Uitspraak
RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT
Strafrecht
Zittingsplaats: Middelburg
Parketnummer: 02/700235-18
beslissing van de meervoudige kamer van 2 november 2023
op de vordering van de officier van justitie tot verlenging van de terbeschikkingstelling met voorwaarden van
[betrokkene] ,
geboren te [geboorteplaats] ( [land] ) op [geboortedag] 1986,
wonende te [woonadres] .
1.De stukken
Het dossier bevat onder meer de volgende stukken:
- de vordering van de officier van justitie van 8 september 2023, die strekt tot verlenging van de terbeschikkingstelling (hierna tbs) met voorwaarden met twee jaar;
- het rapport van GGZ Reclassering Limburg van 30 augustus 2023, waarin wordt ingegaan op de naleving van de voorwaarden;
- een advies van [psycholoog] van 19 juli 2023.
2.De procesgang
Bij vonnis van de rechtbank Zeeland - West-Brabant van 19 oktober 2019 is betrokkene, wegens het plegen van meerdere bedreigingen, mishandeling en overtreding van de Opiumwet, veroordeeld tot een deels voorwaardelijke gevangenisstraf en een tbs met voorwaarden voor de duur van twee jaar, met als voorwaarden:
• dat verdachte geen strafbaar feit pleegt;
• dat verdachte meewerkt aan reclasseringstoezicht. Dit houdt in:
• verdachte meldt zich op afspraken bij de reclassering. De reclassering bepaalt hoe vaak dat nodig is;
• verdachte laat een of meer vingerafdrukken nemen en laat een geldig identiteitsbewijs zien. Dit is nodig om de identiteit van verdachte vast te stellen;
• verdachte houdt zich aan de aanwijzingen van de reclassering. De reclassering kan aanwijzingen geven die nodig zijn voor de uitvoering van het toezicht of om betrokkene te helpen bij het naleven van de voorwaarden;
• verdachte helpt de reclassering aan een actuele foto waarop zijn gezicht herkenbaar is. Deze foto is nodig voor opsporing hij ongeoorloofde afwezigheid.
• verdachte werkt mee aan huisbezoeken;
• verdachte geeft de reclassering inzicht in de voortgang van begeleiding en/of behandeling door andere instellingen of hulpverleners;
• verdachte vestigt zich niet op een ander adres zonder toestemming van de reclassering;
• verdachte werkt mee aan het uitwisselen van informatie met personen en instanties die contact hebben met verdachte, als dat van belang is voor het toezicht;
• dat verdachte meewerkt aan een time-out in een Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC) of andere instelling, als de reclassering dat nodig vindt. Deze time-out duurt maximaal 7 weken, met de mogelijkheid van verlenging met nog eens maximaal 7 weken, tot maximaal 14 weken per jaar;
• dat verdachte niet naar het buitenland of naar de Nederlandse Antillen gaat, zonder toestemming van het Openbaar Ministerie;
• dat verdachte zich laat opnemen in een FPK of een soortgelijke zorginstelling, te bepalen door de justitiële instantie die verantwoordelijk is voor plaatsing. De opname duurt zolang de reclassering en/of zorginstelling dat nodig vindt. Verdachte houdt zich aan de huisregels en de aanwijzingen die de zorginstelling geeft voor de behandeling. Het innemen van medicijnen kan onderdeel zijn van de behandeling. Als de reclassering een overgang naar ambulante zorg, begeleid wonen of maatschappelijke opvang gewenst vindt, werkt betrokkene mee aan de indicatiestelling en plaatsing;
• dat verdachte zich laat behandelen door een forensisch ambulante behandelinstelling of een soortgelijke zorgverlener, te bepalen door de reclassering. De behandeling duurt zolang de reclassering en/of zorginstelling dat nodig vindt. Verdachte houdt zich aan de huisregels en de aanwijzingen die de zorgverlener geeft voor de behandeling. Het innemen van medicijnen kan onderdeel zijn van de behandeling;
• dat verdachte verblijft in een instelling voor beschermd wonen of maatschappelijke opvang, te bepalen door de justitiële instantie die verantwoordelijk is voor plaatsing. Het verblijf duurt zolang de reclassering dat nodig vindt. Verdachte houdt zich aan de huisregels en het dagprogramma dat de instelling in overleg met de reclassering voor hem heeft opgesteld;
• dat verdachte geen drugs gebruikt en meewerkt aan controle op dit verbod. De controle gebeurt met urineonderzoek. De reclassering bepaalt hoe vaak verdachte wordt gecontroleerd. Verdachte werkt bij terugval in drugsgebruik mee aan opname in een verslavingskliniek;
• dat verdachte geen alcohol drinkt en meewerkt aan controle op dit alcoholverbod. De reclassering bepaalt met welke controlemiddelen en hoe vaak verdachte wordt gecontroleerd. Mogelijke controlemiddelen zijn urineonderzoek en ademonderzoek (blaastest). Verdachte werkt bij terugval in alcoholgebruik mee aan opname in een verslavingskliniek;
• dat verdachte meewerkt aan het aflossen van zijn schulden en het treffen van afbetalingsregelingen, ook als dit inhoudt meewerken aan schuldhulpverlening in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen. Verdachte geeft de reclassering inzicht in zijn financiën en schulden.
De rechtbank constateert dat het voor wat betreft de mishandeling gaat om een misdrijf als bedoeld in artikel 38e, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht.
De tbs met voorwaarden is op 30 oktober 2019 aangevangen.
De tbs met voorwaarden is bij beslissing van 16 februari 2022 verlengd voor een termijn van twee jaar.
Tijdens het onderzoek ter openbare terechtzitting van de rechtbank van 19 oktober 2023 is de officier van justitie, mr. P.W.P. Emmen, gehoord.
Tevens is betrokkene gehoord, bijgestaan door zijn raadsman mr. A.J. Sprey, advocaat te Amsterdam.
Voorts zijn als deskundigen namens de reclassering [deskundige 1] en [deskundige 2] gehoord.
3.Het advies van de reclassering
De reclassering heeft in het rapport van 30 augustus 2023 verslag gedaan over de voortgang van de maatregel. Uit dit verslag is gebleken dat bij betrokkene sprake is van een persoonlijkheidsstoornis en een stoornis in het gebruik van alcohol en cannabis in remissie. Er is sprake van problemen in de emotie- en impulsregulatie. Ook is sprake van impulsiviteit en prikkelbaarheid en er is een afwijkend patroon van denken, voelen en handelen hetgeen heeft gezorgd voor problemen op diverse levensgebieden. Het gehele behandeltraject van betrokkene is niet vlekkeloos verlopen, met diverse verschillende overtredingen van voorwaarden. Deze overtredingen hebben er tot tweemaal toe geleid dat er stappen zijn ondernomen om toe te werken naar een omzetting naar dwangverpleging. Betrokkene was tijdens zijn opnames beperkt behandelbereid, zoals ook tijdens de laatste opname bij de FPA [kliniek] . Belangrijk echter is dat betrokkene gedurende de tbs nimmer is gekomen tot fysiek agressief gedrag. Ook zijn er geen overtredingen meer geconstateerd vanaf de laatste verlengingsperiode. De pathologie van betrokkene brengt verder met zich mee dat enige tegenoverdracht ervaren kan worden. Betrokkene heeft regelmatig een weerwoord, kan zelfbepalend zijn en zijn problematiek brengt met zich mee dat hij geneigd is te externaliseren. Het duidelijk hanteren en uitdragen van regels is dan ook zeer belangrijk in de begeleiding van betrokkene. Daarbij is betrokkene beperkt leerbaar.
Het risico op recidive wordt ingeschat als gemiddeld tot hoog. Geadviseerd wordt de tbs te verlengen met twee jaar. De toekomst zal moeten uitwijzen hoe betrokkene om zal gaan met de vervolgstap van beschermd wonen, waarin hij nog meer aangewezen wordt op zijn eigen verantwoordelijkheid in het omgaan met en houden aan afspraken. Er zijn nog wat stappen te zetten door betrokkene in zijn resocialisatietraject, waarbij een verlengingsperiode van twee jaar als passend wordt gezien. Voor de verlenging adviseert de reclassering een verandering van de voorwaarden. De reclassering adviseert om als voorwaarde toe te voegen dat betrokkene zich inspant voor het vinden en behouden van dagbesteding in de vorm van betaald werk, onbetaald werk en/of vrijetijdsbesteding, met een vaste structuur. Deze dagbesteding draagt bij aan het voorkomen van delictgedrag.
Ter zitting zijn de deskundigen van de reclassering bij het in het rapport ingenomen standpunt gebleven. Betrokkene woont sinds twee weken in [plaats] in het kader van begeleid wonen. Dat is pril en in het verleden is duidelijk gebleken dat het voor betrokkene vaak problematisch is iets langer vol te houden. De reclassering acht voor langere duur een stok achter de deur nodig en blijft bij het advies tot verlenging van de tbs met twee jaar. Ook blijft de reclassering bij het advies tot toevoeging van een inspanningsverplichting tot het vinden en behouden van dagbesteding als voorwaarde.
4.Het advies van de externe gedragsdeskundige
Uit het rapport van [psycholoog] van 19 juli 2023 blijkt dat bij betrokkene sprake is van een antisociale persoonlijkheidsstoornis en van langdurig in remissie zijnde middelenproblematiek (alcohol en cannabis). Bij het geheel ontbreken van enige vorm van begeleiding en in een situatie zonder maatschappelijke inbedding en structuur in de vorm van huisvestiging, werk en een relatie, is de kans dat betrokkene over kan gaan tot bedreigingen bij conflicten groot te noemen. Het zal moeten worden getoetst de komende periode hoe betrokkene zich zal gaan verhouden tot anderen bij meer verantwoordelijkheden en vrijheden. Positief is wel dat betrokkene intramuraal niet is gekomen tot fysiek agressief gedrag. Dit terwijl zijn problematiek zich lastig verhoudt tot het moeten functioneren binnen een forensische verblijfsomgeving. Het is zaak om betrokkenes vrijheden en verantwoordelijkheden verder uit te breiden om zodoende te toetsen of betrokkene zich sociaal adequaat staande kan houden zonder terug te vallen in probleemgedrag, middelengebruik of terugkerende conflicten met de omgeving waarbinnen hij moet functioneren. Een behandelplafond is wel bereikt. Een ondersteunend contact met een ervaren psychotherapeut waar betrokkene vertrouwen in heeft als een soort van ventilatiecontact, kan wel overwogen worden. Geadviseerd wordt om de tbs te verlengen met de duur van één jaar, omdat het de komende periode aankomt op concrete stappen richting meer vrijheden en verantwoordelijkheden.
5.Het standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie heeft de vordering ter zitting aangepast en vordert verlenging van de tbs met voorwaarden met één jaar. Daarnaast vordert hij aanvulling van de voorwaarden met de voorwaarde dat betrokkene zich inspant voor het vinden en behouden van dagbesteding en daarbij te beslissen dat het initiatief tot het vinden en behouden van dagbesteding, voor de duur van in ieder geval de helft van de week (20 uur), bij betrokkene ligt.
6.Het standpunt van de verdediging
Betrokkene heeft ter zitting verklaard dat het goed met hem gaat. Hij woont sinds kort in het kader van begeleid wonen in [plaats] en heeft zelfstandig dagbesteding gevonden. Betrokkene verzoekt de tbs niet te verlengen, zodat hij zijn leven op kan gaan bouwen. Mocht de tbs wel worden verlengd, verzoekt hij, in overleg met de officier van justitie, de gelegenheid te krijgen om met zijn moeder haar vaderland Egypte te bezoeken.
De verdediging verzoekt primair tot afwijzing van de vordering tot verlenging van de tbs. Er zijn grote stappen door betrokkene gezet. Hij heeft sterk de wens een pro-sociaal normaal leven te leiden. Betrokkene woont nog begeleid, maar is stappen gaan zetten naar een eigen woning. Hij heeft een steunend netwerk en heeft op eigen gelegenheid dagbesteding geregeld. Het risico op ernstig geweld wordt niet als hoog gezien door de psycholoog. Tegen die achtergrond zou afwijzing van de vordering tot verlenging aan de orde kunnen zijn. Subsidiair wordt verzocht de tbs te verlengen met één jaar, zoals ook door de psycholoog wordt geadviseerd. Alles wat betrokkene doet gedurende het komende jaar zal worden gezien en gerapporteerd. Dan kan over een jaar worden vastgesteld of de risico’s zijn toegenomen. Verzocht wordt de voorwaarden niet aan te vullen met de door de reclassering geformuleerde voorwaarde met betrekking tot dagbesteding. Betrokkene heeft zelf al dagbesteding geregeld, dus is het de vraag of het opleggen van deze voorwaarde aan betrokkene, die moeite heeft met autoriteit, verstandig is. Ten slotte wordt verzocht de voorwaarde dat betrokkene meewerkt aan een time-out van zeven weken als de reclassering dat nodig vindt in overeenstemming te brengen met de huidige stand van zaken binnen de jurisprudentie. Door de Hoge Raad en de penitentiaire kamer is geoordeeld dat bij een time-out een rechterlijke toets aan de orde moet zijn. Verzocht wordt om aan de voorwaarde betreffende de time-out toe te voegen dat betrokkene meewerkt aan een time-out als de reclassering dat nodig vindt en betrokkene daarmee instemt.
7.Het oordeel van de rechtbank
De rechtbank is bevoegd om van de vordering kennis te nemen, omdat zij in eerste aanleg
kennis heeft genomen van de misdrijven ter zake waarvan de tbs is gelast.
De vordering tot verlenging van de tbs-maatregel is tijdig, dat wil zeggen niet eerder dan
twee maanden en niet later dan één maand voor het tijdstip waarop de tbs door tijdsverloop
zal eindigen, ingediend. De officier van justitie is ontvankelijk in zijn vordering.
De tbs kan slechts worden verlengd indien de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen de verlenging van de tbs met voorwaarden eist. Het recidivegevaar moet nog aanwezig zijn en dient voort te vloeien uit een ziekelijke stoornis en/of een gebrekkige ontwikkeling van de geestvermogens. Gelet op de adviezen van de reclassering en [psycholoog] wordt nog steeds voldaan aan dit wettelijke criterium.
Betrokkene woont sinds kort in het kader van begeleid wonen in [plaats] . In de komende periode zal moeten worden getoetst hoe het betrokkene vergaat wanneer hij meer vrijheden en verantwoordelijkheden krijgt. De rechtbank acht het van belang dat de situatie van betrokkene in elk geval het komende jaar nog gemonitord kan worden en dat betrokkene nog ondersteund kan worden door de reclassering. De rechtbank zal de tbs met voorwaarden van betrokkene dan ook met één jaar verlengen.
Verder is de rechtbank van oordeel dat de gestelde voorwaarden moeten worden gewijzigd.
Ten eerste zal aan de voorwaarden worden toegevoegd dat betrokkene zich inspant voor het vinden en behouden van betaald werk, onbetaald werk en/of vrijetijdsbesteding, met een vaste structuur, zoals door de reclassering is geadviseerd. Betrokkene is hier zelf al mee aan de slag gegaan en heeft inmiddels dagbesteding gevonden. Nu de voorwaarde door de reclassering is geformuleerd als een inspanningsverplichting voor betrokkene zelf, is de rechtbank van oordeel dat hieruit al naar voren komt dat het initiatief bij betrokkene zelf ligt. De rechtbank ziet dan ook geen redenen om deze voorwaarde niet toe te voegen of anders te formuleren dan door de reclassering is gedaan en volgt het advies van de reclassering.
Aan de voorwaarde met betrekking tot het meewerken aan een time-out wordt, conform de huidige stand van zaken in de jurisprudentie, toegevoegd dat betrokkene hiermee in moet stemmen.
Met betrekking tot de voorwaarde dat betrokkene niet naar het buitenland gaat zonder toestemming van het openbaar ministerie, is de rechtbank van oordeel dat deze voorwaarde niet in de weg staat aan een bezoek van betrokkene met zijn moeder aan Egypte. Dat geldt des te meer nu de rechtbank ter zitting van de officier van justitie heeft begrepen dat het openbaar ministerie zich niet zal verzetten tegen het specifieke verzoek van betrokkene met zijn moeder Egypte te mogen bezoeken. De rechtbank ziet dan ook geen aanleiding deze voorwaarde te wijzigen.
8.De beslissing
De rechtbank verlengt de termijn van de terbeschikkingstelling met voorwaarden van [betrokkene] met één jaar.
De rechtbank wijzigt de voorwaarden met dien verstande dat deze als volgt komen te luiden:
• dat verdachte geen strafbaar feit pleegt;
• dat verdachte meewerkt aan reclasseringstoezicht. Dit houdt in:
• verdachte meldt zich op afspraken bij de reclassering. De reclassering bepaalt hoe vaak dat nodig is;
• verdachte laat een of meer vingerafdrukken nemen en laat een geldig identiteitsbewijs zien. Dit is nodig om de identiteit van verdachte vast te stellen;
• verdachte houdt zich aan de aanwijzingen van de reclassering. De reclassering kan aanwijzingen geven die nodig zijn voor de uitvoering van het toezicht of om betrokkene te helpen bij het naleven van de voorwaarden;
• verdachte helpt de reclassering aan een actuele foto waarop zijn gezicht herkenbaar is. Deze foto is nodig voor opsporing hij ongeoorloofde afwezigheid.
• verdachte werkt mee aan huisbezoeken;
• verdachte geeft de reclassering inzicht in de voortgang van begeleiding en/of behandeling door andere instellingen of hulpverleners;
• verdachte vestigt zich niet op een ander adres zonder toestemming van de reclassering;
• verdachte werkt mee aan het uitwisselen van informatie met personen en instanties die contact hebben met verdachte, als dat van belang is voor het toezicht;
•
dat verdachte, indien de reclassering dat nodig vindt en hij daarmee instemt, ten behoeve van een time-out geplaatst kan worden in een Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC) of andere instelling.Deze time-out duurt maximaal 7 weken, met de mogelijkheid van verlenging met nog eens maximaal 7 weken, tot maximaal 14 weken per jaar;
dat verdachte, indien de reclassering dat nodig vindt en hij daarmee instemt, ten behoeve van een time-out geplaatst kan worden in een Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC) of andere instelling.Deze time-out duurt maximaal 7 weken, met de mogelijkheid van verlenging met nog eens maximaal 7 weken, tot maximaal 14 weken per jaar;
• dat verdachte niet naar het buitenland of naar de Nederlandse Antillen gaat, zonder toestemming van het Openbaar Ministerie;
• dat verdachte zich laat opnemen in een FPK of een soortgelijke zorginstelling, te bepalen door de justitiële instantie die verantwoordelijk is voor plaatsing. De opname duurt zolang de reclassering en/of zorginstelling dat nodig vindt. Verdachte houdt zich aan de huisregels en de aanwijzingen die de zorginstelling geeft voor de behandeling. Het innemen van medicijnen kan onderdeel zijn van de behandeling. Als de reclassering een overgang naar ambulante zorg, begeleid wonen of maatschappelijke opvang gewenst vindt, werkt betrokkene mee aan de indicatiestelling en plaatsing;
• dat verdachte zich laat behandelen door een forensisch ambulante behandelinstelling of een soortgelijke zorgverlener, te bepalen door de reclassering. De behandeling duurt zolang de reclassering en/of zorginstelling dat nodig vindt. Verdachte houdt zich aan de huisregels en de aanwijzingen die de zorgverlener geeft voor de behandeling. Het innemen van medicijnen kan onderdeel zijn van de behandeling;
• dat verdachte verblijft in een instelling voor beschermd wonen of maatschappelijke opvang, te bepalen door de justitiële instantie die verantwoordelijk is voor plaatsing. Het verblijf duurt zolang de reclassering dat nodig vindt. Verdachte houdt zich aan de huisregels en het dagprogramma dat de instelling in overleg met de reclassering voor hem heeft opgesteld;
• dat verdachte geen drugs gebruikt en meewerkt aan controle op dit verbod. De controle gebeurt met urineonderzoek. De reclassering bepaalt hoe vaak verdachte wordt gecontroleerd. Verdachte werkt bij terugval in drugsgebruik mee aan opname in een verslavingskliniek;
• dat verdachte geen alcohol drinkt en meewerkt aan controle op dit alcoholverbod. De reclassering bepaalt met welke controlemiddelen en hoe vaak verdachte wordt gecontroleerd. Mogelijke controlemiddelen zijn urineonderzoek en ademonderzoek (blaastest). Verdachte werkt bij terugval in alcoholgebruik mee aan opname in een verslavingskliniek;
• dat verdachte meewerkt aan het aflossen van zijn schulden en het treffen van afbetalingsregelingen, ook als dit inhoudt meewerken aan schuldhulpverlening in het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen. Verdachte geeft de reclassering inzicht in zijn financiën en schulden;
• dat betrokkene zich inspant voor het vinden en behouden van betaald werk, onbetaald werk en/of vrijetijdsbesteding, met een vaste structuur.
Deze beslissing is gegeven door mr. W.A.L. Pustjens, voorzitter, mr. G.H. Nomes en
mr. D. van Kralingen, rechters, in tegenwoordigheid van de griffier mr. C.E.A.M. van der Ven - van de Riet en is uitgesproken ter openbare zitting op 2 november 2023.
Mr. Pustjens en mr. Van Kralingen zijn niet in de gelegenheid deze beslissing mede te ondertekenen.