ECLI:NL:RBNHO:2026:4561

Uitspraak

RECHTBANK Noord-Holland

Civiel recht

Zittingsplaats Alkmaar

Zaaknummer: C/15/362088 / HA ZA 25-76

Vonnis van 15 april 2026

in de zaak van

SCHAGEN ACTIEF B.V.,

te Schagen,

eisende partij in conventie,

verwerende partij in (voorwaardelijke) reconventie,

hierna te noemen: SA,

advocaat: mr. M.A. Le Belle,

tegen

GEMEENTE SCHAGEN,

te Schagen,

gedaagde partij in conventie,

eisende partij in (voorwaardelijke) reconventie,

hierna te noemen: de gemeente,

advocaat: mr. J. Tophoff.

De zaak in het kortDe gemeente heeft medio 2018 een aanbesteding uitgeschreven voor het beheer van aantal sportfaciliteiten in de gemeente Schagen. Stichting Sport Servicepunt Langedijk (vanaf 2020 genaamd Stichting Social Leisure, hierna: SSL) heeft de winnende inschrijving ingediend. SSL heeft daarna een beheersovereenkomst met de gemeente gesloten. Als onderdeel van deze overeenkomst heeft SSL de exploitatie van de sportfaciliteiten ondergebracht in dochtermaatschappij SA. SSL is op 5 december 2023 failliet verklaard. De gemeente heeft daarop de beheersovereenkomst met SSL ontbonden, het beheer overgedragen aan een nieuwe exploitant en in dat kader afspraken met SA gemaakt.

Partijen zijn verdeeld over de vraag of de gemeente op grond van die afspraken de verplichting heeft om de exploitatietekorten van SA voor haar rekening te nemen, zodat SA een zelfstandig vorderingsrecht op de gemeente toekomt. De rechtbank oordeelt dat dit het geval is. De gemeente heeft geen bevoegdheid om de gestelde vordering van SA te verrekenen met de (tegen)vordering die zij stelt te hebben op SSL. De hoogte van de vordering van SA is nog onduidelijk. De rechtbank wijst een tussenvonnis, zodat SA zich daarover bij akte nader kan uitlaten.

1.De procedure

1.1.

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- de dagvaarding van 3 januari 2025 met producties 1-13;

- de akte overlegging productie van 19 februari 2025 met productie 14;

- de conclusie van antwoord in conventie tevens houdende voorwaardelijke eis in reconventie met producties 1-11;

- de conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie met producties 13A-30;

- het tussenvonnis van 9 juli 2025, waarbij de rechtbank een mondelinge behandeling heeft bevolen;

- de akte vermeerdering van eis in conventie (subsidiair) tevens houdende akte overlegging producties van SA met productie 31 (A tot en met N);

- de antwoordakte akte uitlating producties van de gemeente met producties 11-12;

- de akte aanvullende productie van SA met productie 32.

1.2.

Op 4 maart 2026 heeft de mondelinge behandeling van de zaak plaatsgevonden. Op de zitting is namens SA verschenen [voormalig directeur SA] , voormalig directeur van SA, bijgestaan door mr. M.A. Le Belle. Ook zijn verschenen mr. K.A. Cerutti, curator van bestuurder SSL en [voormalig directeur van SSL] , voormalig directeur van SSL.. Daarnaast zijn namens de gemeente verschenen [beleidsadviseur gemeente] , beleidsadviseur sport en gezondheid, en mr. J. van Berkel, voormalig advocaat van de gemeente, bijgestaan door mr. J. Tophoff.

1.3.

De griffier heeft aantekeningen gemaakt van wat partijen ter toelichting van hun standpunten naar voren hebben gebracht. Mrs. Le Belle en Tophoff hebben gebruik gemaakt van spreekaantekeningen, die zij ter zitting aan de rechtbank hebben overgelegd en die daarmee onderdeel zijn geworden van de processtukken.

1.4.

Aan het einde van de mondelinge behandeling heeft de rechtbank partijen meegedeeld dat op 15 april 2026 vonnis zal worden gewezen.

2.De feiten

2.1.

Op 28 mei 2018 heeft de gemeente via TenderNed een Europese aanbesteding uitgeschreven voor het beheer van een aantal sportfaciliteiten in de gemeente Schagen.

2.2.

De aanbesteding is omschreven in de ‘Selectieleidraad Beheer Sportfaciliteiten Gemeente Schagen’ van 11 juli 2018 (hierna: de Selectieleidraad).

2.3.

De inleiding van de Selectieleidraad luidt, voor zover van belang, als volgt:
“Onder beheer wordt verstaan dat dienstverlener in een apart daartoe opgerichte vennootschap die Btw-plichtig is alle inkomsten en uitgaven met betrekking tot de sportfaciliteiten administreert maar waarvan het exploitatieresultaat ten goede/ten laste van de gemeente Schagen komt. (…)Met de opdeling tussen de Inschrijver en de Beheer BV als weergegeven in het schema(zie 2.4, toevoeging rb)
wordt beoogd om een scheiding aan te brengen tussen de primaire processen van operationeel beheer van de sportfaciliteiten (uitgevoerd door de Beheer BV) en de ondersteunende processen (uitgevoerd door Inschrijver).”

2.4.

Paragraaf 4 van de Selectieleidraad bevat de eisen en wensen met betrekking tot de gevraagde dienstverlening. In paragraaf 4.1. is het volgende vermeld, voor zover van belang:
“De gemeente Schagen gaat een beheersovereenkomst aan met de rechtspersoon die inschrijft. Deze rechtspersoon gaat vervolgens na gunning over tot de oprichting van een aparte juridische entiteit (die BTW plichtig is) die de dienstverlening namens de inschrijvende rechtspersoon gaat uitvoeren (lees: geheel afgescheiden boekhouding, geen vermenging van geldstromen en met een eigen bestuur). De wijze waarop de gemeente Schagen de contractuele relatie en de geldstromen wenst in te richten staat in onderstaande tekening.

2.5.

De gemeente heeft hierop de volgende toelichting gegeven in de Nota van Inlichtingen 2:
“Door deze structuur blijven de geldstromen tussen de gemeente Schagen en de inschrijver (met wie de overeenkomst wordt gesloten) en de geldstromen tussen de gemeente Schagen en de beheer b.v. (die volledig in eigendom moet zijn van de inschrijver) gescheiden. De inschrijver moet verantwoording afleggen over het exploitatieresultaat van de beheer b.v. aan de gemeente Schagen. Dit exploitatieresultaat is voor rekening en risico van de gemeente Schagen.”

2.6.

SSL heeft de winnende inschrijving ingediend. De gemeente heeft met SSL op 8 november 2018 een ‘beheersovereenkomst sportfaciliteiten tussen de gemeente Schagen en Stichting Sport Servicepunt Langedijk 2019-2024’ gesloten (hierna: de beheersovereenkomst). Daarbij heeft de gemeente aan SSL opdracht verleend tot het verrichten van de dienstverlening volgens de eisen en wensen uit de Selectieleidraad. De beheersovereenkomst bevat verder regels over de betaling van diverse vergoedingen aan SSL en eventuele kortingen (malus) die daarop kunnen worden toegepast.

2.7.

Als onderdeel van de beheersovereenkomst heeft SSL de exploitatie van de sportfaciliteiten ondergebracht in dochtermaatschappij SA, met [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] (hierna: [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] ) als directeur/bestuurder en SSL als (mede)bestuurder en enig aandeelhouder.

2.8.

SSL is op 5 december 2023 gefailleerd. Als curator is mr. K.A. Cerutti (hierna: de curator) aangesteld.

2.9.

Bij e-mail van 15 december 2023 heeft de toenmalig advocaat van de gemeente mr. J. van Berkel (hierna: mr. Van Berkel) meegedeeld aan de curator, aan [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] en aan de advocaat van SA, dat tussen de gemeente en Sportfondsen Schagen B.V. (hierna: Sportfondsen) overeenstemming is bereikt over het overnemen van de dienstverlening op 1 februari 2024 en dat overleg nodig is over de dienstverlening tot 1 februari 2024. Daarbij heeft hij het volgende opgemerkt:
“Een correcte en zorgvuldige afhandeling van vorderingen over en weer tussen de gemeente Schagen en SSL/Schagen Actief gaan we gezamenlijk (althans dat is mijn voorstel) in de periode januari – maart 2024 regelen.”

2.10.

Bij e-mail van 18 december 2023 heeft de advocaat van SA als volgt gereageerd, voor zover van belang:
“Ik heb naar aanleiding van jouw mail (…) behoefte aan duidelijkheid. Je schrijft: “Minimaal noodzakelijke bekostiging vanuit de gemeente Schagen richting SSL/Schagen Actief om aan alle lopende verplichtingen te kunnen voldoen tot 1 februari 2024.” Het lijkt erop alsof de gemeente doende is budget te vinden voor de lopende (en ik denk dat je daarmee bedoelt nog komende) verplichtingen tot 1 februari 2024. Ik citeer de eerste alinea van de selectieleidraad: “(…)”(zie 2.3 toev. rb.).
Dit betekent naar mijn oordeel dat de gemeente hoe dan ook de verplichting heeft omalle crediteurenin Schagen Actief te voldoen. Dus ook de reeds bestaande. Indien de gemeente daar anders over denkt hoor ik dit graag (en waarom) (…). Want nu lijkt het alsof wij een andere taal spreken.”

2.11.

Bij e-mail van 19 december 2023 heeft mr. Van Berkel aan de curator het volgende bericht, met een cc aan [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] en de advocaat van SA, voor zover van belang:

“Ik besprak vanochtend met [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] het voorstel om vanuit de gemeente Schagen € 375.813,-- over te maken om daarmee te borgen dat Schagen Actief BV tot en met 31 januari 2024 haar dienstverlening kan voortzetten waaronder de garantie voor het betalen van alle salarissen tot en met eind januari 2024. (…) En hij – vanuit zijn rol als bestuurder – kan instemmen met dit voorstel. (…)

Daarbij ook de praktische vraag of de gemeente Schagen het bedrag van € 375.813,-- moet overmaken aan Schagen Actief BV of aan u als curator.In de periode januari 2024 eind maart 2024 zullen we in goed overleg moeten vast stellen welk deel van het exploitatieresultaat (immers voor rekening en risico van de gemeente Schagen) nog resulteert met als doel dit te vereffenen voor 1 mei 2024 (facturen komen immers ook na 1 februari 2024 binnen).(…)”

2.12.

De advocaat van SA heeft bij e-mail van 20 december 2023 aan mr. Van Berkel, met een cc aan de curator en [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] , als volgt gereageerd:

“Met [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] heb ik inmiddels de (verwachte) exploitatiekosten tot en met ultimo januari kunnen doornemen. Dit heeft opgeleverd dat volgens zijn inzicht de lopende crediteuren (dus na heden) en deels ook al een deel van de eerdere crediteuren (al dan niet met behulp van een lopende betalingsregeling) in de periode december/januari gewoon voldaan kunnen worden, evenals het personeel inclusief werkgeverslasten (loonheffing en pensioen). (…) Schagen Actief zal meewerken aan een soepele overgang van de dienstverlening aan Sportfondsen Nederland B.V. per 1 februari 2024. (…)Het bedrag van € 375.813,-- dient gewoon te worden overgemaakt op de bankrekening van Schagen Actief B.V. De curator heeft hiermee niet van doen, zoals hijzelf in de mail ook al aangaf, immers Schagen Actief B.V. is als vennootschap niet failliet. (…)Ik lees in uw laatste alinea een erkenning van de discussie die wij eergisteren voerden, namelijk dat de gemeente Schagen het exploitatieresultaat voor rekening en risico dient te nemen en zal nemen. Dit met het doel om tot een vereffening te komen per 1 mei 2024. Dit strookt met de plannen van deze kant, echter is ook hier een bestuurder nodig en ik stel dus voor dat [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] ook deze taak als ZZP-er op zich blijft nemen. Als alles dan volgens programma gaat, hoeft het niet te leiden tot een faillissement en dan kunnen wij buiten faillissement tot liquidatie overgaan.”

2.13.

Bij e-mail van 21 december 2023, 13:06 uur, heeft de gemeente een door haar ondertekende brief met als onderwerp ‘financieel voorstel continuïteit Schagen Actief’ aan [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] toegezonden, met een cc aan de advocaat van SA en de curator. De brief is gericht aan SSL. Onderdeel 5 van de brief luidt als volgt:
“
De gemeente Schagen en Schagen Actief B.V. verplichten zich over en weer in te spannen om voor 1 mei 2024 – in goed

overleg – te komen tot een adequate afronding van de eventuele vorderingen over en weer met betrekking tot het exploitatieresultaat januari 2019 – 31 januari 2024.”

2.14.

Diezelfde dag heeft de curator in zijn reactie van 13:52 uur gemeld dat SSL geen partij moet worden bij de ‘deal’. In zijn e-mail van 14:12 uur aan mr. Van Berkel heeft de curator dat toegelicht:
“waar het mij om gaat is dat er tussen de gemeente Schagen en Schagen Actief B.V. een overbruggingsregeling wordt getroffen (…) die erin voorziet dat Schagen Actief B.V. in de periode 6 december 2023 tot 1 februari 2024 zodanig financieel wordt ondersteund dat de continuïteit wordt gewaarborgd. In concreto komt het er op neer dat er voldoende middelen zijn om de exploitatie te dekken. (…) In tweede instantie, wat mij betreft na 1 februari, wordt de contractuele verhouding tussen SSL en de Gemeente Schagen afgewikkeld”

In zijn e-mail van 15:07 uur heeft de curator verwezen naar artikel 37 van Pro de Faillissementswet (Fw):
“Op basis van het bovenstaande artikel kan de gemeente de curator uitnodigen op grond van artikel 37 lid 1 maar Pro dan heeft het nakomen door de curator van de overeenkomst de nodige voeten in de aarde, met name via de verplichting van 37 lid 2. Dit is de achtergrond waarom naar mijn mening er een direct (tijdelijk) verband wordt gelegd tussen de gemeente en Schagen Actief B.V.”

2.15.

Nadat de advocaat van SA ook opmerkingen over de brief had gemaakt, heeft mr. Van Berkel de tenaamstelling en onderdeel 5 van de brief gewijzigd. De advocaat van SA heeft daarop zijn goedkeuring gegeven.

2.16.

De definitieve brief van de gemeente van 21 december 2023, gericht aan SA en ondertekend door [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] (hierna: de overeenkomst), luidt als volgt:
“Zoals u weet bestaat er een contractuele relatie tussen de gemeente Schagen en SSL (en niet tussen de gemeente Schagen en Schagen Actief B.V). De curator heeft op 21 december expliciet verklaard dat hij op grond van artikel 37 FW Pro lid 1 deze overeenkomst niet gestand doet.

Gegeven de noodzaak de dienstverlening van SSL (lees: levering dienstverlening door haar dochteronderneming Schagen Actief B.V. te borgen tot 31 januari 2024 verleent de gemeente Schagen een overbruggingskrediet aan Schagen Actief B.V. op basis van onderstaande afspraken waar overeenstemming bestaat tussen Schagen Actief B.V. en de gemeente Schagen:

Deze overeenstemming bestaat uit de volgende onderwerpen:

1. De gemeente Schagen stelt Euro 375.813,10 beschikbaar aan Schagen Actief B.V. zodat aan alle noodzakelijke betalingsverplichtingen van Schagen Actief B.V. jegens derden tot 1 februari 2024 kan worden voldaan (niet noodzakelijk zijn betalingen die op grond van een bestaande betalingsregeling uitstel van betaling rechtvaardigen). Bovengenoemd bedrag bestaat uit twee onderdelen:

2. Alvorens dit bedrag over te maken verzoeken wij u deze brief te ondertekenen en aan de gemeente te retourneren (…).

3. De in de afgelopen dagen gemaakte afspraken die ten grondslag liggen aan het overmaken van Euro 375.813,10 door de gemeente Schagen aan Schagen Actief B.V. zijn:

a. Door de curator van SSL (en uzelf) is aangegeven tot 1 februari 2024 geen actie te ondernemen om een eventueel faillissement van Schagen Actief BV. te initiëren;

b. U heeft als directie/bestuurder van Schagen Actief B.V. aangegeven:

1. dat de werkmaatschappij Schagen Actief B.V. in staat is zowel de salarissen als ook de daarover verschuldigde premies in de maanden december 2023 en januari 2023 volledig en tijdig te kunnen en zullen betalen;

2. dat de werkmaatschappij Schagen Actief B.V. de door SSL met de gemeente Schagen gecontracteerde dienstverlening zal leveren tot 1 februari 2024;

3. dat de directie/bestuurder van Schagen Actief B.V. zich zal inspannen een zo soepel mogelijke overdracht van de dienstverlening te bewerkstelligen aan de nieuw gecontracteerde dienstverlener van de gemeente Schagen. (…);

4. dat Schagen Actief B.V. de huidige manager de heer [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] , tevens bestuurder in Schagen Actief B.V. inhuurt om:(…);

4. De gemeente Schagen en Schagen Actief B.V. in de periode januari 2024 tot eind mei 2024 in goed overleg moeten vaststellen welk deel van het exploitatieresultaat (immers voor rekening en risico van de gemeente Schagen) nog resulteert met als doel dit te vereffenen vóór 1 juni 2024 (facturen komen immers ook na 1 februari 2024 binnen).

2.17.

De gemeente heeft op 22 december 2023 de beheersovereenkomst met SSL ontbonden met ingang van 1 februari 2024.

2.18.

Met ingang van 1 februari 2024 heeft SA haar activiteiten gestaakt. Vanaf die datum is Sportfondsen gestart met het beheer en de exploitatie van de sportaccommodaties.

2.19.

In opdracht van de gemeente heeft Wecountancy (controle)onderzoek gedaan naar de inkomsten en uitgaven tussen de gemeente en SSL en SA. Wecountancy heeft daarbij gebruik gemaakt van de administraties van SSL en SA over de jaren 2019 tot en met 2023. De bevindingen zijn neergelegd in een rapport van 31 juli 2024.

2.20.

Mr. Van Berkel heeft dit rapport op 5 augustus 2024 aan de curator gezonden. Daarbij heeft hij gemeld dat de gemeente een vordering van € 221.499,46 op SSL heeft. Mr. Van Berkel heeft verwezen naar onderstaande tabel (over de periode 2019 - januari 2024), opgesteld op basis van het rapport van Wecountancy.

2.21.

Bij brief van 3 oktober 2024 heeft de gemeente aan de curator het volgende bericht, voor zover van belang:
“Onze raadsman heeft u (…) gemeld dat de gemeente van mening is dat- na verrekening van de vorderingen over en weer - de gemeente minimaal Euro 221.499,46 te vorderen heeft op SSL. Waarna u richting onze raadsman heeft aangegeven dat uw inziens geen recht op verrekening zou bestaan t.a.v. dochteronderneming Schagen Actief BV. Vanzelfsprekend hecht de gemeente aan het verkennen van een oplossing ter voorkoming van juridische procedures. Als aanzet daartoe geven wij aan dat de gemeente eventueel bereid is voornoemde vordering van minimaal Euro 221.499,46 af te willen schrijven tegen een finale kwijting van alle vorderingen over en weer tussen SSL (inclusief dochteronderneming Schagen Acties BV) en de gemeente Schagen.”

2.22.

De advocaat van SA heeft bij e-mail van 20 november 2024 aan mr. Van Berkel meegedeeld dat geen recht op verrekening bestaat en dat SA aanspraak maakt op in ieder geval € 514.809,00. Daarbij heeft hij het volgende opgemerkt, voor zover van belang:
“
U heeft inmiddels zelf berekend dat het exploitatietekort € 514.809,-- negatief is, namelijk zie uw exceloverzicht (1.836.197,90 -/- 1.321.388,--= 514.809). Mogelijk is het nog iets meer, maar in ieder geval ruim boven de 5 ton.”

2.23.

Op 4 december 2024 heeft mr. Van Berkel als volgt gereageerd:
“De gemeente Schagen herhaalt haar standpunt dat deze (alleen) een beheersovereenkomst met (…) SSL heeft en niet met Schagen Actief B.V. (…) En is, als onderdeel van die beheersovereenkomst, weliswaar verantwoordelijk voor het exploitatieresultaat van Schagen Actief B.V. (die verantwoordelijkheid staat niet ter discussie) maar meent recht te hebben op verrekening.”

3.Het geschil

in conventie

3.1.

SA vordert na eiswijziging - samengevat - dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:

primair

I. de gemeente veroordeelt tot betaling van € 535.149,06 aan hoofdsom en € 2.500,00 aan buitengerechtelijke kosten, te vermeerderen met de wettelijke handelsrente en met veroordeling van de gemeente in de (na)kosten van deze procedure, te vermeerderen met de wettelijke (handels)rente;

subsidiair

I. voor recht verklaart dat de gemeente de door haar gestelde vorderingen op SSL en SA uit hoofde van niet aangewende voorschotten voor meerjarig onderhoud (MOP) en niet verantwoorde onderhoudskosten niet mag verrekenen met haar verplichting om het saldo van het negatieve exploitatieresultaat aan SA te voldoen;

II. de gemeente veroordeelt om te goeder trouw in goed overleg met SA vast te stellen wat het resulterend negatief exploitatieresultaat is, dit aan te vangen binnen vier weken na dit vonnis en af te ronden binnen acht weken na dit vonnis, op straffe van een dwangsom;

III. de gemeente veroordeelt om dit bedrag (het negatief exploitatieresultaat, zijnde het totaalbedrag van de ten laste van SA openstaande crediteuren), te vermeerderen met een bedrag van € 2.500,00 aan buitengerechtelijke kosten alsmede te vermeerderen met de wettelijke (handels)rente, binnen tien weken na dit vonnis te betalen aan SA;

IV. de gemeente veroordeelt in de kosten van deze procedure.

3.2.

SA legt aan haar vorderingen, samengevat, het volgende ten grondslag.

3.2.1.

Partijen hebben op 21 december 2023 afgesproken dat de gemeente het negatieve exploitatieresultaat van SA dat resteert na de overgang aan Sportfondsen volledig voor haar rekening neemt. SA kan dan haar crediteuren betalen en vervolgens buiten faillissement tot liquidatie overgaan. SA verwijst hiervoor naar de tekst van de overeenkomst, in het bijzonder naar onderdeel 4, en naar e-mailverkeer uit die periode. Van belang daarbij is het uitgangspunt van de aanbesteding dat de gemeente het verschil tussen de totale inkomsten en uitgaven van SA bijlegt. Dit betreft de dotatie ten behoeve van de exploitatie van SA. Bovendien kwalificeren de eerste alinea van de inleiding van de Selectieleidraad (zie 2.3) en het geldstromenschema uit de Selectieleidraad (zie 2.4) als een derdenbeding in de zin van artikel 6:253 van Pro het Burgerlijk Wetboek (BW). Uit hoofde hiervan heeft de gemeente een rechtens afdwingbare betalingsverplichting tegenover SA.

3.2.2.

Een verrekeningsmogelijkheid voor de gemeente ontbreekt, zodat de gemeente zich ten onrechte verzet tegen de nakoming van haar betalingsverplichting en aldus in verzuim is. Daarbij geldt primair dat de fase van in gezamenlijk overleg vaststellen wat het resterende exploitatieresultaat al is gepasseerd. SA baseert haar vordering op het exploitatietekort tot en met januari 2024 en de daarna nog binnengekomen facturen van handelscrediteuren. Er resteert een crediteurenstand van € 535.149,06, aldus SA.

3.2.3.

Als de rechtbank oordeelt dat de fase van in gezamenlijk overleg vaststellen wat het resterende exploitatieresultaat is, nog niet is afgerond moet dat alsnog gebeuren. Daarom heeft SA de subsidiaire vorderingen ingediend.

3.3.

De gemeente concludeert tot niet-ontvankelijkheid van SA dan wel tot afwijzing van de vorderingen van SA, met uitvoerbaar bij voorraad te verklaren veroordeling van SA in de kosten van deze procedure. De gemeente voert, samengevat, het volgende aan.

3.3.1.

Primair geldt dat SA geen zelfstandig vorderingsrecht heeft op de gemeente voortvloeiend uit de exploitatie van sportfaciliteiten. SA is dus niet-ontvankelijk in haar vordering. Alle drie de betrokken partijen waren zich er immers van bewust dat de rechtsverhouding tussen SSL en de gemeente bestond (via de beheersovereenkomst), en niet tussen de gemeente en SA. Alleen SSL kon na financiële verantwoording van het exploitatieresultaat aanspraak maken op betaling aan SA. De bedoeling was om na het faillissement van SSL tijdelijk een overbruggingsregeling met SA te treffen om de continuïteit van de dienstverlening te waarborgen. Daarnaast zou de contractuele verhouding tussen SSL en de gemeente worden afgewikkeld. Op uitdrukkelijk verzoek van de curator van SSL is de overeenkomst van 21 december 2023 op naam van SA gesteld, nadat deze in eerste instantie op naam van SSL stond. De correspondentie hierover tussen partijen is duidelijk. Uit de overeenkomst kan geen betalingsverplichting van de gemeente tegenover SA worden afgeleid. Evenmin is sprake van een derdenbeding op grond waarvan een dergelijke verplichting geldt, aldus de gemeente.

3.3.2.

Subsidiair betwist de gemeente dat zij de overeenkomst niet is nagekomen. De gemeente heeft er van alles aan gedaan om in goed overleg tot een vaststelling te komen welk deel van het exploitatieresultaat nog voor haar rekening zou komen. De gemeente heeft vastgesteld dat een aanzienlijke vordering van de gemeente op SSL resteert. Volgens de gemeente heeft zij een verrekeningsbevoegdheid en maakt zij daar ook terecht gebruik van, voor zover zij al iets aan SA verschuldigd zou zijn.

3.3.3.

De gemeente betwist verder de hoogte van de primaire vordering. Volgens de gemeente heeft SA het gestelde negatieve exploitatieresultaat onvoldoende onderbouwd. Bij gebrek aan wetenschap betwist de gemeente dat de lijst van crediteuren van 26 augustus 2024 waarop SA zich beroept juist is en dat deze posten onder de dekking van het exploitatieresultaat vallen. De gemeente voert ook afzonderlijk per post verweer.

3.4.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.

in (voorwaardelijke) reconventie

3.5.

Als de rechtbank in conventie enig geldbedrag toewijst, vordert de gemeente
- samengevat - dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:

I. voor recht verklaart dat de gemeente op grond van onverschuldigde betaling of het intreden van de malusregeling wegens het niet nakomen van de toegezegde eisen een vordering heeft van € 2.149.638,00, te vermeerderen met de wettelijke rente en buitengerechtelijke kosten;

II. voor recht verklaart dat de gemeente gerechtigd is dat bedrag geheel te verrekenen met het bedrag waartoe zij in conventie wordt veroordeeld;

III. SA veroordeelt in de kosten van het geding.

3.6.

De gemeente legt aan deze vordering, samengevat, ten grondslag dat SSL haar verplichtingen uit de beheersovereenkomst niet is nagekomen. Daarnaast heeft SSL contractuele (malus-)kortingen verbeurd. Er was volgens de gemeente sprake van zeer onzorgvuldig beheer door SSL. SSL heeft namelijk niet of onbehoorlijk financiële verantwoording afgelegd. Goedgekeurde jaarrekeningen ontbreken en de toegezegde exploitatie bleef achter. Na de overdracht aan Sportfondsen bleek bovendien dat sprake was van ernstig achterstallig onderhoud van alle faciliteiten, terwijl de gemeente daarvoor jaarlijks betaalde. De gemeente verwijst naar het rapport van Wecountancy en de daarbij door de gemeente opgestelde Excellijst.

3.7.

SA concludeert tot afwijzing van de vordering van de gemeente, met uitvoerbaar bij voorraad te verklaren veroordeling van de gemeente in de kosten van deze procedure. SA betwist dat de gemeente een (terug)vorderingsrecht en een recht om te verrekenen heeft. Hiervoor ontbreekt namelijk een contractuele en/of wettelijke grondslag. Volgens SA was de gemeente op 21 december 2023 bekend met de exploitatietekorten bij SA en is zij een onvoorwaardelijke verplichting tegenover SA aangegaan om deze tekorten voor haar rekening te nemen. Voorbehouden ten aanzien van accountantscontrole, rekening en verantwoording en mogelijke verrekening zijn niet gemaakt. Alle informatie is bovendien verstrekt aan Wecountancy om het exploitatieresultaat tot en met januari 2024 te becijferen, aldus SA.

3.8.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.

4.De beoordeling

in conventie

4.1.

Tussen partijen staat vast dat de gemeente (alleen) met SSL een beheersovereenkomst heeft gesloten. Daarbij is aan SSL opdracht verleend tot het verrichten van de dienstverlening overeenkomstig de eisen en wensen uit de Selectieleidraad. SSL heeft daarna, zoals verlangd in de aanbesteding, SA als beheervennootschap opgericht.

4.2.

In het kader van het faillissement van SSL en de overgang van het beheer naar Sportfondsen per 1 februari 2024 heeft de gemeente op 21 december 2023 afspraken met SA gemaakt. Daarbij heeft de gemeente een overbruggingskrediet aan SA verleend. Het overbruggingskrediet betrof de afrekening van de exploitatievordering 2019 tot en met 2021 van € 216.782,- en een bedrag van € 159.031,10 om aan de noodzakelijke betalingsverplichtingen van SA jegens derden te kunnen voldoen tot 1 februari 2024. Daarnaast hebben de gemeente en SA afgesproken om in goed overleg vast te stellen ‘welk deel van het exploitatieresultaat (immers voor rekening en risico van de gemeente Schagen) nog resulteert met als doel dit te vereffenen vóór 1 juni 2024 (facturen komen immers ook na 1 februari 2024 binnen).’

4.3.

Partijen zijn verdeeld over de vraag of de gemeente op basis hiervan contractueel tegenover SA gehouden is om de exploitatietekorten van SA te dekken én over de vraag of de gemeente een bevoegdheid tot verrekening toekomt. De rechtbank beantwoordt de eerste vraag bevestigend en de tweede vraag ontkennend. Zij licht dat hierna toe.

4.4.

De gemeente betwist op zichzelf niet dat volgens de aanbesteding het exploitatieresultaat van SA voor rekening en risico van de gemeente is. Zij voert echter aan dat alleen SSL aanspraak kan maken op betaling aan SA en niet SA zelf. Voordat SSL aanspraak maakt op betaling, moet zij dan wel over de openstaande crediteurenposten deugdelijk verantwoording hebben afgelegd. Met het aangaan van de overeenkomst van 21 december 2023 met SA is volgens de gemeente geen zelfstandig vorderingsrecht van SA in het leven geroepen. De gemeente had de overeenkomst op naam van SSL gesteld, maar heeft dat aangepast op uitdrukkelijk verzoek van de curator. De curator en de gemeente waren het erover eens dat SA zodanig financieel moest worden ondersteund dat de continuïteit van de dienstverlening tot 1 februari 2024 zou worden gewaarborgd en dat daarna de contractuele verhouding tussen de gemeente en SSL nog afgerekend moest worden. Daarom is op 21 december 2023 een tijdelijk verband gelegd tussen de gemeente en SA. Dat staat naar de mening van de gemeente niet in de weg aan haar bevoegdheid om een eventueel verschuldigd bedrag aan SA te verrekenen met haar vordering op SSL.

4.5.

SA vindt dat de gemeente geen verrekeningsbevoegdheid heeft. SA is een andere entiteit dan SSL met een ander vermogen, zodat verrekening volgens artikel 6:127 lid 3 BW Pro niet mogelijk is. Verrekening is ook in strijd met de gemaakte overeenkomst op 21 december 2023. Omdat de gemeente op grond van de aanbesteding financieel verantwoordelijk was voor het resultaat in SA in zowel positief als negatief opzicht moest er een afrekening tussen de gemeente en SA plaatsvinden. Deze was noodzakelijk omdat SA geen inkomsten meer had en niet alle crediteuren kon betalen. Daarom is juist bij overeenkomst van 21 december 2023 de afspraak gemaakt dat de gemeente alle (resterende) crediteuren van SA voldoet, nadat het totale exploitatieresultaat in gezamenlijkheid was vastgesteld. De bedoeling was om SA daarna buiten faillissement te liquideren, aldus SA.

Uitleg van de overeenkomst van 21 december 2023

4.6.

Partijen twisten er dus over hoe de overeenkomst van 21 december 2023 moet worden uitgelegd. De rechtbank zal deze vraag beantwoorden aan de hand van de maatstaf uit het Haviltex-arrest^[1]: de vraag hoe in een schriftelijk contract de verhouding van partijen is geregeld en of dit contract een leemte laat die moet worden aangevuld, kan niet worden beantwoord op grond van alleen maar een zuiver taalkundige uitleg van de bepalingen van dat contract. Voor de beantwoording van die vraag komt het immers aan op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Daarbij kan mede van belang zijn tot welke maatschappelijke kringen partijen behoren en welke rechtskennis van zodanige partijen kan worden verwacht.

4.7.

Aan de totstandkoming van de overeenkomst van 21 december 2023 is het volgende voorafgegaan. De gemeente heeft in het faillissement van SSL aanleiding gezien om de beheersovereenkomst met SSL te ontbinden en het beheer per 1 februari 2024 over te dragen aan een nieuwe exploitant. Het faillissement van SSL leidde er niet alleen toe dat de gemeente op zoek moest naar een nieuwe beheerder voor haar sportfaciliteiten maar ook dat deze sportfaciliteiten door het faillissement gesloten moesten worden. Tegelijkertijd werd SA zélf ernstig in haar continuïteit bedreigd. SA kon namelijk bij gebrek aan toereikende inkomsten niet aan al haar lopende betalingsverplichtingen voldoen. Er waren, voor de gemeente, acuut maatregelen nodig om de sportfaciliteiten open te houden tot de nieuwe beheerder per 1 februari 2024 de exploitatie zou overnemen en, voor SA, om SA buiten faillissement te houden en de continuïteit van SA te waarborgen om haar verplichtingen jegens crediteuren te kunnen nakomen. In korte tijd is er toen intensief overleg geweest tussen mr. Van Berkel namens de gemeente en de advocaat van SA. De curator van SSL was hierbij ook betrokken, omdat SSL naast bestuurder ook aandeelhouder van SA is.

4.8.

SA heeft in dat kader naar voren gebracht dat het uitgangspunt in de aanbesteding is dat een negatief exploitatieresultaat ten laste van de gemeente komt. SA heeft daarbij verwezen naar de Selectieleidraad en het daarin opgenomen schema (zie 2.4) waaruit een rechtstreekse geldstroom vanuit de gemeente loopt naar de beheermaatschappij voor de dotatie ten behoeve van de exploitatie. Volgens SA betekent dit dat de gemeente de verplichting heeft om alle crediteuren van SA te voldoen. Bij e-mail van 18 december 2023 heeft de advocaat van SA deze conclusie expliciet voorgehouden aan de gemeente en mr. Van Berkel uitgenodigd te reageren als de gemeente daar anders over denkt en zo ja, waarom. Mr. Van Berkel heeft de conclusie van SA niet weersproken. Hij heeft in zijn e-mail van 19 december 2023 juist bevestigd dat in goed overleg moet worden vastgesteld ‘welk deel van het exploitatieresultaat (immers voor rekening en risico van de gemeente Schagen) nog resulteert met als doel dit te vereffenen voor 1 mei 2024 (facturen komen immers ook na 1 februari 2024 binnen)’.

4.9.

Daarna heeft de gemeente op 21 december 2023 een brief met een financieel voorstel aan [directeur/bestuurder dochtermaatschappij] verzonden. Anders dan was afgesproken was deze brief gericht aan SSL en bevatte een inspanningsverbintenis voor SA om te komen ‘tot een adequate afronding van de eventuele vorderingen over en weer met betrekking tot het exploitatieresultaat januari 2019 – 31 januari 2024’. Na bezwaren van de curator en de advocaat van SA heeft de gemeente de tenaamstelling veranderd in SA en het onderdeel van de tekst over de vaststelling van het exploitatieresultaat aangepast naar wat mr. Van Berkel hierover eerder in zijn e-mail van 19 december 2023 had opgeschreven. Mr. Van Berkel heeft de gewijzigde versie vervolgens aan de advocaat van SA toegezonden en daarop heeft de advocaat van SA zijn goedkeuring gegeven. Het is die overeenkomst die partijen op 21 december 2023 hebben getekend.

4.10.

Het voorgaande leidt de rechtbank met toepassing van het in 4.6 genoemde Haviltex-criterium tot het oordeel dat de gemeente en SA - die beide werden bijgestaan door juristen - met de overeenkomst van 21 december 2023 een regeling hebben willen treffen met betrekking tot de afrekening van het exploitatietekort van SA. Daarbij is er uitdrukkelijk voor gekozen SSL geen contractspartij te laten zijn. De eigen aanspraak van SA op betaling door de gemeente van haar (resterende) crediteuren - nadat het totale exploitatieresultaat in gezamenlijkheid is vastgesteld - valt blijkens de totstandkomingsgeschiedenis aldus onder de werking van deze regeling. Ook past die afspraak bij de doelstelling van partijen om de continuïteit te waarborgen en SA niet failliet te laten verklaren. De gemeente heeft uit hoofde van de regeling ook een bedrag van € 375.813,10 aan SA betaald voor de exploitatietekorten over 2019-2021 en januari 2024.

4.11.

De rechtbank volgt SA dan ook in haar stelling dat de overeenkomst van 21 december 2023 aldus moet worden uitgelegd dat daaruit een rechtstreeks vorderingsrecht van SA op de gemeente volgt. Vast staat dat de gemeente niet bereid is het resterend deel van het exploitatietekort te voldoen. De gemeente beroept zich op verrekening met een vordering die zij stelt te hebben op SSL. Ten onrechte, zoals hierna zal blijken.

Kan de gemeente zich beroepen op verrekening?

4.12.

De bevoegdheid tot verrekening kan bestaan als tussen partijen daartoe een afspraak is gemaakt of als op grond van de wet (artikel 6:127 BW Pro) verrekening is toegestaan.

4.13.

Uit wat de gemeente heeft aangevoerd blijkt niet dat partijen de afspraak hebben gemaakt dat de gemeente de vordering die zij stelt te hebben op SSL mocht verrekenen met haar verplichting om het negatieve exploitatieresultaat van SA te voldoen. De rechtbank ziet in de overeenkomst van 21 november 2023 ook nergens een voorbehoud van de gemeente met betrekking tot haar gestelde vordering op SSL of een contractueel verrekeningsbeding. De omstandigheid dat de gemeente de bedoeling had om met SSL af te rekenen maakt niet dat zij ervan mocht uitgaan dat SSL en SA als een geheel zouden worden beschouwd bij de afrekening van het exploitatietekort van SA. Integendeel. Dat was uitdrukkelijk niet de bedoeling van SA, gelet op het e-mailverkeer tussen partijen.

4.14.

Op grond van de wet heeft de gemeente evenmin de bevoegdheid om te verrekenen. Op grond van artikel 6:127 BW Pro bestaat de bevoegdheid tot verrekening als de schuldenaar (de gemeente in dit geval) een prestatie te vorderen heeft die beantwoordt aan zijn schuld (gelijksoortigheid) tegenover dezelfde wederpartij (wederkerigheid) en hij bevoegd is zowel tot betaling van de schuld als tot het afdwingen van de betaling van de vordering.

SA voert terecht aan dat zij een andere rechtspersoon is dan SSL met een ander vermogen. Daarmee wordt niet voldaan aan het vereiste van wederkerig schuldenaarschap. Er kunnen zich omstandigheden voordoen waardoor toch verrekend mag worden, zoals in het geval van vereenzelviging of aansprakelijkheid van SA wegens een eigen onrechtmatige daad. De gemeente heeft echter niet gesteld dat dergelijke omstandigheden zich hier voordoen.

4.15.

De rechtbank concludeert daarom dat geen bevoegdheid tot verrekening bestaat. Het beroep van de gemeente op verrekening faalt dus.

Conclusie aanspraak op betaling van crediteuren

4.16.

Dit betekent dat SA aanspraak kan maken op betaling van vergoeding door de gemeente van haar openstaande crediteuren. Daarbij gaat de rechtbank er met SA van uit dat de fase van in gezamenlijk overleg (met de gemeente) vaststellen wat het resterende exploitatieresultaat is, is gepasseerd. Er is namelijk door beide partijen informatie uitgewisseld. De gemeente heeft onderzoek laten doen naar die informatie door Wecountancy. Op grond daarvan heeft de gemeente vastgesteld dat er een vordering van haar op SSL resteert. Zij heeft zich vervolgens beroepen op verrekening. Nu de rechtbank dit verrekeningsverweer heeft gepasseerd, moet worden vastgesteld dat de gemeente in verzuim is met de nakoming van haar betalingsverplichting tegenover SA. De rechtbank zal hierna ingaan op de omvang van deze verplichting.

Hoogte van de vordering

4.17.

De vordering van SA van € 535.149,06 is gebaseerd op het exploitatietekort tot en met januari 2024 en de daarna nog binnengekomen facturen. SA verwijst naar een openstaande postenlijst per crediteur van 26 augustus 2024 (producties 7 en 31). Ter zitting heeft SA toegelicht dat het gaat om facturen van handelscrediteuren van na februari 2024 voor diensten die SA in 2022 en 2023 heeft verleend. Daarnaast gaat het om posten uit het verleden waarvoor nog geen aparte betaling heeft plaatsgevonden.

4.18.

De vordering is als volgt opgebouwd:

€ 265.396,17 (€ 304.807,11 minus € 17.435,90 minus € 21.975,04) aan openstaande handelscrediteuren;
€ 930,00 aan nog niet verwerkte crediteuren;
€ 26.101,00 aan niet betaalde BTW Q2 en Q3 2024 (Q2: € 24.973,-, Q3: € 1.128,-);
€ 35.986,00 aan schuld aan de Belastingdienst;
€ 206.746,00 aan schuld aan het UWV vanwege terugbetaling van de NOW (Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging ten behoeve van behoud van Werkgelegenheid).

4.19.

De gemeente betwist de hoogte van de vordering. De gemeente voert aan dat SA het gestelde negatieve exploitatieresultaat onvoldoende heeft onderbouwd. Bij gebrek aan wetenschap betwist de gemeente dat de crediteurenlijst juist is. De gemeente wijst erop dat zij wordt geconfronteerd met een warboel aan facturen zonder dat SA deugdelijk heeft verantwoord dat het openstaande posten zijn en dat die volgens de overeenkomst onder de dekking van het exploitatieresultaat vallen. De gemeente voert verder afzonderlijk per post inhoudelijk verweer.

4.20.

De openstaande postenlijst per crediteur, in combinatie met de overgelegde facturen, maakt de onderbouwing van het exploitatietekort voor de rechtbank niet inzichtelijk. Op basis van de door SA aangeleverde informatie is namelijk niet vast te stellen wat concreet het bedrag is per crediteurenpost, wat deze post precies inhoudt en waarom de post toewijsbaar zou zijn. In het licht van de betwisting van de gemeente moet een gestructureerd inzicht per post worden gegeven. Dat moet worden voorzien van een deugdelijke onderbouwing en toelichting waarom de kosten kunnen worden gerekend tot exploitatiekosten binnen de opdracht van de gemeente, waarom de kosten niet (al) zijn afgerekend door de gemeente met de betaling van € 216.782,00 (exploitatievordering 2019-2021) of hadden moeten worden voldaan uit de betaling van € 159.031,10 (exploitatiekosten januari 2024), uit de exploitatieopbrengst van januari 2024 of uit de opbrengst van de verkoop van de activa.

4.21.

In dit verband wijst de rechtbank erop dat de posten ‘niet betaalde BTW Q2 en Q3 2024 van € 26.101,00’ en ‘nog niet verwerkte crediteuren van € 930,00’ in het geheel niet zijn onderbouwd. Daarnaast zijn de ‘schuld aan de Belastingdienst van € 35.986,00 op de balans’ en ‘de schuld aan het UWV van € 206.746,00 inzake NOW op de balans’ niet terug te vinden in de overgelegde concept jaarrekening 2023 - anders dan SA stelt - en ook niet nader toegelicht. Verder is de rechtbank niet duidelijk hoe de gestelde crediteurenstand van € 535.149,06 zich verhoudt tot de door Wecountancy berekende exploitatietekorten.

4.22.

De rechtbank stelt SA daarom in de gelegenheid - door het nemen van een akte - om zich over de hoogte van de vordering verder uit te laten. De gemeente krijgt hierop volgend de mogelijkheid om een antwoordakte te nemen.

4.23.

Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.

in (voorwaardelijke) reconventie

4.24.

Uit wat hiervoor in conventie is overwogen volgt dat aannemelijk is dat enig geldbedrag - dat na de aktewisseling zal worden bepaald - toewijsbaar zal zijn. Daarmee zal de voorwaarde waaronder de gemeente de tegenvordering heeft ingesteld worden vervuld. De rechtbank zal deze vordering nu alvast inhoudelijk beoordelen.

4.25.

De gemeente stelt een aanzienlijke geldvordering op SSL/SA te hebben en beroept zich op verrekening. Daarbij neemt de gemeente het standpunt in dat als SA een rechtstreekse aanspraak kan maken op rechten uit de beheersovereenkomst - waarbij SA geen partij is - SA dan ook de verweren tegen zich moet laten gelden.

4.26.

De rechtbank heeft in conventie geoordeeld dat de gemeente op grond van de overeenkomst van 21 december 2023 (en niet op grond van de beheersovereenkomst) een verplichting tegenover SA heeft om de exploitatietekorten te dekken en dat de gemeente aan deze betalingsverplichting niet heeft voldaan. Daarbij heeft de rechtbank het verrekeningsverweer van de gemeente afgewezen vanwege het ontbreken van een contractuele en wettelijke grondslag voor verrekening. Dit betekent dat de tegenvordering van de gemeente onder I. niet voor toewijzing in aanmerking kan komen. Die vordering is immers ingesteld op basis van verrekening vanwege verwijtbaar niet nakomen van de beheersovereenkomst door SSL en het ten onrechte incasseren van gelden door SSL (op rekening van SA). Dit terwijl er geen verrekeningsbevoegdheid is en SSL geen partij is in deze procedure. De onder II. gevorderde verklaring voor recht dat de gemeente gerechtigd is tot verrekening deelt het lot van de afwijzing bij gebrek aan belang.

4.27.

Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.

5.De beslissing

De rechtbank

in conventie

5.1.

bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van
woensdag 13 mei 2026voor het nemen van een akte door SA over wat is vermeld onder 4.20 en 4.21, waarna de gemeente op de rol van vier weken daarna een antwoordakte kan nemen,

in conventie en in (voorwaardelijke) reconventie

5.2.

houdt iedere verdere beslissing aan.

Dit vonnis is gewezen door mr. J.H. Gisolf, mr. B. de Metz en mr. N.E.J. Franken en in het openbaar uitgesproken op 15 april 2026.

ST/

Gemeente Schagen is contractueel gehouden tot dekking exploitatietekorten Schagen Actief BV

Uitspraak

RECHTBANK Noord-Holland

1.De procedure

2.De feiten

3.Het geschil

4.De beoordeling

5.De beslissing

Voetnoten