Uitspraak
RECHTBANK OVERIJSSEL
Team Strafrecht
Meervoudige kamer
Zittingsplaats Zwolle
Parketnummer: 08-960002-21 (P)
Datum vonnis: 24 juli 2023
Vonnis op tegenspraak in de zaak van de officier van justitie tegen:
[verdachte],
geboren op [geboortedatum] 1970 in [geboorteplaats],
wonende aan de [woonplaats].
1.Het onderzoek op de terechtzitting
Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de openbare terechtzittingen van 14 september 2021, 10 maart 2023, 7, 8, 12, 13 en 19 juni 2023 en 10 juli 2023.
De rechtbank heeft kennis genomen van de vordering van de officieren van justitie mr. S. Kubicz en mr. A.J.S. Visser en van wat door verdachte en zijn raadsvrouw mr. L.A.C. ter Steeg, advocaat te Amsterdam, naar voren is gebracht.
2.De tenlastelegging
De verdenking komt er, kort en zakelijk weergegeven, op neer dat verdachte, al dan niet als feitelijk leidinggevende van een of meer B.V.’s, zich schuldig heeft gemaakt aan de volgende strafbare feiten:
feit 1:samen met anderen (gewoonte)witwassen of schuldwitwassen van in totaal ongeveer 4,7 miljoen euro waarvan een deel is aangewend voor de aankoop van twee woningen, in de periode van 1 januari 2016 tot en met 8 maart 2021;
feit 2:samen met anderen het valselijk opmaken van (een deel van) de bedrijfsadministratie door ten onrechte op te nemen dat er tegen betaling afvalmaterialen zijn geleverd aan [bedrijf 1] B.V., in de periode van 1 maart 2017 tot en met 8 maart 2021.
Voluit luidt de tenlastelegging aan verdachte, dat:
1.
hij op één of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 1 januari 2016 tot en met 8 maart 2021 te Laren en /of Baarn en/of Huizen en/of [locatie 1] (gemeente Rucphen) en /of [locatie 2] (gemeente Lansingerland), althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen,
van het plegen van witwassen een gewoonte heeft gemaakt, althans zich meermalig, in ieder geval eenmalig schuldig heeft gemaakt aan witwassen, althans schuldwitwassen,
hierin bestaande dat hij, verdachte en/ of zijn mededader(s), van een of meerdere voorwerp(en), te weten:
-één of meer geldbedrag(en) van in totaal (circa) EUR 2.883.438,07 (overgeboekt van [bedrijf 1] B.V. naar [bedrijf 2] B.V.); en/of
[ZD witwassen en valsheid in geschrift [bedrijf 1] BV]
-één of meer geldbedrag(en) van in totaal (circa) EUR 753.280,00 (overgeboekt van [bedrijf 3] BV naar [bedrijf 2] B.V.); en/of
[ZD witwassen en valsheid in geschrift [bedrijf 3] BV]
-één of meer geldbedrag (en) van in totaal (circa ) EUR 279.211,05 (overgeboekt van [bedrijf 3] BV naar [bedrijf 5] B.V.); en/of
[ZD witwassen en valsheid in geschrift [bedrijf 3] BV]
-één of meer geldbedrag (en) van in totaal (circa ) EUR 35.211,00 (overgeboekt van [bedrijf 3] BV naar [bedrijf 4] B.V.); en/of
[ZD witwassen en valsheid in geschrift [bedrijf 3] BV]
-één of meer geldbedrag (en) van in totaal (circa ) EUR 573.475,77, geheel of ten dele aangewend voor de aankoop van een woning met adres [adres 1] (gemeente Rucphen ) en/of een woning met adres [adres 1] (gemeente Rucphen ); en/of
[ZD witwassen [adres 1]]
-één of meer geldbedrag(en) van in totaal (circa ) EUR 225.279,49, geheel of ten dele aangewend voor de aankoop van een woning met adres [adres 2] (gemeente Lansingerland ) en/of een woning met adres [adres 2] (gemeente Lansingerland)
[ZE) witwassen [adres 2]]
althans van enig(e) geldbedrag(en) en /of woning(en)
de werkelijke aard en/of de herkomst en/of de vindplaats en/of de vervreemding en/of verplaatsing heeft verborgen en/of verhuld, en/of verborgen en/of verhuld heeft wie de rechthebbenden (n) op bovenomschreven voorwerp (en) is /was en /of wie bovenomschreven voorwerp(en) voorhanden
heeft /hebben (gehad),
en/of
dit/deze voorwerp (en) heeft verworven en/of voorhanden heeft gehad en/of heeft overgedragen en/of heeft omgezet en/of van bovenomschreven voorwerp(en) gebruik heeft gemaakt, terwijl hij en /of zijn mededader(s) wist (en), althans redelijkerwijs had(den) moeten vermoeden, dat dat /die voorwerp (en) - onmiddellijk of middellijk -afkomstig was/waren uit enig misdrijf;
en/of
[bedrijf 2] B.V., op één of meer tijdstip (pen) in of omstreeks de periode van 1 januari 2016 tot en met 8 maart 2021 te, Akersloot (gemeente Castricum ) en/of Lomm (gemeente Venlo) en/of Laren en/of Baarn en/of Huizen en/of [locatie 1] (gemeente Rucphen ) en/of [locatie 2] (gemeente Lansingerland ), althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen,
van het plegen van witwassen een gewoonte heeft gemaakt, althans zich meermalig, in ieder geval eenmalig schuldig heeft gemaakt aan witwassen, althans schuldwitwassen,
hierin bestaande dat zij, verdachte en/ of haar mededader (s), van een of meerdere voorwerp (en), te weten:
-één of meer geldbedrag(en) van in totaal (circa ) EUR 2.883.438,07 (overgeboekt van [bedrijf 1] B.V. naar [bedrijf 2] B.V.); en/of
[ZD witwassen en valsheid in geschrift [bedrijf 1] BV]
-één of meer geldbedrag (en) van in totaal (circa ) EUR 753.280,00 (overgeboekt van [bedrijf 3] BV naar [bedrijf 2] B.V.); en /of
[ZD witwassen en valsheid in geschrift [bedrijf 3] BV]
-één of meer geldbedrag(en) van in totaal (circa ) EUR 573 .475,77, geheel of ten dele aangewend voor de aankoop van een woning met adres [adres 1] (gemeente Rucphen ) en/of een woning met adres [adres 1] (gemeente Rucphen ); en /of
[ZD witwassen [adres 1]]
-één of meer geldbedrag(en) van in totaal (circa ) EUR 225.279,49, geheel of ten dele aangewend voor de aankoop van een woning met adres [adres 2] (gemeente Lansingerland ) en/of een woning met adres [adres 2] (gemeente Lansingerland)
(ZD witwassen [adres 2]]
althans van enig(e ) geldbedrag(en) en /of woning(en)
de werkelijke aard en /of de herkomst en/of de vindplaats en/of de vervreemding en/of verplaatsing heeft verborgen en/of verhuld, en/of verborgen en/of verhuld heeft wie de rechthebbenden (n) op bovenomschreven voorwerp (en) is /was en /of wie bovenomschreven voorwerp(en) voorhanden heeft /hebben (gehad),
en/of
dit/deze voorwerp (en) heeft verworven en/of voorhanden heeft gehad en/of heeft overgedragen en/of heeft omgezet en/of van bovenomschreven voorwerp(en) gebruik heeft gemaakt, terwijl zij en /of haar mededader (s) wist (en), althans redelijkerwijs had(den)
moeten vermoeden, dat dat /die voorwerp (en) - onmiddellijk of middellijk - afkomstig was/waren uit enig misdrijf; terwijl hij, verdachte, toen en aldaar feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging(en)
en/of
[bedrijf 5] B.V., op één of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 1 januari 2016 tot en met 8 maart 2021 te Soest en/of Laren en/of Baarn en/of Huizen en/of [locatie 1] (gemeente Rucphen) en/of [locatie 2] (gemeente Lansingerland), althans in Nederland,
tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen,
van het plegen van witwassen een gewoonte heeft gemaakt, althans zich meermalig, in ieder geval eenmalig schuldig heeft gemaakt aan witwassen, althans schuldwitwassen,
hierin bestaande dat zij, verdachte en/ of haar mededader(s), van een of meerdere voorwerp(en), te weten:
- één of meer geldbedrag(en) van in totaal (circa) EUR 279.211,05 (overgeboekt van [bedrijf 3] BV naar [bedrijf 5] B.V.); en/of
[ZD witwassen en valsheid in geschrift [bedrijf 3] BV]
althans van enig(e) geldbedrag(en)
de werkelijke aard en/of de herkomst en/of de vindplaats en/of de vervreemding en/of verplaatsing heeft verborgen en/of verhuld, en/of verborgen en/of verhuld heeft wie de rechthebbenden(n) op bovenomschreven voorwerp (en) is/was en/of wie bovenomschreven voorwerp(en) voorhanden heeft/hebben (gehad),
en/of
dit/deze voorwerp(en) heeft verworven en/of voorhanden heeft gehad en/of heeft overgedragen en/of heeft omgezet en/of van bovenomschreven voorwerp(en) gebruik heeft gemaakt,
terwijl zij en/of haar mededader(s) wist(en), althans redelijkerwijs had(den) moeten vermoeden, dat dat/die voorwerp(en) - onmiddellijk of middellijk - afkomstig was/waren uit enig misdrijf;
terwijl hij, verdachte, toen en aldaar feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging(en)
en/of
[bedrijf 4] B.V., op één of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 1 januari 2016 tot en met 8 maart 2021 te Amsterdam, Laren en/of Baarn en/of Huizen en/of [locatie 1] (gemeente Rucphen) en/of [locatie 2] (gemeente Lansingerland), althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen,
van het plegen van witwassen een gewoonte heeft gemaakt, althans zich meermalig, in ieder geval eenmalig schuldig heeft gemaakt aan witwassen, althans schuldwitwassen,
hierin bestaande dat zij, verdachte en/ of haar mededader(s), van een of meerdere voorwerp(en), te weten:
- één of meer geldbedrag(en) van in totaal (circa) EUR 35.211,00 (overgeboekt van [bedrijf 3] BV naar [bedrijf 4] B.V.); en/of
[ZD witwassen en valsheid in geschrift [bedrijf 3] BV]
althans van enig(e) geldbedrag(en)
de werkelijke aard en/of de herkomst en/of de vindplaats en/of de vervreemding en/of verplaatsing heeft verborgen en/of verhuld, en/of verborgen en/of verhuld heeft wie de rechthebbenden(n) op bovenomschreven voorwerp (en) is/was en/of wie bovenomschreven voorwerp(en) voorhanden heeft/hebben (gehad), en/of
dit/deze voorwerp(en) heeft verworven en/of voorhanden heeft gehad en/of heeft overgedragen en/of heeft omgezet en/of van bovenomschreven voorwerp(en) gebruik heeft gemaakt,
terwijl zij en/of haar mededader(s) wist(en), althans redelijkerwijs had(den) moeten vermoeden, dat dat/die voorwerp(en) - onmiddellijk of middellijk -afkomstig was/waren uit enig misdrijf;
terwijl hij, verdachte, toen en aldaar feitelijk leiding heeft gegeven aan de verboden gedraging(en)
2.
[bedrijf 2] B.V. op één of meer tijdstip(pen) in of omstreeks de periode van 1 maart 2017 tot en met 8 maart 2021 te Laren en/of Baarn en/of Huizen, althans in Nederland,
tezamen en in vereniging met een ander, althans alleen,
(een deel van) de bedrijfsadministratie (van [bedrijf 2] B.V.) - zijnde een
samenstel van geschriften die bestemd waren om tot bewijs van enig feit te dienen - valselijk heeft opgemaakt en/of valselijk heeft doen opmaken,
immers heeft/hebben verdachte en/of haar mededader(s) toen en aldaar, in (dat deel van) die bedrijfsadministratie, 10 facturen/documenten, althans een (aantal) factu(u)r(en) afkomstig van [bedrijf 1] B.V.en gericht aan [bedrijf 2] B.V., te weten:
-een factuur d.d. 13 maart 2017 met factuurnummer 3535/2017; en/of
-een factuur d.d. 20 maart 2017 met factuurnummer 3547/2017; en/of
-een factuur d.d. 24 juli 2017 met factuurnummer 7560/2017; en/of
-een factuur dd 4 september 2017 met factuurnummer 9507/2017; en/of
-een factuur d.d. 20 september 2017 met factuurnummer 9558/2017; en/of
-een factuur d.d. 20 september 2017 met factuurnummer 9559/2017; en/of
-een factuur d.d. 29 september 2017 met factuurnummer 9593/2017; en/of
-een factuur d.d. 27 oktober 2017 met factuurnummer 10575/2017; en/of
-een factuur d.d. 30 november 2017 met factuurnummer 11587/2017; en/of
-een factuur d.d. 15 december 2017 met factuurnummer 12543/2017;
[ZD witwassen en valsheid in geschrift [bedrijf 1] BV]
opgenomen (of doen opnemen) bestaande die valsheid hierin - zakelijk weergegeven - dat:
in voornoemde facturen staat opgenomen dat er (tegen betaling) materialen/goederen waren geleverd/geleverd zouden worden (aan [bedrijf 1] B.V.), terwijl in werkelijkheid geen, althans niet de op de facturen opgenomen, materialen/goederen zijn geleverd aan [bedrijf 1] BV, zulks met het oogmerk om (dat deel van) deze bedrijfsadministratie als echt en onvervalst te gebruiken of te doen gebruiken hebbende hij, verdachte, feitelijk leiding gegeven aan de vorenstaande verboden gedragingen.
3.De voorvragen
De rechtbank heeft vastgesteld dat de dagvaarding geldig is, dat zij bevoegd is tot kennisneming van deze zaak, dat de officier van justitie ontvankelijk is in de vervolging en dat er geen redenen zijn voor schorsing van de vervolging.
4.De bewijsoverwegingen
4.1
Inleiding
Verdachte is betrokken bij opsporingsonderzoek ‘26TheVillage’. Dit onderzoek richt zich op twee recyclingbedrijven die samen met andere bedrijven geldbedragen zouden hebben witgewassen en valse facturen zouden hebben opgemaakt.
[bedrijf 1] B.V. is één van de twee recyclingbedrijven. De politie stuitte op de B.V. in verband met een ander opsporingsonderzoek genaamd ‘26Ephraim’. Naar aanleiding van dat onderzoek is op 10 december 2018 een verdachte veroordeeld voor witwassen waarbij onder andere geldbedragen van [bedrijf 1] B.V. waren betrokken. De politie constateert in onderzoek ‘26TheVillage’ dat sprake is van atypische en branchevreemde overboekingen van geldbedragen van [bedrijf 1] B.V. naar andere bedrijven, waaronder naar [bedrijf 2] B.V. Van [bedrijf 2] B.V. was verdachte op dat moment de bestuurder. Deze geldbedragen, van in totaal bijna zes miljoen euro, werden door [bedrijf 1] B.V. overgemaakt voor leveringen van afvalmateriaal en commissie. De politie vermoedt dat er aan de geldstromen geen goederenstromen ten grondslag lagen en dat de overgeboekte geldbedragen een criminele herkomst hebben. De politie heeft het vermoeden dat contant geld is afgeleverd bij [bedrijf 1] B.V. waarna deze B.V. het geld op de bankrekeningen van onder andere [bedrijf 2] B.V. stortte. Uit welk misdrijf deze geldbedragen afkomstig zouden zijn, is onbekend gebleven.
Het andere recyclingbedrijf betreft [bedrijf 3] B.V. Dit recyclingbedrijf heeft geldbedragen van in totaal bijna 1,4 miljoen euro overgemaakt voor leveringen van schroot en cacaoveegsels. Een deel van dit bedrag is overgemaakt naar bedrijven waar verdachte op dat moment bestuurder van was: [bedrijf 2] B.V., [bedrijf 5] B.V. en [bedrijf 4] B.V. Ook in dit geval bestaat bij het Openbaar Ministerie (hierna: OM) het vermoeden dat er aan de geldstromen geen goederenstromen ten grondslag lagen en dat de overgeboekte geldbedragen een criminele herkomst hebben.
Het OM stelt dat verdachte of zijn rechtspersonen betrokken zijn geweest bij de aankoop van twee woningen. De woningen zijn volgens het OM aangekocht met geld van de recyclingbedrijven, dus met geld dat van misdrijf afkomstig is.
4.2
Het standpunt van de officieren van justitie
De officieren van justitie vinden dat feit 1 en 2 wettig en overtuigend bewezen kunnen worden.
De officieren van justitie stellen dat sprake is van witwassen zonder een bekend gronddelict. Er is sprake van een witwasvermoeden op basis van de branchevreemde transacties, het ontbreken van documentatie waaruit blijkt dat de gefactureerde goederen of diensten daadwerkelijk zijn geleverd en het feit dat er geen documentatie is aangetroffen ten aanzien van de inkoop van schroot door de rechtspersonen van verdachte. Tegenover dit witwasvermoeden staat volgens de officieren van justitie geen concrete, min of meer verifieerbare en niet hoogst onwaarschijnlijke verklaring van verdachte over een legale herkomst van deze geldbedragen. De officieren van justitie stellen dat er geen andere conclusie mogelijk is dan dat de geldbedragen uit misdrijf afkomstig zijn.
De officieren van justitie stellen dat een deel van het geld van [bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 3] B.V. via de zakelijke bankrekening van verdachte is gebruikt voor de aanschaf van twee woningen. De woningen zijn gefinancierd met uit misdrijf afkomstig geld en dat maakt de woningen zelf uit misdrijf afkomstig. De officieren van justitie concluderen dat verdachte samen met anderen geldbedragen en woningen heeft witgewassen.
De valsheid in geschrift, feit 2, kan volgens de officieren van justitie ook bewezen worden. Op de facturen van [bedrijf 1] B.V. staat vermeld dat er goederen zijn geleverd, terwijl die leveringen nooit hebben plaatsgevonden. De facturen zijn daarom valselijk opgemaakt.
4.3
Het standpunt van de verdediging
De raadsvrouw verzoekt verdachte vrij te spreken van feit 1. Verdachte heeft een voldoende concrete, min of meer verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring over de herkomst van de geldbedragen afgelegd. De verklaringen van medeverdachten [medeverdachte 1], [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3], de WhatsApp-berichten over [getuige 1] en verdachte, de verklaring van getuigen [getuige 1] en [getuige 2], de
joint ventureovereenkomst en de
yearly statementsmaken de verklaring van verdachte aannemelijk. Het feit dat er geen contant geld of andere aanwijzingen ten aanzien daarvan zijn aangetroffen, verzwakt de hypothese van het OM.
joint ventureovereenkomst en de
yearly statementsmaken de verklaring van verdachte aannemelijk. Het feit dat er geen contant geld of andere aanwijzingen ten aanzien daarvan zijn aangetroffen, verzwakt de hypothese van het OM.
De raadsvrouw heeft uiteengezet welke rollen de rechtspersonen van verdachte bij de aankoop van de woningen hebben gespeeld. De overgelegde documenten, waaronder overeenkomsten, maken de verklaring van verdachte aannemelijk.
De raadsvrouw stelt zich op het standpunt dat het OM de verklaring van verdachte onvoldoende heeft onderzocht en concludeert dat verdachte daarom vrijgesproken moet worden.
Verdachte dient volgens de raadsvrouw ook van feit 2, valsheid in geschrift, vrijgesproken te worden. De stelling van het OM dat er geen goederenstroom is geweest, is niet bevestigd. De facturen bevatten geen onjuistheden en zijn daarom niet vals.
4.4
Het oordeel van de rechtbank
De rechtbank behandelt als eerst de vaststaande feiten en omstandigheden onder 4.4.1. Daarna wordt onder 4.4.2. het juridisch kader van witwassen besproken, welk kader vervolgens op de zaak wordt toegepast in paragraaf 4.4.3. In de paragrafen 4.4.4. en 4.4.5. volgen de conclusies van de rechtbank ten aanzien van feit 1 en 2.
4.4.1.
Vaststaande feiten en omstandigheden
Overboekingen en handelsactiviteiten rechtspersonen
Verdachte was ten tijde van de feiten onder andere bestuurder van:
- [bedrijf 2] B.V.;
- [bedrijf 5] B.V.;
- [bedrijf 4] B.V.;
- [stichting 1];
- [stichting 2].
De twee recyclingbedrijven zijn [bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 3] B.V. en het bedrijf van medeverdachte [medeverdachte 1], [bedrijf 6] B.V., is ook betrokken.
De genoemde rechtspersonen en hun rollen komen hieronder aan bod.
Transacties [bedrijf 2] B.V. en de recyclingbedrijven
[bedrijf 2] B.V. is volgens de omschrijving in de Kamer van Koophandel een holding. [1] [bedrijf 1] B.V. heeft zestien geldbedragen overgemaakt naar [bedrijf 2] B.V. van in totaal € 2.883.438,07. [2] De facturen van maart 2017 tot en met februari 2018 zijn bij [bedrijf 1] B.V. aangetroffen. Tien van de zestien facturen werden aangetroffen in de administratie van de boekhouder van [bedrijf 2] B.V. De betalingen werden blijkens de facturen verricht omdat door of namens [bedrijf 2] B.V. onder andere roestvrijstaal en staalafval werd geleverd aan het recyclingbedrijf. [3]
[bedrijf 3] B.V. heeft in de periode maart 2017 tot juni 2017 dertien geldbedragen overgemaakt naar [bedrijf 2] B.V. van in totaal € 753.280,--. [4] De facturen zijn aantroffen bij [bedrijf 3] B.V. Via de boekhouder van [bedrijf 2] B.V. zijn er twee facturen aangetroffen. [5] De betalingen werden verricht omdat uit de facturen blijkt dat door of namens [bedrijf 2] B.V. onder andere steigermateriaal, ondersteuningsbinten en staalplaten werden geleverd aan het Rotterdamse recyclingbedrijf.
Transacties [bedrijf 5] B.V. en [bedrijf 4] B.V. met [bedrijf 3] B.V.
[bedrijf 5] B.V. is een vennootschap die zich volgens de Kamer van Koophandel bezighoudt met financiële holdings en holdingactiviteiten. [6] [bedrijf 3] B.V. heeft in de periode mei tot en met juli 2020 elf geldbedragen overgemaakt naar [bedrijf 5] B.V. van in totaal € 279.211,05,--. [7] De facturen zijn aantroffen bij [bedrijf 3] B.V. [8] De betalingen werden blijkens de facturen verricht omdat door of namens [bedrijf 5] B.V. onder andere afgekeurde staalplaten, steigermateriaal en schroefstempels werden geleverd aan [bedrijf 3] B.V.
[bedrijf 4] B.V. houdt zich samengevat bezig met funderingswerkzaamheden en timmerwerkzaamheden. [9] In de maanden mei en juli 2020 werd blijkens de facturen door het Rotterdamse recyclingbedrijf in totaal € 35.211,-- overgemaakt voor onder andere de levering van steigerdelen en rijplaten.
Ontbreken documentatie leveringen
Anders dan de aangetroffen (credit)facturen, zijn er geen andere documenten aangetroffen zoals weegbonnen, begeleidingsbrieven afvalvervoer en vrachtbrieven/CMR’s die wijzen op de levering van goederen door de B.V.’s van verdachte aan de twee recyclingbedrijven. [10]
Ontbreken documentatie inkoop
De diverse bedrijven waarvan verdachte de bestuurder was hebben, blijkens de facturen, schroot aan de twee recyclingbedrijven verkocht. Er is geen documentatie in de bedrijfsadministraties aangetroffen waaruit volgt dat de bedrijven waarvan verdachte op dat moment de bestuurder was op hun beurt schroot hebben ingekocht bij derden of anderszins hebben verkregen.
Woning [adres 1]
De woning in [locatie 1] is op 15 maart 2017 aangekocht voor € 560.000,-- door [stichting 2]. Verdachte was van 17 november 2016 tot en met 11 augustus 2017 bestuurder van deze stichting en daarna was medeverdachte [medeverdachte 1] de bestuurder. [11] De rekening van [bedrijf 2] B.V. werd op 13 maart 2017 gevoegd met een overboeking van [bedrijf 1] B.V. van € 300.000,--. [12]
Een bedrijf van medeverdachte [medeverdachte 1], [bedrijf 6] B.V., heeft ook enkele geldbedragen naar [bedrijf 2] B.V. overgemaakt. [13] Voordat deze bedragen door [bedrijf 6] B.V. naar [bedrijf 2] B.V. zijn overgemaakt, werd de rekening van [bedrijf 6] B.V. gevoed door overboekingen van [bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 3] B.V. Op 19 januari 2017 werd door [bedrijf 1] B.V. een bedrag van € 238.0007,23 overgemaakt. [14] Op 14 februari 2017 werd door [bedrijf 3] B.V. een bedrag van € 125.000,- overgemaakt. [15]
Woning [adres 2]
De woning in [locatie 2] is op 21 december 2016 aangekocht door [stichting 1] voor een bedrag van € 220.000,--. [16] Verdachte was op 14 november 2016 tot en met tot 1 juli 2019 bestuurder van deze stichting en daarna was medeverdachte [medeverdachte 1] de bestuurder. [17] De koopsom werd wederom betaald door [bedrijf 2] B.V. [bedrijf 6] B.V. maakte kort voor de aankoop op 20 december 2016 € 100.000,-- over naar [bedrijf 2] B.V. De bankrekening van [bedrijf 6] B.V. was net hiervoor gevoed door een overboeking afkomstig van [bedrijf 1] B.V. van bijna
€ 250.000,-- op 15 december 2016. [18] De rekening van [bedrijf 2] B.V. werd ook gevoed door twee Zwitserse rechtspersonen. [19]
€ 250.000,-- op 15 december 2016. [18] De rekening van [bedrijf 2] B.V. werd ook gevoed door twee Zwitserse rechtspersonen. [19]
Geen contant geld aangetroffen
Het OM vermoedt dat er in werkelijkheid geen afval, maar contant geld bij de recyclingbedrijven is gebracht. De recyclingbedrijven zouden vervolgens gelijke bedragen – al dan niet na aftrek van een ‘fee’– via de bank overgeboekt hebben naar andere bedrijven, waaronder naar de diverse rechtspersonen waarvan verdachte de bestuurder was. Uit het dossier volgen geen feiten en omstandigheden die dit vermoeden ondersteunen. Er is geen contant geld aangetroffen en er is geen informatie voorhanden over contante stortingen die hiermee verband zouden (kunnen) houden.
4.4.2
Juridisch kader witwassen
In deze zaak wordt verdachte verweten geldbedragen te hebben witgewassen zonder dat duidelijk is uit welk misdrijf deze geldbedragen afkomstig zouden zijn. Het betreft witwassen zonder aangeduid gronddelict. De geldbedragen dienen ‘uit enig misdrijf afkomstig’ te zijn om tot een bewezenverklaring van witwassen te komen. Er is sprake van een voorwerp afkomstig uit enig misdrijf, in het geval het op grond van vastgestelde feiten en omstandigheden niet anders kan zijn dan dat het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is.
Om te beoordelen of het bestanddeel ‘afkomstig uit enig misdrijf’ bewezen kan worden, gebruikt de rechtbank het zes-stappenplan dat uit de rechtspraak volgt.
Stap 1: Geen direct bewijs voor een specifiek gronddelict
Het specifieke gronddelict is onbekend of kan niet bewezen worden.
Stap 2: Een vermoeden van witwassen
Het OM draagt feiten en omstandigheden voor het vermoeden van witwassen aan. Deze feiten en omstandigheden moeten van zodanige aard zijn, dat zonder meer sprake is van een vermoeden van witwassen.
Stap 3: Verklaring van de verdachte
Als sprake is van een witwasvermoeden, mag van de verdachte worden verlangd dat hij een verklaring geeft over de herkomst van het voorwerp waarvan wordt vermoed dat het uit misdrijf afkomstig is.
Stap 4: Eisen aan de verklaring van de verdachte
De verklaring over de herkomst van het voorwerp moet concreet, min of meer verifieerbaar en op voorhand niet hoogst onwaarschijnlijk zijn.
Stap 5: Onderzoek OM
Zodra het door de verdachte geboden tegenwicht daartoe aanleiding geeft, ligt het vervolgens op de weg van het OM om nader onderzoek te doen naar de verklaring van verdachte over de alternatieve herkomst van het voorwerp.
Stap 6: Conclusie
Uit de resultaten van het onderzoek door het OM zal moeten blijken dat met voldoende mate van zekerheid kan worden uitgesloten dat de geldbedragen en goederen waarop de verdenking betrekking heeft, een legale herkomst hebben en dat derhalve een criminele herkomst als enige aanvaardbare verklaring kan gelden. Als het op grond van de vastgestelde feiten en omstandigheden niet anders kan zijn dan dat het voorwerp uit enig misdrijf afkomstig is, zal een bewezenverklaring volgen voor het bestanddeel ‘afkomstig uit enig misdrijf’. Als het nader gedane onderzoek een criminele herkomst van het voorwerp uitsluit, kan het bestanddeel ‘afkomstig uit enig misdrijf’ niet bewezen worden en zal vrijspraak volgen.
De rechtbank past de stappen in de volgende paragraaf toe.
4.4.3.
Toepassen van het zes stappenplan
Stap 1 - Geen direct bewijs voor een specifiek gronddelict
In deze zaak zijn er geen specifieke misdrijven genoemd die erop duiden waar het witgewassen voorwerp, het geld, vandaan komt. Het strafblad van verdachte laat die conclusie niet toe en verdachte valt niet in verband te brengen met concrete (eigen of andermans) misdrijven. De rechtbank komt daarom toe aan stap 2.
Stap 2 - Vermoeden van witwassen
[bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 3] B.V. hebben geldbedragen overgemaakt aan de diverse rechtspersonen waarvan verdachte de bestuurder was. De officieren van justitie hebben onder andere de volgende feiten en omstandigheden aangedragen op grond waarvan zij van mening zijn dat sprake is van een vermoeden van witwassen:
Branchevreemde en atypische transacties;
Ontbreken van weegbonnen, begeleidingsbrieven en vrachtbrieven;
Ontbreken van documentatie ten aanzien van de inkoop van schroot door de rechtspersonen waarvan verdachte de bestuurder was die aan [bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 3] B.V. leverden;
Summiere/vage omschrijving en specificatie op facturen.
De officieren van justitie stellen dat de transacties tussen de recyclingbedrijven en de B.V.’s waarvan verdachte de bestuurder was (met uitzondering van [bedrijf 4] B.V.) branchevreemd en atypisch zijn, omdat de omschrijving van de handelsactiviteiten van deze B.V’s bij de Kamer van Koophandel niet aansluiten bij de handelsactiviteiten van de recyclingbedrijven. De rechtbank is van oordeel dat het feit dat de omschrijving van de handelsactiviteiten bij de Kamer van Koophandel van de rechtspersonen niet overeenkomt met schroothandel, op zichzelf onvoldoende is om de conclusie te rechtvaardigen dat de transacties branchevreemd of atypisch zijn. Het dossier bevat geen onderbouwing waaruit volgt dat het handelen met rechtspersonen buiten de recyclebranche afwijkt van de normale gang van zaken binnen [bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 3] B.V.
De rechtbank is van oordeel dat het enkele feit dat weegbonnen, begeleidingsbrieven en vrachtbrieven ontbreken in de administraties, onvoldoende is om bij te dragen aan het vermoeden van witwassen. Het dossier bevat geen, althans onvoldoende, bewijs waaruit volgt dat in de administraties van [bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 3] B.V. met betrekking tot transacties met derden (buiten de tenlastelegging om) wel sprake was van opname van weegbonnen, begeleidingsbrieven en vrachtbrieven in de administratie. Ook op dit punt is onvoldoende bewijs voorhanden dat sprake is van een situatie die afwijkt van de normale gang van zaken binnen de recyclingbedrijven en dat het aldus een omstandigheid is die bij moet dragen aan het vermoeden van witwassen.
Ook met betrekking tot de door het OM genoemde omstandigheid dat sprake zou zijn van vage omschrijvingen en specificatie op facturen volgt onvoldoende uit het dossier dat dit een afwijkende gang van zaken is ten opzichte van de normale gang van zaken binnen de recyclingbedrijven. Uit het dossier blijkt niet dat de facturen aan derden (buiten de tenlastelegging om) meer informatie omvatten.
De omstandigheid dat documentatie ontbreekt over de inkoop van schroot door de rechtspersonen waarvan verdachte de bestuurder was, kan naar het oordeel van de rechtbank wel bijdragen aan het vermoeden van witwassen. Dat geldt niet zonder meer voor de transacties tussen [bedrijf 3] B.V. en [bedrijf 4] B.V. [bedrijf 4] B.V. betreft een bedrijf in de bouwsector. Het leveren van afvalmaterialen aan [bedrijf 3] B.V. is in dat opzicht niet branchevreemd. Dat geldt ook voor het argument dat er geen inkoop van schroot bij derden bekend is. In het geval van [bedrijf 4] B.V. levert dat niet meteen een vermoeden van witwassen op, omdat andere manieren voor de hand liggen waarop deze B.V. afvalmaterialen verwerft en af wil laten voeren.
De rechtbank hecht ter onderbouwing van het witwasvermoeden ook waarde aan de volgende feiten en omstandigheden.
De transacties tussen [bedrijf 2] B.V. en de twee recyclingbedrijven betroffen grote hoeveelheden schroot en hoge geldbedragen. De boekhouder van [bedrijf 2] B.V. heeft in overleg met het Bureau Financieel Toezicht een aantal meldingen bij de Financial Intelligence Unit (hierna: FIU) Nederland ingediend over verdachte en [bedrijf 2] B.V. zelf. De betreffende transacties zijn op 7 september 2018 door de FIU als 'verdacht' gemeld.
Verdachte had in een e-mail aan zijn boekhouder aangegeven dat er tegenover de verkoop van schroot, inkoop van schroot heeft plaatsgevonden en dat de boekhouder de nota’s nog zou ontvangen. De boekhouder meldt dat hij de betreffende nota’s nooit heeft ontvangen. Daarnaast meldt de boekhouder dat er maar twee facturen van [bedrijf 3] B.V. zijn overgelegd, terwijl er dertien betalingen zijn geweest. De boekhouder meldt ook dat [bedrijf 2] B.V. in 2017 diverse bedragen uitleende, maar dat hij hier geen overeenkomsten of andere documenten van heeft ontvangen. [20]
In mei 2020 meldt ook de ING-bank een transactie tussen [bedrijf 2] B.V. en [bedrijf 3] B.V. als ongebruikelijk bij de FIU. De FIU heeft de melding als verdacht bestempeld. Door de ING-bank wordt onder andere gemeld dat het opvallend en ongebruikelijk is dat alle bedragen van de creditfacturen via [bedrijf 2] B.V. doorgeboekt worden naar een derde partij, [bedrijf 5] B.V., terwijl de partij verder niet betrokken lijkt te zijn bij de transacties. [21]
Deze feiten en omstandigheden roepen vragen op en kunnen bijdragen aan het vermoeden van witwassen.
Desondanks is de rechtbank van oordeel dat een belangrijke schakel ontbreekt. De genoemde feiten en omstandigheden zeggen namelijk niets over de áfkomst van de door de recyclingbedrijven overgeboekte geldbedragen. Het staat vast dat die betreffende geldbedragen van de zakelijke bankrekeningen van [bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 3] B.V. overgemaakt zijn naar de rechtspersonen waarvan verdachte de bestuurder was. Het scenario zoals geschetst door het OM, dat er van misdrijf afkomstige contante bedragen bij de twee recyclingbedrijven zijn afgeleverd en dat deze vervolgens zijn vermengd met het legale banksaldo van de recyclingbedrijven, wordt niet door bewijsmiddelen ondersteund. De rechtbank is van oordeel dat de gestelde feiten en omstandigheden niet tot de conclusie kunnen leiden dat de overgeboekte geldbedragen die afkomstig zijn van de zakelijke rekeningen van [bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 3] B.V. – onmiddellijk of middellijk – afkomstig zijn uit enig misdrijf. Het bestanddeel ‘uit enig misdrijf afkomstig’ kan niet bewezen worden. Dit betekent dat de rechtbank niet toekomt aan de derde stap van het zes stappen-arrest.
In het kader van de aanschaf van de woningen heeft het OM enkele feiten en omstandigheden aangedragen die bij kunnen dragen aan het vermoeden van witwassen, waaronder het rondpompen van geld tussen rechtspersonen. Hoewel deze gang van zaken de nodige vragen oproept, leidt het voorstaande de rechtbank tot de conclusie dat zij niet kan vaststellen dat de bedragen afkomstig van [bedrijf 1] B.V. en [bedrijf 3] B.V. van enig misdrijf afkomstig zijn en kan zij ook niet vaststellen dat het geld waarmee de woningen zijn gekocht (gedeeltelijk) van misdrijf afkomstig zijn.
4.4.4.
Conclusie witwassen
De rechtbank kan op basis van de feiten en omstandigheden niet vaststellen dat deze van dien aard zijn dat zonder meer sprake is van een vermoeden van witwassen. De rechtbank spreekt verdachte vrij van gewoontewitwassen dan wel van het feitelijk leiding geven daaraan, omdat zij niet kan vaststellen dat de geldbedragen – onmiddellijk of middellijk – afkomstig zijn uit enig misdrijf.
De rechtbank zal verdachte om dezelfde reden ook vrijspreken van schuldwitwassen.
4.4.5.
Conclusie valsheid in geschrift
Naast de witwasverdenking wordt [bedrijf 2] B.V., waarvan verdachte de bestuurder was, ook verweten dat zij valse facturen heeft opgemaakt dan wel heeft doen opmaken en die valse facturen heeft opgenomen in de bedrijfsadministratie. Op de facturen staat vermeld dat er goederen zijn geleverd aan [bedrijf 1] B.V., terwijl die leveringen volgens de officieren van justitie nooit hebben plaatsgevonden. De facturen zijn daarom, zo stelt het OM, valselijk opgemaakt. De officieren van justitie hebben in overeenstemming met deze geschetste gang van zaken de taak om te bewijzen dat er
geengoederenstroom heeft plaatsgevonden. De rechtbank overweegt dat het OM zich hiermee in een lastige bewijspositie bevindt. Het OM dient immers aan te tonen dat iets
nietheeft plaatsgevonden.
geengoederenstroom heeft plaatsgevonden. De rechtbank overweegt dat het OM zich hiermee in een lastige bewijspositie bevindt. Het OM dient immers aan te tonen dat iets
nietheeft plaatsgevonden.
De rechtbank overweegt enerzijds dat sprake is van opmerkelijke feiten en omstandigheden met betrekking tot de transacties. De rechtbank denkt daarbij aan het feit dat er geen documentatie in de bedrijfsadministraties is aangetroffen waaruit volgt dat de bedrijven die schroot aan [bedrijf 1] B.V. hebben geleverd, schroot hebben ingekocht of anderszins hebben verkregen. Anderzijds heeft de rechtbank in de vorige paragraaf ook kanttekeningen geplaatst bij de omstandigheden die volgens het OM bij moeten dragen aan het vermoeden van witwassen en de stelling van het OM dat er in het geheel geen sprake was van een goederenstroom richting [bedrijf 1] B.V. De stelling van het OM dat contante bedragen bij [bedrijf 1] B.V. zijn afgeleverd in plaats van (afval)goederen, wordt niet door bewijsmiddelen ondersteund. Er zijn bovendien ook andere denkbare manieren om aan schroot te komen, zoals het scenario dat de bedrijven als tussenpersoon fungeerden tussen een (schroot)leverancier en [bedrijf 1] B.V..
De rechtbank concludeert dat er weliswaar aanwijzingen in het dossier te vinden zijn dat een goederenstroom ontbreekt, maar dat deze mede in het licht van de verklaringen van de verdachten naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende wettig en overtuigend bewijs leveren dat er geen goederenstroom is geweest en dat er dus vals gefactureerd is. De rechtbank zal verdachte ook van feit 2 vrijspreken.
5.De inbeslaggenomen voorwerpen
Op de woningen aan de [adres 1] in [locatie 1] en aan de [adres 2] in [locatie 2] ligt beslag.
De officieren van justitie verzoeken beide woningen verbeurd te verklaren. De raadsvrouw verzet zich hiertegen en verzoekt de woningen terug te geven aan de rechthebbenden.
De rechtbank zal de teruggave gelasten van beide woningen aan de rechthebbenden, aangezien deze niet vatbaar zijn voor verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer en het belang van strafvordering zich niet tegen teruggave verzet.
6.De beslissing
De rechtbank:
vrijspraak
- verklaart niet bewezen dat verdachte het onder 1 en 2 ten laste gelegde heeft begaan en spreekt hem daarvan vrij;
de in beslag genomen voorwerpen
- gelast de teruggave van de woningen aan de [adres 1] [locatie 1] en [adres 2] in [locatie 2] aan de rechthebbenden;
opheffing geschorste bevel voorlopige hechtenis
- heft het geschorste bevel tot voorlopige hechtenis op met ingang van heden.