Uitspraak
RECHTBANK UTRECHT
Sector strafrecht
parketnummer: 16/441171-11 [P]
vonnis van de meervoudige kamer d.d. 21 september 2012
in de strafzaak tegen
[verdachte]
geboren op [1947] te [geboorteplaats],
wonende te [adres], [woonplaats].
Raadsman mr. G. van den Brink, advocaat te Utrecht.
1. Onderzoek van de zaak
De zaak is inhoudelijk behandeld op de terechtzitting van 7 september 2012, waarbij de officier van justitie en de verdediging hun standpunten kenbaar hebben gemaakt.
2. De tenlastelegging
De tenlastelegging is als bijlage aan dit vonnis gehecht.
De verdenking komt er, kort en feitelijk weergegeven, op neer dat verdachte in de periode van 1 januari 2004 tot en met 20 april 2011 bijstandsfraude heeft gepleegd door opzettelijk na te laten de instantie waarvan hij een uitkering kreeg in kennis te stellen van vermogen waarover hij beschikte.
3. De voorvragen
De rechtbank heeft vastgesteld dat de dagvaarding geldig is, dat zijzelf bevoegd is tot kennisneming van de zaak, dat de officier van justitie ontvankelijk is in de vervolging en dat er geen redenen zijn voor schorsing van de vervolging.
4. De beoordeling van het bewijs
4.1. Het standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte zich in de periode vanaf 20 april 2007 tot en met 20 april 2011 schuldig heeft gemaakt aan hetgeen in de tenlastelegging is verwoord. Ten aanzien van de periode heeft de officier van justitie aansluiting gezocht bij de datum waarop de moeder van verdachte is overleden. Vanaf dat moment had verdachte, samen met zijn medeverdachte [medeverdachte 1], de volledige beschikking over de banktegoeden, ondergebracht in Luxemburg bij de [bedrijf 1], van diens ouders. Volgens vaste jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep rechtvaardigt het gegeven dat een bankrekening op naam staat van een betrokkene de vooronderstelling dat het op die rekening bestaande tegoed een bestanddeel vormt van het vermogen waarover betrokkene kon beschikken. Derhalve had verdachte het vermogen dat op de bankrekeningen van de [bedrijf 1] stond, op moeten geven aan de uitkeringsinstantie.
4.2. Het standpunt van de verdediging
De verdediging is van mening dat de rechtbank niet tot een bewezenverklaring kan komen van het aan verdachte ten laste gelegde feit. Hiertoe heeft de raadsman aangevoerd dat verdachte nimmer opzettelijk heeft nagelaten de nodige gegevens te verstrekken. Verdachte was enkel (mede)rekeninghouder van de rekeningen. Het vermogen op deze rekeningen was niet van verdachte, zoals ook volgt uit het testament van de moeder van verdachte. Om die reden heeft verdachte nooit enig vermoeden gehad dat deze rekeningnummers dienden te worden opgegeven aan de uitkeringsinstantie. Daarbij heeft verdachte nooit enig voordeel genoten van het vermogen op de bankrekeningen van diens ouders en altijd op bijstandsniveau geleefd.
4.3. Het oordeel van de rechtbank
De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat wettig en overtuigend bewezen kan worden verklaard dat verdachte zich in de periode van 20 april 2007 tot en met 20 april 2011 schuldig heeft gemaakt aan bijstandsfraude. Hierbij heeft de officier van justitie zich hoofdzakelijk gebaseerd op het feit dat verdachte, al dan niet samen met zijn medeverdachte [medeverdachte 1], gemachtigd was over het vermogen op Luxemburgse bankrekeningen te beschikken.
Door de verdediging is vrijspraak bepleit door het ontbreken van het opzet, al dan niet in voorwaardelijke vorm, bij verdachte. Het vermogen op de betreffende bankrekeningen behoorde toe aan de ouders van verdachte. Verdachte beschikte daar niet over en heeft daarvan nimmer gebruik gemaakt. Het geld was immers niet van hem.
De rechtbank ziet zich zodoende voor de vraag gesteld of verdachte opzettelijk heeft nagelaten (het vermogen op) de bankrekeningen op te geven bij de uitkeringsinstantie.
Verdachte was gemachtigde van een aantal Luxemburgse bankrekeningen bij de [bedrijf 1]. Ten aanzien van deze rekeningen heeft verdachte verklaard dat deze rekeningen toebehoorden aan zijn ouders. Vlak voor het overlijden van de vader van verdachte, in 2003, is besloten om alle tegoeden over te schrijven op de rekeningen van verdachte en zijn medeverdachte. In het testament van de moeder van verdachte, opgemaakt op 27 december 2006, is tevens te lezen dat de ouders van verdachte gezamenlijk vermogen hebben opgebouwd bestaande uit onroerend goed in [naam] en spaartegoed bij een Luxemburgse bank. Vanwege de hoge leeftijd van de moeder van verdachte is het tegoed overgemaakt naar verdachte en medeverdachte. In het testament staat dat deze tegoeden op de eerste plaats dienden te worden aangewend voor de financiële afwikkeling van een juridisch conflict tussen de schoonouders van verdachte en derden over de eigendom van onroerend goed in [naam]. Het restant tegoed diende aldus genoemd testament in vieren gedeeld te worden onder verdachte en medeverdachte en de drie kleinkinderen.
Ter terechtzitting heeft verdachte toegelicht dat zijn ouders bang waren dat het geld op de Luxemburgse bankrekeningen verloren zou gaan als de naam van verdachte er niet aan gekoppeld zou zijn. Om die reden is verdachte als gemachtigde van de bankrekeningen geworden. Omdat er een juridisch conflict gaande was betreffende de eigendom van het onroerend goed in [naam], wist verdachte niet of het vermogen op de bankrekeningen onaangetast zou blijven. De kans bestond immers dat een deel van het geld aangewend moest worden voor het aflossen van onderpanden op het onroerend goed in [naam]. Hoeveel geld er uiteindelijk aan verdachte toe zou komen, wist verdachte niet. Dit kon zowel een positief als een negatief bedrag zijn.
Uiteindelijk heeft vereffening plaatsgevonden met een aantal schuldeisers betreffende het onroerend goed in [naam]. Het resterende bedrag is vervolgens, overeenkomstig het testament, in vieren verdeeld. Van het erfdeel dat verdachte ontving, is melding gemaakt bij de uitkeringsinstantie.
Gelet op bovenstaande feiten en omstandigheden is de rechtbank van oordeel dat verdachte –juridisch gezien– kon beschikken over het vermogen op de Luxemburgse bankrekeningen. Echter, uit het dossier volgt niet dat verdachte ook feitelijk over dit vermogen heeft beschikt. Zo is niet aannemelijk geworden dat verdachte riant heeft geleefd in de periode dat hij over het vermogen kon beschikken. Evenmin zijn gelden van de Luxemburgse bankrekeningen overgemaakt naar de privérekeningen van verdachte en/of zijn medeverdachte.
Daarbij heeft verdachte zijn verklaring dat hij in de veronderstelling verkeerde dat hij pas feitelijk over het vermogen kon beschikken, na aftrek van alle nog te maken kosten, onder meer ondersteund door het testament van zijn moeder te overleggen.
Gelet op deze gang van zaken is de rechtbank dan ook van oordeel dat verdachte geen opzet (ook niet in voorwaardelijke vorm) heeft gehad op het nalaten (het vermogen op) de betreffende bankrekening op te geven aan de uitkeringsinstantie. Verdachte heeft aannemelijk gemaakt dat hij in de veronderstelling verkeerde dat het vermogen op de bankrekeningen niet van hem was, maar van zijn ouders. Om die reden beschikte verdachte niet over het vermogen. Verdachte was zich, gelet op een en ander dan ook niet bewust van het feit dat deze gegevens van belang waren voor de vaststelling/toekenning van de uitkering. Na het overlijden van diens moeder, en in overeenstemming met haar testament, heeft verdachte eerst alle te maken kosten verrekend, waarna het overgebleven bedrag is verdeeld. Van dit resterende bedrag heeft verdachte melding gemaakt bij de uitkeringsinstantie.
De rechtbank acht daarom niet wettig en overtuigend bewezen dat verdachte opzettelijk heeft nagelaten de banktegoeden op te geven aan de uitkeringsinstantie. De rechtbank zal verdachte dan ook van het aan hem ten laste gelegde feit vrijspreken.
5. De beslissing
De rechtbank:
Vrijspraak
- spreekt verdachte vrij van het ten laste gelegde feit.
Dit vonnis is gewezen door mr. Y.M.J.I. Baauw-de Bruijn, voorzitter, mr. A. van Maanen en mr. M.H.L. Schoenmakers, rechters, in tegenwoordigheid van mr. L.P. Stapel en W.D.H. van Aarnhem MSc, griffiers, en is uitgesproken ter openbare terechtzitting op 21 september 2012.
Mr Schoenmakers is niet in de gelegenheid dit vonnis mee te ondertekenen.
De griffier, mr. L.P. Stapel is evenmin in de gelegenheid dit vonnis mee te ondertekenen.