Uitspraak
vonnis
RECHTBANK 'S-GRAVENHAGE
Sector civiel recht
zaaknummer / rolnummer: 328635 / HA ZA 09-244
Vonnis van 3 maart 2010
in de zaak van
1. de vennootschap onder fima UNITED STEVEDORES AMSTERDAM (USA) V.O.F.,
gevestigd te Amsterdam,
2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid TRANSIT TERMINAL AMSTERDAM (T.T.A.) B.V.,
gevestigd te Amsterdam,
3. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [A.] STUWADOORS B.V.,
gevestigd te Amsterdam,
eiseressen,
advocaat mr. N.J.R.M. Elings,
tegen
DE STAAT DER NEDERLANDEN (Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer),
gevestigd te 's-Gravenhage,
gedaagde,
advocaat mr. drs. J.H. Geerdink.
Partijen zullen hierna USA c.s. of afzonderlijk USA, TTA en [A.], en de Staat genoemd worden.
1. De procedure
1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding van 5 januari 2009 met producties;
- de conclusie van antwoord met producties;
- het tussenvonnis van 29 april 2009 waarin een comparitie van partijen is gelast;
- het proces-verbaal van comparitie van 14 oktober 2009;
- de akte van eiseressen met producties;
- de antwoordakte van de Staat.
1.2. Ten slotte is vonnis bepaald.
2. De feiten
2.1. TTA en [A.] zijn de vennoten van USA.
2.2. Op 17 september 2002 heeft de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, hierna: de minister, aan USA een last onder dwangsom opgelegd die er - kort samengevat - op neerkomt dat USA zich dient te onthouden van overtreding van specifiek in de last genoemde bepalingen uit de Wet milieubeheer in samenhang met bepalingen uit EG-verordening 259/93 (EVOA-oud). Tegen deze dwangsombeschikking is geen rechtsmiddel ingesteld.
2.3. Op 12 juli 2007 is EG-verordening 1013/2006 in werking getreden (EVOA-nieuw) en in de plaats getreden van de daarbij ingetrokken EVOA-oud.
2.4. In een brief van 20 september 2007 aan USA schreef de minister van VROM onder meer:
"(...) Handelingen die onder de oude EVOA resulteerden in een overtreding van de EVOA en van de opgelegde last, resulteren ook onder de nieuwe EVOA in een overtreding. De desbetreffende bepalingen in de nieuwe EVOA zijn echter niet identiek aan die in de oude EVOA. In deze brief informeer ik u over de gevolgen van de invoering van de nieuwe EVOA voor de aan USA opgelegde last onder dwangsom.
(...)
De strekking van de aan u opgelegde last blijft ongewijzigd. De wettelijke bepalingen waarnaar in de last wordt verwezen, veranderen echter wel."
2.5. Bij brief van 9 mei 2008 informeerde de minister USA dat op 24 januari 2008 een overtreding van de in 2002 opgelegde last was geconstateerd en dat USA een dwangsom van € 1.500,- had verbeurd. Nadat betaling uitbleef heeft de minister op 17 november 2008 een dwangbevel uitgevaardigd, dat op 26 november 2008 aan USA en haar vennoten is betekend.
2.6. Bij besluit van 21 april 2008 heeft de minister het verzoek van USA afgewezen om de op 17 september 2002 opgelegde last onder dwangsom op te heffen. Het daartegen ingediende bezwaar is op 12 november 2008 ongegrond verklaard. USA heeft tegen deze beslissing beroep ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Bij uitspraak van 21 oktober 2008 is het beroep gegrond verklaard. De Afdeling overwoog onder meer:
"(...) 2.7. De bepalingen van Verordening 259/93 waarop de bij besluit van 17 september 2002 opgelegde last betrekking heeft, kunnen sinds 12 juli 2007 niet meer worden overtreden. Dat handelingen die resulteerden in overtredingen van de bepalingen van Verordening (EEG) 259/93, ook overtredingen van bepalingen van Verordening (EG) 1013/2006 zouden opleveren - zoals de minister betoogt - is niet relevant, reeds omdat de last geen betrekking heeft op de bepalingen van Verordening (EG) 1013/2006. De last is ook niet in die zin gewijzigd; de brief van 20 september 2007 is naar de minister heeft verklaard niet een daartoe strekkend besluit. Aan het besluit van 17 september 2002 komt sinds 12 juli 2007 geen betekenis meer toe in die zin dat op grond van dat besluit geen dwangsom meer kan worden verbeurd.(...)."
3. De vordering
3.1. USA c.s. vordert dat zij goed opposant tegen het dwangbevel wordt verklaard en dat dit dwangbevel wordt vernietigd, een en ander onder veroordeling van de Staat in de kosten van het geding, die kosten te vermeerderen met de wettelijke rente daarover.
3.2. Aan die vordering legt USA ten grondslag dat door intrekking van de EVOA-oud de grondslag van de last onder dwangsom is vervallen zodat van overtreding van die last op 24 januari 2008 geen sprake meer kan zijn geweest. De vennoten van USA leggen aan hun vordering voorts ten grondslag dat zij als vennoot niet kunnen worden aangesproken tot betaling van een door USA verbeurde dwangsom.
3.3. De Staat voert gemotiveerd verweer. Op stellingen en weren van partijen wordt hierna, waar nodig, nader ingegaan.
4. De beoordeling
4.1. Het verzet kan geacht worden tijdig en op de juiste wijze te zijn ingesteld, aangezien het tegendeel niet is gesteld of gebleken, zodat USA c.s. in zoverre in haar verzet kan worden ontvangen.
4.2. Bij beoordeling van de vordering moet worden vooropgesteld dat de burgerlijke rechter, wanneer tegen een beschikking een met voldoende waarborgen omklede rechtsgang heeft opengestaan en deze rechtsgang niet is gebruikt, ervan dient uit te gaan dat de beschikking zowel wat betreft de wijze van totstandkoming als wat betreft de inhoud in overeenstemming is met de wettelijke voorschriften en met algemene rechtsbeginselen. USA c.s. heeft de bestuursrechtelijke rechtsgang niet gebruikt, zodat het dwangsombesluit onherroepelijk is geworden. De toetsing van de civiele rechter die oordeelt over het verzet tegen een dwangbevel dient derhalve beperkt te blijven tot de vraag of sprake is van overtreding(en) van de last onder dwangsom en de vraag of de invordering rechtmatig is.
4.3. Het meest verstrekkend betoog van USA c.s. is dat door intrekking van EVOA-oud de grondslag aan het dwangsombesluit is komen te vervallen zodat van overtreding daarvan geen sprake meer kan zijn. De Staat heeft dit betoog weersproken door te stellen dat de last onder dwangsom bij brief van 20 september 2007 is geactualiseerd. Dat betoog kan in het licht van de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 21 oktober 2008 geen stand houden. Integendeel, uit die uitspraak volgt met zoveel woorden dat sinds 12 juli 2007 aan het besluit van 17 september 2002 in zoverre geen betekenis meer toekomt dat op grond van dat besluit na 12 juli 2007 geen dwangsom meer kon worden verbeurd.
4.4. Nu de overtreding waarop de thans gevorderde dwangsom is gebaseerd zou hebben plaatsgevonden op 24 januari 2008, dus na 12 juli 2007, moet worden geconcludeerd dat die overtreding niet meer kan hebben geleid tot het verbeuren van een dwangsom. Invordering daarvan is dan niet rechtmatig, zodat het verzet reeds om die reden gegrond is. Hetgeen partijen overigens naar voren hebben gebracht kan onbesproken blijven.
4.5. De Staat zal als de in het ongelijk gestelde partij worden veroordeeld in de kosten van het geding. De daarover gevorderde wettelijke rente zal als onweersproken worden toegewezen.
5. De beslissing
De rechtbank
- verklaart het verzet gegrond en vernietigt het dwangbevel van 17 november 2008;
- veroordeelt de Staat in de kosten van het geding aan de zijde van USA c.s. begroot op € 339,98 aan verschotten en € 904,- aan salaris van de advocaat en met de wettelijke rente over deze proceskostenveroordeling vanaf de 15e dag na deze uitspraak tot aan de dag der algehele voldoening;
- verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad.
Dit vonnis is gewezen door mr. J.J. van der Helm en in het openbaar uitgesproken op 3 maart 2010.