Uitspraak
uitspraak
RECHTBANK 's-HERTOGENBOSCH
Sector Strafrecht
Parketnummer: 01/025298-99
Uitspraakdatum: 3 december 2012
Beslissing verlenging terbeschikkingstelling
Beslissing in de zaak van:
[terbeschikkinggestelde],
geboren te [geboorteplaats], op [1962],
verblijvende in [kliniek].
Het onderzoek van de zaak.
Bij arrest van het gerechtshof 's-Hertogenbosch van 20 oktober 2000 is betrokkene ter beschikking gesteld met bevel tot verpleging van overheidswege. Bij beschikking van deze rechtbank van 15 februari 2011 is de verpleging van overheidswege voorwaardelijk beëindigd. De terbeschikkingstelling is voor het laatst, bij beschikking van deze rechtbank van 25 november 2011, met een jaar verlengd.
De vordering van de officier van justitie, ingekomen ter griffie van deze rechtbank op 4 oktober 2012, strekt tot verlenging van de termijn van terbeschikkingstelling voor de duur van een jaar.
Deze vordering is behandeld ter openbare terechtzitting van deze rechtbank van 19 november 2012.
Hierbij zijn de officier van justitie, de deskundige [deskundige] en de terbeschikkinggestelde en zijn raadsman gehoord.
In het dossier bevinden zich onder andere:
- het advies van Tactus Reclassering d.d. 6 september 2012.
- het rapport van S. de Jong, psychiater, d.d. 22 augustus 2012 uitgebracht in opdracht van Tactus Reclassering.
- het rapport van dr. L.H.W.M. Kaiser, psychiater, d.d. 10 september 2012.
- het rapport van prof.dr.J.J. Baneke, forensisch psycholoog, d.d. 24 september 2012.
De beoordeling.
De terbeschikkingstelling is toegepast ter zake van poging tot doodslag en van diefstal, meermalen gepleegd, terwijl de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen het opleggen van die maatregel eiste.
Het hiervoor genoemde misdrijf poging tot doodslag betreft een misdrijf dat gericht is tegen of gevaar veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen.
In voornoemd advies van Tactus Reclassering is onder meer het navolgende gesteld:
Betrokkene verblijft sinds juli 2009 in [kliniek]. Buiten een incident in 2009 op de werkplaats van [kliniek], heeft betrokkene zich altijd aan afspraken en aanwijzingen van het behandelteam van [kliniek] en Tactus Reclassering gehouden. Hij lijkt beperkt inzicht te hebben in zijn ziekte maar accepteert wel dat hij zijn medicatie moet blijven gebruiken. Hij leidt een rustig en aangepast bestaan op [kliniek], en is afhankelijk van de externe structuur die hem daar geboden wordt. Hij heeft laten zien dat hij met de geboden behandeling en begeleiding op [kliniek] stabiel blijft functioneren en dat hij met de overgang naar de open resocialisatie-afdeling, zij het in beperkte mate, meer initiatiefrijk is geworden en ook wat meer zelfstandigheid heeft laten zien. Echter lijkt betrokkene blijvend aangewezen op een beschermde woonsetting en dat hij nooit zelfstandig zal kunnen functioneren in de maatschappij. Binnen de structuur en begeleiding van een beschermde woonomgeving wordt het recidiverisico als laag ingeschat.
Het behandelteam van [kliniek] geeft aan dat betrokkene op het moment stabiel functioneert en zich goed houdt aan de structuur die hem geboden wordt door het verblijf bij [kliniek]. Zij zijn van mening dat betrokkene door zijn chronische psychiatrisch ziektebeeld langdurig afhankelijk zal zijn van zorg om sociaal-maatschappelijk stabiel te kunnen functioneren. Indien deze zorg weg valt zal betrokkene door zijn onrealistisch toekomstbeeld waarschijnlijk maatschappelijk afglijden, waardoor de kans op middelengebruik en recidive toenemen. Zij achten de kans dat betrokkene bij een beëindiging van de ter beschikkingsteling daadwerkelijk naar Somalië zal vetrekken reëel. Het plan van betrokkene is dan om daar te trouwen en na twee of drie maanden weer terug te keren naar Nederland om hier weer te gaan wonen en zijn vrouw dan over te laten komen.
Betrokkene wordt sinds eind 2011 behandeld en tweewekelijks gecontroleerd door een internist. Dit in verband met het slecht functioneren van zijn nieren. Deze functioneren beide nog maar voor een kwart deel.
Tactus Reclassering ervaart het opstellen van een advies enigszins als een dilemma. De kans dat betrokkene zich bij beëindiging van de ter beschikkingstelling zal onttrekken aan de behandeling en begeleiding wordt door Tactus Reclassering niet als groot ingeschat, maar mogelijk wel aanwezig. Daartegenover staat dat betrokkene heeft laten zien zich te kunnen binden aan een behandeling en hierin ook stabiel kan blijven functioneren.
Zowel zijn psychiatrisch ziektebeeld als zijn lichamelijke invaliditeit maken het voor betrokkene zo goed als onmogelijk zijn niet-realistische toekomstwensen ook daadwerkelijk uit te laten komen. Het recidiverisico wordt op het moment bij een voortdurend en stabiel verblijf bij [kliniek] als laag ingeschat, en betrokkene heeft laten zien ook na verandering van afdeling en het slachtoffer worden van een mishandeling, langere tijd stabiel te kunnen functioneren. Indien betrokkene niet meer in de zorg van een GGZ-instelling verblijft, zal het recidiverisico langzaam verhogen naarmate betrokkene zich maatschappelijk steeds moeilijker kan handhaven.
Tactus Reclassering adviseert de ter beschikkingstelling met voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging, te beëindigen.
In het advies van psychiater S. de Jong is zakelijk weergegeven onder meer het navolgende gesteld:
Onderzochte accepteert een aanmelding voor forensisch beschermd wonen binnen [kliniek]. De behandelcoördinator verwacht geen stress bij overplaatsing omdat de begeleiding op [afdeling] te vergelijken is met groep 6 van [kliniek]. Onderzochte zegt dat zijn verblijf op [afdeling] maar tijdelijk is omdat hij in de toekomst wil gaan trouwen en samenwonen. Hij handelt daar tot heden niet actief naar en in een gesprek erover kan hij niet concreet aangeven hoe hij dat wil realiseren. Daarbij komt dat onderzochte wegens een ernstige nierfunctie niet goed functioneert zodat er gesproken kan worden van invalidering. Opgemerkt moet worden dat de nierziekte een slechte prognose heeft. Om die redenen en om de psychiatrische invaliditeit, acht onderzoeker het nu niet waarschijnlijk dat onderzochte zich op termijn actief zal onttrekken aan begeleiding van [kliniek] ([kliniek] of [afdeling]).
Onderzoeker adviseert de maatregel van terbeschikkingstelling te beëindigen. Onderzochte blijft aangewezen op forensisch beschermd wonen binnen [kliniek]. De risicotaxatie wijst op een lage kans op recidive binnen deze setting, evenals de ervaringen tijdens zijn verblijf op [kliniek]. Mede door zijn psychiatrische en lichamelijke invaliditeit is de kans gering dat onderzochte zich aan de begeleiding zal onttrekken. Onderzoekers mening is dat onderzochte door zijn psychische en lichamelijke beperkingen/ziekten niet in staat moet worden geacht zelfstandig in de maatschappij te kunnen functioneren.
In zijn advies d.d. 10 september 2012 heeft dr. L.H.W.M. Kaiser, psychiater, onder meer gesteld:
Het gevaar van een agressief delict wordt als tamelijk hoog ingeschat als betrokkene zonder juridisch dwingend kader zou zijn, daar hij nogal impulsief reageert en de paranoïde kwetsbaarheid nog groot is.
Verlenging van de terbeschikkingstelling voor een termijn van een jaar wordt door onderzoeker als noodzakelijk ingeschat.
Overgang van betrokkene naar een andere woonvorm is een forse ingreep voor betrokkene die slecht tegen verandering kan en die daarop met psychotische decompensatie en met name met paranoïdie kan reageren. Daarbij komt dat hij over twee maanden gedialyseerd moet worden wat ook een psychische belasting is met gevaar voor psychotische decompensatie. Het recidiverisico wordt daardoor verhoogd.
Als de overplaatsing naar een woonvorm niet zou lukken is het belangrijk dat hij crisisplaatsing of terugplaatsing kan krijgen naar de FPA. Binnen het tbs-kader is dat verzekerd maar niet binnen het civielrechtelijke machtigingskader.
Betrokkene wenst naar Somalië te gaan als hij geen tbs meer heeft terwijl hij daar totaal niet op voorbereid is en hij geen idee heeft welke zorg hij daar kan krijgen.
Als betrokkene de overgang naar een stabiele beschermde woonsituatie goed doorgemaakt heeft zou bij een volgende verlenging onderzocht kunnen worden of de behandeling voortgezet kan worden met een civielrechtelijke machtiging.
In zijn advies d.d. 24 september 2012 heeft prof.dr. J.J. Baneke, forensisch psycholoog, onder meer gesteld:
Betrokkene staat op de wachtlijst om vanuit de FPA overgeplaatst te worden naar een beschermde woonvorm op hetzelfde terrein van [kliniek] als de FPA. Er zijn relatief nog veel factoren die bij een verandering van zijn huidige situatie tot risicovol gedrag kunnen leiden. Vooral bij mensen die lijden aan schizofrenie kan een dergelijke verandering tot extra angst en onrust leiden zodat gemakkelijk een terugval in problematisch gedrag plaats kan vinden.
Betrokkene is lijdende aan een ziekelijke stoornis van de geestvermogens i.c. aan een schizofrenie van het paranoïde type.
Het risico op terugval in psychotische decompensatie en/of middelengebruik buiten de huidige setting wordt als hoog beschouwd, binnen de huidige setting als beperkt. Geadviseerd wordt de maatregel van terbeschikkingsteling te verlengen met een jaar. Vooral de overplaatsing i.c. wijziging van de huidige situatie, kan risicovol zijn voor iemand met een schizofrene stoornis, zeker gezien de algehele kwetsbaarheid en geringe draagkracht van betrokkene, alsmede zijn paranoïde houding ten tijde van dit onderzoek. Indien betrokkene gedurende een periode van tenminste 6 maanden goed blijkt te functioneren in de beoogde beschermde woonvorm, dan zou de tbs beëindigd kunnen worden, mits er civielrechtelijke maatregelen genomen kunnen worden om de noodzakelijke behandeling en begeleiding te kunnen continueren.
De terbeschikkinggestelde heeft verklaard, kort en zakelijk weergegeven:
Het gaat goed. Ik heb een nierziekte. Ik ben ziek en moe. Ik wil zelfstandig gaan wonen in de omgeving van Zutphen. Eerst wil ik op vakantie naar Somalië voor twee of drie maanden. Ik blijf de medicijnen gebruiken ook als niemand anders zegt dat ik dat moet doen.
De deskundige K. Landa, reclasseringswerker bij Tactus Reclassering, heeft bij de behandeling ter terechtzitting gepersisteerd bij voornoemd advies. Hij heeft voorts het navolgende verklaard, verkort en zakelijk weergegeven:
De gezondheidstoestand van betrokkene is weer verder achteruit gegaan. Thans wordt bezien welke behandeling, dialyse of buikspoeling, voor betrokkene het meest passend is.
De komende weken wordt dat duidelijk.
De externe psycholoog en psychiater rapporteren dat de kans op ontregeling bij overgang van [kliniek] 6 naar een beschermende woonomgeving groot is. Ik zie die kans als minder groot. Bij de overgang van [kliniek] 7 naar 6 heeft geen ontregeling plaatsgevonden; betrokkene is het juist beter gaan doen. Begin dit jaar is betrokkene slachtoffer geworden van een heftige mishandeling. Naar aanleiding daarvan heeft ook geen ontregeling plaatsgevonden. Daarom achten wij de kans op ontregeling bij overgang naar [afdeling] niet reëel.
In [afdeling] is minder begeleiding aanwezig. Er is wel 24uurs begeleiding. Betrokkene krijgt een eigen studio waar hij meer zelfstandigheid krijgt. Zijn werkzaamheden op het terrein van [kliniek] blijf betrokkene daar uitvoeren.
Het is niet duidelijk wanneer hij in [afdeling] terecht kan; dan heeft met de nieuwbouw te maken.
Een rechterlijke machtiging wordt in principe alleen afgegeven als voldaan is aan het gevaarscriterium. In het geval van betrokkene is dat niet zo. Er is geen noodzaak om de strafrechtelijke maatregel over te laten gaan in een civielrechtelijke maatregel.
Als het mis mocht gaan en betrokkene valt onder [kliniek] dan kan hij teruggeplaatst worden.
Door een behandelaar van betrokkene is telefonisch contact gezocht met een broer van verdachte. Het gesprek is in de Engelse taal gevoerd. Daarin werd aangegeven dat er een bruid voor betrokkene geregeld is.
Als de tbs beëindigd wordt, kan betrokkene gaan en staan waar hij wil. Voor ons is dat geen reden om anders te adviseren. Wij kijken naar de huidige situatie. Praktisch is het nagenoeg onmogelijk voor betrokkene om naar Somalië te gaan, gelet op zijn lichamelijke toestand. Daarnaast is het moeilijk om de papieren te regelen voor de reis nu er in Nederland geen Somalische ambassade is.
Het recidivegevaar onder de huidige omstandigheden is laag. Betrokkene is medicatietrouw. De moeheid die betrokkene voelt, komt door de beperkte werking van de nieren. Betrokkene haalt zijn medicatie 's morgens op en neemt deze gedurende de dag op tijd in.
Als er geen tbs is en betrokkene zou zich onttrekken aan de begeleiding van [kliniek], dan is er een gevaarscriterium en dan is een rechterlijke machtiging wel mogelijk.
Op vrijwillige basis daar blijven wonen kan geregeld worden.
Op basis van wat gezien is het laatste half jaar na overplaatsing naar [kliniek] 6, zien wij een overplaatsing niet als mogelijke oorzaak van psychisch ontregelen.
Er is sprake van achterdocht bij betrokkene in combinatie met contact met onbekende personen.
Als de terbeschikkingstelling niet zou worden beëindigd, dan maakt het stempel tbs voor betrokkene geen verschil. De maatregel van terbeschikkingstelling is wel een feitelijke verhindering voor betrokkene om zijn moeder weer te zien.
De gezondheid van betrokkene is een hindernis voor een reis naar en verblijf in Somalië. Betrokkene kan in Somalië niet behandeld worden.
De indruk van de reclassering zowel als van de kliniek is dat het onmogelijk is voor betrokkene om naar Somalië te gaan.
Als de maatregel met een jaar wordt verlengd, dan komt de rechtbank over een jaar voor dezelfde keuze te staan omdat het psychiatrisch ziektebeeld van betrokkene dan niet is veranderd.
De officier van justitie heeft aangevoerd, verkort en zakelijk weergegeven:
Ik persisteer bij mijn vordering. Daarin betrek ik met name dat er niets bekend is over Somalië in combinatie met de lichamelijke gezondheid van de terbeschikkinggestelde. Hij heeft een geringe draagkracht; deze wordt alleen maar kleiner.
De raadsman van de terbeschikkinggestelde heeft aangevoerd, verkort en zakelijk weergegeven:
Het advies van de reclassering is helder: het gevaarscriterium is zeer laag.
De reden waarom de psycholoog en de psychiater tot een verlengingsadvies komen is het bestwil-criterium.
De enkele reden dat cliënt naar Somalië wil, kan geen reden zijn om de tbs te verlengen.
Hij heeft zich altijd aan zijn medicatie gehouden. Er is geen recidivegevaar op dit moment.
Bij beëindiging van de maatregel heeft de reclassering genoeg mogelijkheden om alsnog een rechterlijke machtiging aan te vragen of een inbewaringstelling, als dat nodig mocht blijken.
Indien de rechtbank de terbeschikkingstelling verlengt, zal over een jaar hetzelfde dilemma weer ontstaan.
Ik verzoek de terbeschikkingstelling niet te verlengen.
De rechtbank overweegt als volgt:
De deskundige Landa heeft naar voren gebracht dat indien de maatregel thans wordt verlengd de rechtbank over een jaar voor dezelfde keuze komt te staan en de situatie en het ziektebeeld van betrokkene niet anders zullen zijn omdat het ziektebeeld van betrokkene chronisch is.
In de komende tijd zal betrokkene overgaan van [kliniek] 6 naar [afdeling] hetgeen de nodige verandering voor betrokkene met zich brengt. De deskundigen Kaiser en Baneke hebben gerapporteerd dat een dergelijke verandering kan leiden tot terugval in problematisch gedrag en/of psychotische decompensatie. Zij adviseren daarom beiden om de maatregel met een jaar te verlengen. Nu betrokkene naast genoemde overgang naar [afdeling] ook nog zal worden behandeld voor zijn nierziekte, hetgeen wederom veranderingen met zich meebrengt, is naar het oordeel van de rechtbank niet uit te sluiten dat door deze veranderingen betrokkene ontregeld raakt.
De psychiater De Jong heeft gesteld dat de risicotaxatie wijst op een lage kans van recidive binnen de setting van [kliniek] en dat de ervaringen tijdens het verblijf in de [kliniek] daar ook op wijzen. De rechtbank overweegt daaromtrent dat die risicotaxatie daarbij uitgaat van de huidige stabiele situatie van betrokkene. Het is een aanname dat betrokkene onverminderd stabiel op de veranderingen die hem te wachten staan, zal reageren en dat het recidiverisico onveranderd laag blijft.
Alles overwegende zal de rechtbank de maatregel van terbeschikkingstelling met een jaar verlengen. Over een jaar kan dan worden bezien hoe betrokkene heeft gereageerd op de overgang van [kliniek] 6 naar [afdeling] alsmede op de behandeling van zijn lichamelijke ziekte en wat het recidiverisico onder die omstandigheden is.
Gelet op het vorenstaande, gezien artikel 38d en 38e van het Wetboek van Strafrecht is de rechtbank van oordeel dat de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen de verlenging van de terbeschikkingstelling eist.
De beslissing.
De rechtbank:
verlengt de termijn gedurende welke [terbeschikkinggestelde] ter beschikking is gesteld met een jaar.
Deze beslissing is gegeven door
mr. Y.N.M. Rijlaarsdam, voorzitter,
mr. J.M.P. Willemse en mr. J.H.P.G. Wielders, leden,
in tegenwoordigheid van L.F.M. Schulte, griffier,
en is uitgesproken ter openbare terechtzitting van deze rechtbank van 3 december 2012.
8
Parketnummer: 01/025298-99
- [terbeschikkinggestelde]