Uitspraak
Rechtbank Leeuwarden
Sector civiel recht
afdeling handelsrecht
Korte Gedingen
Uitspraak: 3 februari 2005
Kort-geding-nummer: 67917 KG ZA 05-5
VONNIS
van de voorzieningenrechter van de rechtbank te Leeuwarden, in het kort geding van:
de besloten vennootschap
AUTOGROS NOORD B.V.,
gevestigd te Emmen, kantoorhoudende te Surhuisterveen,
eiseres, hierna mede te noemen: Autogros,
procureur: mr. V.M.J. Both,
advocaat: mr. G. de Gelder te Woudenberg,
tegen
1. de besloten vennootschap
AUTOMATERIALEN DE SKIEDING B.V.,
gevestigd te Surhuisterveen,
2. [gedaagde sub 2],
wonende te [woonplaats gedaagde sub 2],
3. [gedaagde sub 3],
wonende te [woonplaats gedaagde sub 3],
gedaagden,
procureur: mr. M.R. Bartels.
PROCESGANG
Autogros heeft gedaagden in kort geding doen dagvaarden tegen de openbare zitting van 25 januari 2005.
Autogros heeft toen op de bij dagvaarding geformuleerde gronden gevorderd dat de rechter bij vonnis, zo veel mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
A) gedaagden zal veroordelen om binnen 48 uur na betekening van dit vonnis de exploitatie van hun automaterialenhandel aan De Zoom 9 te (9231 DX) Surhuisterveen, gemeente Achtkarspelen, te staken en hen te verbieden die onderneming binnen een straal van 20 kilometer, met als middelpunt de vestiging van Autogros Automaterialen aan Meander 5 te (9231 DB) Surhuisterveen, gemeente Achtkarspelen, direct of indirect te exploiteren en wel op straffe van verbeurte van een dwangsom van 10.000,00 euro per dag dat gedaagden na betekening van dit vonnis nalatig blijven aan deze veroordeling te voldoen;
B) gedaagden zal verbieden om gedurende één jaar na betekening van dit vonnis op enige wijze, zowel direct als indirect, dan wel middels derden zaken te doen met één van de klanten van Autogros Automaterialen, zoals vermeld op de lijsten die als productie 6 aan de kort gedingdagvaarding zijn gehecht, dan wel direct of indirect over te gaan tot levering van auto-onderdelen, accessoires en aanverwante artikelen aan één van de op de lijst vermelde klanten, zulks op straffe van verbeurte van een dwangsom van 5.000,00 euro per overtreding, ingeval gedaagden nalatig blijven aan deze veroordeling te voldoen;
C) gedaagden zal verbieden om binnen één jaar na betekening van dit vonnis in loondienst te treden, dan wel anderszins een contractuele relatie aan te gaan met een groothandel in auto-onderdelen, accessoires e.d., binnen een straal van 20 kilometer rond de vestiging van Autogros Automaterialen aan de Meander 5 te (9231 DB) Surhuisterveen, gemeente Achtkarspelen, en wel op straffe van verbeurte van een dwangsom van 100.000,00 euro voor overtreding van dit verbod;
D) gedaagden zal veroordelen in de kosten van het geding.
Vervolgens hebben partijen hun standpunten nader doen toelichten door hun advocaat respectievelijk procureur, die beiden mede aan de hand van pleitnotities het woord hebben gevoerd. Gedaagden hebben daarbij geconcludeerd Autogros niet-ontvankelijk te verklaren in haar vordering, althans haar deze te ontzeggen, met veroordeling van Autogros in de kosten van het geding, bij vonnis uitvoerbaar bij voorraad.
Partijen hebben met wederzijds goedvinden producties in het geding gebracht.
Na voortgezet debat hebben partijen vonnis gevraagd. De rechter doet heden uitspraak.
RECHTSOVERWEGINGEN
Vaststaande feiten
In dit kort geding gelden onder meer de navolgende feiten als vaststaand.
1.1. Autogros is franchisenemer van Shared Parts Services B.V., h.o.d.n. Brezan Automaterialen (hierna: Brezan). Autogros exploiteert uit hoofde van de met Brezan gesloten franchiseovereenkomst een zevental verkooppunten betreffende de handel in auto-onderdelen, accessoires, banden, autoradio's, poetsmiddelen en aanverwante artikelen, gereedschappen en machines, als ook de fabricage van kentekenplaten.
1.2. Op 1 januari 2003 heeft Autogros de door Brezan zelf geëxploiteerde verkooppunten te Surhuisterveen en Oosterwolde van Brezan overgenomen. Autogros heeft daarbij tevens de arbeidsovereenkomsten met [V.] -(assistent-)bedrijfsleidster te Surhuisterveen- en [B.] -bedrijfsleider te Oosterwolde- van Brezan overgenomen. [V.] was op dat moment reeds enige jaren fulltime werkzaam te Surhuisterveen, nadat zij aanvankelijk als zaterdaghulp was begonnen in deze vestiging. Voordat [B.] bedrijfsleider werd van de vestiging te Oosterwolde is hij een aantal jaren werkzaam geweest in de vestiging te Surhuisterveen en wel van 1997 tot 2002.
1.3. Medio 2004 hebben [V.] en [B.] overleg gevoerd met G.J. [V.] (directeur van Autogros) en nadien met P.J. [S.] (directeur van Brezan) over een overname door [V.] en [B.] van de vestiging te Surhuisterveen. Gesproken is over de overname van goodwill voor een bedrag van 55.000,00 euro, de activa voor een bedrag van 15.000,00 euro, alsmede de voorraden tegen inkoopwaarde.
1.4. Eind november 2004 hebben [V.] en [B.], alsmede twee andere werknemers van Autogros, werkzaam in de vestiging Surhuisterveen -te weten [G.] en [Z.]- hun arbeidsovereenkomst met Autogros beëindigd per 1 januari 2005.
1.5. De onderhandelingen tussen Autogros/Brezan enerzijds en [V.] en [B.] anderzijds hebben niet tot definitieve overeenstemming geleid. Bij e-mailbericht van 30 december 2004 hebben [V.] en [B.] het volgende aan [S.] medegedeeld:
(...)
Met betrekking tot het telefoongesprek van vanmiddag delen wij je mee dat wij niet accoord kunnen gaan met het franchisecontract zoals dat door Brezan is opgesteld. Zoals wij reeds hebben aangegeven zijn er bezwarende artikelen welke wij uit het contract verwijderd willen zien. Gezien het feit dat je deze wijzigingen niet zo "spannend" vindt, maar er desondanks niet van af wilt wijken, betreuren wij het dat onze onderhandelingen op basis van deze artikelen moeten eindigen.
Het bovenstaande heeft als gevolg dat wij in het nieuwe jaar niet met Brezan zullen samenwerken.
1.6. Vanaf 15 januari 2005 exploiteren [V.] en [B.] middels hun vennootschap De Skieding B.V. een met Autogros concurrerende onderneming te Surhuisterveen in een door hen gehuurd pand op een zichtlocatie, welk pand op ongeveer 500 meter à 1,2 kilometer van het pand van Autogros is gelegen. [G.] en [Z.] zijn eveneens werkzaam in deze onderneming.
1.7. In de arbeidsovereenkomsten tussen Autogros enerzijds en [V.] en [B.] anderzijds was geen concurrentie- of relatiebeding opgenomen.
Het geschil en de beoordeling daarvan
2. Kern van het geschil tussen partijen is de vraag of [V.] en [B.] zich schuldig hebben gemaakt aan ongeoorloofde concurrentie jegens Autogros.
3. De rechter stelt voorop dat het [V.] en [B.], nu zij jegens Autogros niet gebonden zijn aan een concurrentiebeding, in beginsel vrijstaat om met hun voormalig werkgever te concurreren. Dit kan evenwel anders zijn indien sprake is van bijkomende omstandigheden die de concurrentie ongeoorloofd maken. De rechter zal hierna de door Autogros gestelde bijkomende omstandigheden onderzoeken.
4.1. Volgens Autogros profiteren [V.] en [B.] -en daarmee de door hen opgerichte vennootschap De Skieding- op onrechtmatige wijze van de kennis en ervaring die zij bij Autogros en voordien bij Brezan hebben opgedaan. [V.] en [B.] beschikken over de klantenlijsten van Autogros. Bovendien zijn zij op de hoogte van de door Autogros gegeven kortingen. Autogros verwijst daartoe naar een door gedaagden als productie 13 in het geding gebrachte verklaring van [K.] van 18 januari 2005. Door de kennis van bedrijfsgeheimen van Autogros zijn [V.] en [B.] in staat prijzen te bieden aan klanten die gelijk zijn aan of liggen onder de door Autogros gehanteerde prijzen, aldus nog steeds Autogros.
4.2. De omstandigheid dat [V.] en [B.] gebruik maken van de kennis en ervaring die zij bij Autogros -en voordien bij Brezan- hebben opgedaan, acht de rechter niet zonder meer onrechtmatig jegens Autogros. Het betreft kennis en ervaring die [V.] en [B.] onvervreemdbaar toebehoren. Het gebruik van deze kennis en ervaring -en ook van persoonlijke goodwill- kan hen niet worden ontzegd om de enkele reden dat dit profiteren van het bedrijfsdebiet van Autogros zou opleveren. Dit kan anders zijn als [V.] en [B.] bedrijfsgeheimen van Autogros zouden gebruiken die niet samenvallen met de kennis en ervaring die zij als werknemer bij Autogros hebben opgedaan. Voorshands is de rechter van oordeel dat hiervan geen sprake is.
4.3. Het doen van voordeligere aanbiedingen door [V.] en [B.] aan vaste klanten van Autogros kan onder omstandigheden onrechtmatig zijn jegens Autogros. Dat zou onder omstandigheden het geval kunnen zijn indien [V.] en [B.] pogen om met gebruikmaking van hun kennis omtrent de prijzen/kortingen van Autogros klanten van Autogros over te nemen door het aanbieden van producten tegen een lagere prijs dan Autogros, hetgeen echter voorshands niet aannemelijk is geworden. Autogros heeft in dit verband slechts verwezen naar de verklaring van A. [K.] van 18 november 2004. Uit deze verklaring blijkt echter niet dat zij thans gereedschap bij De Skieding koopt in plaats van bij Autogros -zij zegt immers slechts dat zij vanaf nu elders koopt- en ook niet dat zij bij De Skieding de kortingen krijgt die zij destijds van Autogros ontving.
5. Ook de enkele omstandigheid dat [V.] en [B.] de werknemers [G.] en [Z.] van Autogros hebben overgenomen, kan niet als onrechtmatig worden aangemerkt. Slechts indien [V.] en [B.] met gebruikmaking van hun in dienst van Autogros opgedane kennis, ervaring en persoonlijke goodwill op systematische wijze de duurzaam met Autogros verbonden werknemers afhandig hadden gemaakt, zou van onrechtmatig handelen sprake kunnen zijn. Gesteld noch gebleken is dat een dergelijke situatie aan de orde is geweest. In tegendeel, uit de in het geding gebrachte verklaringen van [G.] en [Z.] blijkt dat zij [V.] en [B.] zelf hebben gevraagd of zij bij hen in loondienst konden treden.
6.1. Autogros heeft voorts aangevoerd, dat [V.] en [B.] gedurende een aantal maanden de klanten van Autogros hebben bewerkt en zelfs aan hen hebben medegedeeld dat de onderneming van Autogros, althans van Brezan, zou verhuizen naar een nieuwe zichtlocatie. Daarmee hebben zij de indruk gewekt dat er sprake is van een verhuizing en niet van een nieuwe onderneming, aldus Autogros. Uit de door gedaagden in het geding gebrachte opzeggingsbrieven blijkt volgens Autogros bovendien dat garagehouders -te weten klanten van Autogros- de onderneming van [V.] en [B.] zouden gaan financieren. Voorafgaand aan de opzegging van de arbeidsovereenkomst hebben [B.] en [V.] deze garagehouders dus kennelijk benaderd en hen ertoe bewogen in het vervolg met hen zaken te gaan doen, aldus Autogros.
6.2. De rechter stelt voorop dat het afhandig maken van klanten op een onrechtmatige wijze geschiedt indien de ex-werknemer met gebruikmaking van de kennis en gegevens die hij in dienst van de voormalige werkgever verkreeg op stelselmatige wijze de duurzaam met de werkgever verbonden klanten tracht te bewegen mee over te gaan. Niet aannemelijk is dat zich een dergelijke situatie heeft voorgedaan. Omdat [V.] -en voorheen [B.]- ook volgens Autogros het gezicht was van de vestiging te Surhuisterveen, is veeleer aannemelijk -zoals gedaagden hebben aangevoerd- dat voormalige klanten van Autogros uit zichzelf zijn overgestapt naar De Skieding. Wat betreft de door Autogros bedoelde garagehouders, hebben gedaagden ter zitting opgemerkt -hetgeen niet (voldoende) door Autogros is weersproken- dat deze wijze van financiering geen doorgang heeft gevonden en dat het bovendien slechts één garagehouder betrof, waarmee een familierelatie bestond. Naar het oordeel van de rechter is voorts de enkele omstandigheid dat [V.] -zoals zij ter zitting heeft erkend - incidenteel aan vaste klanten, die zij in min of meerdere mate als haar vrienden is gaan beschouwen, heeft verteld dat zij in de nabije toekomst elders werkzaam zal zijn, nog niet onrechtmatig. Ook de omstandigheid dat zij daarbij de indruk zou hebben gewekt dat er sprake zou zijn van een verhuizing en niet van een nieuwe onderneming -wat daar verder ook van zij- brengt nog niet met zich mee dat daarmee onrechtmatig is gehandeld jegens Autogros. Het doel van de onderhandelingen die tussen [V.] en [B.] enerzijds en Autogros en Brezan anderzijds hebben plaatsgevonden, was immers om te komen tot een situatie waarin Autogros haar onderneming te Surhuisterveen zou beëindigen en [V.] en [B.] onder de vlag van Brezan verder zouden gaan. De hiervoor bedoelde mededeling van [V.] was dan ook in het licht van deze onderhandelingen niet als onjuist te beschouwen. Deze mededeling duidt er veeleer op dat [V.] vertrouwen had in een goede afloop van de onderhandelingen met Autogros/Brezan. De stelling van Autogros dat [V.] en [B.] de onderhandelingen met Autogros welbewust hebben laten stuklopen nadat zij Autogros eerst gedurende enige tijd aan het lijntje hebben gehouden -zodat zij ook reeds om die reden onrechtmatig hebben gehandeld- acht de rechter voorshands niet aannemelijk. Uit hetgeen [V.] en [B.] ter zitting omtrent deze onderhandelingen, alsmede het stuklopen daarvan, hebben aangevoerd, heeft de rechter veeleer de indruk gekregen dat ook [V.] en [B.] -evenals Autogros en Brezan- het stuklopen van de onderhandelingen betreuren, maar dat zij op zichzelf goede gronden hadden om deze onderhandelingen bij e-mailbericht van 30 december 2004 definitief te beëindigen vanwege voor hen bezwarende artikelen in het door Brezan opgestelde franchisecontract.
8. Gelet op het voorgaande is voorshands niet gebleken van bijkomende omstandigheden die tot de conclusie kunnen leiden dat sprake is van onrechtmatig handelen door [V.] en [B.]. De vordering van Autogros zal daarom worden afgewezen.
9. Autogros zal als de in het ongelijk te stellen partij worden veroordeeld in de kosten van het geding.
BESLISSING
De rechter, rechtdoende in kort geding:
1. wijst de vordering af;
2. veroordeelt Autogros in de kosten van het geding, aan de zijde van De Skieding c.s. begroot op 241,00 euro aan verschotten en op 816,00 euro aan salaris procureur;
3. verklaart de veroordeling sub 2 uitvoerbaar bij voorraad.
Dit vonnis is gewezen door mr. U. van Houten, voorzieningenrechter, en in aanwezigheid van de griffier uitgesproken ter openbare terechtzitting van 3 februari 2005.