Uitspraak
RECHTBANK NOORD-NEDERLAND
Afdeling strafrecht
Locatie Assen
parketnummer 18/671750-14
Vonnis van de meervoudige kamer voor de behandeling van strafzaken, Noordelijke Fraudekamer, d.d. 6 februari 2018 in de zaak van het openbaar ministerie tegen de verdachte
[verdachte] ,
geboren op [geboortedatum] te [geboorteplaats] ,
wonende te [straatnaam] , [woonplaats] .
Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzittingen van 15 april 2016, 4 december 2017, 13 december 2017 en 14 december 2017.
Verdachte is telkens niet op de zitting verschenen; wel is telkens verschenen mr. H.J. Voors, advocaat te Zwolle, die verklaard heeft uitdrukkelijk tot de verdediging te zijn gemachtigd.
Het openbaar ministerie is ter terechtzitting vertegenwoordigd door mr. E.L. Edens.
Tenlastelegging
Aan verdachte is ten laste gelegd dat:
1.
[medeverdachte 1] en/of zijn medeverdachte(n), op één of meer momenten in of omstreeks de periode van 20 december 2007 tot en met 22 september 2011, in de gemeente Hoogeveen en/of Meppel en/of Steenwijk, althans elders in Nederland, tezamen en in vereniging met één of meer anderen, althans alleen, met het oogmerk om zich of een ander wederrechtelijk te bevoordelen door:
het aannemen van een valse naam of valse hoedanigheid en/of listige kunstgrepen en/of een samenweefsel van verdichtsels, [bedrijf 1] en/of [bedrijf 2] ., en/of [bedrijf 3] en/of hun (andere) dochtervennootschappen (hierna gezamenlijk alsook individueel aangeduid met " [verzamelnaam bedrijven] ") heeft bewogen tot:
- ( AH-059) het verstrekken van één of meer lening(en) en/of achtergestelde lening(en) en/of
het betalen van geldbedragen in het kader van één of meer lening(en) en/of achtergestelde lening(en), tot een totaal bedrag van circa EUR 20.300.000,00 althans een groot bedrag;
- ( AH-063) het aangaan van één of meer sale- and leasebacktransactie(s), althans het betalen van geldbedragen in het kader van één of meer sale- and leasebacktransactie(s); voor een totaal bedrag van circa EUR 15.411.090,20 (EUR 8.330.00,00 + EUR 2.678.090,20 + EUR 4.403.000,00) (incl. BTW), althans voor een groot bedrag;
- ( AH-063, D-127 en D-579) het op of omstreeks 22 september 2011 kwijtschelden door [verzamelnaam bedrijven] van de huur over de jaren 2011 en 2012 voor (een) perce(e)l(en) industrieterrein gelegen aan de [straatnaam] en [straatnaam] te Steenwijk , gehuurd door [bedrijf 4] (verder te noemen [bedrijf 4] ) van [verzamelnaam bedrijven] voor een bedrag van in totaal EUR 1.360.450,00 (excl. BTW) (zie pag 1957), althans voor een groot bedrag, althans tot de afgifte van het huurgenot over (een deel van) het jaar 2011 en 2012 van (een) perce(e)l(en)
industrieterrein gelegen aan de [straatnaam] en [straatnaam] te Steenwijk ,
derhalve tot de afgifte van enig goed en/of tot het aangaan van een schuld en/of het teniet doen van een inschuld;
immers hebbende [medeverdachte 1] en/of zijn medeverdachte(n):
A. heimelijk onverenigbare functies vervuld door als bestuurder van [verzamelnaam bedrijven] (indirect) aandeelhouder te zijn van en/of belanghebbende te zijn bij [bedrijf 4] ;
B. de Raad van Commissarissen (hierna "RvC") van [verzamelnaam bedrijven] en/of de aandeelhouders van [verzamelnaam bedrijven] niet geïnformeerd over het belang dat hij en/of zijn mede-bestuurders had(den) bij [bedrijf 4]
C. heimelijk en zonder toestemming van de RvC van [verzamelnaam bedrijven] en/of zonder toestemming van de aandeelhouders van [verzamelnaam bedrijven] , door tussenkomst van de besloten vennootschap(pen) [verdacht bedrijf 1] en/of [verdacht bedrijf 2] . en/of door tussenkomst van [verdachte] en/of [naam 1] en/of [medeverdachte 2] , een belang verkregen in [bedrijf 4] en/of haar dochtervennootschap(pen) [bedrijf 7] (hierna " [bedrijf 7] ") en/of [bedrijf 5] . (hierna " [bedrijf 5] ") en/of [bedrijf 6] (hierna " [bedrijf 6] "), en/of [bedrijf 8] ;
D. voor het publiek verhuld (groot)aandeelhouder en belanghebbende te zijn van/bij [verdacht bedrijf 1] en/of van/bij [verdacht bedrijf 2] . door hiervan 99,95% en/of 99% in plaats van 100% van de aandelen in bezit te hebben en op die wijze te voorkomen dat in de openbare registers voor derden kenbaar zou zijn dat [medeverdachte 1] en/of zijn medeverdachte(n) een belang hebben in [verdacht bedrijf 1] en/of [verdacht bedrijf 2] . en/of [bedrijf 4] en/of haar dochtervennootschap(pen);
E. [medeverdachte 3] als bestuurder van [verdacht bedrijf 1] en/of [medeverdachte 4] als bestuurder van [verdacht bedrijf 2] . aangesteld om op die wijze te voorkomen dat in de openbare registers voor derden kenbaar zou zijn dat [medeverdachte 5] een belang heeft in [verdacht bedrijf 1] en/of dat [medeverdachte 1] een belang heeft in [verdacht bedrijf 2] . ;
F. er voor zorggedragen dat [medeverdachte 2] in de periode van 26 juni 2008 tot 2 december 2009 de aandelen van [bedrijf 4] , die daarvoor (indirect) gehouden werd(en) door [medeverdachte 1] en/of zijn medeverdachte(n), heeft gehouden;
G. de statuten van [verzamelnaam bedrijven] in afwijking van de door de Algemene vergadering van Aandeelhouders van [verzamelnaam bedrijven] d.d. 16 juli 2007 goedgekeurde statutenwijziging laten wijzigen, waardoor [medeverdachte 1] en/of zijn medeverdachte(n) zelfstandig bevoegd werd(en) [verzamelnaam bedrijven] grotere (financiële) verplichtingen aan te laten gaan (D-122 & D-260);
H. de RvC van [verzamelnaam bedrijven] niet (volledig) geïnformeerd over nadere met [bedrijf 4] en/of haar dochtervennootschappen gesloten (achtergestelde) leningen en/of over de totale omvang van de vorderingen van [verzamelnaam bedrijven] op [bedrijf 4] en/of haar dochtervennootschappen;
I. als bestuurder van [verzamelnaam bedrijven] opdracht en/of goedkeuring en/of toestemming en/of medewerking gegeven aan het door [verzamelnaam bedrijven] verstrekken van leningen aan [bedrijf 4] en/of haar dochtervennootschappen;
J. als bestuurder van [verzamelnaam bedrijven] opdracht en/of goedkeuring en/of toestemming en/of medewerking gegeven aan het door [verzamelnaam bedrijven] aangaan van sale- and leasebackovereenkomsten met [bedrijf 4] en/of haar dochtervennootschappen;
K. als bestuurder van [verzamelnaam bedrijven] opdracht en/of goedkeuring en/of toestemming en/of medewerking gegeven aan het door [verzamelnaam bedrijven] betalen voor investeringen aan [bedrijf 4] en/of haar andere dochtervennootschappen en/of [bedrijf 8] ;
L. als bestuurder van [verzamelnaam bedrijven] opdracht en/of goedkeuring en/of toestemming en/of
medewerking gegeven aan het door [verzamelnaam bedrijven] kwijtschelden van huur verschuldigd door [bedrijf 4] en/of haar dochtervennootschappen;
M. als bestuurder van [verzamelnaam bedrijven] opdracht en/of goedkeuring en/of toestemming en/of medewerking gegeven aan het door [verzamelnaam bedrijven] doen van betalingen aan [bedrijf 4] en/of haar dochtervennootschappen;
N. heimelijk gecommuniceerd door voor e-mailcommunicatie tussen [medeverdachte 5] en/of
[medeverdachte 6] en/of [medeverdachte 7] en/of [naam 1] en/of [medeverdachte 4] aangaande [bedrijf 4] en/of haar
dochtervennootschap(pen) privé e-mailadressen te gebruiken;
O. in het Jaarverslag 2007 van [verzamelnaam bedrijven] (D-454) vermeld of laten vermelden dat:
"(...) Daarom heeft de Raad van Commissarissen en de Algemene Vergadering van
Aandeelhouders van [verzamelnaam bedrijven] er mee ingestemd, om actief een partij te gaan zoeken buiten de [verzamelnaam bedrijven] organisatie, die stroom gaat produceren binnen dit [verzamelnaam bedrijven] netgebied. [verzamelnaam bedrijven] wenst, rekening houdend met de eisen uit de Wet Onafhankelijk Netbeheer, zelf geen elektriciteitsproducent te worden. De nieuwe partij moet zorg dragen voor extra noodstroomproductie ter plaatse (...)"
P. niet in de jaarrekening(en) en/of het (de) jaarverslag(en) over 2007, 2008, 2009 en 2010 van [verzamelnaam bedrijven] vermeld en/of laten vermelden aan wie [verzamelnaam bedrijven] (achtergestelde) leningen had verstrekt en/of dat [verzamelnaam bedrijven] aan [bedrijf 4] en/of [bedrijf 5] en/of [bedrijf 7] geld had geleend;
Q. niet in de jaarrekening(en) en/of het (de) jaarverslag(en) van [verzamelnaam bedrijven] over 2007, 2008, 2009 en 2010 vermeld en/of laten vermelden dat er sprake was van [bedrijf 4] en/of [bedrijf 5] en/of [bedrijf 7] als verbonden partijen;
R. de namen van " [verdacht bedrijf 2] " en/of " [verdacht bedrijf 1] " en/of " [verzamelnaam bedrijven] " uit de concept-jaarrekening en/of het concept-jaarverslag van [bedrijf 4] over 2009 laten verwijderen(D-309);
S. door [bedrijf 9] (hierna " [bedrijf 9] ") en/of de heer mr. ing. [naam 2] een brief (D-779) laten opstellen om aanvullende financiering van EUR 4.500.000,00 door [verzamelnaam bedrijven] aan [bedrijf 4] mogelijk te maken en/of in deze brief niet te laten vermelden dat de financiering (deels) gebruikt zou gaan worden voor inkoop van eigen aandelen door [bedrijf 4] (D-779);
T. de hiervoor vermelde brief met een onjuiste datum opgemaakt en/of op laten maken (D-812 en D-813);
U. voor de RvC van [verzamelnaam bedrijven] en/of de aandeelhouders van [verzamelnaam bedrijven] verhuld dat één of meerdere door [verzamelnaam bedrijven] aan [bedrijf 4] verstrekte leningen door [bedrijf 4] aangewend zullen worden voor de inkoop van eigen aandelen;
V. de concept "Notulen bespreking kwartaalrapportage 1e kwartaal 2010" aangepast om de verhaalspositie van [verzamelnaam bedrijven] ten aanzien van [bedrijf 4] gunstiger voor te doen laten komen (D-831 en D-832);
W. de voortgangsrapportage d.d. 20 augustus 2009 (D-064) door [bedrijf 9] ten behoeve van de sale-and-lease-back transactie voor onroerend goed op laten maken;
X. de inbreng van [bedrijf 8] in [bedrijf 4] bevorderd;
bij en/of tot het plegen van welk misdrijf verdachte toen aldaar opzettelijk behulpzaam is geweest en/of opzettelijk gelegenheid, middelen en/of inlichtingen heeft verschaft, door het gedeeltelijk bezitten van de aandelen van de besloten vennootschap [bedrijf 4] . en/of van één van haar dochterondernemingen en hiermee verhult dat [medeverdachte 1] feitelijk aandeelhouder was, althans dat [medeverdachte 1] de zeggenschap over de aandelen van verdachte had;
2.
zij op één of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 20 december 2007 tot en met 31 maart 2009 in de gemeente Meppel, althans elders in Nederland, tezamen en in vereniging met één of meer andere(n), althans alleen, meermalen, althans eenmaal, (telkens),
A. een aandeelhoudersovereenkomst van [bedrijf 4] (D-022) en/of
B. de overeenkomst aandelen [bedrijf 4] (D-071) en/of
- (elk) zijnde een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen - valselijk heeft/hebben opgemaakt of heef/hebben vervalst, immers hebbende verdachte en/of haar medeverdachte(n), (telkens) valselijk en in strijd met de waarheid/werkelijkheid,
A. in deze aandeelhoudersovereenkomst onder meer opgenomen of doen laten opnemen dat "Partijen hebben de intentie om samen de volgende activiteiten te ontplooien: Versterking van het electriciteitsnet in Steenwijk. Het ondersteunen van duurzame ontwikkeling" (blz. 1 v 9) en/of "Partijen zullen ernaar streven dat te allen tijde de belangen van de financiers zijnde [verzamelnaam bedrijven] en eventuele andere financiers op een correcte wijze worden behartigd" (blz. 1 v 9) en/of
B. in de overeenkomst aandelen [bedrijf 4] opgenomen of doen laten opnemen onder meer dat [verdacht bedrijf 1] de aandelen in [bedrijf 4] voor [verdachte] zou gaan houden, terwijl de aandelen feitelijk voor [medeverdachte 1] , althans een ander dan [verdachte] , zouden worden gehouden;
zulks (telkens) met het oogmerk om die/dat geschrift(en) als echt en onvervalst te gebruiken of door anderen te doen gebruiken.
Beoordeling van het bewijs
Standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie heeft vrijspraak verzocht van het onder 1 ten laste gelegde en ten aanzien van het onder 2 ten laste gelegde schuldigverklaring zonder oplegging van straf of maatregel gevorderd.
Standpunt van de verdediging
De raadsman heeft betoogd dat verdachte moet worden vrijgesproken van het onder 1 en 2 ten laste gelegde.
Oordeel van de rechtbank
De rechtbank acht het onder 1 en 2 ten laste gelegde niet wettig en overtuigend bewezen. Verdachte zal daarom hiervan worden vrijgesproken. De rechtbank overweegt hierbij het volgende.
Verdachte wordt, kort samengevat, verweten dat zij medeplichtig is geweest aan het oplichten van [verzamelnaam bedrijven] door onder meer medeverdachte [medeverdachte 1] , waarbij haar bijdrage er uit zou hebben bestaan dat zij door het gedeeltelijk bezitten van aandelen verhuld heeft dat [medeverdachte 1] de feitelijk aandeelhouder van de vennootschap [bedrijf 4] was. Tevens wordt zij verdacht van het medeplegen van valsheid in geschrift, nu zij documenten heeft ondertekend waarmee in de visie van de officier van justitie uitvoering werd gegeven aan die verhulling.
De rechtbank stelt de volgende, voor de beoordeling van deze zaak relevante, feiten en omstandigheden vast.
Op 20 december 2007 ondertekenen [verdacht bedrijf 1] (hierna: [verdacht bedrijf 1] ), vertegenwoordigd door haar directeur (medeverdachte [medeverdachte 3] ), en [verdachte] een overeenkomst aandelen [bedrijf 4] [1] .
In deze overeenkomst staat onder meer dat [verdacht bedrijf 1] en [verdachte] de intentie hebben deel te nemen in het aandelenkapitaal van [bedrijf 4] en dat zij overeenkomen dat [verdacht bedrijf 1] bij de oprichting van [bedrijf 4] de aandelen voor [verdachte] gaat houden en dat [verdachte] die aandelen op een nader moment weer zal overnemen.
Op 20 december 2007 wordt een aandeelhoudersovereenkomst [bedrijf 4] [2] gesloten met betrekking tot de oprichting van [bedrijf 4] en haar dochtervennootschappen. De overeenkomst wordt ondertekend door medeverdachte [medeverdachte 3] als vertegenwoordiger van [verdacht bedrijf 1] , door medeverdachte [medeverdachte 7] als vertegenwoordiger van [bedrijf 10] , door medeverdachte [medeverdachte 6] als vertegenwoordiger van [bedrijf 11] , en voorts door mevrouw [naam 1] , echtgenote van medeverdachte [naam 1] , en door [verdachte] , destijds echtgenote van medeverdachte [medeverdachte 4] .
De aandelen [bedrijf 4] die door [verdacht bedrijf 1] voor [verdachte] werden gehouden zijn, net als de aandelen [bedrijf 4] van [verdacht bedrijf 1] zelf, op 26 juni 2008 overgedragen aan medeverdachte [medeverdachte 2] [3] . Op 31 maart 2009 verkoopt [verdachte] haar koopoptie aan de eerder opgerichte vennootschap [verdacht bedrijf 2] BV [4] . [verdacht bedrijf 2] maakt later, op 2 december 2009, gebruik van deze koopoptie om een aandelenbelang van 20% in [bedrijf 4] over te nemen [5] .
Uit de voorgaande beschrijving van de gebeurtenissen volgt dat [verdachte] wel mede de aandeelhoudersovereenkomst [bedrijf 4] heeft ondertekend, maar nooit daadwerkelijk aandelen [bedrijf 4] in bezit heeft gehad. Het verwijt dat haar onder feit 1 wordt gemaakt mist daarmee feitelijke grondslag en hiervoor kan dus reeds om deze reden geen bewezenverklaring volgen.
Ten overvloede merkt de rechtbank op dat zij, evenals de officier van justitie en de verdediging, niet de overtuiging heeft bekomen dat [verdachte] opzettelijk heeft meegewerkt aan een schijnconstructie die tot doel had om [verzamelnaam bedrijven] te bewegen financiering te (blijven) verstrekken aan [bedrijf 4] . Hoewel op grond van haar eigen verklaring [6] wellicht zou kunnen worden aangenomen dat [verdachte] wist of in ieder geval moest vermoeden dat zij meewerkte aan een schijnconstructie, door de aandeelhoudersovereenkomst te tekenen in de wetenschap dat niet zij, maar haar echtgenoot [medeverdachte 1] feitelijk zou optreden als aandeelhouder, kan in ieder geval niet uit de stukken worden opgemaakt dat haar opzet mede was gericht op het oplichten van [verzamelnaam bedrijven] .
Voor wat betreft de tenlastegelegde valsheid in geschrift overweegt de rechtbank, in lijn met het voorgaande, dat [verdachte] wellicht, na bestudering van de inhoud van de beide overeenkomsten, had kunnen begrijpen dat de inhoud daarvan (deels) in strijd met de waarheid was, maar dat de rechtbank niet de overtuiging heeft bekomen dat zij opzettelijk, met het doel om valsheid te plegen, haar handtekening daaronder heeft gezet.
Uitspraak
De rechtbank
Verklaart niet bewezen hetgeen verdachte onder 1 en 2 is ten laste gelegd en spreekt verdachte daarvan vrij.
Dit vonnis is gewezen door mr. J. van Bruggen, voorzitter, mr. C.M.M. Oostdam en
mr. W.S. Sikkema, rechters, bijgestaan door mr. P.T.M. van der Lelie, griffier, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van deze rechtbank op 6 februari 2018.
Mr. Oostdam en de griffier zijn buiten staat dit vonnis te ondertekenen.