Uitspraak
RECHTBANK UTRECHT
Parketnummer: 16/072187-97
Beslissing verlenging terbeschikkingstelling d.d. 18 april 2011
In de zaak van de officier van justitie onder het hierboven genoemde parketnummer tegen
[terbeschikkinggestelde]
geboren te [geboorteplaats], op [1958],
verblijvende te[woonplaats].
advocaat mr. N.A. Heidanus te Groningen
heeft de officier van justitie de verlenging van de terbeschikkingstelling gevorderd. Op deze vordering heeft de rechtbank de volgende beslissing gegeven.
1 De stukken
De rechtbank heeft acht geslagen op de zich in het dossier bevindende stukken waaronder:
- de vordering van de officier van justitie d.d. 22 februari 2011, die strekt tot verlenging van de terbeschikkingstelling van [terbeschikkinggestelde] van één jaar;
- een afschrift van het vonnis van deze rechtbank d.d. 18 november 1997, waarbij [terbeschikkinggestelde] ter beschikking werd gesteld, met bevel tot verpleging van overheidswege, welke terbeschikkingstelling is ingegaan d.d. 27 maart 1998;
- de beslissing van deze rechtbank d.d. 12 april 2010, waarbij de termijn van terbeschikkingstelling voor het laatst is verlengd voor de duur van één jaar;
- de beslissing van deze rechtbank d.d. 5 juli 2010, waarbij is bepaald dat de verpleging van overheidswege onder voorwaarden voorwaardelijk is beëindigd;
-het rapport van drs. P.A. de Mon, psychiater, d.d. 26 januari 2011, strekkende tot verlenging van de termijn van de terbeschikkingstelling met één jaar;
-een advies d.d. 26 januari 2011 van J. Nijkamp, reclasseringswerker, strekkende tot verlenging van de termijn van de terbeschikkingstelling met één jaar;
-een voortgangsverslag d.d. 25 maart 2011 van J. Nijkamp, reclasseringswerker.
2 De procesgang
Tijdens het onderzoek ter terechtzitting d.d. 4 april 2011 is de officier van justitie gehoord.
Tevens is de terbeschikkinggestelde gehoord, bijgestaan door zijn raadsman.
3 Het standpunt van de psychiater
Het standpunt van drs. P.A. de Mon, psychiater, blijkt uit het door haar opgemaakte rapport d.d. 26 januari 2011. Uit dat rapport blijkt dat ten aanzien van de terbeschikkinggestelde het volgende.
De diagnose
De terbeschikkinggestelde is een 52-jarige normaal begaafde man waarbij de diagnose autismespectrumstoornis (ASS) is gesteld.
De behandeldoelen en het verloop en het effect van de behandeling
Nadat in 2006 werd vastgesteld dat bij de terbeschikkinggestelde sprake is van ASS, is er veel ten positieve in de behandelmotivatie van de terbeschikkinggestelde veranderd. Door voor een behandelmethode te kiezen die aansluit bij de psychiatrische problematiek van de terbeschikkinggestelde, het zogenoemde handicapmodel, is men met de terbeschikkinggestelde tot samenwerking en overeenstemming over de behandeling gekomen. Doordat de terbeschikkinggestelde gestaag vorderingen in de behandeling maakte en er sprake was van overeenstemming, is er een start gemaakt met een resocialisatietraject dat er uiteindelijk in juli 2010 in geresulteerd heeft dat de verpleging van overheidswege voorwaardelijk is beëindigd. Op 1 september 2010 heeft de terbeschikkinggestelde de Van Mesdagkliniek te Groningen verlaten en is hij zelfstandig gaan wonen in Groningen.
Het recidiverisico
De terbeschikkinggestelde heeft het afgelopen jaar in toenemende mate kunnen oefenen met het omgaan met vrijheden en met situaties die zich buiten de muren van de gestructureerde handelsetting manifesteren. De terbeschikkinggestelde is tot nog toe in staat gebleken om zich te conformeren aan voorwaarden en zich te onthouden van middelengebruik. Wat dat betreft lijkt de terbeschikkinggestelde, ondanks dat er sprake is van chronische en onveranderbare psychiatrische problematiek en strikt genomen vanuit deze problematiek redenerend blijvende delictgevaarlijkheid, doordrongen van hetgeen hij moet doen om van recidive gevrijwaard te blijven.
Omdat de terbeschikkinggestelde uit zich zelf niet zo gemakkelijk in gesprek gaat over wat er in hem omgaat en wat er op belevingsniveau bij hem speelt, is het met het oog op recidive van essentieel belang dat de hulpverlening de terbeschikkinggestelde actief blijft benaderen en zich betrokken toont zodat er blijvend zicht wordt verkregen op het welbevinden van de terbeschikkinggestelde. Wat dat betreft zal de terbeschikkinggestelde zeer langdurig afhankelijk blijven van de ondersteuning en controle die hem door de hulpverlening wordt geboden.
Omdat het resocialisatietraject nog in volle gang is en de terbeschikkinggestelde nog maar kort bezig is om zijn leven naar eigen behoefte en inzicht op constructieve wijze vorm te geven met daarbij het gegeven dat de terbeschikkinggestelde bezig is te trachten een intieme relatie met een buitenlandse vrouw aan te gaan, wat in zijn geval de nodige stress kan opleveren indien mocht blijken dat deze vrouw niet aan zijn verwachtingen kan voldoen (relatie- en seksuele problemen zijn delictgerelateerde factoren), wordt voortzetting van de terbeschikkingstelling nog noodzakelijk geacht om op de terbeschikkinggestelde toe te kunnen zien en de kans op recidive voldoende te kunnen afwenden.
Reden waarom de deskundige adviseert de opgelegde maatregel van terbeschikkingstelling te verlengen met één jaar.
4 Het standpunt van de reclassering
Het standpunt van J. Nijkamp, reclasseringswerker, is neergelegd in zijn rapportage d.d.
26 januari 2011. Het standpunt luidt - zakelijk weergegeven - als volgt.
De terbeschikkinggestelde heeft zich tijdens het toezicht door de reclassering gehouden aan de bijzondere voorwaarden, behalve wat betreft de voorwaarde dat hij constant bereikbaar moet zijn voor de reclassering en de voorwaarde dat hij geen alcohol zal gebruiken. Hij heeft eenmaal een geringe hoeveelheid alcohol genuttigd.
Doel van de ambulante behandeling en begeleiding is, zoals verwoord in het verlengingsadvies van de Van Mesdagkliniek d.d. 19 januari 2010: ‘Coaching door een op gebied van autisme ervaren levensloopcoach, hantering van de geleerde kennis en technieken uit de cognitieve gedragstherapie en dialectische gedragstherapie, blijft met zijn behandelaren in gesprek over vaardigheden, stressmanagement, balans tussen autonomie en samenwerking en relatiewensen.’ Dat doel is nog niet bereikt.
De interpretatie door de terbeschikkinggestelde van de communicatie is niet van dien aard dat hij onduidelijkheden zelf kan voorzien of oplossen. Er schuilt geen direct delictrisico in dit contact, maar de delictketen gaat zich ontwikkelen indien er stress ontstaat op dit gebied en op andere, gebieden. De terbeschikkinggestelde zou wellicht gebaat zijn bij een heldere en stabiele relatie, maar om deze helder en stabiel te krijgen en te houden is coaching nodig. Dit doel is nog niet bereikt, mede omdat het contact met vrouwen in een prille fase verkeert. De gepleegde tbs delicten waren seksueel van aard en tegen (onbekende) vrouwen gericht. Het delictgevaar ontstaat, onder meer, als de terbeschikkinggestelde angsten ontwikkelt op grond van maatschappelijke en relationele stress. Zijn copingvaardigheden hieromtrent heeft hij buiten de kliniek nog niet afdoende kunnen toetsen aan de praktijk.
De reclassering vindt de feitelijke periode van de tbs sedert de voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging te kort om een onvoorwaardelijke beëindiging te kunnen overwegen. De terbeschikkinggestelde moet nog een langere periode oefenen met genoemde leefgebieden en/in stresserende omstandigheden, zonder terug te vallen in het oude gedrag.
Gezien de beschikbare informatie is het vanuit reclasseringsoogpunt wenselijk dat de terbeschikkinggestelde nog over langere tijd begeleiding, sturing en externe controle krijgt. Reden waarom wordt geadviseerd de opgelegde maatregel van terbeschikkingstelling te verlengen met één jaar.
In het voortgangsverslag van 25 maart 2011 staat dat onverwachte alcoholcontroles negatief bleken en dat de terbeschikkinggestelde afspraken met de reclassering goed nakomt, open is in gesprek en zelf contact zoekt.
J. Nijkamp heeft voor wat betreft de wenselijkheid van de verlenging van de terbeschikkingstelling verwezen naar zijn advies van 26 januari 2011. Voorts heeft hij aangegeven dat er nog enkele punten van aandacht liggen. Zo heeft de aanwezigheid van werklieden in zijn woning veel onrust bij betrokkene veroorzaakt en bleek de aangewezen forensisch behandelaar voor betrokkene en voor de reclassering een onbetrouwbare partner te zijn. Thans wordt getracht een andere behandelaar te vinden. Ten slotte onderhoudt betrokkene momenteel e-mailcontact met twee vrouwen in Amerika.
5 Het standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie heeft naar aanleiding van het verhandelde ter terechtzitting haar vordering strekkende tot verlenging van de terbeschikkingstelling met een termijn van één jaar gehandhaafd.
6 Het standpunt van de terbeschikkinggestelde en zijn raadsman
De terbeschikkinggestelde kan zich vinden in de verlenging van de terbeschikkingstelling met een jaar, maar hoopt dat de terbeschikkingstelling over een jaar wordt beëindigd, vooral omdat voortduren van de maatregel hem belet vrienden te bezoeken in andere landen.
De raadsman heeft betoogd dat de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege een goede en verantwoorde stap is geweest. De terbeschikkinggestelde houdt zich aan de gemaakte afspraken en voorwaarden en stelt zich open op. Hij voelt zich vrij en ontspannen. De raadsman refereert zich aan het oordeel van de rechtbank.
7 De beoordeling
Gelet op de standpunten van de psychiater en de reclassering, zoals hiervoor weergegeven, alsmede gehoord betrokkene en zijn raadsman, is de rechtbank van oordeel dat nog steeds enig recidiverisico aanwezig is, en dat de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen, eist dat de terbeschikkingstelling van [terbeschikkinggestelde] wordt verlengd met één jaar.
De rechtbank overweegt dat na de voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging met veel voortvarendheid is gewerkt aan de resocialisatie van betrokkene, hetgeen zijn vruchten lijkt af te werpen. Betrokkene is per 1 september 2010 zelfstandig gaan wonen en houdt zich aan de gemaakte afspraken en voorwaarden. De periode van zelfstandig wonen buiten de kliniek is echter nog kort en de reclassering signaleert, zoals hiervoor weergegeven, nog een aantal punten die de komende periode aandacht behoeven.
8 De toepasselijke wetsartikelen
De rechtbank heeft gelet op de artikelen 38d en 38e van het Wetboek van Strafrecht.
9 De beslissing
De rechtbank verlengt de termijn van de terbeschikkingstelling voor de tijd van één jaar.
Deze beslissing is gegeven door mr. N. van der Velden, voorzitter, mr. M.J. Grapperhaus en mr. I. Bruna, rechters, in tegenwoordigheid van de griffier A. Heijboer en is uitgesproken ter openbare terechtzitting op 18 april 2011.
Mr. N. van der Velden is niet in de gelegenheid dit vonnis mee te ondertekenen.