Uitspraak
vonnis
RECHTBANK UTRECHT
Sector handels- en familierecht
zaaknummer / rolnummer: 266771 / KG ZA 09-443
Vonnis in kort geding van 5 juni 2009
in de zaak van
1. [eiseres],
wonende te [woonplaats],
2. [eiser],
wonende te [woonplaats],
eisers,
advocaat mr. J.H. Lemstra,
tegen
1. de naamloze vennootschap
SNS BANK N.V.,
gevestigd te Utrecht,
2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
SNS GLOBAL CUSTODY B.V.,
gevestigd te 's-Hertogenbosch,
gedaagden,
advocaten mr. F.R.H. van der Leeuw en mr. W.A.K. Rank.
Eisers zullen hierna gezamenlijk -in enkelvoud- [eiser] genoemd worden. Gedaagden zullen hierna ieder afzonderlijk als SNS Bank en SNS Global Custody aangeduid worden en gezamenlijk –in enkelvoud- als SNS aangeduid worden.
1. De procedure
1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding d.d. 8 mei 2009, met producties;
- de mondelinge behandeling;
- de pleitnota van [eiser];
- de pleitnota van SNS.
1.2. Ten slotte is vonnis bepaald.
2. De feiten
2.1. Op 9 oktober 2008 heeft [eiser] een begeleidingsovereenkomst gesloten met de besloten vennootschap Bos & Partners B.V. (hierna: Bos & Partners) uit Doorn, inhoudende dat Bos & Partners [eiser] adviseert inzake het beheer van zijn vermogen.
2.2. Bos & Partners is een intensieve samenwerking aangegaan met SNS.
Bos & Partners heeft [eiser] geadviseerd om een effectenbemiddelingsovereenkomst te sluiten met SNS.
2.3. Conform voormeld advies van Bos & Partners heeft [eiser] in oktober 2008 met SNS een overeenkomst tot effectenbemiddeling gesloten.
2.4. Op 19 november 2008 heeft [eiser] een advies ontvangen van Bos & Partners.
2.5. [eiser] heeft op 20 november 2008 beleggingsorders aan SNS gegeven, bestaande uit beleggingen in onder meer de fondsen Aldarra Fund SPC - Prime Advisor Portfolio en Fairfield Sigma Ltd (hierna: Aldarra en Fairfield).
[eiser] heeft voor een bedrag van USD 203.000,00 in Aldarra geïnvesteerd en voor een bedrag van EUR 160.000,00 in Fairfield.
2.6. Aldarra en Fairfield zijn niet beursgenoteerde buitenlandse beleggingsfondsen, zogenaamde “hedge funds”, van Bernard L. Madoff Investment Securities LLC (hierna: Madoff).
2.7. [eiser] heeft op 21 november 2008 van SNS orderbevestigingen van de onder 2.5. vermelde orders ontvangen, die aangaven hoeveel stuks aandelen er voor ieder fonds gekocht zouden worden.
2.8. SNS heeft op 21 november 2008 op eigen naam en voor eigen rekening een bedrag van EUR 160.000,00 overgemaakt aan Fairfield Sigma voor de aankoop van de aandelen Fairfield ten behoeve van [eiser].
2.9. Op 28 november 2008 heeft SNS op eigen naam en voor eigen rekening een bedrag van USD 203.000,00 overgemaakt aan Aldarra Prime Advisor voor de aankoop van aandelen Aldarra ten behoeve van [eiser].
2.10. Op 11 december 2008 is het “Madoff-schandaal” bekend geworden.
2.11. Op 12 december 2008 heeft de beleggingsadviseur van [eiser], Bos & Partners, haar cliënten, waaronder [eiser], geïnformeerd over het “Madoff-schandaal” en de raakvlakken van Aldarra en Fairfield daarmee.
2.12. Bij e-mailbericht van 14 december 2008 heeft [eiser] SNS verzocht de op 20 november 2008 gegeven orders per direct te annuleren.
2.13. Bij e-mailbericht van 13 januari 2009 heeft [eiser] SNS verzocht de door SNS gelegde blokkade op de bankrekening van [eiser] op te heffen.
Op 17 januari 2009 heeft [eiser] SNS wederom verzocht zijn bankrekening te deblokkeren.
2.14. Fondsbeheerder Fairfield Sigma heeft op 4 maart 2009 een bedrag van EUR 160.000,00 (de inleg van [eiser] voor de aandelen Fairfield) aan SNS teruggestort.
2.15. Op 12 maart 2009 heeft SNS de blokkade met betrekking tot Fairfield opgeheven. Het bedrag van EUR 160.000,00 is door SNS vrijgegeven op de rekening van [eiser].
2.16. Bij brief van 27 maart 2009 heeft SNS aan de raadsman van [eiser] bericht dat zij niet bereid is de rekening van [eiser] geheel te deblokkeren.
2.17. Bij emailbericht van 24 april 2009 heeft SNS [eiser] meegedeeld dat de deelnemingsrechten van Aldarra per 1 december 2008 zijn geleverd.
2.18. Op 27 april 2009 heeft SNS een bedrag van USD 203.000,00 van de rekening van [eiser] gedebiteerd.
3. Het geschil
3.1. [eiser] vordert bij vonnis SNS Bank en SNS Global Custody hoofdelijk te veroordelen binnen 3 dagen na betekening van het vonnis aan [eiser] op de voet van artikel 843a Rv en/of artikel 7: 403 BW en/of artikel4: 90b lid 9 Wft afschriften te verstrekken van de in deze dagvaarding vermelde bescheiden ten aanzien van de rechtsbetrekkingen van [eiser] met SNS, Fairfield Sigma en/of Aldarra Prime Advisor en/of de beheerders van Fairfield Sigma en Aldarra Prime Advisor, te weten:
- bewijzen van terugstorting van het bedrag van EUR 160.000,00 door ( de beheerder van) Fairfield Sigma en de daarbij gehanteerde tenaamstelling en een afschrift van een eventueel toelichtende brief van (de beheerder van) Fairfield Sigma;
- afschriften van de Subscription Agreements (de “koopovereenkomsten”) tussen SNS (handelend namens [eiser]) en Fairfield Signa en Aldarra Prime Advisor;
- een afschrift van de betalingsopdracht door SNS aan Fairfield Sigma dan wel aan de door dat Fonds aangewezen Custodian bank;
- een afschrift van het na 11 december 2008 verzonden schriftelijk annuleringsverzoek van SNS terzake de op 21 november 2008 geplaatste kooporder aan (de beheerder van) Fairfield Sigma;
- een afschrift van de overboeking van het door de beheerder van Aldarra Prime Advisor beweerdelijk namens [eiser] ontvangen bedrag ad USD 203.000 op een rekening van Madoff;
- een afschrift van het ontvangstbewijs (“interim receipt for this addition”) als bedoeld in de e-mail van Ron Ward van 20 januari 2009;
- een afschrift van een schriftelijke mededeling aan [eiser] van de beheerder van Aldarra Prime Advisor van begin 2009 waarin wordt gemeld dat naar verwachting het belegd vermogen van Aldarra Prime Advisor geheel is verdwenen;
- een afschrift van de jaarrekening/jaarverslag van Aldarra Prime Advisor over de boekjaren 2007 en 2008;
- een afschrift van de door beide partijen ondertekende overeenkomst tussen [eiser] en SNS van oktober 2008;
- een afschrift van de fax van 26 november 2008 van SNS aan de beheerder van Aldarra Prime Advisor waarin de kooporder namens [eiser] zou zijn omschreven;
één en ander op straffe van een dwangsom van EUR 5.000,00 per dag hoofdelijk verschuldigd door SNS Bank en SNS Global Custody voor zover zij binnen 3 dagen na betekening van het vonnis in dezen niet, althans niet volledig, aan het dictum van dit vonnis hebben voldaan;
met veroordeling van SNS in de kosten van deze procedure, zulks met bepaling dat daarover de wettelijke rente verschuldigd zal zijn met ingang van veertien dagen na de datum van het te dezen te wijzen vonnis, en met verklaring dat het vonnis uitvoerbaar bij voorraad zal zijn.
3.2. SNS voert verweer. Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.
4. De beoordeling
4.1. [eiser] stelt dat SNS door schending van haar zorgverplichtingen uit hoofde van haar overeenkomst met [eiser] jegens hem onrechtmatig heeft gehandeld dan wel wanprestatie heeft gepleegd ten gevolge waarvan [eiser] schade heeft geleden.
SNS heeft in samenwerking met Bos & Partners, de beleggingsadviseur van [eiser], een kanaal geopend voor particuliere beleggers (als [eiser]) om te beleggen in niet-beursgenoteerde buitenlandse beleggingsfondsen – zonder dat de particuliere beleggers zich dat realiseerden - die zonder vergunning en zonder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (hierna: AFM) deelnemingsrechten aanboden die uitsluitend bedoeld waren voor professionele beleggers.
[eiser] stelt dat het SNS niet was toegestaan de van Aldarra, Fairfield en andere fondsen gekochte deelnemingsrechten door te verkopen aan particuliere beleggers. Voorts verwijt [eiser] SNS dat zij zijn rekening over een lagere periode ten onrechte geblokkeerd heeft gehouden in verband met zijn aankoop van aandelen Aldarra en Fairfield. Daarnaast stelt [eiser] dat zij onvoldoende is geïnformeerd over de aandelen Aldarra en Fairfield. SNS had [eiser] moeten informeren dat de aandelen die hij aankocht niet beursgenoteerd en nauwelijks verhandelbaar waren, aldus [eiser]. Volgens [eiser] heeft SNS de passendheidstoets geschonden. SNS had [eiser] op basis van de kenmerken van de aandelen Aldarra en Fairfield moeten waarschuwen dat deze aandelen niet passend voor hem waren.
4.2. [eiser] stelt schade te hebben geleden ten gevolge van de door SNS uitgevoerde niet bij hem passende en niet gewenste transacties in aandelen van Fairfield en Aldarra. [eiser] stelt dat SNS aansprakelijk is voor deze schade en wenst afgifte van een aantal bescheiden voor de vaststelling van zijn rechtspositie ten opzichte van SNS, Bos & Partners en de (beheerders van de) fondsen, met name Aldarra, en als onderbouwing van zijn vorderingen in de onder meer tegen SNS en Aldarra aanhangig te maken bodemprocedures om zijn schade te verhalen.
4.3. Tussen [eiser] en SNS bestaat een overeenkomst van opdacht in de zin van artikel 7: 400 BW e.v. Op grond van artikel 7: 403 lid 2 BW is SNS verplicht verantwoording af te leggen met betrekking tot de uitvoering van de opdracht. Ter voldoening van die verantwoordingsplicht is SNS gehouden aan [eiser] inlichtingen te verschaffen over de wijze van uitvoering gestaafd door bescheiden.
4.4. Met betrekking tot de kooporder Aldarra heeft [eiser] een processueel belang. Met het oog op een eventueel tegen Aldarra te voeren procedure heeft [eiser] er belang bij om door middel van stukken bewijs te leveren van zijn rechtspositie en voorts zijn belang nader te adstrueren. Daaronder vallen de volgende stukken: een afschrift van de Subscription Agreement tussen SNS en Aldarra Prime Advisor (koopovereenkomst); een afschrift van het ontvangstbewijs als bedoeld in de e-mail van Ron Ward van 20 januari 2009 (interim receipt for this addition); een afschrift van een schriftelijke mededeling aan SNS van de beheerder van Aldarra Prime Advisor van begin 2009 waarin wordt gemeld dat naar verwachting het belegd vermogen van Aldarra Prime Advisor geheel is verdwenen; en een afschrift van de fax van 26 november 2008 van SNS aan de beheerder van Aldarra Prime Advisor waarin de kooporder namens [eiser] zou zijn omschreven.
SNS stelt niet in het bezit te zijn van de overige door [eiser] ten aanzien van Aldarra gevorderde stukken. Feiten of omstandigheden die meebrengen dat dit standpunt onjuist is, zijn gesteld noch gebleken.
4.5. Inzake de kooporder Fairfield heeft [eiser] geen processueel belang. Voor een procedure tegen SNS zijn de door [eiser] gevraagde stukken niet relevant.
De grondslag van de vordering tegen SNS is immers uitsluitend gebaseerd op onjuiste en onvolledige voorlichting aan de zijde van SNS. Met betrekking tot afgifte is er slechts een administratief belang.
[eiser] stelt dat SNS hem niet voldoende informatie heeft gegeven over de aandelen Fairfield. [eiser] wil zijn administratie voorzien van bescheiden die verband houden met de kooporder Fairfield om te kunnen zien hoe de kooporder Fairfield is uitgevoerd. In dit bijzondere geval, bijzonder omdat het hier om een niet-alledaagse afwikkeling gaat, heeft [eiser] voldoende belang bij zijn vordering tot afgifte. Daarbij wordt in aanmerking genomen dat SNS niet onredelijk wordt belast met de uitvoering hiervan. Dit betekent dat SNS gehouden is tot afgifte van de volgende stukken: een afschrift van de betalingsopdracht door SNS aan Fairfield Sigma dan wel aan de door dat fonds aangewezen Custodian Bank; een afschrift van het na 11 december 2008 verzonden schriftelijk annuleringsverzoek van SNS terzake de op 21 november 2008 geplaatste kooporder aan (de beheerder van) Fairfield Sigma; en een bewijs van terugstorting van het bedrag van EUR 160.000,00 door (de beheerder van) Fairfield Sigma.
4.6. De door [eiser] gevorderde afgifte van de door [eiser] met SNS gesloten overeenkomst kan achterwege blijven, aangezien een afschrift daarvan door SNS inmiddels is verstrekt.
SNS heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat zij niet beschikt over de overige door [eiser] gevorderde bescheiden.
Voorts heeft SNS ten aanzien van stukken van beide orders een beroep gedaan op haar geheimhoudingsplicht. Dit verweer zal echter als onvoldoende onderbouwd worden gepasseerd.
4.7. Het voorgaande brengt mee dat het door [eiser] gevorderde op de in het dictum aan te geven wijze zal worden toegewezen, met dien verstande dat de mede gevorderde dwangsom zal worden gematigd tot een bedrag van EUR 500,00 per dag en dat aan de dwangsom een maximum zal worden verbonden van EUR 50.000,00.
4.8. SNS zal als de in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van [eiser] worden begroot op:
- dagvaarding EUR 85,98
- vast recht 262,00
- salaris 816,00
Totaal EUR 1.163,98
Ten aanzien van de proceskostenveroordeling zal - zoals door [eiser] gevorderd- worden bepaald, dat over die proceskosten wettelijke renteverschuldigd zal zijn indien de proceskosten niet binnen veertien dagen na de datum van dit vonnis zullen zijn voldaan.
5. De beslissing
De voorzieningenrechter
5.1. veroordeelt SNS Bank en SNS Global Custody hoofdelijk binnen 14 dagen na betekening van dit vonnis aan [eiser] op de voet van artikel 7: 403 BW afschriften te verstrekken van de volgende bescheiden:
- een afschrift van de Subscription Agreement tussen SNS en Aldarra Prime Advisor (koopovereenkomst);
- een afschrift van het ontvangstbewijs als bedoeld in de e-mail van Ron Ward van 20 januari 2009 (interim receipt for this addition);
- een afschrift van een schriftelijke mededeling aan SNS van de beheerder van Aldarra Prime Advisor van begin 2009 waarin wordt gemeld dat naar verwachting het belegd vermogen van Aldarra Prime Advisor geheel is verdwenen;
- een afschrift van de fax van 26 november 2008 van SNS aan de beheerder van Aldarra Prime Advisor waarin de kooporder namens [eiser] zou zijn omschreven;
- een afschrift van de betalingsopdracht door SNS aan Fairfield Sigma dan wel aan de door dat fonds aangewezen Custodian Bank;
- een afschrift van het na 11 december 2008 verzonden schriftelijk annuleringsverzoek van SNS terzake de op 21 november 2008 geplaatste kooporder aan (de beheerder van) Fairfield Sigma;
- een bewijs van terugstorting van het bedrag van EUR 160.000,00 door (de beheerder van) Fairfield Sigma;
5.2. bepaalt dat SNS Bank en SNS Global Custody hoofdelijk voor iedere dag, een dagdeel daaronder begrepen, dat zij in strijd handelen met hiervoor onder 5.1. bepaalde, aan [eiser] een dwangsom verbeuren van EUR 500,00 per dag tot een maximum van EUR 50.000,00;
5.3. veroordeelt SNS in de proceskosten aan de zijde van [eiser] tot op heden begroot op een bedrag van EUR 1.163,98;
5.4. bepaalt dat, indien SNS de proceskosten niet binnen veertien dagen na de datum waarop dit vonnis is gewezen, aan [eiser] heeft voldaan, daarover vanaf die veertiende dag wettelijke rente is verschuldigd;
5.5. verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad;
5.6. wijst het meer of anders gevorderde af.
Dit vonnis is gewezen door mr. H.J. Schepen en in het openbaar uitgesproken op 5 juni 2009.?
w.g. griffier w.g. rechter