Uitspraak
RECHTBANK GRONINGEN
DE VOORZIENINGENRECHTER IN KORT GEDING
Reg.nr.: 59233 KG ZA 02-226
Datum uitspraak: 18 juli 2002
V O N N I S
in de zaak van:
1. de besloten vennootschap WEGENER UITGEVERIJ GELDERLAND-OVERIJSSEL B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te (7336 AZ) Apeldoorn aan de Laan van Westenenk 6,
2. de besloten vennootschap WEGENER UITGEVERIJ MIDDEN NEDERLAND B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te (3992 AA) Houten aan de Essenkade 2,
3. de besloten vennootschap UITGEVERSMAATSCHAPPIJ DE GELDERLANDER B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te (6541 AC) Nijmegen aan de Voorstadslaan 2,
4. de besloten vennootschap UITGEVERSMAATSCHAPPIJ ZUIDWEST-NEDERLAND B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te (4815 HV) Breda aan het Spinveld 55,
5. de besloten vennootschap ALGEMEEN DAGBLAD B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te (3068 AV) Rotterdam aan de Marten Meesweg 35,
6. de besloten vennootschap DE VOLKSKRANT B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te (1091 GR) Amsterdam aan de Wibautstraat 148-150,
7. de besloten vennootschap WEGENER eMEDIA B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te (1083 HH) Amsterdam aan De Klencke 4,
8. de besloten vennootschap PCM INTERACTIEVE MEDIA B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te (1043 BS) Amsterdam aan de Naritaweg 127-134,
eiseressen,
procureur mr. H.E.M. Hulleman,
advocaat mr. J.C.H. van Manen te Amsterdam,
en
de besloten vennootschap HUNTER SELECT B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te (9711 BC) Groningen aan de Ubbo Emmiussingel 27,
gedaagde,
procureur mr. T.S. Plas,
advocaat mr. Ch.R. Alberdingk Thijm te Amsterdam.
PROCESVERLOOP
Eiseressen hebben gedaagde doen dagvaarden in kort geding.
De vordering strekt ertoe bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
I. gedaagde te gelasten zich te onthouden van iedere inbreuk, rechtstreeks dan wel door middel van een op enigerlei wijze met haar verbonden (rechts)persoon, op de databankrechten van eiseressen en zich te onthouden van genoemd overig onrechtmatig handelen, in het bijzonder het opvragen, verveelvoudigen, aanbieden of (anderszins) openbaar maken of hergebruiken van (samenvattingen) van de vacatureadvertenties van de dagbladen van eiseressen,
op straffe van een onmiddellijk opeisbare dwangsom van € 25.000,-- te betalen voor elke dag (een gedeelte van een dag voor een hele gerekend) dat gedaagde -geheel of gedeeltelijk- met de nakoming hiervan in gebreke blijft;
II. gedaagde te veroordelen in de kosten van dit geding.
Op de voor de behandeling bepaalde dag, 3 juli 2002, zijn namens eiseressen [B.], directeur van eiseres sub 7, [P.], directeur van eiseres sub 3 en [T.], salesdirector arbeidsmarkt bij gedaagde sub 8, verschenen, vergezeld van de raadsman mr. Van Manen.
Namens gedaagde is haar managing directeur [C.] verschenen, vergezeld van de raadsman mr. Alberdingk Thijm.
Eiseressen hebben conform de dagvaarding voor eis geconcludeerd, waarbij zij producties in het geding hebben gebracht.
Gedaagde heeft verweer gevoerd tegen de vordering en geconcludeerd eiseressen hierin niet-ontvankelijk te verklaren, dan wel deze af te wijzen, met veroordeling van eiseressen in de kosten van de procedure.
Partijen hebben hun standpunten nader toegelicht en pleitnotities overgelegd.
Partijen hebben ten slotte vonnis gevraagd.
De uitspraak is bepaald op 18 juli 2002.
RECHTSOVERWEGINGEN
1. Vaststaande feiten:
a. Eiseressen sub 1 t/m 6 zijn uitgevers van de volgende dagbladen:
eiseres sub 1 van de Apeldoornse Courant en de Zwolse Courant;
eiseres sub 2 van het Utrechts Nieuwsblad;
eiseres sub 3 van de Gelderlander;
eiseres sub 4 van BN/De Stem;
eiseres sub 5 van het Algemeen Dagblad;
eiseres sub 6 van de Volkskrant.
b. Eiseres sub 7 is exploitant van de vacaturesite www.jobtrack.nl en eiseres sub 8 van de vacaturesite www.clickwork.nl. Zij bieden -in opdracht van de adverteerders- op deze websites een groot aantal vacatures aan die hiervoor in de onder 1a vermelde dagbladen zijn verschenen.
c. Gedaagde is exploitant van de website www.nationalevacaturebank.nl.
d. Gedaagde biedt op haar website een groot aantal vacaturemeldingen aan, waarvan een deel afkomstig is uit de dagbladen -met name de zaterdageditie- van eiseressen 1 t/m 6. Gedaagde neemt uit de advertenties de essentiële delen over, zoals naam en adres van de adverteerder, de functie, delen van de functieomschrijving, salaris, werkgever en de naam en telefoonnummer van de contactpersoon.
Gedaagde vermeldt niet de bron.
2. Standpunt van eiseressen :
Een krant is een databank in de zin van artikel 1.1 sub a van de Databankenwet.
Een krant is een verzameling werken met een zodanige indeling -een voorpagina met de naam van de krant, hoofdartikelen en een inhoudsopgave, pagina's met binnenlands en buitenlands nieuws, familieberichten, kunst, opinie, sport, radio- en tv-programma's, cartoons, strips, vaste columns, economisch nieuws, beursnieuws en extra edities (wetenschap, literatuur, reizen, gezondheid, juridische informatie)- dat gesproken kan worden van een systematische en methodische ordening.
Naast deze grote ordening is er voorts sprake van een subordening. Zo is het sportnieuws en het economisch nieuws verdeeld in belangrijke en minder belangrijke gebeurtenissen.
Ook de advertenties zijn in die zin gerangschikt. Vacatureadvertenties staan achter elkaar, huizenadvertenties staan bij elkaar en hetzelfde geldt voor autoadvertenties. De grote advertenties springen in het oog, de kleine advertenties, waaronder de personeelsadvertenties, staan in vaste rubrieken ingedeeld. De krant als databank bestaat derhalve tevens uit diverse subdatabanken.
De artikelen en advertenties zijn afzonderlijk raadpleegbaar en kunnen als naslagwerken dienen.
Met de redactie, de eindredactie en de opmaak en het zetten van de inhoud van de krant zijn iedere dag zowel in kwalitatief als kwantitatief opzicht hoge kosten gemoeid, met name wanneer het de zaterdageditie betreft. Voor bijvoorbeeld de Volkskrant komt dat neer op € 150.000,-- per editie en voor het Algemeen Dagblad op € 150.800,-- per editie, de kosten voor papier, bezorgkosten, kosten losse verkoop, infomanagement, lezerservice etc buiten beschouwing latend. Evident is dat de kosten voor een zaterdageditie veel hoger liggen.
Ook wordt ter zake van het acquireren, het opmaken en het zetten en verwerken substantieel geïnvesteerd in het tot stand komen van de advertenties. De kosten daarvan bedragen ongeveer tussen € 6.372,-- voor de Apeldoornse Courant en € 65.000,-- voor de Volkskrant per zaterdagnummer.
Gedaagde, die vacatureadvertenties uit de door eiseressen gepubliceerde kranten overneemt en in samengevatte vorm plaatst op haar eigen website, pleegt derhalve inbreuk op het databankrecht van eiseressen.
Ook overigens handelt gedaagde onrechtmatig jegens eiseressen door -zonder een bijdrage te hebben geleverd aan de totstandkoming van het systeem van eiseressen- onbetamelijk binnen te dringen in hun afzetgebieden en daarvan simpelweg te profiteren. Eiseressen lijden daardoor schade. Door de handelwijze van gedaagde neemt het verkeer op de websites Clickwork en JobTrack af en levert het een gevaar op voor de losse verkoop van de kranten en tijdschriften, die niet zelden -zeker op zaterdag- alleen voor de advertenties worden gekocht.
3. Standpunt van gedaagde :
De in het onderhavige geding omschreven situatie waarbij gedaagde in samengevatte vorm personeelsadvertenties uit de door eiseressen uitgegeven dagbladen overneemt, duurt reeds twee jaar zodat eiseres, door twee jaar te wachten met het entameren van de onderhavige procedure, geen spoedeisend belang bij de voorzieningen hebben.
Gedaagde pleegt geen inbreuk op het databankrecht van eiseressen omdat een krant geen databank in de zin van artikel 1.1 sub a van de Databankenwet is. Er is geen sprake van een systematische of methodische ordening noch van een substantiële investering met als doel een databank te creëren.
Het groeperen van vacatures op een pagina maakt niet dat ze geordend zijn. Dat zou bijvoorbeeld wel het geval zijn als de advertenties in een alfabetische volgorde waren geplaatst of wanneer er sprake was van plaatsing naar salaris. Van snel en effectief opsporen kan derhalve niet worden gesproken.
Daarnaast zijn het niet eiseressen doch de adverteerders die door middel van reclamebureaus, ontwerpstudio's, copywriter, en bovenal in betaling aan de krant, investeren in de totstandkoming van de advertenties. Deze investeringen zijn -ook al zouden zij (mede) zijn gemaakt door eiseressen- gericht op het maken van de krant , derhalve niet primair gericht op het totstandkomen van een databank. Wanneer er vervolgens "per ongeluk" een databank ontstaat, mogen deze investeringen niet worden meegeteld. De adverteerders dragen derhalve het financieel risico en dienen als zodanig te worden aangemerkt als producent.
Ook van overig onrechtmatig handelen door gedaagde is geen sprake. Mocht er al worden geprofiteerd van dan wel geparasiteerd op de prestaties van eiseressen door gedaagde dan is dat op zich niet onrechtmatig nu die prestaties niet door enig wettelijk recht van intellectuele eigendom zijn beschermd en eiseressen bovendien onvoldoende aannemelijk hebben gemaakt dat zij daardoor schade lijden.
4. Beoordeling van het geschil:
4.1 In artikel 1.1 onder a van de Databankenwet is de databank gedefinieerd als:
een verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen die systematisch of methodisch geordend en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk zijn en waarvan de verkrijging, de controle of de presentatie van de inhoud in kwalitatief of kwantitatief opzicht getuigt van een substantiële investering.
4.2 De vraag die moet worden beantwoord is of een krant voldoet aan voormelde definitie.
Een wezenlijk kenmerk van de databank is dat zijn inhoud bestaat uit een verzameling van gegevens die systematisch of methodisch geordend zijn. Het doel van de ordening is het snel en efficiënt kunnen raadplegen van de opgeslagen informatie. Naar voorlopig oordeel vertoont een krant dit kenmerk niet.
De ordening die in de krant wat betreft de artikelen en advertenties is aangebracht, heeft als doel de krant in zijn geheel voor de lezer overzichtelijk en inzichtelijk te maken. Het gaat er daarbij niet om om elk artikel of elke advertentie aldus te rangschikken dat de krant bij wijze van naslagwerk de raadpleger op snelle en efficiënte wijze de gewenste informatie kan verschaffen.
De ordening is ook niet zodanig dat raadpleging van een artikel of advertentie op snelle en efficiënte wijze mogelijk is. De systematiek en rubricering die in de krant is aangebracht zorgt er weliswaar voor dat bij het zoeken naar een specifiek artikel niet de hele krant moet worden doorgenomen, doch kan ook niet voorkomen dat pagina's dan wel delen daarvan integraal moeten worden bekeken.
In die zin kan de krant als geheel niet als een databank in bovenbedoelde zin worden beschouwd.
Ook de afzonderlijke delen van de krant voldoen niet aan voormelde definitie. Immers, voor het opsporen van een specifiek gewenste personeelsadvertentie is enig zoekwerk vereist niettegenstaande er bij deze deelverzameling -net als bij de krant in zijn geheel- sprake is van een zekere ordening. Zeker wanneer moet worden gezocht onder de kleine advertenties zal het gehele advertentiebestand integraal moeten worden doorgenomen.
Op grond van het vorenoverwogene wordt geconcludeerd dat de krant noch als geheel noch wat betreft haar afzonderlijke onderdelen voldoet aan de definitie van artikel 1.1 onder a van de Databankenwet hetgeen tot gevolg heeft dat geen sprake kan zijn van een databankrecht van eiseressen en gedaagde daarop dus geen inbreuk kan maken.
4.3 Nu eiseressen voorts onvoldoende aannemelijk hebben gemaakt dat zij door het handelen van gedaagde schade hebben geleden -niet aannemelijk is gemaakt dat de losse verkoop van met name de zaterdageditie terug is gelopen en voorzover dit wel het geval mocht zijn, dat er een causaal verband is met de handelwijze van gedaagde- zal ook de vordering van eiseressen voorzover gegrond op onrechtmatig handelen, worden afgewezen.
4.4 Al hetgeen verder door partijen naar voren is gebracht, zal als voor de beoordeling niet van belang, buiten beschouwing worden gelaten.
4.5 Eiseressen zullen als de in het ongelijk gestelde partij in de kosten van gedaagde worden veroordeeld.
BESLISSING
De voorzieningenrechter:
weigert de gevraagde voorziening;
veroordeelt eiseressen in de kosten van de procedure, tot op deze uitspraak aan de zijde van gedaagde begroot op € 193,-- aan verschotten eventueel vermeerderd met de niet voor verrekening vatbare omzetbelasting en op € 703,36 aan salaris van de procureur.
Dit vonnis is gewezen door mr. J.H. Praktiek, voorzieningenrechter en door deze uitgesproken ter openbare terechtzitting van 18 juli 2002, in tegenwoordigheid van de griffier.
wjv