Uitspraak
RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT
Strafrecht
Zittingsplaats: Breda
Parketnummer: 02/800925-13
beslissing van de meervoudige kamer d.d. 7 maart 2023
op de vordering van de officier van justitie tot verlenging van de terbeschikkingstelling met voorwaarden van
[verdachte]
Geboren te [geboorteplaats] op [geboortedag] 1990
thans verblijvende in [verblijf kliniek] , [plaats]
te [adres]
1.De stukken
Het dossier bevat onder meer de volgende stukken:
- de vordering van de officier van justitie d.d. 29 november 2022, die strekt tot verlenging van de terbeschikkingstelling (hierna tbs) met voorwaarden met 1 jaar;
- het rapport van reclassering d.d. 18 oktober 2022, waarin het advies van de reclassering is vermeld;
- het rapport van de reclassering d.d. 6 februari 2022, waarin wordt ingegaan op de ontstane vragen op de zitting van 13 december 2022;
- het psychiatrisch rapport d.d. 26 augustus 2022 van [psychiater] ;
- het proces-verbaal van de behandeling ter terechtzitting op 13 december 2022.
2.De procesgang
Bij arrest van het gerechtshof te ’s-Hertogenbosch van 12 januari 2015 is [verdachte] wegens het overtreden van de artikelen 246 en 300 van het Wetboek van Strafrecht in hoger beroep veroordeeld tot een gevangenisstraf van zes maanden en tbs met voorwaarden, met als bijzondere voorwaarden dat [verdachte] :
- zich op basis van de door het NIFP-IFZ afgegeven indicatiestelling zal laten opnemen in FPK Transfore te Balkbrug of een soortgelijke intramurale instelling, waarbij hij zich zal houden aan de aanwijzingen die hem in het kader van die behandeling door of namens de (geneesheer-)directeur van die instelling zullen worden gegeven;
- zich zal houden aan de aanwijzingen, voorwaarden, behandelafspraken en huisregels van de betreffende kliniek;
- het vrijhedenbeleid zal volgen zoals afgesproken is met de behandelcoördinator van de kliniek, in samenspraak met de reclassering;
- zal meewerken aan het tot zich nemen van medicatie in orale vorm of depot, zoals voorgeschreven door de behandelaar;
- geen drugs en alcohol zal gebruiken, zolang de reclassering dit noodzakelijk acht en hij zal meewerken aan middelencontrole;
- zich, na de klinische behandeling, ambulant zal laten behandelen in een forensische polikliniek of soortgelijke instelling, wanneer dit door de reclassering en/of behandelaars nodig wordt bevonden, ook als dit inhoudt begeleiding door een FACT-team, of soortgelijke bemoeizorg;
- zal meewerken aan woonbegeleiding, dan wel een vorm van beschermd of begeleid wonen, aansluitend aan de klinische behandeling, indien dit door de reclassering nodig wordt gevonden;
- zal meewerken aan het verkrijgen en behouden van een passende dagbesteding;
- indien geïndiceerd, zal meewerken aan een time-out bij een nader te bepalen (forensische) instelling; deze time-outplaatsing duurt zolang als nodig is om betrokkene op verantwoorde en veilige wijze terug te laten keren naar de omstandigheden voorafgaand aan de time-out doch maximaal 2 x 7 weken;
- openheid zal geven over zijn financiële situatie en zal meewerken aan schuldhulpverlening en/of bewindvoering als dit nodig wordt geacht door de reclassering;
- toestemming geeft aan de reclassering om contact te hebben met alle personen en instellingen uit zijn sociale netwerk;
- mee zal werken aan een (kennismakings)gesprek met de wijkagent, overeenkomstig het samenwerkingsprotocol tussen de politie en Reclassering Nederland.
De rechtbank constateert dat het hier gaat om een misdrijf als bedoeld in artikel 38e, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht. De tbs met voorwaarden is op 13 januari 2015 aangevangen. De tbs met voorwaarden is bij beslissing van 5 januari 2022 verlengd voor een termijn van 1 jaar. Op 13 december 2022 is de zitting aangehouden voor de beantwoording van aanvullende vragen.
Tijdens het onderzoek ter openbare terechtzitting van de rechtbank van 21 februari 2023 is de officier van justitie gehoord. Tevens is [verdachte] gehoord, bijgestaan door zijn raadsman mr. R.A. Korver, advocaat te Amsterdam. Voorts is de [deskundige] , reclasseringswerker TBS, gehoord.
3.Het advies van de externe gedragsdeskundige
Uit het rapport van [psychiater] d.d. 26 augustus 2022 blijkt dat bij [verdachte] sprake is van schizofrenie, een persoonlijkheidsstoornis met antisociale trekken, een licht verstandelijke beperking en een gokstoornis, in gedeeltelijke remissie in een gereguleerde omgeving. Onder de omstandigheden dat [verdachte] zo optimaal als mogelijk ingesteld is op clozapine, hij in een adequate zorgcontext verblijft en wanneer er geen sprake is van andere risico verhogende factoren, worden de risico’s als aanvaardbaar laag ingeschat. Wanneer een of meer van de genoemde risico-verhogende factoren een rol speelt/spelen, dan zijn de risico’s verhoogd, ongeacht het kader. De psychiater is het eens met de stelling van de reclassering, dat er soms dwingend en onaangenaam gedrag zal blijven, maar met passende begeleiding in een voor [verdachte] veilige woonsetting is dit goed te hanteren. Bij het wegvallen van het adequate zorgkader zouden de risico’s op zowel seksueel grensoverschrijdend gedrag als op gewelddadig gedrag in brede zin oplopen tot (zeer) hoog, conform de uitkomsten van de actuariële risicotaxatie. Door de psychiater wordt geadviseerd om de tbs-maatregel met voorwaarden niet te verlengen, mits [verdachte] een indicatie krijgt voor voortzetting van zijn verblijf bij Trajectum.
4.Het advies van de reclassering
De reclassering heeft in het rapport d.d. 18 oktober 2022 verslag gedaan over de voortgang van de maatregel. Uit dit rapport is gebleken dat in de zomer van 2020 de stijgende lijn die was ingezet abrupt is onderbroken door een ziekenhuisopname als gevolg van een hersenabces met hieruit voortkomend een bloedvergiftiging en nierfalen. [verdachte] had ruim een half jaar nodig om te herstellen. Sinds deze ziekenhuisopname zijn de psychotische verschijnselen toegenomen, is er sprake van blijvende cognitieve schade en is hij lichamelijk (minder mobiel) achteruit gegaan. [verdachte] is eind maart 2022 ook nog ten val gekomen en heeft hierbij zijn poliobeen gebroken. Na een moeizame revalidatie is duidelijk geworden dat [verdachte] lichamelijk nog verder achteruit is gegaan. [verdachte] is een gehospitaliseerde man, die zich zorgafhankelijk en gelaten opstelt. Beschermend is dat hij zijn medicatie accepteert en dat hij erkent dit blijvend nodig te hebben. [verdachte] is door zijn psychiatrische problematiek en fysieke beperkingen blijvend aangewezen op 24/7 begeleiding en zorg. Door zijn verdere fysieke achteruitgang en daardoor afhankelijkheid van begeleiding, schat de reclassering de kans op recidive in als laag-gemiddeld. Geadviseerd wordt om de tbs-maatregel niet te verlengen. De nog aanwezige problematiek van [verdachte] kan middels een GGZ-5 indicatie worden behandeld/begeleid binnen een vrijwillig kader.
Ter zitting van 13 december 2022 heeft de deskundige van de reclassering dit advies aangepast. Inmiddels is aan [verdachte] door het CIZ een GGZ-3 indicatie toegekend. Dat betekent dat hij na beëindiging van de tbs niet meer op de huidige locatie kan verblijven en dat het vinden van een passende vervolgplek ook moeilijker wordt. Aangezien die passende vervolgplek, waar hij de zorg en begeleiding krijgt die hij nodig heeft, er wel moet zijn, wordt geadviseerd de tbs te verlengen met een jaar.
5.Het aanvullende advies van de reclassering
De reclassering heeft op 6 februari 2023 een aanvullend rapport opgesteld. Uit dit rapport komt naar voren dat [verdachte] niet meer kan worden geplaatst bij de aangemelde vervolgplek Zeuvenakkers, omdat hij hier niet met een GGZ-4 of GGZ-3 indicatie kan verblijven. Met een GGZ-3 indicatie kan [verdachte] ook niet op zijn huidige plek bij Trajectum blijven. Met een GGZ-4 indicatie kan hij hier wel nog enkele maanden blijven. [verdachte] is aangemeld voor Transfore, Oranjeborg, Pluryn en Avelyn, omdat deze plekken bekend zijn met de Trajectum doelgroep. Van Transfore en Pluryn is op het moment van schrijven van het rapport geen bericht ontvangen. Van zowel Avelyn als Oranjeborg is een afwijzing ontvangen. Bij genoemde instellingen kan [verdachte] in beginsel terecht met eerst een tbs-titel, gevolgd door een GGZ-indicatie. Echter zien deze instellingen graag nog een periode reclasseringstoezicht. Voor [verdachte] is een GGZ-3 indicatie afgegeven. Er is bezwaar ingediend tegen de afgegeven zorgindicatie waar ten tijde van het afronden van de rapportage nog geen uitspraak in was gedaan. Indien [verdachte] op korte termijn naar een passende vervolgplek kan verhuizen is een verlenging van de maatregel niet nodig, mits hij in afwachting hiervan op zijn huidige plek kan verblijven.
Ter zitting van 21 februari 2023 heeft de [deskundige] daaraan nog het volgende toegevoegd. Van Transfore en Pluryn is nog geen bericht ontvangen. Er is ook nog steeds geen definitieve beslissing op het ingestelde bezwaar tegen de afgegeven indicatie. Inmiddels is per mail wel bevestigd dat het CIZ gaat toeschrijven naar een GGZ-4 indicatie. Voorts is er contact geweest met Actolei, een instelling in het oosten van het land. Zij hebben aangegeven mensen met een tbs-titel te kunnen plaatsen en er is na de zomer naar verwachting een plek beschikbaar. Hiervoor zal nog wel een intake moeten volgen. Met een tbs-titel komen mensen makkelijker binnen en vervolgens kunnen zij op die plek blijven als de tbs eraf gaat. Een langer verblijf bij Trajectum is volgens [deskundige] heel ingewikkeld, omdat een GGZ-3 of een GGZ-4 indicatie niet voldoende is om bedden te financieren. Er zal een plek moeten worden gevonden met een forensisch kader. Op dit moment kan [verdachte] nog bij Trajectum blijven, maar daar kan geen termijn bij genoemd worden. Nu er geen geschikte vervolgplek is en niet duidelijk is hoe lang [verdachte] bij Trajectum kan blijven, wordt door de reclassering geadviseerd de tbs met voorwaarden te verlengen. De reclassering schat het risico op ontregeling/risicovol gedrag van [verdachte] hoger in als er halsoverkop een plek moet worden gezocht.
6.Het standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie is ter zitting bij de vordering de tbs met voorwaarden met één jaar te verlengen gebleven. Dit is nodig om een geschikte plek voor [verdachte] te vinden. Uit de rapportages en de toelichting ter zitting is gebleken dat er een goede back-up noodzakelijk is. Door de tbs met voorwaarden met één jaar te verlengen kan de reclassering op zoek naar een passende plek. Op het moment dat deze plek voor [verdachte] is gevonden, hij daar zijn draai gevonden heeft en de reclassering van mening is dat de tbs beëindigd kan worden, dan is het voortduren van de tbs ook volgens het openbaar ministerie niet meer nodig.
7.Het standpunt van de verdediging
De verdediging heeft betoogd de tbs met voorwaarden niet te verlengen. Vanwege de (cognitieve) beperkingen van [verdachte] is er geen redelijk behandeldoel gediend met de voortduring van de tbs. De raadsman stelt dat het in deze situatie enkel om de juiste financiering is te doen. Mocht de rechtbank gezien de problemen rondom de GGZ-indicatie toch overgaan tot een verlenging, dan verzoekt de verdediging via de rechtbank de officier van justitie toe te laten zeggen dat – zodra er een geschikte woonplek is voor [verdachte] met een juiste indicatie – hij onverwijld een verzoek zal doen aan de rechtbank om de tbs te beëindigen.
8.Het oordeel van de rechtbank
De tbs kan slechts worden verlengd indien de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen de verlenging van de tbs met voorwaarden eist. Het recidivegevaar moet nog aanwezig zijn en dient voort te vloeien uit een ziekelijke stoornis en/of een gebrekkige ontwikkeling van de geestvermogens. Gelet op het advies van de psychiater concludeert de rechtbank dat thans nog steeds sprake is van een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens van [verdachte] .
Daarnaast is de rechtbank op basis van de stukken en het verhandelde ter zitting van oordeel dat sprake is van een (zeer) hoog recidiverisico, wanneer de tbs met voorwaarden op dit moment wordt beëindigd en er geen veilige woonplek met passende begeleiding is. Onder de omstandigheden dat [verdachte] zo optimaal als mogelijk ingesteld is op clozapine, hij in een adequate zorgcontext verblijft en wanneer er geen sprake is van andere risicoverhogende factoren, wordt het recidiverisico als laag ingeschat. Maar wanneer een risicoverhogende factor een rol speelt, dan is het recidiverisico verhoogd, ongeacht het kader.
Door de deskundigen wordt aangegeven dat er zonder zorgkader sprake is van een hoog recidiverisico. Het kader kan op een andere manier dan binnen een tbs-maatregel worden vormgegeven, maar dan moet er wel een passende plek voor [verdachte] worden gevonden. De rechtbank stelt vast dat er op dit moment geen passende (definitieve) woonplek is voor [verdachte] . Op het moment dat de tbs nu wordt beëindigd, zal [verdachte] naar verwachting binnen een paar maanden zijn huidige verblijf moeten verlaten. De reclassering schat het risico op ontregeling/risicovol gedrag van [verdachte] hoger in als er halsoverkop een plek moet worden gezocht. De kans dat er op zo’n plek onvoldoende zorg en (forensische) aandacht is voor [verdachte] , is dan groter.
De rechtbank is zeer teleurgesteld over het feit dat er nog steeds geen passende vervolgplek voor [verdachte] is gevonden en dat onduidelijk is hoe lang hij nog bij Trajectum kan blijven. De rechtbank is met de verdediging van oordeel dat de financiering hierbij kennelijk een grote rol speelt en acht dit bijzonder kwalijk. Nu echter niet duidelijk is waar [verdachte] na zijn verblijf bij Trajectum terecht kan en niet beoordeeld kan worden of er dan sprake is van een adequaat zorgkader, acht de rechtbank, gelet op hetgeen hiervoor is overwogen, het gevaar op risicovol gedrag bij beëindiging van de tbs te groot. De rechtbank is dan ook van oordeel dat de tbs met voorwaarden van [verdachte] met één jaar moet worden verlengd.
9.De beslissing.
De rechtbank verlengt de termijn van de terbeschikkingstelling met voorwaarden van [verdachte] met één jaar.
Deze beslissing is gegeven door mr. M.H.M. Collombon, voorzitter, mr. M. Breeman en mr. K. Verschueren, rechters, in tegenwoordigheid van de griffier K. de Klerk-Van Rijs en is uitgesproken ter openbare zitting op 7 maart 2023.