Uitspraak
Zaaknummer: 99736/KG ZA 04-67
Vonnisdatum: 11 maart 2004
134
RECHTBANK TE HAARLEM,
VONNIS IN KORT GEDING
in de zaak van:
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
MEDISCH CENTRUM BOERHAAVE B.V.,
gevestigd te Amsterdam,
eiseres,
procureur mr. W.M.U. van der Blom,
advocaat mr. S.F. Kalff te Amsterdam,
-- tegen --
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
SANOMA UITGEVERS B.V.,
gevestigd te Hoofddorp, gemeente Haarlemmermeer,
2. [gedaagde sub 2],
in zijn hoedanigheid van hoofdredacteur van Nieuwe Revu,
werkzaam bij gedaagde sub 1. en mede domicilie hebbend te Hoofddorp, ge-meente Haarlemmermeer,
gedaagden,
procureur mr. R.F. Meijer,
advocaat mr. H.J.M. Boukema te 's-Gravenhage.
Eiseres zal hierna ook worden aangeduid als "Medisch Centrum Boerhaave", gedaag-den gezamenlijk ook als "Nieuwe Revu".
1. Het verloop van het geding
1.1 Ter terechtzitting van 24 februari 2004 heeft Medisch Centrum Boerhaave, na zonder procesrechtelijk bezwaar van Nieuwe Revu haar eis te hebben vermeerderd, overigens overeenkomstig de dagvaarding gesteld en gevorderd als hierna onder 3. weergegeven en die vordering toegelicht aan de hand van overgelegde pleitnotities. Nieuwe Revu heeft tegen deze vordering verweer gevoerd aan de hand van overgelegde pleitnotities.
1.2 Na verder debat in tweede termijn hebben partijen vonnis gevraagd. De uitspraak daarvan is bepaald op 16 maart 2004 of zoveel eerder als mogelijk.
2. De vaststaande feiten
2.1 In dit geding wordt van het volgende uitgegaan:
a. Medisch Centrum Boerhaave is een particuliere kliniek te Amsterdam waar regu-liere gezondheidszorg wordt verleend en cosmetisch-chirurgische ingrepen worden verricht.
b. Gedaagde sub 1. is uitgeefster van onder meer het populaire weekblad "Nieuwe Revu". Gedaagde sub 2. is hoofdredacteur van Nieuwe Revu.
c. In Nieuwe Revu nummer 7 van 4 tot en met 10 februari 2004 is een artikel ver-schenen dat is gewijd aan de plastische chirurgie. Op de voorpagina van het blad wordt dat artikel aangekondigd met de tekst "MISLUKTE MAKE OVERS", met daaronder in kleinere letters: "de beunhazen en ronselpraktijken in de plasti-sche chirurgie". Deze voorpagina is op de internetsite van Nieuwe Revu geplaatst.
d. Boven het artikel zelf staat in grote letters de kop "TOTAAL MISLUKT" en daaronder in iets kleinere letters "Misleidende én levensgevaarlijke praktijken in de plastische chirurgie". Het artikel beschrijft aan de hand van ervaringen van patiënten en foto's van mislukte ingrepen een aantal misstanden in cosmetische klinieken in Nederland. Het artikel beslaat zes pagina's en bevat tussenkoppen als "Veel misstanden halen nooit de publiciteit, omdat klinieken ernstige gevallen afkopen" en "Twee mensen zijn recent in Nederland overleden na een liposuc-tie, één is net aan de dood ontsnapt".
e. Op de derde bladzijde van het artikel is onder het kopje "Slechtste klinieken van Nederland" met daaronder "WAAR MOET U BESLIST NIET NAARTOE?" een lijst van vijftien klinieken opgenomen. Eén van de klinieken in die lijst is Me-disch Centrum Boerhaave.
Bij de lijst is de volgende tekst geplaatst.
"De instellingen op bovenstaande lijst zijn geen lid van de NRPK (Nederlandse Raad van Particu-liere Klinieken). De NRPK controleert de kwaliteit van de aangesloten klinieken. Wie zich niet aanmeldt als lid doet dat meestal omdat hij vreest niet door de keuring te komen. De Inspectie voor de Gezondheidszorg kwam afgelopen december met een aantal zelfde namen. De Inspectie had aanwijzingen dat bij bepaalde klinieken de zaken niet op orde waren en deed daarom een steek-proef onder twintig van die privé-klinieken. Het leverde het rapport Onvoldoende waarborgen voor kwaliteit en veiligheid in snijdende privé-klinieken (dec. 2003) op waaruit bleek dat de veiligheid van de patiënt in veel klinieken onvoldoende gewaarborgd is. Verlopen medicatie, niet steriele ap-paratuur en ontbrekende legionellaplannen. De Inspectie hield de namen van de bewuste klinieken, geheim, tot zorgverzekeraar CZ een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur deed: de verzekeraar bepleitte dat zij geen behandelingen in slechte klinieken wilde vergoeden. In het rapport van de In-spectie wordt ook vermeld dat directeuren van klinieken vaak niet eens weten of artsen in hun dienst wel echt bevoegd zijn. Ook wordt melding gemaakt van gebrek aan hygiëne: protocollen ter voorkoming van infecties worden in bijna geen van de onderzochte klinieken goed nageleefd. De meeste van de onderzochte klinieken boden borstvergrotingen, rimpelverwijdering en liposuctie aan. De Inspectie heeft onderzoek gedaan in verschillende soorten klinieken, van oog laser- tot vruchtbaarheidsklinieken. Onderstaande klinieken voor cosmetische chirurgie konden niet door de beugel. (…)"
f. Bij brief van 12 februari 2004 heeft de raadsman van Medisch Centrum Boerhaave Nieuwe Revu onder meer gesommeerd schriftelijk te bevestigen:
- dat zij in het eerstvolgende nummer van het blad een rectificatie zou plaatsen zonder enig toegevoegd commentaar waarin op duidelijke wijze afstand wordt ge-nomen van de publicatie;
- dat zij vooraf met de raadsman van Medisch Centrum Boerhaave zou overleggen over de exacte inhoud van de rectificatie, waaronder tevens te verstaan overleg omtrent plaatsing, pagina, lettertype, kleur, grootte en kopteksten van de medede-ling;
- dat de rectificatie ook gedurende een maand op de website van Nieuwe Revu zou worden geplaatst.
Daarbij werd gesteld dat Medisch Centrum Boerhaave eventueel door Nieuwe Re-vu uit eigen beweging te plaatsen mededelingen aangaande de publicatie niet als rectificatie zou accepteren.
Voorts maakte Medisch Centrum Boerhaave aanspraak op een voorschot op scha-devergoeding van € 20.000,--.
g. Hierop heeft Nieuwe Revu bij brief van 13 februari 2004 onder meer als volgt ge-reageerd:
"(…)
Nieuwe Revu stelt dan ook voor om in het komende nummer, waarvan de deathline aanstaande maandagmorgen sluit, of het volgende nummer duidelijk te maken dat er in de kliniek van uw cli-ënt geen misstanden zijn geconstateerd en dat als Nieuwe Revu wel die suggestie heeft gewekt, dat niet haar bedoeling is geweest en dat betreurt. Voorwaarde voor plaatsing van een dergelijke tekst is dat uw cliënt de sommatie zoals verwoord in uw brief intrekt en dat derhalve geen bodemproce-dure of (voorschot) vergoeding van enige schade zal plaatsvinden.
(…)"
h. Medisch Centrum Boerhaave heeft dit voorstel niet aanvaard. Op 19 februari 2004 is de dagvaarding in de onderhavige procedure uitgebracht.
i. In Nieuwe Revu nummer 10 van 25 februari tot en met 2 maart 2004 is op pagina 5 het volgende commentaar gepubliceerd.
"Hoofdredactie
REVU, VOOR AL UW RECTIFICATIES
(…)
We hebben wel veel boze brieven gehad, vooral over de lijst die we publiceerden van klinieken waar -volgens ons- de kwaliteitseisen niet gewaarborgd zouden zijn. We hadden er bij wijze van -consumentenwaarschuwing- de kop 'Hier moet u be-slist niet naar toe' boven gezet. Tja, en dat mag niet. Helemaal niet als daar geen of niet genoeg aanleiding voor is. Of als ons onderzoek naar de kwaliteit van deze in-stellingen niet toereikend is om zulke conclusies te trekken. Dan heet dat mislei-dend en onrechtmatig. En dat is erg stom van ons.
(…)"
Daaronder volgt een rectificatie met de volgende inhoud:
"RECTIFICATIE
Medisch Centrum Boerhaave
Nieuwe Revu schreef een artikel over fouten in de plastische chirurgie in Neder-land (Nieuwe Revu nr. 7 pag. 24-29). In het kader van dit artikel is Medisch Cen-trum Boerhaave genoemd als kliniek waar men zich beter niet kan laten behande-len. Na bezwaren van Medisch Centrum Boerhaave en intern onderzoek is geble-ken dat voor deze aantijging onvoldoende feitelijke grondslag is aan te wijzen. Wij rectificeren hiermee onze aantijgingen aan het adres van Medisch Centrum Boer-haave.
De Hoofdredactie."
3. De vordering en de grondslag daarvan
3.1 Medisch Centrum Boerhaave vordert, zakelijk weergegeven, dat de voorzieningen-rechter bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad:
a. Nieuwe Revu op straffe van verbeurte van een dwangsom zal veroordelen om in het eerstvolgende nummer/editie van het blad Nieuwe Revu op pagina 3 rechtson-der, zonder enig toegevoegd commentaar in de tekst of op een andere plaats, als-mede binnen 5 dagen na betekening van het te wijzen vonnis gedurende een perio-de van een maand op de website van de Nieuwe Revu met de internetadressen www.nieuwerevu.nl, respectievelijk www.abonne.nu een duidelijk leesbare rectifi-catie te plaatsen van 20 cm breed (paginabreedte) en 8 cm hoog omgeven door een zwart kader met een witte achtergrond en in lettertype en letterformaat als hieron-der aangegeven, met de navolgende tekst:
"Rectificatie
Boerhaave Medisch Centrum
(beide in vette zwarte letters van 1,5 cm hoog gelijk aan de letter boven het litigi-euze artikel op pagina 26/27 van Nieuwe Revu)
"In de Nieuwe Revu nr. 7 schreven wij een coverstory over de cosmetische chirur-gie in Nederland onder de titel "MISLUKTE MAKE OVERS".
In dat artikel stond onder de kop: "Waar moet u beslist niet naar toe?", het Me-disch Centrum Boerhaave te Amsterdam opgenomen als kliniek met een slechte naam.
Bij vonnis van … is onze publicatie door de voorzieningenrechter van de recht-bank te Haarlem onrechtmatig geoordeeld en zijn wij veroordeeld tot het plaatsen van deze rectificatie.
De insinuaties en suggesties van Nieuwe Revu aan het adres van deze kliniek wa-ren feitelijk onjuist, onzorgvuldig, onnodig grievend, misleidend en bovendien schadelijk voor de eer, goede naam en de professionele reputatie van het Medisch Centrum Boerhaave en haar medische staf.
Hiermee is deze kliniek ernstig tekort gedaan en geheel ten onrechte in verband gebracht met misstanden in cosmetische chirurgie.
Hoofdredactie Nieuwe Revu"
(gehele tekst in vette letters van 5.5 mm hoog zoals de tussenkoppen van het litigi-euze artikel pag. 26 en 27),
althans Nieuwe Revu zal veroordelen een zodanige rectificatie te plaatsen als de voorzieningenrechter juist zal achten;
b. Nieuwe Revu zal veroordelen om bij wijze van voorschot op schadevergoeding te-gen behoorlijk bewijs van kwijting aan Medisch Centrum Boerhaave te betalen de somma van € 20.000,--, althans een zodanig voorschot als de voorzieningenrechter juist zal achten.
3.2 Medisch Centrum Boerhaave legt aan haar vorderingen ten grondslag dat Nieuwe Revu door het onder 2.c, d en e bedoelde artikel te publiceren, onrechtmatig jegens haar heeft gehandeld. Ten gevolge van dat onrechtmatig handelen heeft Medisch Centrum Boerhaave materiële en immateriële schade geleden, voor welke schade zij Nieuwe Revu aansprakelijk houdt.
4. Het verweer en de slotsom daarvan
Nieuwe Revu heeft tegen de vordering gemotiveerd verweer gevoerd en geconclu-deerd tot afwijzing daarvan met veroordeling van Medisch Centrum Boerhaave in de kosten van het geding. Op dit verweer zal, voorzover van belang, bij de beoordeling van het geschil nader worden ingegaan.
5. De gronden van de beslissing
5.1 Vooropgesteld wordt dat door Nieuwe Revu niet is betwist dat het gewraakte artikel van dien aard is dat er redenen waren om het ten aanzien van Medisch Centrum Boer-haave te rectificeren. Thans is aan de orde de vraag of er gronden zijn om Nieuwe Re-vu te veroordelen de publicatie uitgebreider te rectificeren zoals door Medisch Cen-trum Boerhaave gevorderd. Bij de beoordeling van die vraag geldt als uitgangspunt dat een bevel tot rectificatie een inbreuk vormt op het recht van vrije meningsuiting, die slechts gerechtvaardigd kan zijn, indien zwaarwegende belangen van degene die door de publicatie is geschaad daartoe nopen.
5.2 Medisch Centrum Boerhaave stelt zich op het standpunt dat zij voldoende belang heeft bij een nadere rectificatie omdat met de rectificatie in Nieuwe Revu nr.10 geenszins alle voor haar grievende mededelingen zijn teruggenomen.
5.3 Nieuwe Revu heeft in de rectificatie erkend dat er onvoldoende feitelijke grondslag is aan te wijzen voor de mededeling dat "men zich beter niet kan laten behandelen" in Medisch Centrum Boerhaave. Door te erkennen dat zij Medisch Centrum Boerhaave niet had mogen vermelden op de lijst van "slechtste klinieken van Nederland" heeft Nieuwe Revu de uitlatingen omtrent Medisch Centrum Boerhaave teruggenomen. Voor het overige komt de naam van Medisch Centrum Boerhaave niet in het artikel voor. Daarom is naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter met de recti-ficatie in Nieuwe Revu nummer 10 vooralsnog voldoende recht gedaan aan de belan-gen van Medisch Centrum Boerhaave. Tegen die achtergrond kan Medisch Centrum Boerhaave niet geacht worden een spoedeisend belang te hebben bij een nadere recti-ficatie, zeker niet in de door haar voorgestane vorm die kwalificaties inhoudt die in dit geding niet vaststaan en waarvan niet kan worden verlangd dat Nieuwe Revu die in de mond neemt.
5.4 Medisch Centrum Boerhaave vordert tevens dat Nieuwe Revu zal worden veroordeeld om gedurende een maand een rectificatie te plaatsen op haar website. Zij heeft hieromtrent gesteld dat de rectificatie ook in duur in verhouding dient te staan tot de aandacht die de litigieuze publicatie heeft opgeroepen. Zij wijst erop dat het artikel nog gedurende zekere tijd in leesportefeuilles en in wachtkamers gelezen zal worden. Nu de reeds geplaatste rectificatie echter, evenals het gewraakte artikel, ook nog ge-ruime tijd te lezen zal zijn in leesportefeuilles en dergelijke en nu de naam van Me-disch Centrum Boerhaave niet op de website van Nieuwe Revu is vermeld, bestaat er geen aanleiding voor een bevel tot plaatsing van enige rectificatie op de website.
5.5 Ten aanzien van het gevorderde voorschot op schadevergoeding overweegt de voorzieningenrechter als volgt. De naam van Medisch Centrum Boerhaave is, naar Nieuwe Revu heeft erkend, ten onrechte vermeld op de lijst van "slechtste klinieken van Nederland". Die lijst is geplaatst in een zeer suggestieve en sensationele context. Daarom is niet uitgesloten te achten dat Medisch Centrum Boerhaave ten gevolge van de publicatie schade heeft geleden en nog zal lijden. Derhalve valt evenmin op voor-hand uit te sluiten dat Nieuwe Revu terzake in een bodemprocedure schadeplichtig zal worden geacht. Omtrent de hoogte van de geleden en eventueel nog te lijden schade en de verschillende schadefactoren zijn in dit geding echter nog onvoldoende feitelijke gegevens komen vast te staan. Daar komt bij dat onvoldoende feiten en omstandighe-den zijn gesteld die meebrengen dat het gevraagde voorschot op schadevergoeding uit hoofde van onverwijlde spoed geboden is, welk vereiste bij een vordering in kort ge-ding tot betaling van een geldsom in versterkte mate geldt (HR 14 april 2000, NJ 2000/489). Dit brengt met zich dat het gevorderde voorschot op schadevergoeding niet voor toewijzing vatbaar is. Daarbij neemt de voorzieningenrechter mede in aanmer-king dat vergelijking van het onderhavige geval met de situatie van HR 30 oktober 1987, NJ 1988/277 en Vzngr. 's-Hertogenbosch 7 november 2003, LJN AN7740 niet opgaat. In de daar beoordeelde gevallen ging het uitsluitend om immateriële schade en werd een vergoeding toegekend om persoonlijk leed te verzachten door middel van een uitkering in geld.
5.6 Al het voorgaande voert ertoe dat de gevraagde voorzieningen zullen worden geweigerd. Indien Nieuwe Revu niet uit eigen beweging een rectificatie had geplaatst - waarmee zij impliciet het onrechtmatige van haar handelen heeft erkend - zou het onder 3.1.a gevorderde in ieder geval gedeeltelijk zijn toegewezen. Nu Nieuwe Revu de rectificatie heeft geplaatst nadat de dagvaarding in het onderhavige kort geding reeds was uitgebracht, zullen de proceskosten - als waren partijen over en weer op en-kele punten in het ongelijk gesteld - worden gecompenseerd als na te melden.
6. De beslissing
De voorzieningenrechter:
6.1 Weigert de gevraagde voorzieningen.
6.2 Compenseert de kosten van het geding tussen partijen aldus dat ieder de eigen kosten draagt.
Dit vonnis is gewezen door mr. A.J. van der Meer, voorzieningenrechter van deze rechtbank, en in het openbaar uitgesproken ter terechtzitting van 11 maart 2004, in te-genwoordigheid van de griffier.
Bij afwezigheid van mr. van der Meer ondertekend door mr. V. van den Brink, voor-zieningenrechter.