 10 uur
Wk 28 12-7 – Controle 20.100.0018.2.1 [bedrijf 2]bestaande uit 4 maak delen:
(…)
Tijden totaal: 4.20 uur Gedeclareerd: 8 uur
(…)”
2.3.
[eiser] voert in haar conclusie na deskundigenbericht aan dat de deskundige, hoewel hij stelt de vragen van de rechtbank “niet op die manier” te kunnen beantwoorden, daartoe feitelijk wel overgaat, althans dat hij afdoende antwoord geeft op die vragen om tot een beoordeling in deze zaak te kunnen komen.
Aangezien de deskundige in zijn rapport schrijft dat het aantal gedeclareerde uren met zeker 3.000 uur moet worden gecorrigeerd, luidt het antwoord op vraag 1 van de rechtbank volgens [eiser] ontkennend. Er is simpelweg niet voor 3.752,50 uur getekend, aldus [eiser] . De deskundige meent dat “niemand de grote grijze vlek veroorzaakt door [handelsnaam] in deze oplost”. Daarmee is volgens [eiser] ook de reactie van de deskundige op vraag 1a gegeven. Het antwoord op vraag 1b luidt volgens [eiser] dat in ieder geval meer dan 3.000 uur, vermenigvuldigd met het gemiddelde uurtarief, in rekening is gebracht voor werkzaamheden die niet zijn verricht. Voor vraag 2 geldt volgens [eiser] hetzelfde. Het antwoord op vraag 2a is wel degelijk te geven, waarbij in algemene zin in de rede ligt dat wordt uitgegaan van een gemiddeld uurtarief, aldus [eiser] . Ten aanzien van vraag 3 moet de rechtbank er volgens [eiser] rekening mee houden dat er “maar liefst” 365 uur aan geschat contact is geweest met medewerkers van [eiser] , zodat feitelijk 3.365 uur te veel in rekening is gebracht. [eiser] concludeert dat kan worden uitgegaan van de berekening als genoemd in de dagvaarding onder randnummer 52.
2.4.
[handelsnaam] voert in zijn akte uitlating ten eerste aan dat hij zich afvraagt of de deskundige een volledig neutrale en/of onafhankelijke deskundige is. [handelsnaam] had naar eigen zeggen bij het eerste bezoek van [deskundige] het gevoel dat hij met “3-0 achter stond”. [deskundige] was namelijk eerst al bij [eiser] geweest en zei tegen [handelsnaam] dat deze één grote fout had gemaakt door de in rekening gebrachte uren onvoldoende gespecificeerd bij te houden. Bovendien zei [deskundige] dat hij meteen al vond dat de gefactureerde uren “er behoorlijk uit springen” wat hoeveelheid uren betreft.
Ook inhoudelijk heeft [handelsnaam] op- en aanmerkingen ten aanzien van het rapport van [deskundige] . Zo heeft [deskundige] , ondanks uitdrukkelijk verzoek daartoe van [handelsnaam] , niet de vele door [eiser] verzonden WhatsApp-berichten met losse opdrachten meegenomen in zijn rapport. [handelsnaam] weerspreekt ook dat hij zijn werkzaamheden niet heeft gespecificeerd. Volgens [handelsnaam] heeft de deskundige alleen gekeken naar de hoeveelheid tijd die nodig is voor het maken van een tekening en heeft hij de vele bijkomende werkzaamheden die nodig zijn om een tekening te kunnen maken buiten beschouwing gelaten. Wanneer die werkzaamheden worden betrokken bij het antwoord op de vraag hoeveel tijd [handelsnaam] redelijkerwijs aan [eiser] in rekening mocht brengen, kloppen de facturen volgens [handelsnaam] wel degelijk. [handelsnaam] voert aan dat hij alle gefactureerde werkzaamheden daadwerkelijk heeft gewerkt. Door niet te klagen over de kwaliteit van het werk en/of de hoeveelheid gedeclareerde uren, heeft [eiser] [handelsnaam] de kans ontnomen om eerder te stoppen met werken voor [eiser] . [handelsnaam] merkt verder op dat het gemiddeld aantal gedeclareerde uren per week niet extreem is en niet duidt op excessief declareren. [handelsnaam] staat nog steeds achter alle uren die hij in rekening heeft gebracht aan [eiser] . [handelsnaam] verwijst naar (nieuwe) urenoverzichten en naar de door hem op schrift gestelde op- en aanmerkingen op het rapport van [deskundige] die hij bij zijn akte heeft gevoegd.
2.5.
[eiser] heeft bij akte uitlaten producties op deze laatste producties van [handelsnaam] gereageerd en handhaaft haar standpunt dat haar vorderingen moeten worden toegewezen.
2.6.
Naar het oordeel van de rechtbank is het deskundigenbericht niet bruikbaar voor de verdere beoordeling en beslissing in deze zaak. Daarvoor is in de eerste plaats redengevend dat de deskundige in zijn rapport zelf schrijft dat hij de vragen van de rechtbank “niet op die manier” kan beantwoorden. Met wat de deskundige verder in zijn rapport vermeldt, zijn de vragen van de rechtbank inderdaad – anders dan [eiser] in haar conclusie na deskundigenbericht betoogt – in het geheel niet beantwoord. Zonder duidelijke, inzichtelijke onderbouwing en toelichting komt de deskundige tot de (slechts) globale conclusie dat de aan [eiser] in rekening gebrachte uren moeten worden gecorrigeerd met “
zeker 3000 uur”. In feite baseert de deskundige deze conclusie er hoofdzakelijk op dat de door hem bekeken onderdelen, tekeningen en samenstellingen hem “
niet het gevoel [geven]” dat de gefactureerde uren gerechtvaardigd zijn. Het gevoel van de deskundige kan uiteraard niet als een afdoende onderbouwing van zijn conclusie worden aangemerkt. Mede gelet hierop kan zijn rapport dan ook niet als een adequate beantwoording van de vragen van de rechtbank worden aangemerkt. Daarnaast speelt een rol dat de deskundige kennelijk – volgens de conclusie na deskundigenbericht van [handelsnaam] – eerst bij [eiser] is langsgeweest, buiten aanwezigheid van [handelsnaam] , en dat hij bij het daarop volgende bezoek aan [handelsnaam] uitlatingen heeft gedaan met de strekking dat [handelsnaam] één grote fout heeft gemaakt, namelijk dat [handelsnaam] de gefactureerde uren niet voldoende gespecificeerd had bijgehouden en dat hij meteen al vond dat de gefactureerde uren “
er [in aantal] behoorlijk uit springen”. Gesteld dat dit daadwerkelijk is gegaan zoals [handelsnaam] aanvoert, dan heeft de deskundige met deze uitspraken op zijn minst de schijn gewekt dat hij niet volledig neutraal en/of onafhankelijk is. Daarbij komt dat de deskundige – althans volgens [handelsnaam] – ondanks verzoek daartoe van [handelsnaam] de via WhatsApp door [eiser] aan [handelsnaam] verstuurde losse opdrachten buiten beschouwing heeft gelaten, evenals de vele bijkomende werkzaamheden die volgens [handelsnaam] nodig zijn om een tekening te kunnen maken. Ook dit leidt ertoe dat op zijn minst serieuze vraagtekens moeten worden geplaatst bij de bevindingen van de deskundige. Gezien het voorgaande kan de rechtbank niet anders dan het deskundigenbericht buiten beschouwing laten.
zeker 3000 uur”. In feite baseert de deskundige deze conclusie er hoofdzakelijk op dat de door hem bekeken onderdelen, tekeningen en samenstellingen hem “
niet het gevoel [geven]” dat de gefactureerde uren gerechtvaardigd zijn. Het gevoel van de deskundige kan uiteraard niet als een afdoende onderbouwing van zijn conclusie worden aangemerkt. Mede gelet hierop kan zijn rapport dan ook niet als een adequate beantwoording van de vragen van de rechtbank worden aangemerkt. Daarnaast speelt een rol dat de deskundige kennelijk – volgens de conclusie na deskundigenbericht van [handelsnaam] – eerst bij [eiser] is langsgeweest, buiten aanwezigheid van [handelsnaam] , en dat hij bij het daarop volgende bezoek aan [handelsnaam] uitlatingen heeft gedaan met de strekking dat [handelsnaam] één grote fout heeft gemaakt, namelijk dat [handelsnaam] de gefactureerde uren niet voldoende gespecificeerd had bijgehouden en dat hij meteen al vond dat de gefactureerde uren “
er [in aantal] behoorlijk uit springen”. Gesteld dat dit daadwerkelijk is gegaan zoals [handelsnaam] aanvoert, dan heeft de deskundige met deze uitspraken op zijn minst de schijn gewekt dat hij niet volledig neutraal en/of onafhankelijk is. Daarbij komt dat de deskundige – althans volgens [handelsnaam] – ondanks verzoek daartoe van [handelsnaam] de via WhatsApp door [eiser] aan [handelsnaam] verstuurde losse opdrachten buiten beschouwing heeft gelaten, evenals de vele bijkomende werkzaamheden die volgens [handelsnaam] nodig zijn om een tekening te kunnen maken. Ook dit leidt ertoe dat op zijn minst serieuze vraagtekens moeten worden geplaatst bij de bevindingen van de deskundige. Gezien het voorgaande kan de rechtbank niet anders dan het deskundigenbericht buiten beschouwing laten.
2.7.
Bij gebreke van een deugdelijk deskundigenbericht kan de rechtbank de facturen en de inhoud en kwaliteit van de werkzaamheden van [handelsnaam] niet beoordelen. De vraag is dan ook hoe het nu verder moet met deze zaak. De rechtbank zal de zaak naar de rol verwijzen om partijen in de gelegenheid te stellen zich uit te laten over de wijze van voortzetting van de procedure.
2.8.
Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.
3.De beslissing
De rechtbank
3.1.
bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van
woensdag 6 december 2023voor het nemen van een akte door beide partijen over wat is vermeld onder 2.7,
woensdag 6 december 2023voor het nemen van een akte door beide partijen over wat is vermeld onder 2.7,
3.2.
houdt iedere verdere beslissing aan.
Dit vonnis is gewezen door mr. P.F.A. Bierbooms en in het openbaar uitgesproken op 29 november 2023.
JE/PB