Uitspraak
Rechtbank noord-holland
Zittingsplaats Haarlem
Bestuursrecht
zaaknummer: HAA 20/957
uitspraak van de voorzieningenrechter van 9 juli 2020 in de zaak tussen
[X] , gevestigd te [Z] , verzoekster,
(gemachtigde: drs. W.G. van Vliet),
en
de inspecteur van de Belastingdienst, verweerder.
Procesverloop
Verzoekster heeft op [#] 2019 een aanvraag ingediend voor een beschikking Algemeen nut beogende instelling (hierna: ANBI). Verweerder heeft die aanvraag afgewezen bij beschikking van 29 november 2019.
Verzoekster heeft bezwaar gemaakt tegen het besluit. Het bezwaar is door verweerder ontvangen op 8 januari 2020.
Verzoekster heeft bij brief van 26 februari 2020 de voorzieningenrechter verzocht om een voorlopige voorziening te treffen.
Verweerder heeft op 13 maart 2020 op de zaak betrekking hebbende stukken ingediend en een verweerschrift overgelegd.
Verweerder heeft het bezwaar van verzoekster bij uitspraak op bezwaar van 10 april 2020 afgewezen.
Partijen hebben vóór de zitting nadere stukken ingediend. Deze stukken zijn telkens in afschrift verstrekt aan de wederpartij.
Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 25 juni 2020 te Haarlem. Namens verzoekster is verschenen [A] , [B] en [C] , gemachtigde voornoemd, bijgestaan door drs. [D] . Namens verweerder zijn verschenen mr. [E] en [F] .
Overwegingen
Feiten
Verzoekster is op [#] 2019 opgericht.
Verzoekster heeft, conform de oprichtingsakte, ten doel: (1) op wereldwijde basis het christelijk geloof te bevorderen en de verkondiging van het evangelie van Jezus Christus op alle mogelijke manieren te ondersteunen en geloofsopbouw onder christenen te bevorderen en (2) op wereldwijde basis ondersteunen en bevorderen van humanitair werk.
3. Verzoekster tracht haar doel onder meer te verwezenlijken door: (1) het doen van giften en het bieden van andere financiële ondersteuning en praktische hulp ten behoeve van geloofsgemeenschappen wereldwijd voor het stichten, in stand houden of huren van gebouwen en voorzieningen die bestemd zijn voor de uitoefening van het christelijke geloof en ten behoeve van alle andere projecten die de doelstelling zoals vermeld onder 2 hiervoor te bevorderen en (2) het doen van giften en bieden van andere financiële ondersteuning en praktische hulp ten behoeve van projecten die als doel hebben om de mensen in ontwikkelingslanden te helpen zelf in hun levensonderhoud te kunnen voorzien.
4. In de uitspraak op bezwaar met dagtekening 10 april 2020 is, voor zover hier van belang, onder meer het navolgende opgenomen:
“(…)
De Stichting heeft een steunverzoek ontvangen via [G] (hierna: [G] ) voor het steunen van conferentieoorden in Kenia, Congo, Kameroen en Malawi. Het steunverzoek is vanuit [H] (hierna: [H] ) bij [G] binnengekomen. Vervolgens heeft [G] het verzoek doorgezet naar de Stichting. Mij is niet gebleken dat het verzoek is getoetst aan bepaalde voorwaarden door (het bestuur van) de Stichting.
Uit de tot mijn beschikking staande informatie blijkt dat de Stichting feitelijk en uitsluitend financiële steun verleent aan conferentieoorden via gelieerde instellingen. Nergens blijkt uit dat de Stichting zich inhoudelijk bezighoudt en of gaat bezighouden met de beoordeling van en of het uitvoeren van projecten en of het steunen van kwetsbaren. Uw argumenten op dit punt in uw bezwaarschrift worden niet ondersteund door onderliggende stukken van de Stichting.
(…)
Bancaire functie
De conferentieoorden zijn in eigendom van het concern [I] . Het gaat met name om [Ia] Ltd., [Ib] , [Ic] SARL en [Id] . De aandelen in bovenstaande vennootschappen worden uiteindelijk volledig gehouden door [J] (hierna: [J] ). De aandelen in [J] worden gehouden door [K] AS, waarvan de aandelen weer volledig worden gehouden door de [L] .
Uit de toegestuurde stukken blijkt dat zodra de Stichting voldoende fondsen heeft geworven dit zal worden geschonken aan [L] . [L] zal de fondsen vervolgens als kapitaalstorting in haar dochteronderneming [K] AS, welke op haar beurt de fondsen als kapitaal zal storten in [J] . [J] zal de fondsen als kapitaal storten in voornoemde buitenlandse vennootschappen.
De werkzaamheden van de Stichting moeten rechtstreeks gericht zijn op enig algemeen belang. De Stichting verleent financiële steun aan andere instellingen, zodat deze hun werkzaamheden zoals het exploiteren van conferentiecentra kunnen uitoefenen. Mede gezien het feit dat de Stichting zelf geen activiteiten uitvoert die waarborgen dat de gelden daadwerkelijk ten behoeve van het algemeen belang worden ingezet, het ontbreken van beoordelingscriteria voor de steunverzoeken en inhoudelijke betrokkenheid van de Stichting, ben ik van mening dat de Stichting met het (op verzoek en/of in opdracht van gelieerde instellingen) verlenen van financiële steun (via [L] ) aan
verschillende instellingen (waaronder ondernemingen) slechts een bancaire functie
vervult.
Dit blijkt uit het Actieplan voor Conferenties en Evenementen (ACE). Hierin is opgenomen dat [H] zich bezig zal houden met het coördineren en organiseren van evenementen en het nomineren van deelnemers voor het bijwonen van de evenementen en de conferenties. [M] verricht werkzaamheden ten aanzien van het regelen van reis- en visumarrangementen en voor het bijwonen van conferenties en evenementen. De Stichting wordt hiervoor gefactureerd en heeft de rol van financier. Uit de bijlage blijkt verder dat dergelijke uitgaven alleen worden betaald als dit wordt aangevraagd en goedgekeurd door [H] .
[H] is ook verantwoordelijk voor het controleren van de aanwezigheid bij de conferentie. Hieruit blijkt dat de Stichting geen enkele bemoeienis heeft met de (inhoud van de) projecten. De Stichting houdt zich feitelijk slechts bezig met het doorstoten van gelden en werkt in opdracht van gelieerde partijen, in dit geval in opdracht van [H] . Dit zijn kenmerken en gedragingen van een zgn. loketinstelling. Ik stel mij op het standpunt dat de Stichting op grond van deze activiteit als een loketinstelling moet worden beschouwd omdat aan de giften de opdracht is verbonden deze uit te keren aan een door de donateur aangewezen doel. De Stichting doneert derhalve niet vanuit haar eigen doelstelling, maar in opdracht van de donateurs.
(…)
Conferentieoorden
In het overzicht financieel benodigde steun (bijlage 2) is aangegeven dat de gelden voor het bouwen van kerken/conferentieoorden zijn bestemd. Verder blijkt uit de prognose over 2019/2020 dat de Stichting voornemens is om financiële steun te verlenen aan [Ie] Ltd (hierna: [Ie] ) en [S] , namelijk aan [Ia] Ltd., [Ib] , [Ic] SARL en [Id] , http:// [#] /, zijn de projecten per land aangegeven.
Zuid-Afrika
[If] bestaat uit een accommodatie met restaurants en een Spa. Daarnaast is er een boetiekhotel met luxueuze overnachtingsmogelijkheden. Verder verhuurt [If] vakantiehuisjes, Er zijn twee conferentieruimten (1 voor maximaal 100 personen en 1 voor maximaal 18 personen). Deze ruimtes kunnen worden gehuurd voor bruiloften, privé-functies en zakelijke evenementen.
Kameroen
[Ib] is een conferentieoord, genaamd [N] . Uit de gegevens op de website blijkt dat de conferentiezalen worden gebruikt voor bestuursvergaderingen (maximaal 40 personen), bruiloften, zakelijke conferenties, religieuze conferenties en daarnaast zijn er voorzieningen om buiten te picknicken. Ook is het mogelijk om de catering te laten verzorgen voor groepen van 20-500 personen. Daarnaast zijn er accommodatiemogelijkheden voor maximaal 500 personen.
Kenia
[Ia] Ltd. bestaat uit een gastenverblijf, genaamd [O] . Dit betreft een luxueuze accommodatie voor 30 studenten. Daarnaast is er een (conferentie)ruimte aanwezig voor bruiloften, seminars en conferenties voor maximaal 400 personen. Verder blijkt uit de gegevens op de website dat [Ia] Ltd. voornemens is een nieuw project te starten, namelijk [P] .
Dit nieuwe project behelst onder andere een cultureel centrum, amfitheater, conferentieruimte en hotels met restaurantvoorzieningen en uitzicht op Lake Victoria.
Congo
[Ic] SARL houdt zich bezig met het construeren van een conferentieoord voor maximaal 200 personen in Congo. De faciliteit is geschikt voor (luxueuze) bruiloften, seminars en conferenties.
Malawi
[Id] bestaat uit [Q] (dichtbij gebergte [R] ) en biedt luxe accommodatie met zwembaden. Dit “oord” is gericht op wandelaars en vrijetijdsbesteding.
Uit de gegevens op de website van [S] blijkt dat de “conferentieoorden” hoofdzakelijk gericht zijn op de “upperclass”. Het gaat veelal om luxueuze accommodatie en faciliteiten voor die doelgroep.
(…)”
Beoordeling
Standpunten
5. Verzoekster heeft bij wijze van voorlopige voorziening verzocht om (1) vast te stellen dat verweerder dient te toetsen op basis van het door verzoekster verstrekte dan wel een ander voorlopig toetsingskader, (2) op grond van een voorlopig toetsingskader tijdelijk de ANBI-status toe te kennen aan verzoekster, (3) onder de voorwaarde dat, indien de ANBI-status in de toekomst na onherroepelijk worden van de procedure in het bodemgeschil wordt ingetrokken, dat niet met terugwerkende kracht gebeurt, (4) te bepalen dat een intrekkingsbeschikking met terugwerkende kracht uitsluitend kan plaatsvinden indien verzoekster zich niet aan de voorlopige criteria heeft gehouden en dat zij dat ten tijde van het treffen van de voorlopige voorziening heeft moeten begrijpen.
6. Verweerder heeft in zijn verweerschrift primair het standpunt ingenomen dat geen sprake is van materiële connexiteit. Er is volgens verweerder geen sprake van schade als gevolg van een besluit. Verzoekster maakt niet duidelijk welke concrete schade zij geleden heeft of gaat lijden. Er is geen sprake van (omvangrijke onomkeerbare) schade zodat er een noodsituatie ontstaat welke de continuïteit van verzoekster in gevaar brengt. Het toetsingskader is meermalen kenbaar gemaakt aan verzoekster. Het toekennen van een voorlopige ANBI-status ontbeert een wettelijke grondslag. Voorts is het in stand laten van vooralsnog vrijgestelde schenkingen gedaan tijdens de periode dat voorlopige ANBI-status heeft gegolden in strijd met de doel en strekking van de wet.
Wetgeving
7. Ingevolge artikel 8:81 van Pro de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) kan de voorzieningenrechter van de rechtbank die bevoegd is of kan worden in de hoofdzaak op verzoek een voorlopige voorziening treffen. Daarbij geldt dat tegelijkertijd tegen hetzelfde besluit een bezwaar- of beroepsprocedure loopt (vereiste van connexiteit) en dat onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, het treffen van een voorlopige voorziening vereist.
8. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.
Connexiteit
9. Vaststaat dat verzoekster bezwaar heeft gemaakt tegen de afwijzing van het verzoek om haar de ANBI-status te verlenen. Hangende dit verzoek om een voorlopige voorziening heeft verweerder een beslissing op bezwaar genomen. Verzoekster heeft inmiddels beroep ingesteld tegen die beslissing op bezwaar (geregistreerd bij deze rechtbank onder nummer HAA 20/2914). Naar het oordeel van de rechtbank is voldaan aan het connexiteitsvereiste. De rechtbank merkt hierbij op dat de voorzieningenrechter niet beperkt is tot schorsing van het bestreden besluit. De voorzieningenrechter kan ook een andere voorlopige voorziening treffen, mits, gelet op de vereiste connexiteit, hij blijft binnen de bevoegdheden die de bodemrechter in een bodemprocedure heeft. In de bodemprocedure zou de bodemrechter tot het oordeel kunnen komen dat de ANBI-status moet worden toegekend.
Onverwijlde spoed
10. Het is daarbij primair aan verzoekster om in het geval dat zij zich tot de voorzieningenrechter richt met het verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening, het element van de spoedeisendheid concreet te onderbouwen. Verzoekster moet stellen en bij betwisting door verweerder aannemelijk maken dat zij een spoedeisend belang heeft.
11. Verzoekster heeft daartoe aangevoerd dat zonder de ANBI-status de financiële risico’s voor haar te groot zijn om de beoogde projecten te steunen. Door het uitblijven van die projecten dreigt onomkeerbare schade te ontstaan, waaronder het uiteenvallen van geloofsgemeenschappen en het stopzetten van projecten. Andere partijen zijn, zo heeft verzoekster gesteld, niet bereid de beoogde projecten van verzoekster over te nemen zodat de voortgang daarvan niet op die wijze is gewaarborgd. Verweerder heeft dat gemotiveerd weersproken.
12. Het treffen van een voorlopige voorziening zal in beeld kunnen komen indien naar het oordeel van de voorzieningenrechter het financiële belang zodanig zwaarwegend is dat hierdoor sprake is van een acute financiële noodsituatie voor verzoekster.
13. De voorzieningenrechter is van oordeel dat de schade die verzoekster lijdt of zal lijden, dan wel de geloofsgemeenschappen welke verzoekster stelt te ondersteunen, lijden dan wel zullen lijden, niet zodanig zwaarwegend is dat sprake is van een acute financiële noodsituatie voor verzoekster dan wel van een spoedeisend belang. Naar het oordeel van de voorzieningenrechter staat thans een ieder nog steeds vrij om een gift te verstrekken aan verzoekster, ook indien verzoekster niet de ANBI-status heeft. Voorts heeft verzoekster niet aannemelijk gemaakt dat zij als gevolg van het ontbreken van een ANBI-status minder giften zal krijgen. Dat verzoekster in het geval zij niet als ANBI kwalificeert, 30-40 percent schenkbelasting dient af te dragen over de giften, maakt dat niet anders. Immers, verzoekster kan, indien zij wel schenkbelasting dient te betalen over de giften, het grootste gedeelte van de giften (70-60 percent) wel gebruiken voor het verwezenlijken van haar doel waardoor de projecten niet stopgezet hoeven te worden. Het al dan niet hebben van de ANBI-status staat niet aan het verwezenlijken van haar doel in de weg dan wel zou niet in de weg moeten staan. Voorts zou verzoekster op een andere wijze geld kunnen aantrekken (bijvoorbeeld door een lening) om haar doel te verwezenlijken. Dat zonder ANBI-status de financiële risico’s groot zijn, is onvoldoende om te oordelen dat sprake is van spoedeisend belang.
14. Voorts heeft verzoekster aangevoerd dat verweerder een duidelijk en relevant toetsingskader dient af te geven voor de (kwalitatieve) toets en verweerder moet aangeven of en in hoeverre zij de wetsgeschiedenis onderschrijft en of verweerder andere daarvan afwijkende dan wel aanvullende voorwaarden stelt. Verzoekster kan alsdan aan de hand van het toetsingskader en de voorwaarden die verweerder hanteert bij het beoordelen, haar werkwijze aanpassen en de voorwaarden voor steunverlening nog verder aanscherpen zodat zij kwalificeert voor het toekennen van de ANBI-status.
15. De voorzieningenrechter is van oordeel dat verzoekster de spoedeisendheid ook op dit onderdeel niet voldoende aannemelijk heeft gemaakt. Naar het oordeel van de voorzieningsrechter heeft verweerder in diverse documenten uitgebreid en gemotiveerd aangegeven welke voorwaarden hij hanteert en daarbij in voldoende mate aangegeven op welke gronden volgens hem niet wordt voldaan aan de voorwaarden. Verzoekster heeft de voorzieningenrechter niet inzichtelijk weten te maken dat verweerder voorwaarden heeft gesteld welke strijdig zijn met de parlementaire geschiedenis en/of met in de jurisprudentie nader vorm gegeven voorwaarden. In zoverre is verzoekster tekort geschoten in de op haar rustende stelplicht en bewijslast. Verweerder heeft zich op het standpunt gesteld dat de aan verzoekster gestelde voorwaarden identiek zijn aan de voorwaarden waaraan andere verzoekers dienen te voldaan. De voorzieningenrechter is op basis van de gedingstukken niet van het tegengestelde gebleken. Overigens is het niet de taak van verweerder om instellingen die verzoeken doen tot het toekennen van de ANBI-status ingeval van een (voorlopig) afwijzend standpunt van verweerder dienaangaande, aan te geven op welke wijze zij het verzoek anders dienen in te richten zodat alsnog wordt voldaan aan de voorwaarden.
16. Gelet op het vorenstaande is naar het oordeel van de voorzieningenrechter geen sprake van onverwijlde spoed als bedoeld in artikel 8:81, eerste lid, van de Awb en wijst het verzoek op grond daarvan af.
Belangenafweging
17. Ten overvloede overweegt de voorzieningenrechter nog het navolgende. Verzoekster heeft tevens verzocht om bij een voorlopige toekenning van de ANBI-status te bepalen dat bij intrekking daarvan de gevolgen eerst intreden na het onherroepelijk worden van de eindbeslissing in het bodemgeschil. Verweerder heeft zich daartegen verzet, onder meer onder verwijzing naar artikel 5b van de Algemene wet inzake rijksbelastingen welke een zodanige voorlopige toekenning van de ANBI-status niet toestaat.
18. De voorzieningenrechter is van oordeel dat beide partijen een rechtens te respecteren belang hebben bij het eigen standpunt en dat – anders dan verzoekster stelt – dit ook heeft te gelden voor verweerder. Immers, bij het toewijzen van het verzoek over de periode van de datum van deze uitspraak tot de datum waarop in rechte onherroepelijk mogelijkerwijs komt vast te staan dat verzoekster niet als ANBI kwalificeert, wordt in strijd met de wet giftenaftrek aan de donateurs van verzoekster verleend welke aftrek alsdan onomkeerbaar is.
Het honoreren van het verzoek van verzoekster neemt een te groot voorschot op de uitkomst van het bodemgeschil. Het karakter van een voorlopige voorziening verzet zich daartegen. Ook op die grond dient het verzoek te worden afgewezen.
Proceskosten
19. Van omstandigheden op grond waarvan een van de partijen zou moeten worden veroordeeld in de door de andere partij gemaakte proceskosten, is de voorzieningenrechter niet gebleken.
Beslissing
De voorzieningenrechter wijst het verzoek af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. B. van Walderveen, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. M.R. Marinus, griffier. Als gevolg van maatregelen rondom het coronavirus is deze uitspraak niet uitgesproken op een openbare uitsprakenzitting. Zodra het openbaar uitspreken weer mogelijk is, wordt deze uitspraak, voor zover nodig, alsnog in het openbaar uitgesproken.
griffier voorzieningenrechter
Afschrift verzonden aan partijen op:
Rechtsmiddel
Tegen deze uitspraak staat geen rechtsmiddel open.