Uitspraak
RECHTBANK GRONINGEN
DE VOORZIENINGENRECHTER IN KORT GEDING
Reg.nr.: 64299 KG ZA 03-106
Datum uitspraak: 18 april 2003
V O N N I S
in de zaak van:
1. de besloten vennootschap DE BOER UNIGRO GROOTHANDEL B.V.,
gevestigd te Houten, kantoorhoudende te 's-Hertogenbosch,
2. de naamloze vennootschap LAURUS B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te 's-Hertogenbosch,
eiseressen,
hierna te noemen Laurus,
procureur mr. H.E.M. Hulleman,
advocaat mr. A. van Hees te Amsterdam,
en
1. de vennootschap onder firma FIRMA HENJO, mede handelende onder de naam "De Boer Supermarkt Zuidbroek",
gevestigd en kantoorhoudende te Zuidbroek aan de Spoorstraat 25,
2. [gedaagde sub 2],
wonende te [woonplaats] aan de [adres],
3. [gedaagde sub 3],
wonende te [woonplaats] aan de [adres],
gedaagden,
hierna te noemen [gedaagden],
procureur mr. R.G.A. Luinstra.
PROCESVERLOOP
Laurus heeft [gedaagden] doen dagvaarden in kort geding.
De vordering strekt ertoe bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad
* [gedaagden] hoofdelijk te veroordelen tot voortzetting van de exploitatie van de supermarkt aan de Spoorstraat 25 te Zuidbroek als Super de Boer-supermarkt en tot nakoming van alle verplichtingen die op hen als franchisenemer rusten overeenkomstig de met de hen in 1998 gesloten franchiseovereenkomst, op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 10.000,-- per dag of deel daarvan of per overtreding, naar keuze van Laurus;
* [gedaagden] hoofdelijk te veroordelen in de kosten van de procedure.
Op de voor de behandeling bepaalde dag, 8 april 2003, zijn namens Laurus [L.], regiomanager van Super De Boer, en [B.], bedrijfsjurist bij Laurus, verschenen, vergezeld van mr. Van Hees.
Gedaagden sub 2 en 3 zijn verschenen, mede als vennoten van gedaagde sub 1, vergezeld van mr. Luinstra.
Laurus heeft conform de dagvaarding voor eis geconcludeerd, waarbij zij producties in het geding heeft gebracht.
[gedaagden] hebben verweer gevoerd tegen de vordering en geconcludeerd Laurus hierin niet-ontvankelijk te verklaren, dan wel deze af te wijzen, met veroordeling van Laurus in de kosten van de procedure.
Partijen hebben hun standpunten nader toegelicht en namens [gedaagden] is een pleitnota overgelegd.
Partijen hebben ten slotte vonnis gevraagd.
De uitspraak is bepaald op 17 april 2003.
RECHTSOVERWEGINGEN
1. Vaststaande feiten:
a. [gedaagden] exploiteren een Super De Boer-supermarkt aan de Spoorstraat 25 te Zuidbroek (hierna: locatie Spoorstraat) op basis van een tussen Laurus -als franchisegever- en gedaagde sub 1 -als franchisenemer- gesloten overeenkomst. Gedaagde sub 2 en 3 zijn vennoten van gedaagde sub 1.
b. Genoemde franchiseovereenkomst is laatstelijk op 12 april 1998 verlengd voor een termijn van 5 jaar, met de mogelijkheid van stilzwijgende verlenging voor steeds weer een nieuwe periode van 5 jaar.
c. Begin 1999 hebben [gedaagden] plannen ontwikkeld voor een nieuw te bouwen supermarkt -ter vervanging van de locatie aan de Spoorstraat- op het terrein aangeduid als "de gouden driehoek" te Zuidbroek (hierna: locatie "de gouden driehoek").
d. Op 16 november 1999 heeft een gesprek tussen partijen plaatsgevonden waarbij enerzijds [C.], [Van der V.] en [N.], regiodirecteur bij Laurus, en anderzijds gedaagde sub 2 en [F.], die [gedaagden] bijstaat in de onderhandelingen, aanwezig waren.
e. Laurus heeft hetgeen op die datum tussen partijen is besproken, vastgelegd in een aan [gedaagden] gezonden brief, gedateerd 29 november 1999. De brief wordt door Laurus aangeduid als "gespreksbevestiging".
f. In die brief wordt onder meer -voor zover hier van belang- vermeld dat partijen na intensieve onderhandelingen zijn overeengekomen dat Super De Boer de hoofdhuur krijgt van de locatie "de gouden driehoek" voor de periode van 25 jaar en dat een supermarktovereenkomst tussen partijen zal worden gesloten, eveneens voor de duur van 25 jaar, alsmede dat Laurus aan [gedaagden] voor de nieuw te bouwen supermarkt een financiering zal verstrekken in de vorm van een borgstelling en kwijtscheldingsleningen tot een totaalbedrag van ƒ 4.750.000,-- (€ 2.155.456,03) met een totale looptijd van 25 jaar.
Voorts staat daarin -voorzover hier van belang- geschreven dat is overeengekomen dat:
"Het franchisecontract op de huidige locatie te Zuidbroek komt te vervallen op het moment van realisatie van een nieuwe Super De Boer op de Gouden Driehoek, op voorwaarde dat er geen supermarkt meer gevestigd zal worden. De sluitingskosten en eventuele huurderving zijn voor rekening van de heer [gedaagde sub 2]. Tevens zal [gedaagde sub 2] er voor zorgdragen dat het pand niet meer geëxploiteerd zal worden als supermarkt. Dit zal geregeld moeten worden via een notariële akte die ter goedkeuring wordt aangehouden aan SDB (lees: Super de Boer) met een door SDB te bepalen boeteclausule."
en
"Als ontbindende voorwaarde geldt het niet realiseren van de bestemmingswijzigingen waardoor de detailhandelsvergunning verkregen wordt voor het exploiteren van een supermarkt van tenminste 1800m2BVO en ± 1500m2VVO."
g. In de daarop gegeven schriftelijke reactie van [gedaagden] van 20 september 2000 staat onder meer -voor zover hier van belang- het volgende geschreven:
"De bevestigingsbrief van 29 november jl. is conform onze afspraken van ons gesprek d.d. 16 november jl. gemaakt."
Vervolgens maken [gedaagden] daarin een voorbehoud met betrekking tot de huurprijs en de keuzevrijheid met betrekking tot de exploitatie indien mocht blijken dat de kinderen van gedaagde sub 2 en 3 de exploitatie niet over zullen nemen.
h. De gemeente Menterwolde heeft bij besluit van 3 juli 2001 de door [gedaagden] aangevraagde vergunning voor de bouw van een winkel op het terrein de "gouden driehoek" afgewezen. Het daartegen door [gedaagden] ingediende bezwaar is bij besluit van 9 november 2001 van genoemde gemeente ongegrond verklaard.
i. Bij brief van 6 december 2001 van [gedaagden] aan Laurus hebben [gedaagden] de huurovereenkomst van de locatie Spoorstraat 25 te Zuidbroek per 11 april 2003 opgezegd.
Zij besluiten hun brief als volgt:
"Daar onze supermarkt al geruime tijd niet meer voldoet aan de eisen, welke U en wij stellen aan een volwaardige supermarkt zijn wij genoodzaakt onze supermarkt op de huidige locatie tijdelijke voorzieningen aan te treffen, welke ondanks de huidige omstandigheden zeker ingrijpend zullen moeten zijn.
Gezien de investeringen begin 2002 voor de formule super de Boer stellen wij Uw directie voor, gezien bovenstaande onzekere ontwikkelingen het contract telkens met een jaar te verlengen met een opzegtermijn van 3 maanden, ingaande 11-04-2003 inclusief de compensatie regeling u.c. van ƒ. 1733,00 gulden per week."
j. Bij uitspraak van deze rechtbank, sector bestuursrecht, is het beroep van [gedaagden] gegrond verklaard en het besluit van de gemeente Menterwolde van 9 november 2001 vernietigd met bepaling dat de gemeente met inachtneming van de uitspraak een nieuwe beslissing op het bezwaar van [gedaagden] moet nemen. De bestuursrechter heeft in zijn uitspraak overwogen dat de door [gedaagden] nieuw te bouwen winkel niet in strijd is met het bestemmingsplan.
k. [gedaagden] zijn per 12 april 2003 een franchiseovereenkomst aangegaan met Schuitema terzake de exploitatie van een supermarkt onder de formule van C1000.
2. Wederzijds standpunten en beoordeling:
2.1 De kernvraag die ter beantwoording voorligt is of er tussen partijen op 16 november 1999 overeenstemming is bereikt op grond waarvan [gedaagden] thans gehouden zijn de franchiseovereenkomst van 12 april 1998 na te komen, zoals door Laurus is betoogd.
2.2 Van de zijde van gedaagden is daartoe aangevoerd dat op 16 november 1999 tussen partijen geen overeenstemming is bereikt over een nieuw franchisecontract en dat partijen genoemde bespreking ook niet met dat doel zijn ingegaan. Er is toen met name gesproken over de kwestie Veendam. De brief van 29 november 1999 behelst naar de mening van [gedaagden] niet meer dan een weergave van hetgeen partijen hebben besproken en heeft geen enkele status. Laurus heeft eerst bij brief van 20 februari 2000 een voorstel gedaan om tot voortzetting van de franchiseovereenkomst te komen en [gedaagden] hebben dat voorstel bij brief van 20 september 2000 afgewezen. Nu [gedaagden] de franchiseovereenkomst met Laurus rechtsgeldig hebben opgezegd, zijn zij vrij om met een andere franchisegever een overeenkomst aan te gaan, hetgeen inmiddels is geschied, aldus [gedaagden].
2.3 De voorzieningenrechter overweegt het volgende.
Genoemde door Laurus opgestelde brief van 29 november 1999 behelst een uitgebreide weergave van hetgeen op 16 november 1999 tussen partijen aan de orde is geweest. Zo wordt daarin -conform [gedaagden] hebben betoogd- over de kwestie Veendam gerept, een door [gedaagden] geëxploiteerde Super De Boer-supermarkt ten aanzien waarvan tussen partijen verschil van mening bestond over de uitleg van de franchiseovereenkomst.
Het grootste gedeelte van de brief -die uit 3 bladzijden bestaat- beschrijft echter de plannen met betrekking tot de locatie "de gouden driehoek" en eindigt met de punten waarover partijen na intensieve onderhandelingen overeenstemming zouden hebben bereikt. Die punten -12 stuks- zijn in de brief gedetailleerd omschreven.
Wanneer nu [gedaagden] de mening zijn toegedaan dat er in het geheel op 16 november 1999 daaromtrent niets tussen partijen is afgesproken, dan kan dit naar voorshands oordeel van de voorzieningenrechter niet zonder meer worden afgeleid uit hun antwoordbrief van 20 september 2000. Immers, in die brief -waaruit overigens evenmin blijkt dat dit een antwoord is op een door Laurus bij brief van 20 februari 2000 gedaan voorstel- bevestigen [gedaagden] allereerst dat de brief van 29 november 1999 conform de afspraken van 16 november 1999 is gemaakt. Vervolgens gaan [gedaagden] in op een drietal zaken die naar hun mening niet dan wel niet op die wijze zijn overeengekomen en nadere bespreking behoeven en ten slotte geven [gedaagden] aan dat diverse zaken, die niet tussen partijen zijn afgesproken, door Laurus eenzijdig zijn vastgesteld, zonder dat [gedaagden] aangeven welke zaken dit zijn.
Op grond van deze, overigens erg late-10 maanden na datum gesprek en brief- reactie is de voorzieningenrechter voorshands van oordeel dat Laurus er van uit mocht gaan dat tussen partijen -in ieder in hoofdlijnen- overeenstemming was bereikt over de locatie "de gouden driehoek".
2.4 In dat licht past ook de opzeggingsbrief van [gedaagden] van 6 december 2001 -gelet op de stelling van Laurus dat het de bedoeling van partijen was de overeenkomst terzake de locatie Spoorstraat niet met een termijn van 5 jaar te verlengen doch steeds een kortere termijn aan te houden in afwachting van de realisatie van de locatie "de gouden driehoek"- wanneer [gedaagden] voorstellen het contract ingaande 11 april 2003 steeds met een jaar te verlengen met een opzegtermijn van drie maanden.
De voorzieningenrechter merkt voorts nog op dat ook de brief van 24 februari 2000, waarin Laurus de franchiseovereenkomst nader heeft uitgewerkt, past in hetgeen partijen op 16 november 1999 hebben besproken namelijk dat zij zijn overeengekomen dat er een supermarktovereenkomst zal worden gesloten.
2.5 Op grond van het voorgaande komt de voorzieningenrechter voorshands tot het oordeel dat voldoende aannemelijk is dat partijen op 16 november 1999 hebben afgesproken hun franchisesamenwerking voort te zetten, zodat de vordering zal worden toegewezen op de wijze als in het dictum vermeld.
2.6 [gedaagden] zullen als de in het ongelijk gestelde partij in de kosten van deze procedure worden veroordeeld.
BESLISSING
De voorzieningenrechter:
1. veroordeelt [gedaagden] tot voortzetting van de exploitatie van de supermarkt aan de Spoorstraat 25 te Zuidbroek als Super de Boer-supermarkt en tot nakoming van alle verplichtingen die op hen als franchisenemer rusten overeenkomstig de met de hen in 1998 gesloten franchiseovereenkomst;
2. veroordeelt [gedaagden] hoofdelijk (des de een betalende de ander zal zijn bevrijd) tot betaling aan Laurus van een dwangsom groot € 5.000,-- (vijfduizend euro) voor iedere dag dat niet aan voormelde veroordeling wordt voldaan, met dien verstande dat maximaal € 250.000,-- (tweehonderdvijftigduizend euro) aan dwangsommen verbeurd zal kunnen worden;
3. veroordeelt [gedaagden] hoofdelijk (des de een betalende de ander zal zijn bevrijd) in de kosten van de procedure, tot op deze uitspraak aan de zijde van Laurus begroot op € 273,20 aan verschotten en op € 703,-- aan salaris van de procureur;
4. verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad;
5. wijst af het meer of anders gevorderde.
Dit vonnis is gewezen door mr. W. Duitemeijer, voorzieningenrechter en door deze uitgesproken ter openbare terechtzitting van 18 april 2003, in tegenwoordigheid van de griffier.
wjv