Uitspraak
Rechtbank Rotterdam
rechter-commissaris in strafzaken
zittingsplaats Rotterdam
parketnummer : 10.117164.25
datum : 12 juni 2026
Proces-verbaal van bevindingenvan rechter-commissaris mr. I.M.A. Hinfelaar in de strafzaak tegen de verdachte:
[verdachte]geboren op [geboortedatum] 2000 te [geboorteplaats]
raadsman mr. R. Jeronimus
raadsman mr. R. Jeronimus
Op 10 juni 2025 heeft onder leiding van de rechter-commissaris een doorzoeking ter inbeslagneming plaatsgevonden in een woning gelegen aan de [adres], [postcode] [plaatsnaam]. Gedurende de doorzoeking zijn er onder andere digitale gegevensdragers inbeslaggenomen.
Op 16 juli 2025 heeft de officier van justitie de rechter-commissaris schriftelijk verzocht tot het (laten) filteren van inbeslaggenomen digitale gegevensdragers, te weten:
- een mobiele telefoon van het merk Apple, beige met kenmerk 6973536,
- een mobiele telefoon van het merk Apple, goudkleurig met kenmerk 6973550,
- een laptop van het merk Apple, zwart met kenmerk 6973532 (hierna: de digitale gegevensdragers),
op aanwezigheid van (mogelijk) verschoningsgerechtigd materiaal. De officier van justitie heeft ter onderbouwing e-mailcorrespendentie van 8 juli 2025 met raadsman
mr. R. Jeronimus (hierna: de raadsman) overgelegd. Daarover merkt de officier van justitie op dat de verdachte - op advies van haar voorgaande raadsman - een toestemmingsverklaring heeft getekend voor onderzoek in haar telefoons. Naar aanleiding van onderstaand bericht van de raadsman heeft de officier van justitie het onderzoeksteam direct opgedragen het onderzoek in de digitale gegevensdragers te staken. Tot op dat moment was de politie geen verschoningsgerechtigd materiaal tegengekomen. Op 13 augustus 2025 heeft de officier van justitie zijn mededeling van 16 juli 2025 aangevuld door mee te delen dat aan de laptop en één van de mobiele telefoons geen onderzoek is verricht, nu geen toegangsgegevens zijn verstrekt door de verdachte verstrekt.
mr. R. Jeronimus (hierna: de raadsman) overgelegd. Daarover merkt de officier van justitie op dat de verdachte - op advies van haar voorgaande raadsman - een toestemmingsverklaring heeft getekend voor onderzoek in haar telefoons. Naar aanleiding van onderstaand bericht van de raadsman heeft de officier van justitie het onderzoeksteam direct opgedragen het onderzoek in de digitale gegevensdragers te staken. Tot op dat moment was de politie geen verschoningsgerechtigd materiaal tegengekomen. Op 13 augustus 2025 heeft de officier van justitie zijn mededeling van 16 juli 2025 aangevuld door mee te delen dat aan de laptop en één van de mobiele telefoons geen onderzoek is verricht, nu geen toegangsgegevens zijn verstrekt door de verdachte verstrekt.
Op 28 juli 2026 heeft de raadsman – desgevraagd – concreet aangegeven op welke verschoningsgerechtigden er kan worden gestuit in de digitale gegevensdragers.
Gelet op het redelijk vermoeden op aanwezigheid van (mogelijk) verschoningsgerechtigde gegevens op de digitale gegevensdragers, is de rechter-commissaris overgegaan tot filtering van de digitale gegevensdragers. De rechter-commissaris heeft zich bij de filtering van de digitale gegevensdragers laten bijstaan door een geheimhoudermedewerker die op geen enkele manier bij het strafrechtelijk onderzoek of een gelieerd strafrechtelijk onderzoek is betrokken en zal worden en is gehouden tot strikte geheimhouding.
Op 26 september 2025 heeft de rechter-commissaris de geheimhoudermedewerker verzocht de filtering van de digitale gegevensdragers uit te voeren aan de hand van de zoektermenlijst (bijlage 1). De filtering wordt uitgevoerd in de forenisc tool Hansken. De filteringshandelingen zijn verricht in de case met de naam
202409996 Wolf, bestaande uit de eerdergenoemde digitale gegevensdragers. De handelingen ten aanzien van de dataset zijn geautomatiseerd geregistreerd, in die zin dat is bijgehouden welke handelingen binnen het systeem hebben plaatsgevonden en door wie deze zijn verricht.
202409996 Wolf, bestaande uit de eerdergenoemde digitale gegevensdragers. De handelingen ten aanzien van de dataset zijn geautomatiseerd geregistreerd, in die zin dat is bijgehouden welke handelingen binnen het systeem hebben plaatsgevonden en door wie deze zijn verricht.
De geheimhoudermedewerker heeft de rechter-commissaris op 2 oktober 2025 te kennen gegeven dat hij, naast de te filteren digitale gegevensdragers eveneens toegang heeft gekregen tot een inbeslaggenomen tablet. De geheimhoudermedewerker heeft de rechter-commissaris voorgelegd dat de tablet van het merk Apple is en derhalve mogelijk vanwege het gebruik van hetzelfde Apple ID synchroniseert met de te filteren laptop. In het verlengde daarvan heeft de rechter-commissaris de raadsman verzocht kenbaar te maken of op de tablet (mogelijk) verschoningsgerechtigde gegevens kunnen worden aangetroffen. De raadsman heeft bij mail van 6 oktober 2025 te kennen gegeven dat zich op de tablet vertrouwelijke correspondentie bevindt die onder het verschoningsrecht valt. Vanwege het ontbreken van een redelijk vermoeden op aanwezigheid van (mogelijk) verschoningsgerechtigde gegevens op de tablet, is de tablet niet onder regie van de rechter-commissaris gefilterd.
Op 16 december 2025 hebben gerechtsjuristen Y.E. Thämer en mr. F.C. Le Péru, namens de rechter-commissaris een controle uitgevoerd op de digitale gegevensdragers. De gerechtsjuristen zijn daarbij gestuit op (mogelijk) verschoningsgerechtigde gegevens. De bevindingen hebben de rechter-commissaris aanleiding gegeven tot het ambtshalve laten toepassen van zoektermen (bijlage 2) waarbij de geheimhoudermedewerker de opdracht heeft gekregen enkele van de zoektermen te controleren op aanwezigheid van vals positieven. Voorts is gedurende de controle gestuit op gegevens waaruit blijkt dat de beslagene door middel van een prompt in ChatGPT een reactie heeft opgesteld die kennelijk is bedoeld voor een verschoningsgerechtigde. Op basis van deze prompt heeft ChatGPT een tekst gegenereerd waarin onder meer de naam van een verschoningsgerechtigde wordt genoemd. Aannemelijk is dat deze tekst bestemd is voor communicatie met een verschoningsgerechtigde. De rechter-commissaris overweegt ten aanzien van deze gegevens het volgende.
Aan het verschoningsrecht ligt ten grondslag dat het maatschappelijk belang dat de waarheid in rechte aan het licht komt, moet wijken voor het maatschappelijk belang dat eenieder zich vrijelijk en zonder vrees voor openbaarmaking van het toevertrouwde om bijstand en advies tot de betreffende beroepsbeoefenaren moet kunnen wenden. Een extern AI-systeem, zoals OpenAI, waarvan ChatGPT een product is, slaat zowel de ingevoerde als gegenereerde informatie op en kan deze vervolgens gebruiken voor bijvoorbeeld het trainen van het AI-model. Het invoeren van (mogelijk) verschoningsgerechtigde informatie in ChatGPT, alsmede het laten genereren van een tekst die bestemd is voor een verschoningsgerechtigde, kan worden aangemerkt als het openbaar maken van dergelijke informatie. Hierdoor wordt de vertrouwelijkheid van deze informatie doorbroken. Het gevolg hiervan is dat de informatie haar vertrouwelijke karakter verliest en derhalve, in voorkomend geval, niet langer kan worden aangemerkt als verschoningsgerechtigde informatie.
Op 15 februari 2026 geeft de geheimhoudermedewerker te kennen gegeven de opdracht te hebben uitgevoerd. Op 20 februari 2026 heeft gerechtsjurist mr. F.C. Le Péru, namens de rechter-commissaris, een controle uitgevoerd op de digitale gegevensdragers. De gerechtsjurist is daarbij gestuit op (mogelijk) medisch verschoningsgerechtigde gegevens. De bevindingen zijn gedeeld met de raadsman en hem is verzocht uiterlijk 13 maart 2026 aanvullende zoektermen op te geven.
Op 12 maart 2026 heeft de raadsman aanvullende zoektermen aan de rechter-commissaris doen toekomen. Desgevraagd heeft de raadsman op 24 maart 2026 enkele zoektermen nader toegelicht. Op 15 april 2026 heeft de raadsman nieuwe aanvullende zoektermen opgegeven. De rechter-commissaris heeft de aanvullende zoektermen gecontroleerd en heeft deze zoektermenlijst (bijlage 3) verstrekt aan de geheimhoudermedewerker teneinde toe te passen op de digitale gegevensdragers.
Gelet op de voortgang van het onderzoek heeft de rechter-commissaris de officier van justitie verzocht aan te geven of een controle op vals positieven wenselijk is met dien verstande dat er geen algemene zoektermen worden toegepast in de filtering en aan de uitgefilterde gegevens alsnog onderzoek kan worden gedaan indien blijkt dat in de geschoonde dataset informatie wordt gemist. De officier van justitie heeft op 14 april 2026 de rechter-commissaris te kennen gegeven de controle op vals positieven voor nu achterwege te laten, maar wel graag de mogelijkheid de controle (achteraf) openlaat.
Het bovenstaande heeft aanleiding gegeven de reeds uitgevoerde filtering van de digitale gegevensdragers ongedaan te (laten) maken. De rechter-commissaris heeft de geheimhoudermedewerker daartoe geïnstrueerd. Op 29 april 2026 heeft de geheimhoudermedewerker de rechter-commissaris geïnformeerd dat de digitale gegevensdragers zullen worden gewist in de forensic tool Hansken, zodat er geen oude sporen achtergelaten worden. Daarna zullen de digitale gegevensdragers opnieuw ingeladen worden en zal daarop de zoektermenlijst worden toegepast. Vanwege technische problemen omtrent het geautomatiseerd toepassen van de zoektermen hebben de werkzaamheden van de geheimhoudermedewerker vertraging opgeleverd. Voorts is op 1 juni 2026 kenbaar geworden dat de geheimhoudermedewerker vanwege persoonlijke omstandigheden niet volledig inzetbaar was. Gelet daarop heeft de rechter-commissaris beslist de filtering verder te laten uitvoeren door gerechtsjurist mr. F.C. Le Péru. De werkzaamheden zijn uitgevoerd op een laptop van de Rechtspraak waarmee toegang kan worden verkregen tot het politienetwerk en daarmee de forensic tool waarin de te schonen dataset zich bevindt.
De gerechtsjurist heeft geconstateerd dat in de dataset nog geen markeringen of labels waren aangebracht. De gerechtsjurist heeft de zoektermenlijst (bijlagen 1, 2 en 3) handmatig ingevoerd en de hits gemarkeerd als mogelijk verschoningsgerechtigd. Gelet op het oordeel van de rechter-commissaris ten aanzien van ChatGPT, zoals hierboven geoordeeld, heeft de gerechtsjurist de ChatGPT gesprekken die door de toepassing van de zoektermenlijst eerder waren gemarkeerd als mogelijk verschoningsgerechtigd, gemarkeerd als niet-verschoningsgerechtigd. De gerechtsjurist heeft tot slot de geschoonde dataset gecontroleerd op aanwezigheid van (mogelijk) verschoningsgerechtigde gegevens. De gerechtsjurist is gestuit op (mogelijk) verschoningsgerechtigde gegevens die zij handmatig heeft aangemerkt als (mogelijk) verschoningsgerechtigd. Met het autorisatieprofiel dat het onderzoeksteam toebedeeld zal krijgen zijn de als (mogelijk) verschoningsgerechtigde sporen niet kenbaar zijn en derhalve niet zichtbaar zijn. De gerechtsjurist constateert dat de dataset daarmee is ontdaan van (mogelijk) verschoningsgerechtigde informatie.
Gelet op het vorengaande bepaalt de rechter-commissaris dat
- de bewerkte (geschoonde) versie van de dataset 202409996 Wolf, die is ontdaan van geheimhoudercommunicatie, kan worden vrijgegeven aan het onderzoeksteam en het Openbaar Ministerie voor het verdere onderzoek.
- de aan het opsporingsteam ter beschikking gestelde (geschoonde) dataset mag na vrijgave uitsluitend worden benaderd via dezelfde forensische applicatie (Hansken) als die waarmee de gegevens zijn gefilterd en waarmee (mogelijk) verschoningsgerechtigde informatie ontoegankelijk is gemaakt (uitgegrijsd).
- alle handelingen waarbij de digitale gegevens worden benaderd in Hansken worden geautomatiseerd geregistreerd waardoor controleerbaar wordt wie wanneer zichzelf toegang heeft verleend tot een digitaal bestand.
- aan functiegroepen van personen worden autorisaties toegekend, waarbij rechercheurs die belast zijn met de opsporing geen toegang hebben tot sporen in bewijsbestanden die uitgegrijsd zijn.
- indien onverhoopt blijkt dat zich geheimhouderinformatie in het overgebleven beslag bevindt, de rechter-commissaris daarvan in kennis wordt gesteld, zonder dat van de inhoud van dat bericht kennis wordt genomen. De rechter-commissaris wordt daarvan onverwijld in kennis gesteld.
- ontoegankelijk gemaakte gegevens niet opnieuw toegankelijk (begrijp: ontgrijzen) worden gemaakt behoudens de voorgaande schriftelijke toestemming van de rechter-commissaris. Het eventueel ontgrijzen van (mogelijk) verschoningsgerechtigde gegevens kan uitsluitend geschieden door een door de rechter-commissaris aangewezen geheimhoudermedewerker.
Dit proces-verbaal is op 12 juni 2026 door de rechter-commissaris en de griffier vastgesteld en ondertekend.
mr. F.C. Le Péru, mr. I.M.A. Hinfelaar,
griffier rechter-commissaris