Uitspraak
RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT
Strafrecht
Zittingsplaats: Middelburg
Parketnummer: 02-002793-20
beslissing van de meervoudige kamer van 6 december 2023
op de vordering van de officier van justitie tot verlenging van de terbeschikkingstelling met voorwaarden van
[betrokkene] ,
geboren te [geboorteplaats] ( [land] ) op [geboortedag] 1985,
verblijvende in FPA [tbs-instelling 1] , [verblijfsadres] .
1.De stukken
Het dossier bevat onder meer de volgende stukken:
- de vordering van de officier van justitie van 28 september 2023, die strekt tot verlenging van de terbeschikkingstelling (hierna: TBS) met voorwaarden met één jaar;
- de aantekeningen omtrent de lichamelijke en geestelijke gesteldheid van betrokkene tot en met 8 september 2023;
- het rapport van het psychiatrisch onderzoek van [psychiater] van
26 augustus 2023;
- het advies van Reclassering Nederland (hierna: de reclassering) van 4 september 2023;
- het voortgangsverslag van de reclassering van 25 september 2023.
2.De procesgang
Bij vonnis van de rechtbank Zeeland-West-Brabant van 8 december 2020 is betrokkene ten aanzien van een poging tot zware mishandeling ontslagen van alle rechtsvervolging en is aan hem TBS opgelegd met voorwaarden. Daarbij is tevens de dadelijke uitvoerbaarheid bevolen.
De rechtbank constateert dat het hier gaat om een misdrijf als bedoeld in artikel 38e, eerste lid van het Wetboek van Strafrecht.
De TBS met voorwaarden is op 8 december 2020 aangevangen en is bij beslissing van de rechtbank van 13 december 2022 verlengd voor een termijn van één jaar.
Tijdens het onderzoek ter openbare terechtzitting van de rechtbank van 22 november 2023 is de officier van justitie, mr. M. van Leeuwen, gehoord. Tevens is betrokkene gehoord, bijgestaan door zijn raadsvrouw mr. R.T.K. Davidse, advocaat te Middelburg.
Verder zijn gehoord als deskundigen [deskundige 1] , GZ-psycholoog en behandelaar (via video-verbinding) en [deskundige 2] , reclasseringswerker.
3.Het advies van de externe gedragsdeskundige
Uit het rapport van de psychiater van 26 augustus 2023 blijkt dat het risico op gewelddadig gedrag door betrokkene in de huidige situatie laag is, maar dat dit risico toeneemt als iedere vorm van hulp en ondersteuning weg zou vallen. Dit komt omdat betrokkene gelet op zijn problematiek niet in staat zal zijn om zichzelf in het dagelijks leven te handhaven en om te gaan met de stress die het normale leven met zich meebrengt. Als gevolg van zijn ziekte is hij snel overprikkeld. Het verleden heeft duidelijk gemaakt dat het risico dan groot is dat hij psychotisch desintegreert, al dan niet in combinatie met een terugval in middelengebruik. In deze situatie kan hij in zijn verwardheid overgaan tot gewelddadig gedrag. Ook in de huidige setting is gebleken dat er bij betrokkene sprake is van verbale agressie als hij overprikkeld raakt. Door de strakke structuur en de duidelijke begrenzing loopt het echter niet uit de hand in fysiek geweld. In het kader van het risicomanagement is het allereerst van belang dat de psychoses van betrokkene adequaat behandeld worden met medicatie en dat hij medicatietrouw blijft. Verder is duidelijk dat hij als gevolg van zijn ziekte op cognitief gebied veel heeft ingeleverd en dat hij het beste tot zijn recht komt in een omgeving die hier rekening mee houdt. Hij kan niet zelfstandig functioneren in de maatschappij en er zal gezocht moeten worden naar een woonvorm waar hij langdurig kan verblijven en waar voldoende kennis en kunde voorhanden is van zijn psychiatrische problematiek, met voorkeur in een setting voor psychotische mensen met LVB-problematiek. Er zal daarnaast blijvend toezicht en controle moeten zijn op het gebruik van middelen, omdat het middelengebruik de fragiele psychiatrische toestand van betrokkene snel uit evenwicht kan brengen. De psychiater concludeert dat betrokkene nog niet toe is aan het beëindigen van de maatregel en adviseert de TBS met één jaar te verlengen. Verwacht mag worden dat er binnen dit jaar een geschikte vervolgplek voor betrokkene gevonden wordt.
4.Het advies van de reclassering
De reclassering heeft in het rapport van 4 september 2023 verslag gedaan over de voortgang van de maatregel. Uit dit verslag is gebleken dat er bij betrokkene sprake is van een wisselend ziekte-inzicht en zijn copingsvaardigheden beperkt zijn. Zijn toestandsbeeld kan snel wisselen waardoor hij kwetsbaar, beïnvloedbaar en weinig weerbaar is. Spanningen en overprikkeling kunnen er makkelijk voor zorgen dat betrokkene uit balans raakt, waardoor hij aangewezen blijft op langdurige psychiatrische zorg en ondersteuning. Inmiddels heeft betrokkene binnen FPA [tbs-instelling 2] zijn behandelplafond bereikt en wordt er ingezet op psychische ondersteuning, voorkomen van terugval, behoud van structuur en wordt er door de reclassering gezocht naar een passende vervolgplek. Het risico op recidive zal toenemen indien de huidige kaders wegvallen. Hierbij wordt meegewogen dat betrokkene niet altijd tijdig transparant is over spanningsopbouw, overprikkeling en zucht en dat er nog steeds sprake is van momenten waarop de instabiliteit toeneemt en betrokkene meer last lijkt te hebben van psychotisch gestuurd gedrag en ontremming. De afgelopen periode is er een start gemaakt met het zoeken naar een passende vervolgplek, waar betrokkene langdurig en met 24-uurs zorg zou kunnen blijven wonen. Gebleken is dat er op het terrein van [instelling] geen passende vervolgmogelijkheden zijn die voldoende aansluiten op de zorgbehoeften van betrokkene. Om die reden moet er nu verder worden gezocht, zowel binnen het forensische als vrijwillige zorgkader, om de mogelijkheden voor een passende plek te vergroten. Omdat er nog geen vervolgplek is gevonden, acht de reclassering verlenging voor de duur van een jaar noodzakelijk
Ter zitting heeft [deskundige 2] daaraan nog het volgende toegevoegd. Betrokkene kan niet meer verblijven bij [instelling] omdat er sprake is van een impasse in de behandeling. Betrokkene is overprikkeld geraakt en teruggevallen in middelengebruik. Verder is er sprake geweest van een geweldsincident. Om de veiligheid te waarborgen verblijft hij tijdelijk op de stabilisatieafdeling van [tbs-instelling 1] , om vervolgens teruggeplaatst te worden naar de FPK [tbs-instelling 3] . Het behandelplafond lijkt te zijn bereikt en de problematiek van betrokkene is goed in beeld gebracht. De komende periode zal voornamelijk gezocht moeten worden naar een geschikte vervolgplek buiten de TBS. Het streven is om een plek te vinden waar betrokkene langdurige zorg kan krijgen, maar waar ook genoeg risicomanagement plaatsvindt en er voldoende kennis is van psychiatrische problematiek zodat betrokkene de nodige sturing blijft krijgen. Verder moet gekeken worden op welke wijze het uitstroomtraject vormgegeven gaat worden, bijvoorbeeld via een zorgmachtiging. Het is in de praktijk moeilijk om een geschikte plek te vinden. Omdat betrokkene nu nog nergens terecht kan en er ook nog moet worden toegezien op het medicatiebeleid, werkt de TBS nog niet contraproductief. De TBS zorgt ook nog voor een waarborg in het risicomanagement. De reclassering blijft bij het advies om de TBS te verlengen met één jaar en benadrukt dat de TBS kan worden beëindigd als betrokkene is uitgestroomd naar een plek in de psychiatrie waar hij langdurige zorg kan krijgen. De hoop is dat een vervolgplek dit jaar gerealiseerd kan worden.
Deskundige Hoogstraten heeft ter zitting aangegeven dat het de laatste periode slechter ging met betrokkene. Door de frequentie van de terugvallen is het gebruik toegenomen, waarbij ook de drempel om te gebruiken voor betrokkene lager geworden leek te zijn. Er was sprake van forse agressie richting de begeleiding, waardoor besloten is om betrokkene over te plaatsen naar de stabilisatieafdeling van [tbs-instelling 1] . Zijn problematiek is complex en het gedrag van betrokkene kan snel omslaan, waardoor een hoger beveiligingsniveau noodzakelijk is. Het advies is om de TBS met één jaar te verlengen.
5.Het standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie is ter zitting bij de vordering de TBS met voorwaarden met één jaar te verlengen gebleven. Aan de formele vereisten wordt voldaan. Indien de maatregel nu beëindigd wordt, zal betrokkene terugvallen in middelengebruik en agressie en is de kans op gewelddadig gedrag hoog. Het komend jaar moet worden bezien of er een voorziening is waar hij voor langere tijd geplaatst kan worden en die passend is bij zijn problematiek. In welk kader dit moet worden vormgegeven, moet worden uitgezocht. Wel zal dit traject, mede gelet op de terugplaatsing van betrokkene naar de FPK [tbs-instelling 3] , langer dan een jaar in beslag nemen. De verlenging van de TBS is proportioneel en er wordt voldaan aan het subsidiariteitsbeginsel.
6.Het standpunt van de verdediging
Betrokkene heeft ter zitting naar voren gebracht dat het, nadat hij op de vorige afdeling niet lekker in zijn vel zat, het nu goed met hem gaat. De plek waar hij nu verblijft is rustig en hij ervaart daar weinig prikkels.
De verdediging refereert zich aan het oordeel van de rechtbank ten aanzien van de vordering van de officier van justitie. Het vinden van een passende vervolgplek blijkt lastig te zijn, maar betrokkene is gemotiveerd om mee te werken. Het behandelplafond lijkt in beeld te komen en de TBS moet uiteindelijk niet contraproductief werken, maar daar is nu nog geen sprake van.
7.Het oordeel van de rechtbank
De rechtbank is bevoegd om van de vordering kennis te nemen, omdat zij in eerste aanleg kennis heeft genomen van het misdrijf ter zake waarvan de TBS is gelast.
De vordering is tijdig, dat wil zeggen niet eerder dan twee maanden en niet later dan één maand voor het tijdstip waarop de TBS door tijdsverloop zou eindigen, ingediend. De officier van justitie is ontvankelijk in de vordering.
De TBS kan slechts worden verlengd indien de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen de verlenging van de TBS met voorwaarden eist. Het recidivegevaar moet nog aanwezig zijn en voortvloeien uit een ziekelijke stoornis en/of een gebrekkige ontwikkeling van de geestvermogens. Gelet op het rapport van de psychiater, het advies van de reclassering en de door de deskundigen ter zitting gegeven toelichting wordt nog steeds voldaan aan dit wettelijke criterium.
Wel is gebleken dat het behandelplafond in zicht is. De problematiek van betrokkene is goed in kaart gebracht en daaruit blijkt dat betrokkene langdurig afhankelijk zal zijn van zorg. Hij is gelet op zijn problematiek kwetsbaar en kan daardoor snel overprikkeld en psychotisch ontregeld raken, waardoor de risico’s toenemen. Dat is ook de reden dat betrokkene op korte termijn wordt teruggeplaatst naar de FPK [tbs-instelling 3] . Er moet op zoek worden gegaan naar een passende doorstroommogelijkheid voor de toekomst, waar betrokkene langdurig en met de juiste zorg, passend bij zijn problematiek, kan verblijven. Hoe en op welke wijze dit traject gaat worden ingevuld, is nog onzeker. Met het vinden van een passende vervolgplek moet worden voorkomen dat de TBS uiteindelijk contraproductief gaat werken. Daar is gelet op de inlichtingen van de reclassering nu nog geen sprake van, omdat de kleinste veranderingen voor betrokkene kunnen leiden tot disbalans en dus een toename van de risico’s. Duidelijk is dat er nog stappen gezet moeten worden in het traject van betrokkene en dat dit nog enige tijd in beslag zal nemen, waardoor de rechtbank van oordeel is dat verlenging van de TBS met één jaar noodzakelijk is. Hiermee wordt voldaan aan de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit.
8.De beslissing.
De rechtbank verlengt de termijn van de terbeschikkingstelling met voorwaarden met één jaar.
Deze beslissing is gegeven door mr. J. Bergen, voorzitter, mr. G.H. Nomes en
mr. L.W. Louwerse, rechters, in tegenwoordigheid van de griffier mr. H. Holtgrefe en is uitgesproken ter openbare zitting op 6 december 2023.