Uitspraak
RECHTBANK NOORD-NEDERLAND
Afdeling Strafrecht
Locatie Leeuwarden
parketnummer: 17-085453-99
beslissing van de meervoudige strafkamer d.d. 3 juli 2026 op de vordering van de officier van justitie strekkende tot verlenging van de termijn van de terbeschikkingstelling
In de zaak tegen:
[veroordeelde]
geboren op [geboortedatum] 1965 te [geboorteplaats] , wonende te [adres] ,
hierna: veroordeelde.
Procesverloop
De officier van justitie heeft schriftelijk gevorderd dat de rechtbank de termijn van terbeschikkingstelling (hierna: tbs) van de veroordeelde zal verlengen met twee jaren.
De behandeling heeft plaatsgevonden op 3 juli 2026, waarbij aanwezig waren veroordeelde, diens raadsman mr. T.W. Delhaye, de officier van justitie mr. R. Janssens en mevrouw
J.M.I. Boonstra als deskundige.
De rechtbank heeft acht geslagen op de stukken, met name het verlengingsadvies van het behandelteam van de instelling waar veroordeelde van overheidswege wordt verpleegd welk advies is ondertekend door het hoofd van de inrichting en de aantekeningen omtrent de lichamelijke en geestelijke gesteldheid van veroordeelde.
De rechtbank heeft voorts gelet op de pro justitia adviezen als bedoeld in artikel 6:6:12, derde lid, van het Wetboek van Strafvordering, opgemaakt door de psychiater I. Maksimovic en de psycholoog A.J. Klumpenaar, beiden niet verbonden aan de instelling waar veroordeelde wordt verpleegd.
Motivering
De opgelegde terbeschikkingstelling
Bij vonnis van 6 juli 2000 heeft de rechtbank veroordeelde wegens ontucht met iemand van beneden de zestien jaren ter beschikking gesteld met bevel tot verpleging van overheidswege. De terbeschikkingstelling is aangevangen op 21 juli 2000 en laatstelijk op 18 juli 2024 verlengd met twee jaren.
Het advies van de instelling
In het verlengingsadvies van 18 mei 2026 wordt geadviseerd de termijn van de terbeschikkingstelling te verlengen met twee jaren. In dit verlengingsadvies wordt kort samengevat het volgende aangegeven.
Veroordeelde lijdt aan een pedofiele stoornis van het niet exclusieve type en een andere gespecificeerde disruptieve, impulsbeheersing- en gedragsstoornis: op het seksuele vlak, het non-verbale gedrag, plaatsen van toespelingen en zoeken van toenadering. Er zijn beperkingen in een remmende functie vanuit een zeer beperkt vermogen tot empathie en een zeer beperkte gewetensfunctie. Er is ook sprake van een licht tot matig verstandelijke beperking en een disharmonisch intelligentieprofiel, waarbij tevens sprake is van een zeer beperkt niveau van sociale en emotionele ontwikkeling. Veroordeelde is moeilijk leerbaar en staat egocentrisch in het leven: hij laat zich leiden door impulsen, driften, emoties en behoeften.
Veroordeelde verblijft sinds 18 november 2016 in een besloten woning met een hoge zorgintensiteit op [instelling] te [plaats] . Hij heeft de afgelopen periode binnen zijn mogelijkheden redelijk gefunctioneerd. Hij volgt zijn dagprogramma, houdt zich over het algemeen aan de afspraken met betrekking tot verlof en telefoongebruik, is medicatietrouw en is goed in contact met de begeleiding en het behandelteam. Er hebben zich geen ernstige incidenten voorgedaan. Verbale agressie of het maken van seksueel getinte en ongepaste opmerking richting personeel komt minder vaak voor in vergelijking met voorgaande jaren. Als dit zich wel voordoet, dan wordt hij hierop aangesproken en begrensd. Veroordeelde accepteert deze begrenzing. De gerichtheid van veroordeelde op jonge vrouwen blijft aanwezig: hij is in het bijzijn van jonge vrouwen opvallender en luidruchtiger aanwezig en zoekt fysiek contact in de vorm van lichte aanrakingen. Hij internaliseert gemaakte afspraken niet vanwege zijn beperkingen en zeer beperkt vermogen tot zelfreflectie waardoor de begrenzing nodig blijft. Veroordeelde is en blijft volledig afhankelijk van het toezicht en de begeleiding van anderen om veilig en verantwoord te kunnen functioneren. De tbs-maatregel is en blijft noodzakelijk, omdat de kans groot is dat veroordeelde zonder het huidig
vormgegeven toezicht, begeleiding en ondersteuning vervalt in seksueel overschrijdende gedrag. Het risicomanagement bestaat onder meer uit 24-uurszorg, signaleringsplan en beperking van vrijheden. Vanuit het tbs-kader kan het risicomanagement ook op de lange termijn gewaarborgd blijven en daarmee het recidiverisico beheersbaar. Zonder deze omgevingsprothese is de kans op recidive onaanvaardbaar hoog.
De weerstand van veroordeelde tegen de tbs-maatregel lijkt in het afgelopen jaar af te nemen. Hierdoor is bij veroordeelde meer ruimte ontstaan om te genieten van zijn verblijf op [instelling] en het praktiseren van verloven. Veroordeelde zal naar verwachting langdurig op [instelling] verblijven. [instelling] is echter geen woonplek, maar een doorstroomlocatie. Er wordt nog gezocht naar een geschikte woonplek voor veroordeelde waar 24-uurszorg en hetzelfde risicomanagement kan worden geboden.
De deskundige heeft ter zitting het verlengingsadvies bevestigd.
De pro justitia adviezen van de deskundigen als bedoeld in artikel 6:6:12, derde lid Sv
De psychiater
De psychiater I. Maksimovic adviseert om de tbs met twee jaren te verlengen. Het pro justitia advies houdt kort samengevat het volgende in.
Bij veroordeelde is sprake van een verstandelijke beperking, een pedofiele stoornis, impulsbeheersingsstoornis en een stoornis in alcoholgebruik die in remissie is binnen een gereguleerde omgeving. Het recidiverisico vloeit voort uit veroordeelde zijn stoornissen. Veroordeelde zijn pedofilie kan richting geven aan zijn seksualiteitsbehoefte, waarbij hij door zijn impulsbeheersingsstoornis weinig zelfcontrole heeft en waarbij het gebruik van alcohol een drempelverlagend effect heeft. Veroordeelde is zeer beperkt leerbaar en kan gedragsinstructies betreffende seksueel grensoverschrijdend gedrag nauwelijks internaliseren. Vanwege zijn verstandelijke beperking beschikt veroordeelde tevens over minder copingvaardigheden en kan hij de gevolgen van zijn gedrag onvoldoende overzien. Zijn functioneren is context-afhankelijk: in een omgeving waarin hij onvoldoende begrenzing en ondersteuning krijgt, kan hij seksueel overschrijdend gedrag tonen. Het gebruik van medicatie met impuls- en libidodempende werking verlaagt het recidiverisico en de continuering hiervan is een belangrijk onderdeel van het risicomanagement. Veroordeelde laat zich sturen en begeleiden. Binnen de huidige professionele setting van [instelling] zijn er voldoende beschermende factoren en voor een optimaal risicomanagement is het nodig om de huidige mate en de vorm van ondersteuning, aansturing en toezicht voort te zetten. Onder de huidige omstandigheden wordt het recidiverisico als laag/matig ingeschat. Zonder het geldende tbs-kader zal het recidiverisico oplopen tot hoog. De huidige woonomgeving is optimaal gebleken voor veroordeelde. Er is op dit moment, vanwege de zwaarte en de hardnekkigheid van veroordeelde zijn problematiek, geen vooruitzicht op een andere plek of afschaling van het huidige kader. De psychiater ziet thans geen alternatief voor de huidige plek van veroordeelde die de benodigde strakke regels en inkadering kan bieden. Een civielrechtelijke kader is geen geschikt alternatief.
De psycholoog
De psycholoog A.J. Klumpenaar adviseert om de tbs met twee jaren te verlengen. Het pro justitia advies houdt kort samengevat het volgende in.
Bij veroordeelde is sprake van een licht verstandelijke ontwikkelingsstoornis, een pedofiele stoornis en andere gespecificeerde disruptieve, impulsbeheersings- of andere gedragsstoornis en een stoornis in het gebruik van alcohol die langdurig in remissie is in gereguleerde omstandigheden. Veroordeelde is een man die functioneert op een laag intelligentie- en sociaal-emotioneel niveau. Hij is eenvoudig en kinderlijk. Zijn seksuele ontwikkeling is vrij ongedifferentieerd, waarbij hij zich in seksuele zin richt op meisjes en vrouwen. Hoewel hij weet dat hij geen seks mag hebben met kinderen, is er wel sprake van aantrekkingskracht richting hen. Daarbij valt op dat veroordeelde, ondanks alle hulpverlening en libidoremmende medicatie, niet in staat is om zelfstandig zijn seksuele impulsen onder controle te houden. Veroordeelde functioneert desondanks in het dagelijks leven vrij goed en stabiel. De omgeving is thans op hem aangepast waardoor de risicos op seksueel overschrijdend gedrag beperkt blijven. Binnen deze kaders doet zich geen delictgedrag meer voor. Evenwel is de verwachting dat veroordeelde niet zelfstandig in staat zal zijn om zijn seksuele impulsen onder controle te houden op het moment dat hij meer vrijheden krijgt. De aanwezigheid van intensieve begeleiding en langdurig toezicht zijn essentieel. De inschatting van het recidiverisico is binnen de huidige context laag, maar in de hypothetische situatie dat de tbs-maatregel wordt beëindigd, zullen de risicos direct sterk oplopen. De psycholoog is, gegeven de beperkte behandelresponsiviteit van veroordeelde, van oordeel dat de risicos te groot zijn om flinke stappen te kunnen zetten ten aanzien van het vergroten van vrijheden. Er zal altijd een intensieve vorm van begeleiding en toezicht nodig zijn om de risicos onder controle te houden.
Het standpunt van het Openbaar Ministerie
De officier van justitie heeft gepersisteerd bij zijn vordering tot verlenging van de termijn van de tbs met dwangverpleging met twee jaren.
Het standpunt van de veroordeelde en zijn raadsman
Veroordeelde en zijn raadsman hebben zich verzet tegen een verlenging van de terbeschikkingstelling. De raadsman heeft aangegeven dat veroordeelde het niet eens is met een verlenging van de tbs, ondanks dat veroordeelde inmiddels minder weerstand heeft tegen de tbs-maatregel doordat er meer mogelijkheden zijn voor begeleid verlof. Als de TBS wel wordt verlengd zal hij er zich dan ook bij neerleggen.
Veroordeelde wil zonder beperkingen kunnen doen wat hij wil doen en graag blijven wonen op de huidige locatie
Het oordeel van de rechtbank
Het indexdelict het plegen van ontucht met iemand van beneden de leeftijd van zestien jaren is een misdrijf gericht tegen de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen. De tbs-maatregel is dus niet in duur beperkt en kan worden verlengd.
Op grond van de inhoud van voormelde adviezen, de door de deskundige gegeven toelichting en hetgeen overigens uit het onderzoek ter zitting naar voren is gekomen, is de rechtbank van oordeel dat de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen vereist dat de termijn van de dwangmaatregel wordt verlengd.
De rechtbank leidt uit de adviezen en het verhandelde ter zitting af dat bij veroordeelde nog steeds sprake is van een pedofiele stoornis en een gebrekkige impulsbeheersing. Deze stoornissen vormen de drijfveer voor veroordeelde zijn dispositie tot seksueel overschrijdend gedrag. Weliswaar functioneert veroordeelde in een sterk gereguleerde setting stabiel en laat hij zich begrenzen, toch blijft hij afhankelijk van begrenzing van buitenaf. Veroordeelde kan zijn seksuele impulsen niet zelfstandig in bedwang houden en
lijkt door zijn verstandelijke beperking nauwelijks tot niet leerbaar waardoor het tot op heden niet mogelijk is gebleken om op dit gebied gedragsverandering te bewerkstelligen. Het huidige tbs-kader blijft dus nodig om recidive te voorkomen. Het is onwaarschijnlijk dat een voorwaardelijke beëindiging van de tbs de komende twee jaren in beeld zal treden. De rechtbank zal om voornoemde redenen de termijn van de tbs verlengen met twee jaren.
De rechtbank heeft gelet op de artikelen 38d en 38e van het Wetboek van Strafrecht.
Beslissing
De rechtbank verlengt de termijn van de terbeschikkingstelling van veroordeelde met twee jaren.
Deze beslissing is gegeven door mr. H.C.L. Vreugdenhil, voorzitter, mr. W.S. Sikkema en mr. O.F. Brouwer, rechters, bijgestaan door mr. J.K. Qiu, griffier, en uitgesproken ter openbare zitting op 3 juli 2026.