Uitspraak
RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND
Zittingsplaats Utrecht
Bestuursrecht
zaaknummer: UTR 22/4130
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 6 juli 2023 in de zaak tussen
[eiseres], uit [woonplaats], eiseres
(gemachtigde: mr. L.J.T. Hoksbergen),
en
de Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen(het Uwv), verweerder
(gemachtigde: mr. E.F. de Roy van Zuydewijn).
Inleiding
1.1.
Eiseres, geboren op [2000], heeft op 4 augustus 2021 een uitkering op grond van de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong) aangevraagd. In dit kader is eiseres onderzocht door een verzekeringsarts en een arbeidskundige van het Uwv. Samen hebben zij geconcludeerd dat eiseres geen arbeidsvermogen heeft, maar dat zij dit in de toekomst wel kan ontwikkelen.
1.2.
Vervolgens heeft het Uwv in het besluit van 24 november 2021 (het primaire besluit) de aanvraag van eiseres voor een Wajong-uitkering afgewezen. Eiseres heeft hier bezwaar tegen gemaakt.
1.3.
Het Uwv heeft dit bezwaar in het besluit van 14 juli 2022 (het bestreden besluit) ongegrond verklaard. Aan het bestreden besluit liggen rapporten van de verzekeringsarts bezwaar en beroep en de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep ten grondslag.
1.4.
Eiseres heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld. Het Uwv heeft een verweerschrift ingediend.
1.5.
De rechtbank heeft het beroep op 10 mei 2023 op zitting behandeld. Eiseres is verschenen, bijgestaan door haar gemachtigde. Het Uwv heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde. Verder waren op de zitting aanwezig: de zus van eiseres [zus], de begeleidster van eiseres [begeleidster] en de mentor van eiseres [mentor].
Overwegingen
Het geschil
2. Partijen zijn het erover eens dat eiseres op de datum in geding, 18 augustus 2021, geen arbeidsvermogen heeft. Tussen partijen is uitsluitend in geschil of het ontbreken van arbeidsvermogen duurzaam is. Volgens het Uwv is het ontbreken van arbeidsvermogen niet duurzaam, omdat eiseres in de toekomst nog basale werknemersvaardigheden kan ontwikkelen. Hierdoor heeft eiseres geen recht op een
Wajong-uitkering, aldus het Uwv. Eiseres vindt dat het Uwv ten onrechte heeft geconcludeerd dat zij in de toekomst nog arbeidsvermogen kan ontwikkelen en dat zij wel recht heeft op een Wajong-uitkering. Het ontbreken van arbeidsvermogen is volgens eiseres duurzaam.
3. De rechtbank zal aan de hand van de door eiseres aangevoerde beroepsgronden beoordelen of het Uwv zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat eiseres geen recht heeft op een Wajong-uitkering op de datum in geding.
Beoordelingskader
4. Recht op een Wajong-uitkering kan ontstaan als een betrokkene als rechtstreeks en objectief medisch vast te stellen gevolg van ziekte, gebrek, zwangerschap of bevalling, duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie (geen arbeidsvermogen) heeft. [1] Iemand heeft geen arbeidsvermogen indien diegene:
a. geen taak kan uitvoeren in een arbeidsorganisatie;
b. niet over basale werknemersvaardigheden beschikt;
c. niet aaneengesloten kan werken gedurende ten minste een periode van een uur; of
d. niet ten minste vier uur per dag belastbaar is, tenzij hij ten minste twee uur per dag belastbaar is en in staat is per uur ten minste een bedrag te verdienen dat gelijk is aan het minimumloon. [2]
b. niet over basale werknemersvaardigheden beschikt;
c. niet aaneengesloten kan werken gedurende ten minste een periode van een uur; of
d. niet ten minste vier uur per dag belastbaar is, tenzij hij ten minste twee uur per dag belastbaar is en in staat is per uur ten minste een bedrag te verdienen dat gelijk is aan het minimumloon. [2]
Onder “duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben” wordt de situatie verstaan waarin de mogelijkheden tot arbeidsparticipatie zich niet kunnen ontwikkelen. [3]
5. Voor het recht op een Wajong-uitkering moet het Uwv dus beoordelen of (ten minste) één van de vier hierboven genoemde situaties zich voordoet. Is dat zo, dan ontbreekt het arbeidsvermogen. Het Uwv moet daarna beoordelen of dat duurzaam is. Het duurzaam ontbreken van arbeidsvermogen betekent dat de mogelijkheden niet door medisch herstel, behandeling, begeleiding of door training (bijvoorbeeld scholing) kunnen verbeteren.
6. De rechtbank stelt voorop dat het mogelijk is om iemand niet duurzaam arbeidsongeschikt te achten op grond van verwachtingen over de ontwikkeling van zijn/haar situatie in de toekomst. Hiervoor is dan wel vereist dat de motivering van de duurzaamheid van het ontbreken van arbeidsvermogen aan bepaalde eisen voldoet. De Centrale Raad van Beroep (CRvB), de hoogste rechter in Wajong-zaken, hanteert hiervoor strenge criteria. [4] De verzekeringsarts en de arbeidsdeskundige moeten een inschatting maken over hoe het arbeidsvermogen zich bij eiseres kan ontwikkelen. Die inschatting moet berusten op een concrete en deugdelijke afweging van de feiten en omstandigheden die bij eiseres op de datum in geding aan de orde zijn. In het geval de inschatting berust op een medische behandeling, is een onderbouwing vereist die ziet op het mogelijke resultaat daarvan voor eiseres. Uit de rapporten moet volgen wat de behandeling inhoudt en hoe en op welke wijze het arbeidsvermogen van eiseres zich door die behandeling kan ontwikkelen.
Medische beoordeling
7. Eiseres voert aan dat het medische oordeel onvoldoende is gemotiveerd. De gemachtigde van eiseres en haar zus hebben uitvoerig op de zitting uiteengezet dat eiseres positief en gemotiveerd begeleid wordt, maar dat er ondanks deze begeleiding geen verbetering zichtbaar is. Dat er verbetering zal intreden met andere begeleiding is een aanname van de verzekeringsarts bezwaar en beroep die niet wordt onderbouwd. Verder wijst (de gemachtigde van) eiseres erop dat het ook een aanname van de verzekeringsarts bezwaar en beroep is dat er wellicht andere onderliggende problematiek is die het functioneren van eiseres stoort. Dit wordt niet ondersteund door medische gegevens.
8. De verzekeringsarts bezwaar en beroep heeft in de rapporten van 1 juli 2022 en
30 november 2022 geconcludeerd dat de werknemersvaardigheden van eiseres nog kunnen ontwikkelen. Eiseres is bekend met een licht verstandelijke beperking en oppositional defiant disorder (ODD).
9. De verzekeringsarts bezwaar en beroep heeft in het rapport van 30 november 2022 gerapporteerd dat, hoewel intelligentie een vast gegeven is, dit wel beïnvloedbaar is door externe omstandigheden. Forse stress, depressie, overbelasting of andere factoren die invloed hebben op het cognitief vermogen, kunnen eiseres significant lager op
IQ-testen doen laten scoren. Het gegeven dat eerder een IQ van 68 is gemeten en bij de laatste meting een IQ van 58 is gemeten, toont dit ook aan. Hoewel er sprake is van een licht verstandelijke beperking bij een IQ van 68, is het zeker mogelijk om arbeid te verrichte met dit IQ. Op 1 juli 2022 heeft de verzekeringsarts bezwaar en beroep hierover gerapporteerd dat eiseres bij Fast Forward in staat was om een taak als koken uit te voeren. Zij is in staat om activiteiten te verrichten en ook om eenvoudige dingen te leren.
10. Naast intelligentie is er ook sprake van rijping van de hersenen. Dit kan ook veel effect hebben op het functioneren. In de richtlijn voor verzekeringsgeneeskundig onderzoek en beoordeling van ontwikkelingsstoornissen in de wet Wajong (de richtlijn) staat dat bij een licht verstandelijke beperking nog een groei van de arbeidsmogelijkheden te verwachten is na het achttiende levensjaar. Die ontwikkeling/groei verloopt veel trager dan normaal bij een licht verstandelijke beperking en loopt daarom ook langer door dan normaal. Eiseres kan daarom door rijping van de hersenen en ervaring (training in het leren en ervaren van feedback) nog basale werknemersvaardigheden ontwikkelen, aldus de verzekeringsarts bezwaar en beroep in het rapport van 30 november 2022.
11. Verder heeft de verzekeringsarts bezwaar en beroep op 1 juli 2022 gerapporteerd dat de beperkingen met name op het vlak van het gedrag liggen. Eiseres is gediagnosticeerd met ODD, een diagnose die vooral bij kinderen wordt gesteld. Over deze diagnose bij volwassenen is nog weinig bekend. Wel dient te worden opgemerkt dat uit de anamnese blijkt dat de begeleiding ernstig tekort is geschoten en dat er pas sinds een aantal jaar aandacht is voor de begeleiding. De primaire arbeidsdeskundige heeft gesteld dat er gemotiveerde begeleiding nodig is. Tijdens de hoorzitting is gebleken dat er geen gebrek aan motivatie is bij de begeleiders. Het is echter wel de vraag of de huidige begeleiding adequaat en vooral afdoende intensief is. Er zijn vele momenten waarop er geen begeleiding is en daarmee ook onvoldoende structuur en voorspelbaarheid. Eiseres staat op de wachtlijst voor een woongroep. Omdat eiseres langdurig onvoldoende handvatten heeft gehad, is te verwachten dat als haar voldoende structuur, bescherming en begeleiding geboden kan worden, dit het opstandige gedrag kan afzwakken.
12. In het rapport van 30 november 2022 heeft de verzekeringsarts bezwaar en beroep over ODD opgemerkt dat eiseres daar niet voor wordt behandeld. Volgens de richtlijn is farmacotherapeutische behandeling mogelijk. Niet-medicamenteuze opties die voor eiseres geschikt zijn, zijn systemische behandelingen of cognitieve gedragstherapie.
13. Verder is bij de verzekeringsarts bezwaar en beroep de vraag gerezen of er sprake is van één of meer (chronische) aandoeningen naast de hoofddiagnose waar de meeste aandacht naar uitgaat (rapport van 1 juli 2022). Dit wordt co-morbiditeit genoemd. De slaapproblematiek wordt aangedragen als één van de beperkende factoren. Eiseres is moe, slaapt veel overdag en kan nauwelijks uit haar bed komen. Het zou kunnen zijn dat er sprake is van een onderliggende angst- en/of stemmingsstoornis die de nachten en/of de slaap van eiseres moeilijk maakt. Eiseres is aangemeld voor diagnostiek op dit vlak.
14. De verzekeringsarts bezwaar en beroep heeft in het rapport van 30 november 2022 opgemerkt dat er momenteel geen sprake is van behandeling, alleen van begeleiding. Er is nog onderzoek gaande naar wat er op medisch vlak speelt. Zodra daar meer duidelijkheid over is, kan er een gerichte behandeling worden ingezet. In het geval sprake is van een posttraumatische stressstoornis, zou EMDR en/of cognitieve gedragstherapie een behandeloptie zijn. Het ligt in de lijn der verwachting dat wanneer co-morbiditeit adequaat wordt behandeld, het algehele functioneren ook (evident) zal verbeteren. Dat zal ook een positief effect hebben op de basale werknemersvaardigheden.
15. Om te stellen dat het arbeidsvermogen duurzaam ontbreekt, moet de ontwikkeling van arbeidsvermogen uitgesloten zijn. Omdat eventuele onderliggende problematiek nog niet in kaart is gebracht en er momenteel geen sprake is van afdoende intensieve begeleiding c.q. behandeling, is niet te stellen dat de basale werknemersvaardigheden niet meer kunnen ontwikkelen. Volgens de verzekeringsarts bezwaar en beroep kan daarom niet worden gesteld dat de basale werknemersvaardigheden niet meer kunnen ontwikkelen, zoals vermeld in het rapport van 1 juli 2022.
Beoordeling door de rechtbank
16. De rechtbank is van oordeel dat de verzekeringsarts bezwaar en beroep voldoende heeft gemotiveerd dat de basale werknemersvaardigheden van eiseres nog kunnen ontwikkelen. De verzekeringsarts bezwaar en beroep heeft inzichtelijk uitgelegd dat de intelligentie van eiseres beïnvloedbaar is door externe omstandigheden en dat er nog ontwikkeling en/of groei van de verstandelijke vermogens mogelijk is door rijping van de hersenen en het opdoen van ervaring. Verder heeft de verzekeringsarts bezwaar en beroep afdoende toegelicht dat er momenteel nog geen sprake is van adequate en intensieve begeleiding en/of behandeling van de ODD. Hiervoor is wel gerichte behandeling mogelijk als er duidelijkheid is over de diagnose. Ook staat eiseres op een wachtlijst voor een woongroep. Ten slotte heeft de verzekeringsarts bezwaar en beroep inzichtelijk toegelicht dat eventuele onderliggende problematiek nog niet medisch is onderzocht en/of gediagnosticeerd. Zodra hier meer duidelijkheid over bestaat, zou hiervoor ook nog een gerichte behandeling kunnen worden ingezet.
Arbeidskundige beoordeling
17. Eiseres voert verder aan dat de heroverweging van de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep in het rapport van 1 juli 2022 innerlijk tegenstrijdig is. De arbeidsdeskundige bezwaar en beroep volgt enerzijds het standpunt van eiseres dat het onvoldoende is om het ontwikkelen van basale werknemersvaardigheden te verwachten vanuit een positieve en motiverende begeleiding. Anderzijds heeft de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep naar het standpunt van de verzekeringsarts bezwaar en beroep verwezen voor het standpunt dat eiseres haar basale werknemersvaardigheden kan ontwikkelen.
18. De arbeidsdeskundige bezwaar en beroep heeft op 1 juli 2022 in paragraaf 7 gerapporteerd dat eiseres op dit moment niet over basale werknemersvaardigheden beschikt, maar dat zij deze wel kan ontwikkelen. De arbeidsdeskundige bezwaar en beroep heeft overlegd met de verzekeringsarts bezwaar en beroep. Daarbij is besproken dat er reden is een deel van het argument met betrekking tot het kunnen ontwikkelen van werknemersvaardigheden te verlaten. Dit betreft de opmerkingen van de primaire arbeidsdeskundige over motiverende en positieve begeleiding. De verzekeringsarts handhaaft echter de conclusie dat het ontbreken van arbeidsvermogen niet duurzaam is met een gewijzigde motivering.
19. In de volgende paragraaf van het rapport van 1 juli 2022 heeft de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep gerapporteerd dat externe begeleiding noodzakelijk is. De arbeidsdeskundige bezwaar en beroep volgt eiseres in het standpunt dat het voor het ontwikkelen van basale werknemersvaardigheden onvoldoende is om dit te verwachten vanuit een positieve en motiverende begeleiding. Dergelijke begeleiding wordt al geruime tijd gegeven door mw. [begeleidster] en de zus van eiseres zonder dat dit het ontwikkelen van vaardigheden tot gevolg heeft gehad. De arbeidsdeskundige bezwaar en beroep heeft vervolgens voor de argumenten voor het standpunt dat eiseres de basale werknemersvaardigheden kan ontwikkelen verwezen naar het standpunt van de verzekeringsarts bezwaar en beroep.
20. De arbeidsdeskundige bezwaar en beroep heeft hierover op 22 december 2022 gerapporteerd dat er geen tegenstrijdigheid is in het oordeel over het ontbreken en ontwikkelen van de basale werknemersvaardigheden. De verzekeringsarts bezwaar en beroep heeft in het rapport van 30 november 2022 aanvullend gemotiveerd dat de basale werknemersvaardigheden van eiseres nog kunnen ontwikkelen. Om te stellen dat het arbeidsvermogen duurzaam ontbreekt, moet de ontwikkeling van arbeidsvermogen uitgesloten zijn. Omdat eventuele onderliggende problematiek nog niet in kaart is gebracht en er momenteel geen sprake is van een afdoende intensieve begeleiding en/of behandeling, is niet te stellen dat de basale werknemersvaardigheden niet meer kunnen ontwikkelen. Deze aanvullende motivering van de verzekeringsarts bezwaar en beroep was voor de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep reden om aan te nemen dat de basale werknemersvaardigheden nog kunnen worden ontwikkeld. Er wordt dus niet voldaan aan de voorwaarde dat het ontbreken van arbeidsvermogen duurzaam is.
21. Het Uwv heeft over paragraaf 7 van het rapport van 1 juli 2022 op de zitting toegelicht dat de positieve en motiverende begeleiding die wordt gegeven door mw. [begeleidster] en de zus van eiseres niet intensief genoeg is. De begeleiding moet dag en nacht plaatsvinden. Er vindt nu geen behandeling plaats, er moet nog diagnostiek plaatsvinden en er kunnen nog behandelingen worden gestart. Er is dus nog geen sprake van een eindsituatie. Het is niet uitgesloten dat het arbeidsvermogen van eiseres nog ontwikkelt. De arbeidsdeskundige bezwaar en beroep heeft daarom terecht geconcludeerd dat de basale werknemersvaardigheden van eiseres nog kunnen ontwikkelen, aldus het Uwv op zitting.
Beoordeling van de rechtbank
22. De rechtbank is van oordeel dat het Uwv op de zitting en de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep in het rapport van 22 december 2022 voldoende hebben toegelicht dat de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep in het rapport van 1 juli 2022 heeft bedoeld te zeggen dat het onvoldoende is om ontwikkeling van werknemersvaardigheden te verwachten vanuit de huidige positieve en motiverende begeleiding door [begeleidster] en de zus van eiseres. De huidige begeleiding van eiseres is niet intensief genoeg. Na nader onderzoek en nadere diagnostiek kan volgens de arbeidsdeskundige bezwaar en beroep een beter passende begeleiding en/of behandeling worden geboden, waardoor de basale werknemersvaardigheden van eiseres kunnen ontwikkelen.
Conclusie en gevolgen
23. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat het Uwv de Wajong-aanvraag van eiseres terecht heeft afgewezen, omdat het ontbreken van arbeidsvermogen bij eiseres op
18 augustus 2021 niet duurzaam was. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. Y.N.M. Rijlaarsdam, rechter, in aanwezigheid van
mr. J.M.T. Bouwman, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op 6 juli 2023.
griffier
rechter
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Centrale Raad van Beroep waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Centrale Raad van Beroep vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.