Uitspraak
RECHTBANKOOST-BRABANT
Civiel recht
Kantonrechter
Zittingsplaats Eindhoven
Zaaknummer: 11125977 \ CV EXPL 24-3772
Vonnis van 4 juni 2026
in de zaak van
1.STICHTING RAAD VAN OVERLEG IN DE METALEKTRO,
te Den Haag,
hierna genoemd: “ROM”,
2.
STICHTING SOCIAAL FONDS IN DE METALEKTRO,
2.
STICHTING SOCIAAL FONDS IN DE METALEKTRO,
te Den Haag,
hierna genoemd: “SSF”,
3.
STICHTING ARBEIDSMARKT EN OPLEIDING IN DE METALELEKTRO,
STICHTING ARBEIDSMARKT EN OPLEIDING IN DE METALELEKTRO,
te Den Haag,
hierna genoemd: “A+O”,
4.
STICHTING RVU VOOR DE METALEKTRO,
4.
STICHTING RVU VOOR DE METALEKTRO,
te Den Haag,
hierna genoemd: “RVU”,
5.
STICHTING PME PENSIOENFONDS,
5.
STICHTING PME PENSIOENFONDS,
te Den Haag,
hierna genoemd: “PME”,
eisende partijen,
hierna samen genoemd: “ROM c.s.”,
gemachtigde: mr. E. Lutjens,
tegen
SMART PHOTONICS B.V.,
te Eindhoven,
gedaagde partij,
hierna genoemd: “Smart Photonics”,
gemachtigden: mr. E.W. Kingma en mr. S.F. Sagel.
1.De procedure
1.1.
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding met producties (genummerd 1 t/m 46),
- de conclusie van antwoord met producties (genummerd 1 t/m 6),
- de brief waarin is meegedeeld dat een mondelinge behandeling is bepaald,
- de conclusie van antwoord met producties (genummerd 1 t/m 6),
- de brief waarin is meegedeeld dat een mondelinge behandeling is bepaald,
- een brief aan de zijde van Smart Photonics, waarin is medegedeeld dat mr. S.F. Sagel ook aanwezig zal zijn tijdens de mondelinge behandeling,
- de mondelinge behandeling van 8 april 2026, waarbij partijen hun standpunten hebben toegelicht aan de hand van pleitaantekeningen en de griffier aantekeningen heeft gemaakt.
1.2.
Ten slotte is vonnis bepaald op vandaag.
2.Waar gaat dit geschil over?
2.1.
Dit geschil gaat over de vraag of Smart Photonics valt onder de werkingssfeer
van de algemeen verbindend verklaarde bepalingen van de cao’s Metalektro (hierna:
“de cao” dan wel “de cao’s”) en het verplichtstellingsbesluit tot deelneming in PME
(hierna: “verplichtstellingsbesluit” of “verplichtstelling”).
2.2.
Het standpunt van ROM c.s. is dat Smart Photonics - gelet op haar bedrijfsactiviteiten - valt onder de werkingssfeer van de algemeen verbindend verklaarde cao’s in de Metalektro (voor zover en voor zolang de algemeenverbindendverklaring van kracht is) en valt onder het verplichtstellingsbesluit van PME.
2.3.
Het standpunt van Smart Photonics daarentegen, is dat dit niet het geval is,
enerzijds omdat Smart Photonics zich niet zou bezighouden met activiteiten waarop de
werkingssfeer van de cao’s en de verplichtstelling betrekking hebben, omdat zij zich (nog steeds) in een ontwikkelfase zou bevinden. De focus van de onderneming zou liggen op onderzoek en ontwikkeling. Anderzijds stelt Smart Photonics dat haar activiteiten sowieso niet vallen onder de werkingssfeer van de cao, respectievelijk de reikwijdte van het verplichtstellingsbesluit, omdat zij zich niet bezighoudt met het be- en/of verwerken van metaal.
3.De feiten
De procespartijen toegelicht
ROM
3.1.
ROM is het orgaan voor overleg van de sociale partners in de Metalektro en heeft blijkens artikel 3 van Pro haar statuten als doel: “het bevorderen van een goede samenwerking tussen werkgevers en werknemers in het belang van alle ondernemingen in de CAO en CAO-HP in de Metalektro (voorheen: de Metaal- en Elektrotechnische Industrie) en van de daarin werkzame personen.”
Binnen ROM vinden de onderhandelingen plaats over de cao’s in de Metalektro en wordt het beleid voor de sector bepaald op onder meer het gebied van arbeidsvoorwaarden, arbeidsverhoudingen, arbeidsomstandigheden, arbeidsmarkt, opleiding en pensioenen.
ROM is in dat kader verantwoordelijk voor het oprichten en in stand houden van fondsen (zoals PME, het Sociaal fonds of het opleidingsfonds A+O), commissies en werkgroepen die voor de Metalektro van belang zijn.
Volgens artikel 6 van Pro haar statuten heeft ROM onder meer de taken:
- het beoordelen van de werkingssfeer voor ondernemingen in de bedrijfstak Metalektro van voornoemde collectieve arbeidsovereenkomsten, zowel in geval van verplichte als van vrijwillige aansluiting bij collectieve arbeidsovereenkomsten, voor zover hierin niet reeds bij de collectieve arbeidsovereenkomsten en bij algemeen verbindendheidsverklaringen wordt voorzien; en
- het beoordelen van de werkingssfeer van de verplichtstelling tot aansluiting bij Stichting Pensioenfonds van de Metalektro (PME), alsmede de vrijwillige aansluiting bij PME, voor zover hierin niet op andere wijze wordt voorzien.
Volgens artikel 6.3.1 van de cao maken de statuten van ROM onderdeel uit van de cao.
SSF
3.2.
SSF is blijkens artikel 6.4.1 van de Basis-cao door ROM ingesteld en volgens dat
artikel maken de SSF-statuten onderdeel uit van die cao. SSF heeft blijkens artikel 2
van haar statuten in de kern tot doel goede arbeidsverhoudingen en arbeidsomstandigheden in de Metalektro te bevorderen door onder meer activiteiten van werknemers- en werkgeversorganisaties gericht op het sociaal functioneren van de Metalektro te financieren.
A+O
3.3.
A+O is gebaseerd op de cao Metalektro Arbeidsmarkt en Opleiding 2024
(de “cao A+O”). Die cao beoogt: het geven van voorlichting over opleidingen, employability en arbeidsmarkt, zowel aan ondernemingen als aan werknemers en het verstrekken van subsidies aan werkgevers om opleidingen en scholing te stimuleren.
A+O heeft blijkens artikel 1.1 onder a van die cao de taak de cao A+O uit te voeren. Blijkens haar statuten doet A+O dat door onder meer vergoedingen te verstrekken aan werkgevers voor opleidingen van werknemers.
RVU
3.4.
De Regeling Vervroegd Uittreden maakt het voor werknemers mogelijk om onder voorwaarden maximaal drie jaar voor de AOW-leeftijd te stoppen met werken en is vastgelegd in de CAO Metalektro Regeling Vervroegd Uittreden 2021-2025 (“cao RVU”). Op grond van artikel 1.1 onder a wordt de cao RVU uitgevoerd door RVU. RVU heeft blijkens haar statuten onder meer ten doel het bevorderen en het faciliteren van de vervroegde uitdiensttreding van werknemers die zich onvoldoende hebben kunnen voorbereiden op de verhoging van de AOW-leeftijd en die niet in staat zijn gezond werkend de AOW-leeftijd te bereiken. Verder heeft RVU ten doel het bevorderen en het faciliteren van sectorale maatwerkafspraken in de bedrijfstak rondom duurzame inzetbaarheid en eerder uittreden.
PME
3.5.
PME is een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds in de zin van de Pensioenwet. De verplichtstelling is neergelegd in het verplichtstellingsbesluit van (thans) de minister van Armoedebeleid, participatie en pensioenen, voorheen SZW, gebaseerd op artikel 2 lid 1 Wet Pro verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000
(“Wet Bpf 2000”). De verplichtstelling dateert van 15 november 1949 en geldt voor werknemers in dienst van een werkgever in een onderneming in de Metalektro.
Smart Photonics
3.6.
Smart Photonics is in maart 2012 opgericht en is gericht op het ontwikkelen
en uiteindelijk commercialiseren van geïntegreerde fotonica technologie. Deze technologie
is grotendeels uitgevonden en initieel onderzocht bij de Technische Universiteit in Eindhoven.
Fotonische chips zijn chips die functioneren op basis van licht (fotonen). Deze chips worden
gemaakt op een manier die vergelijkbaar is met de methodes die gebruikt worden voor
elektronische chips.
Daar waar voor elektronische chips veel van de functies worden gerealiseerd binnen metallische lagen en/of binnen halfgeleider lagen die met een spanning in een elektrisch geleidende toestand worden gebracht, worden alle basisfuncties in de fotonische chips gerealiseerd door het manipuleren van licht binnen elektrisch isolerende materialen of daarvan afgeleide materialen en/of halfgeleider materialen die zich in een elektrisch isolerende toestand bevinden. Fotonen (lichtdeeltjes) kunnen zich namelijk niet verplaatsen in metallisch of elektrisch geleidend materiaal.
De activiteiten van Smart Photonics zijn gericht op de ontwikkeling van een gereed product, fotonische chips, die in eindproducten door eindgebruikers (zoals bijvoorbeeld data- en telecomcenters) kunnen worden gebruikt. De focus van Smart Photonics is in eerste instantie gericht op het onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe, zogenaamde bouwblokken (kleine optische componenten die kunnen worden geïntegreerd in fotonische chips). Daarnaast houdt Smart Photonics zich bezig met het opbouwen van de infrastructuur die nodig is om fotonische chips te kunnen maken en het ontwikkelen en stabiliseren van de productieprocessen.
Algemeenverbindendverklaring van de cao’s en de verplichtstelling van PME
3.7.
De bedrijfstak Metalektro kent de Basis-cao, de cao A+O en de cao RVU. Tevens is er de cao Metalektro Hoger Personeel (“cao HP”), die van toepassing is op arbeids-overeenkomsten met werknemers die een functie vervullen boven het niveau van de Basis-cao. De Basis-cao en de cao’s A+O en RVU waren ten tijde van het uitbrengen van de dagvaarding algemeen verbindend verklaard.
ROM c.s. heeft een onweersproken overzicht gegeven van de perioden van algemeenverbindendverklaring van de cao’s vanaf 1 januari 2021 dat luidt als volgt:
ROM c.s. heeft een onweersproken overzicht gegeven van de perioden van algemeenverbindendverklaring van de cao’s vanaf 1 januari 2021 dat luidt als volgt:
3.8.
De stelling van ROM c.s. is dat in de betreffende perioden van algemeenverbindendverklaring Smart Photonics aan de cao’s is gebonden en dat Smart Photonics de cao’s vanaf 2021 moet naleven en de verplichtstelling vanaf 1 januari 2021. Dit houdt mede verband met het feit dat in 2019 in de algemeen verbindend verklaarde cao’s een verduidelijking of uitbreiding van de werkingssfeer heeft plaatsgevonden.
Voor de verplichtstelling vond deze verduidelijking of uitbreiding per 10 mei 2018 plaats.
Deze verduidelijking of uitbreiding houdt kort gezegd in dat onder Metalektro-activiteiten niet alleen het be- en/of verwerken van metalen wordt verstaan, maar tevens het ontwerpen, ontwikkelen, vervaardigen en/of herstellen van o.a. apparaten, voorwerpen en dergelijke
“ongeacht de aard van het materiaal”.
“ongeacht de aard van het materiaal”.
De verduidelijking of uitbreiding is voor de Basis-cao per 24 september 2019 algemeen
verbindend verklaard. Voor de cao A+O per 27 september 2019, de cao HP per
30 november 2019 en de cao RVU per 26 april 2022.
3.9.
De werkingssfeer van de Basis-cao 2023-2025 is opgenomen in bijlage A van de cao en luidt (voor zover relevant) als volgt:
"BIJLAGE A WERKINGSSFEER BEHORENDE BIJ DEZE CAO
1. a) Deze overeenkomst is van toepassing op de arbeidsovereenkomsten van werknemers in dienst van een werkgever in een onderneming in de Metalektro.
b) [...]
2. Een onderneming die activiteiten verricht als beschreven in 6 tot en met 7 valt onder de werkingssfeer van deze overeenkomst als in hoofdzaak Metalektro-activiteiten worden verricht.
3. Of in hoofdzaak activiteiten binnen de Metalektro worden verricht, wordt bepaald aan de hand van het aantal arbeidsuren dat door werknemers van de onderneming aan die activiteiten wordt besteed. Van ‘in hoofdzaak ’ is sprake als dat gewoonlijk meer dan 50% is van de in de onderneming met de werknemers overeengekomen arbeidsuren.
[...]
6. Tot de ‘Metalektro ’ behoren [...] ondernemingen waarin, rekening houdende met het in de bedrijfstak geldende normale aantal arbeidsuren, in de regel gedurende ten minste 1.200 uren per week door bij die onderneming in dienst zijnde werknemers [...] werkzaamheden worden verricht en waarin:
a. uitsluitend of in hoofdzaak het bedrijf van be- en/of verwerken van metalen wordt uitgeoefend, waaronder onder meer wordt verstaan: [...]
1e het [...] monteren, onderhouden (waaronder onder meer preventief), ontwerpen, ontwikkelen [...] samenstellen [...] vervaardigen [...] van metaal [...] of van metalen voorwerpen, alles in de ruimste zin van het woord [...]
2e het ontwerpen, ontwikkelen, vervaardigen en/of herstellen van apparaten, installaties, stoffen, toestellen, voorwerpen en dergelijke- dit alles ongeacht de aard van het materiaal -die elektrische energie of haar componenten afgeven, bewaren, gebruiken, meten, omzetten, overbrengen, schakelen, transformeren, verbruiken, verdelen, voortbrengen of waarneembaar maken, zoals analyseapparatuur, bioreactoren, elektromotoren, elektrische huishoudelijke en industriële toestellen met en zonder elektrische bewegingskracht, elektrische ovens, fornuizen, apparatuur voor het elektrisch lassen en accumulatoren, producten dienende tot het ondergronds transport van elektrisch arbeidsvermogen (grondkabel), isolerend draad, installatiemateriaal (waaronder smeltveiligheden) en alle overige elektronische apparatuur daaronder begrepen elektro-medische toestellen, instrumenten en computers; [...]
c. uitsluitend of in hoofdzaak rechtstreeks voor derden het bedrijf wordt uitgeoefend van het: [...]
3e demonteren, repareren, monteren, vervangen, wijzigen, onderhouden, gebruiksgereed opleveren van apparaten, installaties, toestellen, voorwerpen en dergelijke die elektrische energie afgeven, bewaren, gebruiken, meten, omzetten, overbrengen, schakelen, transformeren, verbruiken, verdelen, voortbrengen of waarneembaar maken (elektrotechnisch reparatiebedrijf)
[...]
Onder “vervaardigen ” dient eveneens te worden verstaan het assembleren, monteren
en samenstellen uit van derden betrokken onderdelen.
Ontwerpen en/of ontwikkelen wordt alleen dan tot de werkingssfeer geacht te behoren
indien en voor zo ver dit plaatsvindt ten dienste van een of meer overige zelf te verrichten activiteiten als onder de leden a tot en met d omschreven.
Onder ontwerpen, ontwikkelen wordt verstaan, uitgaande van een programma van eisen, het omzetten van dit programma in een technische specificatie, waaronder mede wordt verstaan schets, blauwdruk of prototype, enz.’’
3.10.
Voor deze procedure gaat het om de verplichtstellingsbesluiten uit 2018 en 2023. De werkingssfeer die is uitgewerkt in artikel 2 van Pro die verplichtstellingsbesluiten uit 2018 en 2023 is nagenoeg - en in ieder geval op de relevante onderdelen - identiek aan de
werkingssfeer in de cao zoals hiervoor weergegeven. De eerder genoemde verduidelijking of uitbreiding van de werkingssfeer, ter verduidelijking hiervoor door de kantonrechter onderstreept in overweging 3.9, heeft voor het verplichtstellingsbesluit per 7 mei 2018 plaatsgevonden met werking vanaf 10 mei 2018.
3.11.
Partijen hebben in juli 2017 elkaar voor het eerst gesproken om te kijken of Smart Photonics onder de werkingssfeer van de cao’s en het verplichtstellingsbesluit valt.
Hierna hebben verschillende gesprekken plaatsgevonden tussen ROM en Smart Photonics. Op 23 augustus 2017 vond een bedrijfsbezoek plaats op de vestiging van Smart Photonics te Eindhoven. Op basis van de gesprekken, het bezoek en de door Smart Photonics verstrekte informatie, besloot ROM om Smart Photonics vanaf 1 januari 2018 op voorlopige basis aan te sluiten bij de fondsen binnen de Metalektro. Door middel van een brief van 22 september 2017 werd de voorlopige aansluiting als volgt aan Smart Photonics medegedeeld:
“Voor cao’s en pensioenen is Smart Photonics B.V. vanaf 1 januari 2018 op voorlopige
basis aangesloten bij de fondsen van de Metalektro.
Mede op grond van de gegevens welke door u zijn aangeleverd blijkt dat Smart Photonics
B.V. zich met ingang van 1 januari 2018 gaat bezighouden met het vervaardigen van
semiconductors (fotonische chips). [...]
Dit zijn de redenen dat Smart Photonics B. V. tot de Metalektro behoort:
Uw onderneming gaat zich in hoofdzaak bezighouden met metaalbewerkingsactiviteiten, waarbij het betrokken aantal arbeidsuren per week van de in dienst zijnde werknemers meer dan 1200 zal bedragen.”
ROM c.s. heeft gekozen voor een voorlopige aansluiting, omdat Smart Photonics zich toelegde op onderzoek en ontwikkeling.
3.12.
In de jaren nadien hebben Smart Photonics en ROM herhaaldelijk contact met elkaar onderhouden.
Onder meer in een brief van 14 november 2018 liet Smart Photonics aan ROM weten dat de beoogde productieactiviteiten, in tegenstelling tot eerdere mededelingen en uitgesproken verwachtingen, niet waren aangevangen. Naar aanleiding hiervan hebben er
gesprekken plaatsgevonden tussen ROM en Smart Photonics, op grond waarvan ROM c.s. heeft besloten om de voorlopige aansluiting aan te houden. In een brief van 3 december 2018 heeft ROM c.s. dit aan Smart Photonics bevestigd.
Op 1 oktober 2021 heeft wederom een gesprek tussen ROM en Smart Photonics plaatsgevonden. Tijdens dit gesprek heeft Smart Photonics opnieuw te kennen gegeven dat haar activiteiten onveranderd zijn gericht op onderzoek en ontwikkeling. De doelstellingen ten aanzien van productie zijn niet gehaald. De verwachting is dat de ambitie ten aanzien van het produceren verder in de toekomst opgeschoven moet worden.
Daarnaast heeft Smart Photonics zich op het standpunt gesteld dat haar activiteiten in het geheel niet onder de werkingssfeer van de cao en de reikwijdte van het verplichtstellings-besluit vallen. ROM heeft daarop laten weten dit toch echt anders te zien.
In de periode tussen maart 2022 en augustus 2022 heeft er opnieuw overleg plaatsgevonden
tussen partijen. Uiteindelijk ook tussen de advocaten, waarbij is onderzocht of partijen
het eens konden worden over de wijze waarop een procedure gevoerd zou gaan worden
omtrent het inmiddels ontstane geschil. Vervolgens vond op 28 februari 2023 een gesprek plaats tussen vertegenwoordigers van ROM c.s. en Smart Photonics. In dit gesprek werd door Smart Photonics voorgesteld om de datum van verplichtstelling en de toepassing van de cao op 1 januari 2026 te zetten, uitgaande van de verwachting dat zij in 2025 productie voor klanten zou kunnen beginnen en in 2026 die productie winstgevend zou kunnen zijn. ROM c.s. stelde daarop in het kader van een minnelijke regeling voor de datum op 1 januari 2025 te zetten.
3.13.
Op 29 maart 2023 werd namens ROM c.s. een e-mail aan de advocaat van Smart Photonics gezonden met het verzoek aanvullende specifiek benoemde (actuele) informatie aan te leveren over haar activiteiten. Op 7 juli 2023 leverde Smart Photonics de gevraagde informatie aan.
3.13.1.
In het jaarverslag 2018, met datum vaststelling 12 augustus 2019, staat op pagina 5 onder meer:
“Door de vennootschap is een meerjarenbegroting opgesteld waarin de
geprognotiseerde EBITDA voor 2019 sterk verbeterd en naar verwachting vanaf 2021 positief zal zijn.”
3.13.2.
In een bijlage na het jaarverslag staat op pagina 3 een gedetailleerde beschrijving van de bedrijfsactiviteiten van Smart Photonics:
“De omzet die we hiermee hebben gegeneerd is al een aantal jaren redelijk stabiel (1,9M
In 2017, 2,1M in 2018, 2,2M in 2019 en een geschatte omzet van 2,1 M in 2020). Echter,
het bedrijf is nu nog altijd sterk verliesgevend, omdat er enorme uitgaven nodig zijn in
de R&D en Engineering activiteiten voor deze ontwikkelingen te kunnen doen en uiteindelijk ook de stap te kunnen maken naar fabricage van grotere volumes. Het aantal geleverde en betaalde prototype wafers is over deze periode ook redelijk stabiel: rond de 100 wafers per jaar.
De prototype chips worden nu op een R&D lijn gemaakt. Deze R&D lijn is gelokaliseerd op twee locaties: 1 shared facility bij de TU in Eindhoven en 1 locatie op de High Tech Campus (HTC). De R&D lijn bestaat veelal uit oude, tweedehands apparaten die handmatig moeten worden bediend.
We hebben goed progressie gemaakt in de ontwikkeling van de technologie en hopen in 2021 voor het eerst via een van onze klanten een eerste product in kleine volumes in de markt te kunnen introduceren. Om meer projecten te kunnen draaien en onze omzet te
kunnen laten groeien hebben we recent een significante investering binnen weten te
halen (€ 35 miljoen). Dit geld zal in de komende maanden worden gebruikt om nieuwe
apparatuur aan te schaffen en zo een nieuwe pilot lijn op te zetten. Een deel van deze
apparaten zal ook niet meer handmatig hoeft te worden bediend. De nieuwe apparatuur zal worden geplaatst in onze gehuurde cleanroom faciliteit op de HTC. De verwachting is dat de pilot lijn over ongeveer 2 jaar klaar zal zijn. Op dat moment zou de lijn maximaal tussen de 1600 - 5000 wafers per jaar moeten kunnen produceren”.
3.13.3.
Op 8 september 2023 informeert ROM c.s. de advocaat van Smart Photonics dat uit de overgelegde stukken blijkt dat Smart Photonics sinds 2021 haar onderzoeksactiviteiten heeft gericht op het opschalen van de productie in plaats van alleen op onderzoek. Hierdoor valt zij onder de werkgeversfeer van de PME-verplichtstelling en de diverse Metal-elektro-cao's. ROM c.s. is bereid - in het kader van de minnelijke regeling - Smart Photonics aan te sluiten per 1 januari 2025. Mocht Smart Photonics niet akkoord gaan met dit voorstel, dan zal bij de rechter verzocht worden Smart Photonics alsnog aan te sluiten per 1 januari 2021, aldus ROM c.s.
3.13.4.
Op 20 december 2023 stuurt de advocaat van Smart Photonics een reactie op de
e-mail van 8 september 2023 waarin hij schrijft dat de op 7 juli 2023 aan de ROM c.s. verstrekte informatie inmiddels achterhaald is in die zin dat door interne problemen de productie achterloopt en een belangrijke klant verloren is gegaan. De initiële verwachting dat in 2026 al een positief resultaat zou kunnen worden gehaald, is achterhaald. De meest voor de hand liggende datum voor toetreding tot PME ligt derhalve niet voor 1 januari 2027, aldus Smart Photonics.
e-mail van 8 september 2023 waarin hij schrijft dat de op 7 juli 2023 aan de ROM c.s. verstrekte informatie inmiddels achterhaald is in die zin dat door interne problemen de productie achterloopt en een belangrijke klant verloren is gegaan. De initiële verwachting dat in 2026 al een positief resultaat zou kunnen worden gehaald, is achterhaald. De meest voor de hand liggende datum voor toetreding tot PME ligt derhalve niet voor 1 januari 2027, aldus Smart Photonics.
Op 29 februari 2024 reageert ROM c.s. dat zij niet akkoord ismet de datum van
1 januari 2027 voor toetreding tot PME en alleen bereid is Smart Photonics aan te sluiten per 1 januari 2025. Mocht Smart Photonics niet akkoord gaan, dan zal aan de rechter worden verzocht haar aan te sluiten per 1 januari 2021.
1 januari 2027 voor toetreding tot PME en alleen bereid is Smart Photonics aan te sluiten per 1 januari 2025. Mocht Smart Photonics niet akkoord gaan, dan zal aan de rechter worden verzocht haar aan te sluiten per 1 januari 2021.
Op 19 april 2024 schrijft Smart Photonics aan ROM c.s. niet akkoord te gaan met het voorstel. ROM c.s. heeft daarop besloten Smart Photonics te dagvaarden en te vorderen dat Smart Photonics wordt aangesloten per 1 januari 2021.
4.Het geschil
4.1.
ROM c.s. vordert dat bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren vonnis zal worden uitgesproken:
1. een verklaring voor recht dat Smart Photonics vanaf het moment dat de
verduidelijking/uitbreiding ‘ongeacht de aard van het materiaal’ in de afzonderlijke
cao’s is opgenomen, of een in goede justitie te bepalen datum, valt onder de algemeen verbindend verklaarde cao’s in de Metalektro;
2. een veroordeling van Smart Photonics tot naleving van de cao’s in de Metalektro,
voor zover en voor zolang de cao’s algemeen verbindend zijn verklaard, dat wil zeggen dat Smart Photonics wordt veroordeeld de in randnummers 10.3, 10.4, 10.5 en 10.6 genoemde bedragen te betalen, zulks te vermeerderen met wettelijke rente vanaf het ontstaan van de verschuldigdheid, dan wel vanaf de dag van betekening van deze dagvaarding;
3. een veroordeling van Smart Photonics om uiterlijk binnen 21 dagen na de datum waarop het vonnis is gewezen, correcte en volledige loonsomformulieren (zie productie 36) in te vullen en aan ROM c.s. te retourneren over de jaren 2021 t/m heden, zulks tezamen met de verzamelloonstaten over de betreffende jaren of met een originele accountantsverklaring, teneinde ROM c.s. in staat te stellen over de betreffende jaren de verschuldigde bijdragen vast te stellen en deze bij Smart Photonics in rekening te brengen;
4. een verklaring voor recht dat Smart Photonics vanaf 1 januari 2021, of een in goede justitie te bepalen datum, valt onder de werkingssfeer van de verplichtstelling tot deelneming in PME, zodat zij vanaf die datum aan de nalevingsplicht van artikel 4 Wet Pro Bpf 2000 moet voldoen;
5. een veroordeling van Smart Photonics om binnen 14 dagen na de datum waarop het vonnis is gewezen elektronisch de gegevens van haar werknemers te verstrekken aan PME (via de link www.pmepensioen.nl/upa-activeren) en wel van de werknemers die vanaf 1 januari 2021 in dienst zijn (geweest) bij Smart Photonics, dit op straffe van een dwangsom van € 5.000,— per werknemer en per dag of gedeelte van een dag dat Smart Photonics geheel of gedeeltelijk in gebreke blijft met het nakomen van deze verplichting met een maximum van € 300.000,-;
6. een veroordeling van Smart Photonics om uiterlijk 42 dagen na de datum waarop het vonnis is gewezen aan PME te verstrekken een controleverklaring van een registeraccountant waarin de registeraccountant een goedkeurend oordeel uitspreekt over de juistheid en volledigheid van de werknemersgegevens die Smart Photonics op grond van veroordeling 5 heeft verstrekt, op straffe van een dwangsom van
€ 5.000,- per dag of gedeelte van een dag dat Smart Photonics geheel of gedeeltelijk in gebreke blijft met een of meer van deze verplichtingen met een maximum van
€ 300.000,-;
€ 5.000,- per dag of gedeelte van een dag dat Smart Photonics geheel of gedeeltelijk in gebreke blijft met een of meer van deze verplichtingen met een maximum van
€ 300.000,-;
7. een veroordeling van Smart Photonics in de kosten van dit geding, die van de gemachtigde en nakosten inbegrepen.
4.2.
ROM c.s. voert als grondslag van de vorderingen aan dat Smart Photonics vanaf
1 januari 2021 dan wel vanaf een nader te bepalen moment valt onder de algemeen verbindend verklaarde cao's in de sector Metalektro en vanaf 1 januari 2021 valt onder de werkingssfeer van de verplichtstelling tot deelneming in PME.
1 januari 2021 dan wel vanaf een nader te bepalen moment valt onder de algemeen verbindend verklaarde cao's in de sector Metalektro en vanaf 1 januari 2021 valt onder de werkingssfeer van de verplichtstelling tot deelneming in PME.
4.3.
Smart Photonics betwist en ontkent dat zij valt onder één van de algemeen verbindend verklaarde cao's in de sector Metalektro dan wel de daaraan
gekoppelde verplichtstellingsbeschikking en stelt dat ROM c.s. in dat kader haar stellingen niet nader heeft onderbouwd, althans niet heeft bewezen. Zo is volgens Smart Photonics in de dagvaarding niet of nauwelijks gereageerd op de uitgebreide feitelijke informatie die al vóór de procedure door Smart Photonics aan ROM c.s. en met name aan PME is verschaft.
Smart Photonics verzoekt de kantonrechter dan ook ROM c.s. in deze zaak niet- ontvankelijk te verklaren dan wel de vorderingen af te wijzen met veroordeling van ROM c.s. in de kosten van dit geding.
4.4.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.
5.De beoordeling
5.1.
Het geschil dat voorligt betreft de vraag of Smart Photonics, gelet op haar bedrijfsactiviteiten, valt onder de werkingssfeer van de algemeen verbindend verklaarde bepalingen van de cao’s Metalektro en het verplichtstellingsbesluit tot deelneming in PME [1] , en - indien die vraag bevestigend zou moeten worden beantwoord - met ingang van welke datum.
5.2.
De werkingssfeerbepalingen vallen uiteen in twee criteria, een kwalitatief en kwantitatief criterium. Partijen hebben dit onderscheid gemaakt en op basis daarvan hun stellingen betrokken.
Het kwalitatieve criterium betreft de bedrijfsactiviteiten of werkzaamheden. Deze moeten vallen onder de activiteiten/werkzaamheden zoals die zijn omschreven in de desbetreffende cao’s en verplichtstellingsbesluiten. De werkingssfeer is nagenoeg identiek. Nu Smart Photonics geen lid is van de aangesloten werkgeversorganisaties beperkt de door ROM c.s. verzochte verklaring voor recht zich tot de perioden waarin de cao’s algemeen verbindend verklaard zijn (geweest).
Het kwantitatieve criterium, door partijen ook “het (in) hoofdzaakcriterium” genoemd, heeft betrekking op kortgezegd het aantal arbeidsuren dat aan de desbetreffende activiteiten wordt besteed.
Is Smart Photonics op dit moment een ontwikkelbedrijf of een productiebedrijf?
5.3.
De discussie die partijen in eerste instantie verdeeld hield en nog steeds houdt, is
- kort gezegd - de vraag of Smart Photonics nog steeds een ontwikkelbedrijf is of inmiddels moet worden aangemerkt als een productiebedrijf. De vraag of de kern en het zwaartepunt van de ondernemingsactiviteiten van Smart Photonics tot de bedrijfstak metaal en techniek moeten behoren (dus het kwalitatieve criterium) hebben partijen pas later in de discussie betrokken en is zonder nadere bewijslevering niet te beantwoorden. De kantonrechter zal deze vraag dan ook parkeren en zich richten op het kwantitatieve hoofdzakelijkheids-criterium dat in dit geding aan de orde is en is omschreven in de verschillende regelingen.
- kort gezegd - de vraag of Smart Photonics nog steeds een ontwikkelbedrijf is of inmiddels moet worden aangemerkt als een productiebedrijf. De vraag of de kern en het zwaartepunt van de ondernemingsactiviteiten van Smart Photonics tot de bedrijfstak metaal en techniek moeten behoren (dus het kwalitatieve criterium) hebben partijen pas later in de discussie betrokken en is zonder nadere bewijslevering niet te beantwoorden. De kantonrechter zal deze vraag dan ook parkeren en zich richten op het kwantitatieve hoofdzakelijkheids-criterium dat in dit geding aan de orde is en is omschreven in de verschillende regelingen.
Naar het oordeel van de kantonrechter komt het - zonder de theoretische verhandelingen van partijen op dit punt tekort te doen - simpelweg neer op de vraag of Smart Photonics nog steeds een ontwikkelbedrijf is, of inmiddels moet worden aangemerkt als een productiebedrijf, waarbij het deel van de werknemers dat binnen een onderneming bedrijfstakwerkzaamheden vervult groter moet zijn dan het deel van de werknemers dat werkzaamheden verricht die niet onder de bedrijfstak Metalektro vallen.
5.4.
ROM c.s. dient te stellen (en bij betwisting te bewijzen) dat aan dit kwantitatieve hoofdzakelijkheidsbeginsel wordt voldaan.
ROM c.s. stelt in dit verband dat uit de informatie die Smart Photonics desgevraagd aan ROM c.s. heeft verstrekt op 7 juli 2023 [2] blijkt dat Smart Photonics sinds 2021 haar onderzoeksactiviteiten heeft gericht op het opschalen van de productie in plaats van op alleen onderzoek. Hierdoor valt zij volgens ROM c.s. onder de werkingssfeer en de PME-verplichtstelling en de diverse Metalelektro cao’s, want de werkingssfeerbepalingen zijn op Smart Photonics van toepassing vanaf het moment dat deze het produceren c.q. het vervaardigen feitelijk ter hand heeft genomen. Dit is sinds 2017 het geval. Of Smart Photonics daarmee wel of geen winst maakt, is geen criterium volgens ROM c.s, want vanaf (in ieder geval) 2021 kan zij niet meer volhouden dat zij als enige activiteit het ontwerpen en ontwikkelen van Photonic Integrated Circuits (PIC’s) heeft.
5.5.
Smart Photonics stelt in het licht van het hoofdzakelijkheidscriterium daarentegen dat zij - nog steeds - een startup is, die zich volledig richt op onderzoek en op de ontwikkeling van haar producten en geen eindproducten verkoopt voor commerciële doeleinden.
ROM c.s. heeft in 2018 onderkend dat Smart Photonics zich bezighield met ontwikkel- en engineeringsactiviteiten en dat de cao’s en de pensioenregeling van PME daarom niet van toepassing zouden zijn. Dit zou pas anders zijn op het moment dat Smart Photonics haar productie activiteiten zou starten. ROM c.s. dient dan ook aan te tonen waarom dat inmiddels het geval zou zijn in het licht van de door Smart Photonics aangeleverde informatie, die volgens Smart Photonics duidelijk het tegendeel aantoont.
5.6.
De kantonrechter overweegt met betrekking tot de vraag of Smart Photonics kan worden aangemerkt als een ontwikkelbedrijf of een productiebedrijf het volgende.
5.6.1.
Als onweersproken staat vast dat Smart Photonics is opgericht met als doel het ontwerpen en ontwikkelen en vervolgens produceren van fotonische chips.
Tussen partijen staat evenmin ter discussie dat ROM c.s. zich aanvankelijk op het standpunt heeft gesteld dat Smart Photonics als een ontwikkelbedrijf sec kon worden gezien, getuige de brief van 22 september 2017 [3] waarin Smart Photonics vanaf 1 januari 2018 op voorlopige basis werd aangesloten bij de fondsen van Metalelektro, omdat Smart Photonics
in hoofdzaakwas gericht op onderzoek en ontwikkeling.
in hoofdzaakwas gericht op onderzoek en ontwikkeling.
5.6.2.
Ontwerpen en ontwikkelen is, als losstaande activiteit, geen activiteit die onder de werkingssfeer van de cao’s en het verplichtstellingsbesluit valt, zoals ROM c.s. ook heeft toegelicht tijdens de mondelinge behandeling, echter wel als dat plaatsvindt “ten dienste” van
ander zelf te verrichtenMetalektro-activiteiten [4] . Dit is het geval volgens ROM c.s., want het doel van Smart Photonics is erop gericht fotonische chips te vervaardigen en op de markt te brengen en dit doet zij ook. Smart Photonics heeft immers zelf verklaard dat een substantieel aantal werknemers in de functie engineering, rechtstreeks ten behoeve van de productie werkzaam is. Smart Photonics heeft haar productieproces als volgt omschreven:
ander zelf te verrichtenMetalektro-activiteiten [4] . Dit is het geval volgens ROM c.s., want het doel van Smart Photonics is erop gericht fotonische chips te vervaardigen en op de markt te brengen en dit doet zij ook. Smart Photonics heeft immers zelf verklaard dat een substantieel aantal werknemers in de functie engineering, rechtstreeks ten behoeve van de productie werkzaam is. Smart Photonics heeft haar productieproces als volgt omschreven:
“Het productieproces loopt in grote lijnen als volgt.
De klant levert een “blauwdruk” aan van een ic (integrated circuit) semiconductor. Op
grond van de gewenste specificaties gaat Smart Photonics B. V. hun productieproces
inrichten om deze ic ’s te maken.Door de diversiteit aan wensen en specificaties, zal het
productieproces aangepast moeten worden. Dit is de reden waarom er zoveel proces
engineers in dienst zijn. [5] ”
Op basis van de door SMART Photonics gegeven informatie kan volgens ROM c.s. worden vastgesteld dat de engineers die bij Smart Photonics werkzaam zijn, grotendeels
werkzaamheden verrichten ten behoeve van de productie en daarmee Metalektro-activiteiten. Er worden immers wafers (bouwplaten waarop fotonische chips tegelijk geproduceerd worden) vervaardigd en verkocht. Vervaardigen is een ruim begrip: het is niet vereist dat het product verkocht wordt, want sec het “maken” valt al onder de werkingssfeer. Engineering vertegenwoordigt 17% van de overeengekomen arbeidsuren, zoals blijkt uit de overgelegde informatie, waarmee het totaal aan overeengekomen arbeidsuren die direct en indirect aan Metalektro-activiteiten toegerekend moeten worden (productie, stafmedewerkers en engineering), op maar liefst 75% komt.
Vanaf in ieder geval 2021 kan Smart Photonics dan ook niet meer volhouden dat zij als enige activiteit het ontwerpen en ontwikkelen van PIC’s heeft, aldus ROM c.s.
5.6.3.
Smart Photonics heeft daarentegen gesteld dat zij tot op de dag van vandaag bezig is met de ontwikkeling van haar product, PIC’s. Er is nog geen enkel eindproduct dat seriematig en productiematig kan worden geproduceerd en aan afnemers kan worden verkocht. Er wordt namelijk, veelal in samenwerking met een potentiële klant, nog steeds gebouwd aan een PIC die stabiele functionaliteiten moet opleveren in een toepassing op verschillende markten. Pas als dat het geval is, kan seriematig en dus op commerciële basis worden geproduceerd ten behoeve van afnemers.
Er is volgens Smart Photonics dus wel degelijk sprake van maar één activiteit, namelijk onderzoek en ontwikkeling van PIC’s die van verschillende functionaliteiten kunnen
worden voorzien en seriematig stabiel kunnen worden geproduceerd. Voor zover er PIC’s zijn geproduceerd, is dit slechts gebeurd ten behoeve van onderzoek en als bijdrage aan ontwikkeling, zoals Smart Photonics tijdens de mondelinge behandeling uitvoerig gemotiveerd heeft toegelicht. Er wordt vooruit geproduceerd/opgeschaald voor het moment dat daadwerkelijk geproduceerd kan worden (het zogenoemde kip-ei verhaal). De ambitie is om een productiebedrijf te worden, maar zover is Smart Photonics niet. Seriematig produceren is niet aan de orde, omdat niet stabiel kan worden geproduceerd. Die fase heeft geen van de projecten van SMART Photonics nog bereikt. Het strandt bij de betrouwbaarheid van het product. Er wordt dus niet betaald voor een bedrijfsklaar product. Haar omzet is de facto niets anders dan een verkapte financiering van ontwikkelingskosten, aldus Smart Photonics.
5.6.4.
De kantonrechter overweegt hierover het volgende.
De stelling van ROM c.s. dat Smart Photonics vanaf in ieder geval 2021 niet meer als enige activiteit het ontwerpen en ontwikkelen van PIC’s heeft, enkel omdat zij PIC’s vervaardigt/produceert/maakt, wordt door de kantonrechter verworpen.
Smart Photonics heeft voldoende onderbouwd dat het omgekeerde het geval is, namelijk dat voor zover er geproduceerd wordt, dat geschiedt ten behoeve van onderzoek en
ten dienste vande ontwikkeling van PIC’s.
ten dienste vande ontwikkeling van PIC’s.
Dit ontwikkelingsproces duurt (veel) langer dan verwacht en heeft een grillig verloop, zoals Smart Photonics heeft toegelicht tijdens de mondelinge behandeling, maar dit neemt niet weg dat ROM c.s. niet heeft aangetoond dat Smart Photononics “fotonische chips vervaardigt en op de markt brengt”, zoals zij heeft gesteld. Het lange tijdsverloop doet daaraan niet af.
Smart Photonics heeft voldoende aangetoond dat de investeerders/(potentiële) klanten van de thans geproduceerde fotonische chips slechts een bijdrage leveren aan het onderzoek en de ontwikkeling van PIC’s die niet bedrijfsklaar zijn.
5.7.
Al het vorenstaande leidt tot de slotsom dat de activiteiten van Smart Photonics zijn gericht op onderzoek en ontwikkeling. Dit betekent dat Smart Photonics niet onder de werkingssfeer van de cao, respectievelijk de reikwijdte van het verplichtstellingsbesluit Metalektro valt, omdat niet is voldaan aan het (kwantitatieve) hoofdzakelijkheidscriterium. Daarmee liggen de vorderingen van ROM c.s. voor afwijzing gereed.
5..8. De andere vraag die partijen verdeeld houdt, namelijk of dat Smart Photonics sowieso niet valt onder de werkingssfeer van de cao, respectievelijk de reikwijdte van het verplichtstellingsbesluit, omdat zij zich niet bezighoudt met het be- en/of verwerken van metaal, kan daarmee - als thans niet ter zake dienend - buiten beschouwing blijven.
5.9.
ROM c.s. is in het ongelijk gesteld en moeten daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen.
De proceskosten van Smart Photonics worden begroot op:
- salaris gemachtigde
€
1.732,00
(2 punten × € 866,00)
- nakosten
€
144,00
(plus de kosten van betekening zoals vermeld in de beslissing)
Totaal
€
1.876,00
6.De beslissing
De kantonrechter
6.1.
wijst de vorderingen van ROM c.s. af,
6.2.
veroordeelt ROM c.s. in de proceskosten van € 1.876,00, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met de kosten van betekening als ROM c.s. niet tijdig aan de veroordelingen voldoen en het vonnis daarna wordt betekend,
6.3.
verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad.
Dit vonnis is gewezen door mr. J.A.M. van den Berk en in het openbaar uitgesproken op
4 juni 2026.
4 juni 2026.