Uitspraak
RECHTBANK OVERIJSSEL
Team kanton en handelsrecht
Zittingsplaats Almelo
zaaknummer / rolnummer : C/08/217973 / KG ZA 18-146
Vonnis in kort geding van 25 mei 2018
in de zaak van
besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
CENTRIC NETHERLANDS B.V.,
gevestigd en kantoorhoudende te Gouda,
eisende partij, hierna te noemen Centric,
advocaten: mr. P.F.C. Heemskerk en mr. C.M.C. Wagemakers te Amsterdam,
tegen
publiekrechtelijke rechtspersoon
GEMEENTE ENSCHEDE,
gevestigd en kantoorhoudende te Enschede,
gedaagde partij, hierna te noemen de gemeente,
advocaat: mr. A.E. Broesterhuizen te Deventer.
1. De procedure
In verband met de spoedeisendheid van de zaak is bij vonnis van 25 mei 2018 op het door Centric gevorderde beslist. De feiten en de motivering waarop de in dat vonnis gegeven beslissing steunt, volgen hieronder.
2. De feiten
2.1. De gemeente is verantwoordelijk voor de registratie van persoonsgegevens van haar ingezetenen in de gemeentelijke basisadministratie. Ter vervulling van die taak maakte de gemeente gebruik van een burgerzakensysteem.
2.2. Centric heeft met de gemeente Enschede een overeenkomst gesloten voor beheer en onderhoud van het burgerzakensysteem van Centric, Key2Burgerzaken. Centric levert dit burgerzakensysteem als onderdeel van de backoffice aan de gemeente.
2.3. Op centraal overheidsniveau werd gebruik gemaakt van GBA-Verstrekkingen.
De overheid heeft vanaf 2001 getracht het programma 'modernisering GBA (mGBA)’ in te voeren. Vanwege vertragingen in de implementatie is in 2011 besloten de oude GBA te vervangen en alle systemen op te laten gaan in één landelijk systeem: de Basisregistratie Personen (BRP). Het BRP omvat zowel het burgerzakensysteem (het bijhouden van gegevens) als de GBA-verstrekkingen (het verstrekken van gegevens). Daarbij is er voor gekozen om een centrale voorziening te realiseren die de gemeentelijke backoffices en de GBA-Verstrekkingen op centraal niveau diende te vervangen.
2.4. Met een groot aantal andere gemeenten is de gemeente lid van de coöperatieve vereniging Dimpact U.A. (hierna: Dimpact). Dimpact is opgericht in 2006 ten behoeve van de ontwikkeling van digitale dienstverlening. Een van de eerste projecten van Dimpact betrof de ontwikkeling van de Dimpact-suite, bestaand uit een front- en midoffice ter ondersteuning van de electronische dienstverlening van de gemeente.
2.5. Dimpact is, daar waar zij producten en diensten op het gebied van ICT verschaft aan de gemeenten die lid zijn, een aanbestedende dienst bij de aanschaf daarvan. Aan de overeenkomsten van Dimpact met de diverse gemeenten gaat geen aanbestedingsprocedure vooraf, omdat deze gemeenten hierbij een beroep toekomt op de quasi-inhouse uitzondering.
2.6. Dimpact heeft op 6 juli 2011 een Europese Aanbestedingsprocedure georganiseerd voor de levering van een front- en midoffice suite. De backoffice was geen onderdeel van de aanbestedingsprocedure. Dimpact heeft in haar aanbesteding een optie voor zogenaamde ‘Burgerzakenmodules’ (hierna: BZM) opgenomen. In de aanbestedingsstukken is deze optie als volgt toegelicht:
“ • Modernisering GBA (mGBA)
Het programma Modernisering GBA’ (mGBA) geeft gestalte aan de modernisering van
de GBA. Het hoofddoel van dit programma is het doorvoeren van vernieuwingen ten be-
hoeve van overheidsdienstverlening en integratie in de e-overheid. De huidige burgerza-
kensystemen bieden gebruikers binnen de gemeente ondersteuning bij het uitvoeren van
burgerlijke stand- en burgerzakenprocessen. Daarnaast zorgen de burgerzakensystemen
voor het bijhouden van persoonsgegevens in de GBA. Eén van de onderdelen in het GBA-
stelsel dat wordt gemoderniseerd in het nieuwe BRP-stelsel, is het burgerzakensysteem.
In het nieuwe BRP-stelsel zullen burgerlijke stand- en burgerzakenprocessen ondersteund
worden door zogeheten ‘Burgerzaken Modules’. Het bijhouden van persoonsgegevens zal
centraal ondersteund worden in de Basisregistratie Personen (BRP). Voor de Burgerzaken
Modules en de processen rondom het bijhouden van ingezetenen in de BRP is een set con-
ceptdocumenten (http://ww.moderniseringgba.nl/dsresource?objectid=33761&type=org)
beschikbaar gesteld door Het programma Modernisering GBA.
De Burgerzaken Modules bieden gebruikers binnen Gemeenten de benodigde functionali-
teit om gebruik te kunnen maken van de diensten van de BRP. Dit omvat de gebruikersin-
terface, procesfunctionaliteit (“workflow’) en andere de functies die het burgerzakenloket
vereist. Dit betekent dat de ondersteuning van de betreffende gemeentelijk processen bin-
nen burgerzaken van begin tot eind binnen de Burgerzaken Modules valt. Dimpact heeft
de ambitie om deze functionaliteiten - zoals ook wordt gesuggereerd in voornoemde
conceptdocumenten - in het zaaksysteem onder te brengen en wil de realisatie van de be-
treffende Burgerzaken Modules middels het zaaksysteem dan ook als optie meenemen bij
deze aanbesteding.”.
2.7. Centric heeft niet deelgenomen aan voormelde aanbesteding.
2.8. Dimpact heeft de opdracht voor de levering van de front- en midoffice suite gegund aan Atos Nederland B.V. (hierna: Atos) op 22 juni 2012. Dimpact heeft Atos opgedragen de Atos-suite te ontwerpen en te leveren. Dimpact heeft van Atos de bevoegdheid gekregen om (sub)licenties op de Atos-suite te leveren aan haar leden, waaronder de gemeente.
2.9. December 2013 heeft Dimpact met Atos overeenstemming bereikt over de afname van de optie mGBA per maart 2014. In het kader hiervan levert Atos als BZM een bewerking van het systeem ‘iBurgerzaken’ van PinkRoccade.
2.10. In december 2014 heeft de gemeente met Dimpact overeenstemming bereikt over de levering van de optie mGBA. In de brief van 15 december 2014 die de gemeente in dat kader aan Dimpact heeft gestuurd staat onder meer:
“In lijn met eerdere indicaties van de gemeente Enschede met betrekking tot de afname van de burgerzakenmodules mGBA, op basis van de door Atos in samenwerking met PinkRoccade uitgebrachte offerte, willen wij hierbij aangeven dat Enschede bij positieve resultaten in het vervolg van het ingezette proces, te weten positieve pre-acceptatietest en positieve pilotresultaten, de mGBA burgerzakenmodules zal afnemen.
(…)
In de afgelopen periode zijn in onze ogen goede stappen gezet in zowel proces als resultaten en de kwaliteit van de e-Suite. Daarom vinden wij het nu een geschikt moment om het besluit tot afname kenbaar te maken.
(…)
We willen het geheel van de kosten van investering en exploitatie nader onderzoeken. Een positief Raadsbesluit kan dan noodzakelijk zijn en onder dat voorbehoud geldt dan ook onze deelname.”.
Het is niet gebleken dat de gemeente het in de brief vermelde voorbehoud heeft ingeroepen.
2.11. De gemeente en PinkRoccade hebben begin mei 2018 een proefconversie uitgevoerd. De ingebruikname van de optie mGBA staat gepland voor 28 mei 2018.
2.12. Centric heeft een bodemprocedure aanhangig gemaakt bij deze rechtbank tegen Dimpact en de gemeente Emmen met betrekking tot de in de ogen van Centric onrechtmatige afname van het burgerzakensysteem van PinkRoccade door beiden. Deze zaak staat op de rol voor vonnis. Centric heeft met betrekking hiertoe eveneens een bodemprocedure aanhangig gemaakt tegen Dimpact en de gemeente. Deze zaak staat op de rol voor het nemen van een conclusie van antwoord.
3. Het geschil
3.1. Centric vordert, na wijziging van eis, – kort gezegd – de gemeente te verbieden uitvoering te geven aan een overeenkomst met PinkRoccade of Dimpact of derde voor de levering, implementatie, onderhoud en/of beheer van een burgerzakensysteem of BZM van de gemeente totdat in de thans aanhangige bodemprocedure tussen Centric enerzijds en de gemeente en Dimpact anderzijds zal zijn beslist, zulks op straffe van verbeurte van een dwangsom en met veroordeling van de gemeente in de proceskosten.
3.2. De gemeente voert gemotiveerd verweer en concludeert tot afwijzing van het gevorderde.
3.3. De door partijen over en weer ingenomen stellingen zullen hierna, voor zover nodig, worden besproken.
4. De beoordeling
4.1. Aan de orde is de vraag of de gemeente een verbod tot uitvoering van de overeenkomst tot levering van de BZM van Atos/PinkRoccade moet worden opgelegd.
4.2. Centric heeft een spoedeisend belang bij haar vorderingen, nu zij aanvoert dat de gemeente voornemens is op 28 mei 2018 over te stappen van het burgerzakensysteem van Centric op de BZM/het burgerzakensysteem van PinkRoccade. Centric kan daarom worden ontvangen in haar vorderingen.
4.3. Centric stelt dat de gemeente via Dimpact/Atos in feite het burgerzakensysteem Cipers van PinkRoccade gaat afnemen en implementeren, onder beëindiging van de overeen-komst met Centric ter zake van haar burgerzakensysteem Key2Burgerzaken, en dat zulks onrechtmatig is, omdat er eerst een aanbesteding had moeten plaatsvinden. De afname van de BZM van Atos/PinkRoccade als onderdeel van het hele burgerzakensysteem is eveneens onrechtmatig: er komt geen landelijk systeem/centrale backoffice zoals bij de invoering van de BRP de bedoeling was, nu de BRP definitief is gestopt) en de optie mGBA zoals die in de aanbestedingsprocedure in 2011 is vermeld, die niet ziet op de backoffice, kan niet in het gehele burgerzakensysteem voorzien, zodat deze haar praktische relevantie heeft verloren. Gelet op het vorenstaande moet het de gemeente verboden worden uitvoering te geven aan de overeenkomst met Dimpact/Atos/PinkRoccade.
4.4. Volgens de gemeente mag zij de BZM in het kader van de in de aanbestedingspro-cedure genoemde optie mGBA gewoon afnemen, omdat de opdracht tot levering daarvan al in december 2014 is gegeven, toen er nog geen sprake was van (eventuele) stopzetting van het BRP-traject. De gemeente neemt niet naast de BZM het Cipers-burgerzakensysteem van Atos/PinkRoccade als backoffice af, zoals Centric stelt, maar alleen een kale database. Die database bestaat uit PinkRoccade-software die ook gebruikt wordt in Cipers, in elk geval tot 2019, zulks in afwachting van de komst van een landelijk systeem/centrale backoffice. De database is enkel bedoeld voor opslag. De database heeft een waarde die de drempelwaarde voor aanbesteding (€ 221.000,-) niet overtreft.
4.5. De voorzieningenrechter overweegt als volgt. Wat de door de gemeente af te nemen BZM betreft staat genoegzaam vast dat die onder de optie mGBA van de aanbesteding uit 2011 vallen, dat de gemeente de opdracht tot levering ervan in december 2014 heeft gegeven en dat toen nog geen sprake was van (eventuele) stopzetting van het BRP-traject. Een en ander betekent dat de gemeente – zie onder meer Hoge Raad, 18 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2638) - binnen zes maanden na 15 december 2014 actie had moeten ondernemen om de vernietiging van die overeenkomst in te roepen, hetgeen zij niet heeft gedaan. Centric is derhalve te laat. Centric zelf is overigens ook van mening dat de gemeente toentertijd het besluit tot afname van de burgerzakenmodules als optie uit de aanbesteding kon nemen: zij stelt dat afname nu niet meer kan, omdat inmiddels (sinds 2017) duidelijk is dat er geen landelijke backoffice komt, maar dat is niet relevant nu de opdracht al in december 2014 is gegeven. Centric kan dus niet met succes ageren tegen de afname door de gemeente van de BZM. Dat thans naast die BZM (kennelijk) ook een kale database wordt geleverd, maakt dat niet anders.
4.6. Wat de kale database betreft heeft de gemeente gemotiveerd betwist dat het om een burgerzakensysteem gaat. De omstandigheid dat de kale database in verbinding met de BZM, waarvan de afname onder de aanbesteding van 2011 valt, kennelijk in de plaats komt van het burgerzakensysteem van Centric en de proeftest die is gedraaid, zijn onvoldoende om tot de door Centric aangedragen conclusie te komen dat het om een burgerzakensysteem gaat, ten aanzien waarvan een aanbesteding moet plaatsvinden. Voorts heeft Centric onvol-doende onderbouwd dat de kale database die geleverd gaat worden de drempelwaarde voor een aanbesteding overtreft.
Ook hierin ligt dus geen grond om de vordering van Centric toe te wijzen.
4.7. Gelet op het voorgaande dienen de vorderingen van Centric te worden afgewezen.
4.8. Centric zal als de in het ongelijk gestelde partij in de kosten worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van de gemeente worden begroot op:
-griffierecht € 626,00
-salaris advocaat 980,02
totaal € 1.606,02.
5. De beslissing
De voorzieningenrechter
5.1. wijst de vorderingen af,
5.2. veroordeelt Centric in de proceskosten, aan de zijde van de gemeente tot op heden begroot op € 1.606,02 (€ 626,00 aan griffierecht en € 980,02 aan salaris).
Dit vonnis is gewezen door mr. K.J. Haarhuis en in het openbaar uitgesproken op
25 mei 2018. De feiten en de motivering waarop de beslissing steunt, zijn afzonderlijk op schrift gezet op 8 juni 2018.