Uitspraak
RECHTBANK NOORD-NEDERLAND
uitspraak van de meervoudige kamer van 27 maart 2026 in de zaak tussen
[eisers], uit [plaats], gezamenlijk eisers 2,
het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Groningen
Samenvatting
Procesverloop
- De inrichting van het terrein moet worden gerealiseerd conform de ‘situatietekening nieuwe situatie’ die als bijlage bij de ruimtelijke onderbouwing zit en moet zijn voltooid voordat de Skaeve Huse in gebruik worden genomen;
- De beheersmaatregelen in het sociaal beheerplan-omgevingsplan moeten alle worden uitgevoerd.
- T. Wiersum, M. Bergstra, E.S. Schouwstra, T. Kammenga, M. van Heerde, R. Raangs en H. Haaksma (behorend tot eisers 1), bijgestaan door de gemachtigde;
- Eisers 2, bijgestaan door hun gemachtigde;
- A. Plijter en J. Zuydendorp namens het college, bijgestaan door mr. R Snel;
- E. Feenstra en I. Bousema namens de vergunninghouder.
Beoordeling door de rechtbank
De bestaande Leidraad is volgens eisers 1 ook niet toegepast bij de locatiekeuze en daardoor is het besluit onvoldoende gemotiveerd. In de Leidraad zijn onder meer de criteria ‘bruikbaarheid’ en ‘beheersbaarheid’ van de locatie opgenomen. Volgens eisers 1 is hier geen sprake van een bruikbare locatie vanwege de korte afstand tot de dichtstbijzijnde woonbestemming, de lange afstand tot voorzieningen en de niet prikkelarme omgeving en terreininrichting. Ook voldoet de locatie volgens hen niet aan het criterium ‘beheersbaar’ uit de Leidraad, omdat niet alle geadviseerde beheersmaatregelen hier genomen kunnen worden.
Uit onderzoeken naar vergelijkbare projecten blijkt duidelijk dat bij een afstand van minder dan 75-100 meter sprake is van overlast. Het college heeft een omgevingsonderzoek laten doen, waarin geluidsoverlast ook als een kritiek risico is benoemd. De afstand van de nieuwe functie tot Hoofdweg 143 (de dichtstbijzijnde woonbestemming) is maar 11,5 meter. Er is geprobeerd dit te ondervangen door het creëren van een groene wal, maar dat druist volgens eisers 1 in tegen het concept dat de woonvorm niet volledig afgesloten zou moeten zijn van de buitenwereld.
Ligging op minimaal 75 à 100 meter van woonbebouwing of andere gevoelige functies.” Verder staat in het advies: “
Een afstand van minstens honderd meter en een visuele afscherming zijn aan te bevelen. Een nadere empirische onderbouwing van deze praktijknorm om visuele, geluids- en geuroverlast te voorkomen is aan te bevelen. Dit zou helpen om bezwaarprocedures te bekorten.” In het ‘Plan van Aanpak Skaeve Huse in Groningen’, afkomstig van het college, staat: “
Locaties dieminimaal100 meter buiten een woonwijk liggen en ruimte bieden aan vijf tot maximaal tien Skaeve Huse zijn zeer geschikt.” Uit deze documenten volgt niet de conclusie dat een locatie op een kortere afstand per definitie ongeschikt is. Ook het feit dat het college in een brief aan de gemeenteraad van 1 november 2017 benoemt dat er voor een locatie zoekcriteria zijn opgesteld waaronder ‘Minimale afstand tot omliggende wijken of andere gevoelige functies is 100 meter’, maakt niet dat er een harde (minimale) afstandsnorm van 100 meter geldt. Overigens klopt het dat het perceel waarop de Skaeve Huse in Harkstede worden gebouwd gelegen is op kortere afstand dan 100 meter van het perceel van Hoofdweg 143. Maar het college heeft inzichtelijk gemaakt dat de afstand tussen de bebouwing van de Skaeve Huse en het woonhuis van Hoofdweg 143 bijna 100 meter is door de positionering van de Skaeve Huse op het verst van dit woonhuis gelegen gedeelte van dat perceel. Daarbij wordt de Hoofdweg 143 ook van de Skaeve Huse afgescheiden door een hoge wal en bosschages. Mede gelet daarop, heeft het college naar het oordeel van de rechtbank de afweging mogen maken af te wijken van de geadviseerde minimumafstand.
Naast geluidsoverlast, interactie met omwonenden en diefstal/inbraak worden de angst- en onveiligheidsgevoelens van de omwonenden als meest kritieke risico’s aangemerkt.
Op basis van de risicoanalyse is een aantal beheersmaatregelen voorgesteld. Met betrekking tot de angst- en onveiligheidsgevoelens wordt als meest wenselijke oplossing voorgesteld om de angsten en zorgen van omwonenden te erkennen en hen ervan te overtuigen dat het risico op een deel daarvan lager is dan zij nu vermoeden. De tweede mogelijke beheersmaatregel vormt het aanpassen van de huidige infrastructuur of het veranderen van de bouwplannen van de woonvorm. Verder wordt voorgesteld maatregelen te treffen waarmee de geluidsoverlast wordt gereduceerd en om incidenten op het terrein te voorkomen. Ook wordt voorgesteld om interactie met de omwonenden zoveel mogelijk te voorkomen en toekomstige bewoners te voorzien van voldoende middelen (zoals een fiets) om het risico op diefstal en inbraak te beheersen.
Ook worden de resultaten van het onderzoek op zichzelf niet door eisers in twijfel getrokken. Daarmee is naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende aangevoerd om te kunnen concluderen dat het onderzoek ondeugdelijk is en dat college de besluitvorming niet mede mocht baseren op de uitkomsten van het omgevingsonderzoek.
Uit het rapport blijkt dat er onder omwonenden veel angst is voor de veiligheid. De komst van de Skaeve Huse zal gevolgen hebben voor de buurt. Een terrein dat niet meer in gebruik was, verandert in een locatie met tien woningen voor een doelgroep met complexe en meerdere problemen. Naar het oordeel van de rechtbank is in het rapport voldoende ingegaan op de risico’s van spanning en stress voor omwonenden. Uit het rapport blijkt de noodzaak om maatregelen te treffen waarmee de risico’s beheersbaar worden. Uit de rapporten blijkt echter niet dat de komst van de Skaeve Huse een onaanvaardbaar woon- en leefklimaat tot gevolg hebben wanneer voldoende beheersmaatregelen worden getroffen. Het feit dat de risico’s niet volledig kunnen worden weggenomen, maakt op zichzelf niet dat het bestreden besluit niet genomen had mogen worden.
Ook is het advies niet opgevolgd over het aanpassen van de infrastructuur door de ingang tot het terrein naar de achterkant van het perceel te verplaatsen. Verder is in het sociaal-beheerplan niet geborgd dat overlast 24/7 kan worden gemeld. Veel van de in het omgevingsonderzoek geadviseerde beheersmaatregelen zijn volgens eisers 1 niet overgenomen in het inrichtingsplan of het sociaal beheerplan terwijl in de vergunning wel naar het sociaal beheerplan wordt verwezen. Op dit punt is het bestreden besluit volgens hen onzorgvuldig.
De rechtbank kan dat standpunt van het college volgen. Het college heeft onderzoek laten doen naar mogelijke overlast als gevolg van de nieuwe ontwikkeling en heeft naar het oordeel van de rechtbank mogen concluderen dat de situatie, met de gestelde voorschriften, niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening. Deze beroepsgrond slaagt daarom niet.
Uit het overgelegde document blijkt dat de Friesestraatweg is afgevallen vanwege te hoge kosten. Daar is door het college nog aan toegevoegd dat nadelig is dat de ontsluiting zou lopen via woonwijk Gravenburg en dat het de enige route is voor fietsende kinderen vanuit Zuidhorn. Die redenen gelden volgens eisers echter ook voor Harkstede. De locatie aan de Friesestraatweg was echter wél op meer dan 100 meter van omwonenden. Dit had het college volgens eisers 1 anders moeten wegen. Uit het omgevingsonderzoek had het college moeten concluderen dat de locatie in Harkstede ongeschikt was en deze lager moeten scoren dan het heeft gedaan. Ook de locatie aan de Zuiderweg blijkt volgens eisers 1 op basis van de eigen criteria van het college juist uiterst geschikt. Het is hen volstrekt niet duidelijk waarom deze locatie volgens het college lager scoort. Daar is het college volgens hen in het bestreden besluit ten onrechte niet op ingegaan.
Eigendom, realiseerbaar’ en ‘
Financieel’. De categorie ‘
Eigendom, realiseerbaar’ ziet volgens het college niet alleen op eigendom, maar ook op de realiseerbaarheid van het project.
Aan de Friesestraatweg ging het om een monumentale boerderij in slechte staat, die (tegen hoge kosten) moest worden gerestaureerd. Op die locatie rustte ook een agrarische (en geen woon-)bestemming. Het college voert aan dat het daarom in het ‘Werkdocument locatieonderzoek’ terecht een lagere score heeft toegekend dan aan het perceel aan de Hoofdweg.
De realiseerbaarheid wordt aan de Zuiderweg belemmerd door toekomstige ontwikkelingen rondom Meerstad. Dit maakt dat hiervoor de score in deze categorie lager is dan aan de Hoofdweg. De locatie aan de Zuiderweg wordt bovendien gekraakt. Dit brengt volgens het college juridische risico's en "hobbels" met zich mee die niet bestaan aan de Hoofdweg. Hierdoor is de score in de categorie ‘
Juridisch/planologisch’ terecht gelijk gesteld aan de locatie aan de Hoofdweg. Er is ten tijde van de locatiekeuze ook rekening gehouden met de relatief lange afstand tot een supermarkt vanaf de Zuiderweg.
Eigendom, realiseerbaar’ een lagere score is toegekend dan bij de locatie aan de Hoofdweg. Achteraf is gebleken dat ook aan de Hoofdweg problemen zijn ontstaan bij het aansluiten van de Skaeve Huse op het elektriciteitsnet, maar dat heeft te maken met het feit dat er een verzwaring van de aansluiting nodig was en dat dit niet meteen lukt door de landelijk bestaande netcongestie. Dat was op het moment van de besluitvorming niet te voorzien, aldus het college. Ten aanzien van de categorie ‘
Juridisch/planologisch’ is volgens het college van belang dat de beoordeling hier geen exacte wetenschap is. Naast het verschil in bestemming spelen ook andere aspecten mee. Hierbij kan concreet worden gedacht aan de rol die de locatie kan spelen bij andere gewenste planologische ontwikkelingen, zoals in dit geval de aanleg van een mtb-route. De realisatie van Skaeve Huse op deze locatie is hierdoor planologisch gezien niet wenselijk. Het college is van mening dat zij deze omstandigheid heeft mogen meewegen en dus terecht tot de score is gekomen die daar is opgenomen.
Eigendom, realiseerbaar’ 1 punt is toegekend. Het college wil op deze locatie andere initiatieven - die beter binnen de omgeving passen - mogelijk maken. Het gevolg hiervan is dat deze locatie in de categorie ‘
Juridisch / planologisch’ ook 1 punt scoort. Met betrekking tot de categorie ‘
Financieel’ merkt het college op dat in het werkdocument is omschreven dat deze categorie niet enkel uit noodzakelijke investeringen bestaat, maar ook uit het waardeverlies dat op het perceel moet worden afgeboekt. Het college is ook van oordeel dat de Campinglaan slechter scoort dan de locatie aan de Hoofdweg, omdat de locatie extra investeringen vraagt voor het bouw- en woonrijp maken (waaronder de aanleg van riolering). De locatie aan de Hoofdweg is vanwege de al aanwezige terreinverharding en nutsvoorzieningen beter geschikt dan de locatie Campinglaan.
Conclusie en gevolgen
Beslissing
Informatie over hoger beroep
Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving
(…)
11.ander gebruik van gronden of bouwwerken dan bedoeld in de onderdelen 1 tot en met 10, voor een termijn van ten hoogste tien jaar.
6.Artikel 4, onderdelen 9 en 11, is niet van toepassing op een activiteit als bedoeld in onderdeel C of D van de bijlage bij het Besluit milieueffectrapportage.
met de daarbij behorende additionele voorzieningen
a. Zolang en voorzover voor gronden geen uitwerkingsplan in werking is getreden, is het verboden op gronden met deze bestemming gebouwen en bouwwerken te bouwen (bouwverbod).