ECLI:NL:RBMNE:2026:1155

Uitspraak

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND

Strafrecht

Zittingsplaats Utrecht

Parketnummer: 16/297501-24

Tegenspraak

Vonnis van de meervoudige kamer van 17 maart 2026 in de strafzaak van:

[verdachte] ,

geboren op [geboortedatum] 2001 in [geboorteplaats] ,

ingeschreven op het adres [adres 1] , [postcode] in [plaats 1] ,

nu gedetineerd in de PI [locatie] ,

hierna: de verdachte.

1.De zitting

De strafzaak van de verdachte is inhoudelijk behandeld op de openbare zitting van
3 maart 2026.

Op de zitting waren aanwezig:

de verdachte;
de officier van justitie: mr. F.A.M. Bouwhuis;
de advocaat van de verdachte: mr. A.C. Vingerling (hierna: de advocaat)
de slachtoffers: [slachtoffer 1] en [slachtoffer 2] ;
de psychiater van het NIFP, de heer P.K.J. Ronhaar ;
de psycholoog van het NIFP, mevrouw D.R. van der Velden ;
de reclasseringswerker van Inforsa, mevrouw [A] (aanwezig via een videoverbinding).

2.De tenlastelegging

De officier van justitie beschuldigt de verdachte ervan dat hij, samengevat:

op 16 september 2024 in [plaats 1] opzettelijk brand heeft gesticht in de woning, gelegen aan de [adres 1] , terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen, levensgevaar en/of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander te duchten was.

3.Het bewijs

3.1.

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie acht het ten laste gelegde feit wettig en overtuigend te bewijzen. Zij stelt dat verdachte de brand in de woning opzettelijk heeft gesticht. Voor zover van belang worden de standpunten van de officier van justitie hieronder besproken bij het oordeel van de rechtbank.

3.2.

Standpunt van de verdediging

De advocaat heeft vrijspraak van de beschuldiging bepleit. Volgens de advocaat kan het opzet op de brandstichting niet worden bewezen en zijn alternatieve oorzaken voor het ontstaan van de brand onvoldoende onderzocht. Voor zover van belang worden de standpunten van de advocaat hieronder besproken bij het oordeel van de rechtbank.

3.3.

Oordeel van de rechtbank

De rechtbank acht het ten laste gelegde feit wettig en overtuigend bewezen. De rechtbank baseert dit oordeel op de onderstaande bewijsmiddelen. Deze zullen nader worden toegelicht in de bewijsoverwegingen.

3.3.1

Bewijsmiddelen^[1]

Een proces-verbaal van aangifte door [slachtoffer 2] , voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

Op 16 september 2024 verbleef ik in mijn woning aan de [adres 1] in [plaats 1] . Omstreeks 22:40 uur kwam mijn zoon [verdachte] naar me toe. Hij vertoonde vreemd gedrag. Omstreeks 22:45 uur vertrok ik naar het politiebureau om een melding te maken over mijn oudste zoon [
de rechtbank begrijpt: de verdachte]. Mijn jongste zoon [
de rechtbank begrijpt: [slachtoffer 1]] was op de slaapkamer op zolder toen ik de woning verliet om naar het politiebureau te gaan. Ik heb mijn jongste zoon gebeld en aangegeven dat wij in gevaar zijn voor [verdachte] . Toen ik op het politiebureau was, is mij verteld dat er brand in mijn woning was.^[2]

Een proces-verbaal van bevindingen, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

Ik, verbalisant, kwam op 16 september 2024 omstreeks 23:47 uur ter plaatse op de [adres 1] te [plaats 1] . Ik zag aan de voorzijde rookvorming uit de woning komen. Vervolgens ben ik naar de achterzijde van de woning gelopen en zag ik dat er een persoon met zijn gezicht uit het kiepraam hing. Deze persoon bleek later te zijn: [slachtoffer 1] . Ik hoorde [slachtoffer 1] naar mij schreeuwen dat zijn huis in brand stond en dat hij niet weg kon. Ik zag dat de brandweer [slachtoffer 1] uit de woning had gehaald. Onderweg naar de ambulance heb ik kort met [slachtoffer 1] gesproken. Ik hoorde [slachtoffer 1] het volgende zeggen:

‘Mijn broer heeft het huis in de brand gestoken.’^[3]

Een proces-verbaal, inhoudende het verhoor van [slachtoffer 1] als getuige, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven

Op 16 september [
de rechtbank begrijpt 16 september 2024] was ik thuis aan de [adres 1] in [plaats 1] . Ik had besloten om op mij kamer te verblijven, die gelegen is op zolder. Mijn moeder vertelde mij dat zij naar het politiebureau in [plaats 1] ging. Ik hoorde [verdachte] de trap op lopen van de eerste verdieping naar de zolder. Ik hoorde dat hij het dakraam op zolder dichtdeed. Ik hoorde dat er met iets gespoten werd, alsof er met een deodorant bus gespoten werd, en ik hoorde het klikken van een aansteker. Ik hoorde dat [verdachte] door ging met spuiten.

Ik hoorde nog een keer dat er gespoten werd. Ik hoorde hierna nog een keer dat er geklikt werd met een aansteker.

Onder mijn deur door zag ik een gele gloed. Door mijn raam zag ik duidelijke vlammen. Ik rook een duidelijke rookgeur. Ik kon nergens heen.^[4]

Een proces-verbaal van bevindingen, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

De politie heeft het telefoonnummer [telefoonnummer] vastgelegd als het telefoonnummer van [verdachte] . Er werd een spoedtap aangesloten op dit telefoonnummer. Aan de hand van de afgesloten tap werd het toestel op 17 september 2024 omstreeks 04:45 uur gelokaliseerd op het Centraal Station Utrecht. Enkele minuten later werd [verdachte] aangetroffen en aangehouden.

Een proces-verbaal van bevindingen, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

In het onderzoek zijn historische verkeersgegevens telefonie opgevraagd voor de periode 16 september 2024 17:00 uur tot 17 september 2024 06:00 uur van het telefoonnummer [telefoonnummer] .

16-09-2024 21:14:09 [telefoonnummer] [adres 2] [plaats 1]

17-09-2024 00:46:32 [telefoonnummer] [adres 3]

17-09-2024 01:01:02 [telefoonnummer] [plaats 1]

17-09-2024 01:20:30 [telefoonnummer] [adres 4] [plaats 2]

17-09-2024 04:40:04 [telefoonnummer] [adres 5] [plaats 3]

Van 16 september 2024 21:14 uur tot 17 september 2024 01:20 uur zijn vier data-contacten geregistreerd. Hierbij worden masten aangestraald in [plaats 1] / [plaats 2] . Deze masten liggen allemaal in de directe omgeving van de woning aan de [adres 1] in [plaats 2] en kunnen vanuit die locatie worden aangestraald.^[5]

Een proces-verbaal, betreffende het forensisch onderzoek in de woning, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

Op 17 september 2024 kwamen wij, naar aanleiding van een brandstichting, voor forensisch onderzoek aan op de locatie [adres 1] , [postcode] [plaats 1] .^[6]

Omschrijving onderzoekslocatie

Het betreft een tussenwoning bestaande uit drie woonlagen gelegen aan de [adres 1] te [plaats 1] . De zolder bestaat uit een voorzolder met recht tegenover de trap een slaapkamer. Op het dak van de zolder, aan de achterzijde van de woning, bevindt zich een groot dakraam van de slaapkamer. Op het dak bij de voorzolder bevindt zich een klein dakraam.^[7]

Bevindingen

Wij zagen op de voorzolder, links naast de slaapkamerdeur, een koelbox staan. Wij zagen dat de hoek van de koelbox en de korte zijde van de koelbox bij de slaapkamerdeur, schoongebrand waren. Wij zagen op de hoek van de koelbox een brandpatroon in een V-vorm.^[8]

Brandverloop

Aan de hand van het stromings- en brandpatronen is het meest aannemelijk dat de

primaire brandhaard bij de hoek van de koelbox is ontstaan. Op de hoek van de

koelbox is een brandpatroon in de V-vorm zichtbaar. De brand is zowel aan de linker-

als de rechterzijde van de koelbox gaan uitbreiden door de aanwezige brandstof

pakketten in de vorm van dozen met papier, plastic en meubilair.

Hypothese 1: De toedracht van de brand betreft een technische oorzaak

Door ons werden geen aanwijzingen aangetroffen die wijzen op een brand door kortsluiting of andere technische oorzaak. Bij de koelbox bevond zich de primaire brandhaard bij de hoek van de koelbox met de vloer. De koelbox was het enige elektrische apparaat in het ontstaansgebied. De koelbox was aan de binnenzijde intact. De achterzijde van de koelbox was intact. Het snoer, lopende vanaf de koelbox naar de wandcontactdoos was intact. Zou de brand in de of door de koelbox zijn ontstaan, zouden er andere brandpatronen te zien zijn geweest.

Hypothese 2: de toedracht van de brand betreft een weersverschijnsel zoals bliksem

Bij navraag bij het KNMI, bij het meetstation Hoogeveen, bleek dat er op 16 september 2024 geen ontlading (bliksem) was geweest. Daarom is ook dit weerverschijnsel als oorzaak voor het ontstaan van de brand door ons uitgesloten

Hypothese 3: de toedracht van de brand betreft onvoorzichtig of onachtzaam handelen

Wat betreft het scenario van een menselijk fout zou dit haast niet mogelijk zijn. Er werd niet geklust in of aan de woning of gewerkt met chemische middelen op de voorzolder. Het betrof een zeer hevige snelle brand.

Hypothese 4: de toedracht van de brand betreft een criminele activiteit c.q. brandstichting

Het scenario van brandstichting lijkt ons het meest aannemelijke scenario. Er is brand ontstaan op de zolderverdieping bij de koelbox. Dit was de primaire brandhaard. Door de warmte opbouw en het vuur, en de aanwezigheid van zeer veel brandbare materialen werd de brand heviger. Er werden geen aanwijzingen gevonden op het gebruik van ontbrandbare vloeistoffen. In het ontstaansgebied zijn twee gasbusjes aangetroffen. Op de vloer zijn diverse afzonderlijke brandplekken aangetroffen. De enige mogelijkheid dat er brand is ontstaan is het bijbrengen van open vuur.^[9]

Gevaarzetting

Uit de beschreven situatie en het aangetroffen brandbeeld bleek dat bij deze brand

gemeen gevaar voor goederen te duchten was. Bij de brand zijn de woning en de op de zolderverdieping aanwezige goederen ernstig beschadigd.

Uit de beschreven situatie en het aangetroffen brandbeeld bleek dat bij deze brand

tevens levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander te duchten

was geweest. De woning betrof een tussenwoning. Gezien het tijdstip van de brand is het

aannemelijk dat het merendeel van de aanwezige bewoners van het huizenblok zouden

liggen te slapen. De wind stond ook op de naastgelegen panden waardoor eventueel

overslag van de brand mogelijk was. De jongste zoon bevond zich in zijn afgesloten

slaapkamer op de zolderverdieping. Omdat de brand woedde op de voorzolder was zijn

enige uitweg geblokkeerd door hitte en vuur.^[10]Hij bevond zich ook midden in de giftige

rookgassen. De brandweer heeft de jongen uit de woning gehaald via het dakraam.^[11]

Een proces-verbaal, betreffende de bevindingen van het buurtonderzoek, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven:

De bewoners van [adres 6] [
de rechtbank begrijpt: de bewoners direct naast de woning van verdachte] waren ten tijde van de brandstichting in hun woning aanwezig. Zij verklaarden op 16 september 2024 omstreeks 23:00 uur naar bed te zijn gegaan en toen allerlei lawaai en geschreeuw te hebben gehoord bij de buren. Toen zij rook uit het raam op [nummer] zagen komen, hebben zij hun woning verlaten.^[12]

3.3.2

Bewijsoverwegingen

3.3.2.1 Inleidende overweging

De rechtbank stelt op basis van de bewijsmiddelen vast dat er op 16 september 2024 omstreeks 23:47 uur een brand heeft gewoed in een tussenwoning gelegen aan de [adres 1] in [plaats 1] . Dit betreft de woning waar de verdachte samen met zijn moeder en zijn jongere broer woont. Ten tijde van de brand bevond de jongere broer zich in zijn slaapkamer op zolder. Hij kon geen kant op. Toen de politie kwam, hing hij met zijn gezicht uit het kiepraam van zijn kamer. De brandweer kwam ter plaatse en heeft hem door middel van een ladderwagen uit de woning kunnen halen.

Bij de beoordeling van de beschuldiging zal de rechtbank achtereenvolgens ingaan op de vragen 1) of er sprake was van opzettelijke brandstichting, 2) of de verdachte de brand opzettelijk heeft aangestoken en 3) of er bij de brand sprake was van gemeen gevaar voor goederen en/of (levens)gevaar voor personen.

3.3.3.2 Was er sprake van opzettelijke brandstichting?

De vraag die de rechtbank allereerst moet beantwoorden is of de brand opzettelijk is aangestoken. Deze vraag beantwoordt de rechtbank als volgt.

In het forensisch onderzoek wordt geconcludeerd dat de primaire brandhaard is ontstaan op de zolderverdieping, in een hoek waar zich een koelbox bevond. Deze koelbox was het enige elektrische apparaat in het ontstaansgebied van de brand en de binnen- en achterzijde van de koelbox waren intact. Er zijn geen aanwijzingen dat er mogelijk sprake was van kortsluiting of een andere technische oorzaak. Als de brand in of door de koelbox was ontstaan, dan zouden er andere brandpatronen te zien zijn geweest. Een weersverschijnsel zoals bliksem als toedracht is uitgesloten. Ook het scenario van een menselijke fout wordt haast niet mogelijk geacht omdat er op de zolder niet met chemische middelen werd gewerkt en er ook niet in de woning werd geklust. Er zijn geen aanwijzingen gevonden dat ontbrandbare vloeistoffen een rol hebben gespeeld bij het ontstaan van de brand. In het ontstaansgebied van de brand zijn wel twee gasbusjes gevonden. De forensisch onderzoekers concluderen dat de brand enkel kan zijn ontstaan door het bijbrengen van open vuur en dat er dus sprake is geweest van opzettelijke brandstichting.

De advocaat heeft aangevoerd dat de scenario’s van een technische oorzaak of een ongeluk onvoldoende zijn onderzocht, omdat het forensisch onderzoek sterk heeft geleund op de verklaring van de jongere broer van de verdachte. Volgens de advocaat zou de brand ook ontstaan kunnen zijn door hitteontwikkeling in een koelbox die permanent aanstaat en/of door chemicaliën die zich op de zolder bevonden. De rechtbank is van oordeel dat deze scenario’s worden weersproken door de bevindingen van het forensisch onderzoek zoals die hierboven zijn beschreven. De rechtbank heeft geen reden om deze bevindingen in twijfel te trekken. De alternatieve oorzaken die de advocaat aandraagt zijn in het forensisch onderzoek overwogen, onderzocht en ontkracht. Gelet hierop komt de rechtbank tot de conclusie dat er geen ander redelijk alternatief is dan dat de brand is aangestoken.

3.3.3.3 Heeft verdachte de brand aangestoken?

De rechtbank moet vervolgens de vraag beantwoorden of de verdachte de persoon is geweest die de brand heeft gesticht. Daarover overweegt de rechtbank het volgende.

Uit de verklaring van de moeder van de verdachte blijkt dat zij rond 22:45 uur naar het politiebureau is gegaan en dat op dat moment alleen de verdachte en zijn jongere broer in de woning aanwezig waren. Deze verklaring wordt ondersteund door de verklaring van de jongere broer van de verdachte. Het dossier bevat geen enkele aanwijzing dat er ten tijde van de brandstichting nog andere personen dan de gezinsleden in de woning aanwezig waren.

Op de zitting heeft de verdachte verklaard dat hij ten tijde van het ontstaan van de brand al enige tijd van huis was vertrokken en onderweg was naar Utrecht. De rechtbank vindt deze verklaring niet geloofwaardig. De moeder en de jongere broer van de verdachte verklaren beiden dat de verdachte thuis was. Uit het onderzoek naar de telefoon van de verdachte blijkt dat hij ieder geval tot 01:01 uur in de buurt van zijn woning was en dat hij zich pas veel later, rond 04:40 uur, in Utrecht bevond. Gelet op het voorgaande stelt de rechtbank vast dat alleen de verdachte en zijn jongere broer in de woning waren ten tijde van de brandstichting.

De rechtbank acht niet aannemelijk dat de jongere broer de brand heeft gesticht. Het dossier bevat geen enkele steun voor dit scenario. De jongere broer van de verdachte kon ternauwernood uit de woning worden bevrijd en heeft toen meteen tegen een agent gezegd dat de verdachte de woning in brand had gestoken. De volgende dag heeft de jongere broer van de verdachte een meer uitgebreide verklaring afgelegd. Hieruit blijkt dat hij vanuit zijn kamer hoorde dat de verdachte zich op de zolder bevond. Ook hoorde hij dat er met iets gespoten werd, alsof er met een bus deodorant gespoten werd. Hij hoorde tevens dat er geklikt werd met een aansteker en kort hierna zag hij vlammen. De rechtbank heeft geen reden om aan de betrouwbaarheid van deze verklaring te twijfelen, nu deze specifiek en gedetailleerd is en kort na het incident en de aanhouding van de verdachte is afgelegd. In zijn latere verklaring bij de rechter-commissaris heeft de jongere broer van de verdachte terughoudender verklaard, maar is hij in wezen niet teruggekomen op zijn eerdere verklaring over wat hij heeft gehoord. De rechtbank verklaart die terughoudendheid ook uit de (alleszins begrijpelijke) loyaliteit die de jongere broer voelt voor zijn broer en het feit dat op hem drukt dat zijn verklaring een belangrijke rol speelt in deze strafzaak tegen zijn broer.

Het voorgaande brengt de rechtbank tot de slotsom dat de bewijsmiddelen geen ander redelijk alternatief toelaten dan dat het de verdachte is geweest die opzettelijk de brand in de woning aan de [adres 1] in [plaats 1] heeft gesticht. Aan dit oordeel draagt bij dat de moeder van de verdachte tegen de politie heeft gezegd dat de verdachte al eens met brandstichting had gedreigd en hij enkele dagen eerder ook daadwerkelijk een kledingstuk in brand heeft willen steken.

3.3.3.4 Was er bij de brand sprake van gemeen gevaar voor goederen en/of (levens)gevaar voor een ander?

De rechtbank is van oordeel dat het handelen van verdachte bij uitstek een situatie oplevert waarin naar algemene ervaringsregels gemeen gevaar voor de woning (inclusief de inboedel) te duchten was, wat zich ook heeft verwezenlijkt. Uit het forensisch onderzoek blijkt dat de woning, in het bijzonder de bovenste verdieping en de daar aanwezige goederen, verwoest is door de brand. Gelet hierop acht de rechtbank bewezen dat er gemeen gevaar voor goederen te duchten was. Daarnaast was – gelet op het nachtelijke uur en de in de woning aanwezige broer – naar algemene ervaringsregels op het moment van de brandstichting ook levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander voorzienbaar, te weten van de jongere broer en de directe buren. De jongere broer van de verdachte zat ten tijde van de brand in een afgesloten kamer (midden in giftige rookgassen) en zijn enige uitweg was geblokkeerd door hitte en vuur. De woning betreft een tussenwoning en de wind stond op de naastgelegen panden, waardoor overslag van de brand mogelijk was. Uit het buurtonderzoek blijkt bovendien dat de directe buren ( [adres 6] ) ten tijde van de brand thuis waren en hun woning uit zijn gevlucht. Het gevaar voor goederen en (levens)gevaar voor een ander zijn door de verdediging ook niet betwist.

3.3.3.5 Conclusie

De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat het verdachte is geweest die opzettelijk brand in de woning aan de [adres 1] in [plaats 1] heeft gesticht door open vuur in aanraking te brengen met een brandbare stof.

4.Bewezenverklaring

De rechtbank verklaart bewezen dat de verdachte:

op 16 september 2024 te [plaats 1] , ,

opzettelijk

brand heeft gesticht (in een woning gelegen aan de [adres 1] ) door open

vuur in aanraking te brengen met een brandbare stof ten gevolge waarvan brand is

ontstaan,

terwijl daarvan

- gemeen gevaar voor goederen, te weten de woning gelegen aan de [adres 1]

- levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander, te weten

[slachtoffer 1] en de in de aangrenzende woning aanwezige personen

te duchten was

De rest van de tekst van de beschuldiging kan niet worden bewezen. De verdachte wordt daarvan vrijgesproken.

5.Kwalificatie en strafbaarheid

5.1.

Kwalificatie

Het bewezen feit levert het volgende strafbare feit op:

opzettelijk brand stichten, terwijl daarvan levensgevaar voor een ander, gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander en gemeen gevaar voor goederen te duchten is.

5.2.

Strafbaarheid feit en verdachte

Er zijn geen omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbarheid van het feit of van de verdachte uitsluiten. Het feit is strafbaar en de verdachte is dat ook.

6.Strafoplegging

6.1.

Vordering van de officier van justitie

De officier van justitie eist dat de verdachte wordt veroordeeld tot:

een gevangenisstraf voor de duur van 24 maanden, met aftrek van het voorarrest;
een terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging van overheidswege (hierna: tbs met dwangverpleging).

6.2.

Standpunt van de verdediging

Voor het geval de rechtbank tot een bewezenverklaring komt, heeft de advocaat verzocht om geen tbs met dwang maar tbs met voorwaarden op te leggen. Hij heeft daartoe aangevoerd dat de verdachte jong is, nooit eerder klinisch is behandeld en geen lang strafblad met veroordelingen voor ernstige feiten heeft.

6.3.

Oordeel van de rechtbank

Bij het bepalen van de straf houdt de rechtbank rekening met de ernst van het gepleegde feit en de omstandigheden waaronder de verdachte dit feit heeft gepleegd. Ook weegt de rechtbank het strafblad van de verdachte en zijn persoonlijke omstandigheden mee.

Ernst en omstandigheden van het feit

De verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan opzettelijke brandstichting. Hij vertoonde al langere tijd verward gedrag en nadat zijn moeder naar het politiebureau was vertrokken om daar melding van te maken, heeft de verdachte brand gesticht op de zolder van hun woning. De jongere broer van de verdachte bevond zich op dat moment in zijn afgesloten slaapkamer vlakbij de plek waar de verdachte de brand heeft gesticht. Hij kon door de brandweer uit de woning worden bevrijd en mag van geluk spreken dat hij het voorval heeft overleefd en geen ernstig letsel heeft opgelopen. Ook de buren van de verdachte liepen gevaar en moesten halsoverkop hun woning ontvluchten. Door de brand is bovendien grote schade aan de zolder en de daar aanwezige goederen ontstaan. De rechtbank rekent het de verdachte aan dat hij met zijn handelen een zeer gevaarlijke situatie voor zijn eigen jongere broer en de buren heeft gecreëerd.

Strafblad

De rechtbank heeft rekening gehouden met het strafblad van de verdachte. Hieruit blijkt dat hij niet eerder voor brandstichting maar wel voor andere misdrijven is veroordeeld.

Persoonlijke omstandigheden van de verdachte

De verdachte is onderzocht door M. Heuten en D.R. van der Velden (psychologen) en P.K.J. Ronhaar en R. Brandenburg (psychiaters). In hun rapport van 18 februari 2025 wordt beschreven dat de verdachte lijdt aan meerdere psychische stoornissen, die maken dat het ten laste gelegde feit verminderd aan hem kan worden toegerekend. De deskundigen adviseerden om aan de verdachte tbs met dwang op te leggen. Namens de verdachte is om een aanvullend psychologisch en psychiatrisch rapport verzocht. De rechtbank heeft dit verzoek toegewezen en het aanvullend rapport is op 31 oktober 2025 verschenen. Anders dan bij het eerste rapport heeft de verdachte nu wel toestemming gegeven om medische informatie en informatie over zijn behandelgeschiedenis op te vragen. De psychologen concluderen dat bij de verdachte sprake is van een ongespecificeerde neurobiologische ontwikkelingsstoornis, een psychotische stoornis, stoornissen in polymiddelengebruik en anti-sociaal gedrag. De psychiaters concluderen dat de verdachte lijdt aan ernstige psychopathologie bestaande uit autisme, een psychotische kwetsbaarheid van een (nog) onbekende origine, een ernstige verslaving aan middelen (cannabis en mogelijk ook andere middelen) en anti-sociaal gedrag. De deskundigen handhaven hun eerdere advies om het ten laste gelegde feit verminderd aan de verdachte toe te rekenen en om aan hem tbs met dwang op te leggen. Zij achten een tbs met voorwaarden niet haalbaar omdat de verdachte nauwelijks inzicht toont in zijn psychische problematiek, de risico’s daarvan en het nut en de noodzaak van behandeling.

De rechtbank heeft ook acht geslagen op de reclasseringsrapportage van Fivoor van
1 mei 2025, opgesteld door [B] , reclasseringswerker. Hieruit blijkt dat de reclassering zich aansluit bij het advies van de gedragsdeskundigen om tbs met dwang op te leggen. De verdachte toont namelijk geen intrinsieke behandelmotivatie en wordt niet in staat geacht om zich langere tijd te committeren aan een kader van tbs met voorwaarden. Volgens de reclassering is een stevig behandelkader met een hoge mate van beveiliging geïndiceerd en zal een tbs met voorwaarden niet toereikend zijn om het recidiverisico te verminderen.

De reclassering adviseert om naast een tbs-maatregel ook een gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel (GVM) op te leggen, zodat er ook na de beëindiging van de tbs nog een kader loopt op basis waarvan interventies kunnen worden toegepast.

In een aanvullend rapport van 12 januari 2026 handhaaft de reclassering haar eerdere advies om tbs met dwang op te leggen. Volgens de reclassering zijn er sinds de vorige rapportage geen wezenlijke veranderingen in de persoonlijke omstandigheden van de verdachte opgetreden die aanleiding geven om het eerdere advies te herzien. Zorgelijk is dat de verdachte volgens zijn casemanager in de P.I. nog geregeld cannabis gebruikt en de risico’s hiervan bagatelliseert.

Verminderde toerekenbaarheid

De rechtbank neemt het advies van de deskundigen om het bewezenverklaarde feit in verminderde mate aan de verdachte toe te rekenen over en houdt hier bij de strafoplegging rekening mee.

Tbs-maatregel

De rechtbank constateert dat aan alle vereisten voor de oplegging van een tbs-maatregel is voldaan. Bij de verdachte bestond ten tijde van de bewezen verklaarde feiten een gebrekkige ontwikkeling en ziekelijke stoornis van de geestesvermogens, verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan een misdrijf dat is vermeld in artikel 37a lid 1 onder 2 van het Wetboek van Strafrecht, en de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen vereist het opleggen van de tbs-maatregel. Op de zitting is hierover ook geen discussie geweest. Er is wel gediscussieerd over de vraag of – bij een bewezenverklaring – aan de verdachte tbs met dwangverpleging of tbs met voorwaarden moet worden opgelegd.

De deskundigen hebben hun overwegingen over tbs met dwang dan wel tbs met voorwaarden uitgebreid beschreven en op de zitting nader toegelicht. Het risico op herhaling is hoog indien verdachte zonder behandeling weer zou terugkeren naar de situatie van voor zijn aanhouding. Deze kans op herhaling geldt in het bijzonder als verdachte opnieuw in een psychotische toestand zou raken. De inschatting is dat het risico oploopt bij ontregeling door middelengebruik. Beide deskundigen verwachten dat tbs met voorwaarden niet toereikend zal zijn om het recidiverisico te verlagen. De redenen hiervoor zijn dat de verdachte weinig tot geen inzicht in zijn psychische problematiek toont, niet intrinsiek gemotiveerd is om zich te laten behandelen en evenmin gemotiveerd is om te stoppen met het gebruik van verdovende middelen. De verdachte wordt niet in staat geacht om zich aan een kader van tbs met voorwaarden te committeren, gelet op de ernst van zijn psychische problematiek en het feit dat eerdere behandeltrajecten niet van de grond zijn gekomen. Tegen het alternatief, tbs met dwang, pleit dat de verdachte jong is, niet eerder in een klinische setting is behandeld, geen uitgebreid strafblad met ernstige delicten heeft en mogelijk geen permanente begeleiding met een hoog beveiligingsniveau nodig zal hebben. De deskundigen concluderen echter dat tbs met dwangverpleging toch de meest passende weg is, omdat het bij tbs met voorwaarden te verwachten is dat de verdachte, uit onmacht en onwil, niet in voldoende mate aan zijn benodigde behandeling zal meewerken. De tbs met voorwaarden zal dan niet brengen wat ervan gehoopt wordt, maar naar alle waarschijnlijkheid alsnog worden omgezet in een tbs met dwang. Op die manier wordt kostbare tijd verloren die nodig is om de verdachte zo snel mogelijk de behandeling te geven die hij nodig heeft.

Op basis van de bevindingen en conclusies van de gedragsdeskundigen is de rechtbank van oordeel dat de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen oplegging van tbs met dwangverpleging eisen. In het gesprek dat op de zitting met de verdachte is gevoerd, werd het door de rapportages beschreven beeld over het beperkte ziekte-inzicht en de beperkte behandelmotivatie van de verdachte bevestigd. De rechtbank onderschrijft dat de verdachte zijn psychische problemen en de risico’s daarvan onvoldoende (h)erkent en dus ook niet inziet waarom hij behandeld zou moeten worden. Deze opstelling zal de uitvoering van een tbs met voorwaarden ernstig bemoeilijken. Gelet op de weinig coöperatieve houding en het gebrek aan intrinsieke motivatie van de verdachte bestaat bij de rechtbank, net als de deskundigen, niet de verwachting dat verdachte bij machte zal zijn om zich aan te voorwaarden te houden. Hoewel verdachte heeft verklaard dat hij hiertoe bereid is en gemotiveerd is, is de rechtbank van oordeel dat deze verklaring onvoldoende betrouwbaar is. De rechtbank weegt hierin mee dat zijn behandelgeschiedenis laat zien dat hij eerder veelvuldig toezegde mee te werken en zich aan afspraken te houden maar dit niet deed en de behandeling niet aanging. Ook betrekt de rechtbank dat verdachte in de PI nog steeds middelen gebruikt, terwijl hij weet dat tbs met dwangverpleging op het spel staat. Verdachte ziet nog steeds niet in hoezeer zijn gebruik verweven is met zijn problematiek. De rechtbank is dan ook van oordeel dat er een te groot risico is dat de behandeling in het kader van een tbs met voorwaarden mislukt, en later wordt omgezet in een tbs met dwang. Zo levert het feitelijk alleen vertraging op in de noodzakelijke behandeling ter voorkoming van recidive en ter beveiliging van de samenleving.

De rechtbank realiseert zich dat tbs met dwangverpleging voor een jonge man als de verdachte een zeer ingrijpende maatregel is. Dit moet worden afgewogen tegen de ernst van het feit, het hoge recidiverisico en het belang om de samenleving tegen de verdachte te beschermen. Op grond van al het voorgaande acht de rechtbank het onwaarschijnlijk dat tbs met voorwaarden leidt tot een adequate behandeling en het verlagen van het recidiverisico. De rechtbank heeft daarbij het maatschappelijk belang bij het terugdringen van het recidiverisico – gezien de ernstige gevaarzetting – uitdrukkelijk in ogenschouw genomen. De rechtbank komt tot de conclusie dat tbs met dwangverpleging moet worden opgelegd. De tbs-maatregel is ongemaximeerd, omdat het bewezenverklaarde feit een misdrijf betreft dat gericht is tegen of gevaar veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam van één of meer personen (artikel 38e Wetboek van Strafrecht).

Nu de rechtbank overgaat tot oplegging van TBS met verpleging van overheidswege en deze maatregel niet gemaximeerd is, ziet de rechtbank geen noodzaak om op grond van artikel 38z, eerste lid van het Wetboek van Strafrecht, een GVM op te leggen, zoals geadviseerd door de reclassering.

Gevangenisstraf

Aan de verdachte zal tevens een gevangenisstraf worden opgelegd, maar niet voor de duur zoals die door de officier van justitie is geëist. De rechtbank stelt vast dat de verdachte in het kader van deze strafzaak 547 dagen in voorlopige hechtenis heeft doorgebracht. De rechtbank is van oordeel dat een gevangenisstraf die de duur van de voorlopige hechtenis te boven gaat, op gespannen voet staat met de verminderde toerekeningsvatbaarheid van de verdachte en de noodzaak om zo snel mogelijk te beginnen met zijn behandeling. Hier komt bij dat de slachtoffers in deze zaak de moeder en de jongere broer van de verdachte betreffen en zij niet willen dat de verdachte (verder) wordt gestraft. Om deze redenen zal de rechtbank een onvoorwaardelijke gevangenisstraf gelijk aan de duur van het voorarrest opleggen. Dit maakt het mogelijk dat met de behandeling van de verdachte kan worden gestart zodra er een plek in een tbs-kliniek voor hem is gevonden. Nu de rechtbank tbs met dwang oplegt, hetgeen vrijheidsbeneming meebrengt, is opheffing van de voorlopige hechtenis op grond van artikel 67a lid 3 van het Wetboek van Strafvordering niet aan de orde.

7.Toegepaste wetsartikelen

De opgelegde straf en maatregel zijn gebaseerd op de artikelen 37a, 37b en 157 van het Wetboek van Strafrecht.

8.De beslissing

De rechtbank:

Bewezenverklaring

- verklaart bewezen dat de verdachte het feit heeft gepleegd, zoals hierboven in paragraaf 4 is omschreven;

- verklaart het overige dat in de beschuldiging staat niet bewezen en spreekt de verdachte daarvan vrij;

Strafbaarheid feit

- verklaart het bewezenverklaarde strafbaar en kwalificeert dit zoals hiervoor in paragraaf 5 is vermeld;

Strafbaarheid verdachte

- verklaart de verdachte strafbaar voor het bewezenverklaarde;

Oplegging van straf

- veroordeelt verdachte tot
een gevangenisstraf van 547 dagen;

- bepaalt dat de tijd, door verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in verzekering en voorlopige hechtenis doorgebracht, bij de tenuitvoerlegging van de gevangenisstraf in mindering zal worden gebracht;

Oplegging van maatregel

- gelast dat verdachte
ter beschikking wordt gesteld en beveelt dat hij van overheidswege wordt verpleegd.

Dit vonnis is gewezen door mr. G.M.C. Klink, voorzitter, mr. N.M.H. van Ek en
mr. O. Böhmer, rechters, in tegenwoordigheid van mr. B.J. Mol als griffier en is in het openbaar uitgesproken op 17 maart 2026.

De griffier is buiten staat dit vonnis mede te ondertekenen.

Bijlage I: De tenlastelegging

Aan de verdachte is ten laste gelegd dat:

hij op of omstreeks 16 september 2024 te [plaats 1] , gemeente [gemeente] ,

althans in Nederland,

opzettelijk

brand heeft gesticht (in een woning gelegen aan de [adres 1] ) door open

vuur in aanraking te brengen met een brandbare stof tengevolge waarvan brand is

ontstaan,

terwijl daarvan

- gemeen gevaar voor goederen, te weten de woning gelegen aan de [adres 1]

en/of de aangrenzende woningen en/of

- levensgevaar en/of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander, te weten

[slachtoffer 1] en/of de in de aangrenzende woningen aanwezige personen

te duchten was

Veroordeling voor opzettelijke brandstichting met levensgevaar en gemeen gevaar

Uitspraak

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND

1.De zitting

2.De tenlastelegging

3.Het bewijs

4.Bewezenverklaring

5.Kwalificatie en strafbaarheid

6.Strafoplegging

7.Toegepaste wetsartikelen

8.De beslissing

Voetnoten